Kamerlid Annik Van den Bosch (PVDA-PTB)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Annik Van den Bosch in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: Het grootste jobverlies in de Belgische chemiesector sinds de financiële crisis

  Vraag: De crisis in de chemiesector

  economie en werk

  Het grootste jobverlies in de Belgische chemiesector sinds de financiële crisis
  De crisis in de chemiesector
  De grootste crisis in de Belgische chemiesector sinds 2008 summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  

  op 23 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tine Gielis (N-VA) en Annik Van den Bosch (PVV) waarschuwen voor een acute crisis in de chemiesector (1.600–2.700 banenverlies, exportdaling, wegvloeiende investeringen) door hoge energieprijzen, oneerlijke concurrentie en gebrek aan overheidssteun, terwijl de sector volgens hen cruciaal is voor de Belgische economie. Van den Bosch bekritiseert het regeringsbeleid als "bla-bla zonder daadkracht", eist sture economische planning, massale investeringen in groene energie en bindende voorwaarden aan subsidies om jobverlies en winstafvoer tegen te gaan. Minister Clarinval (MR) erkent de urgentie en wijst op bestaande maatregelen (MAKE 2025-2030, loonkostenverlaging, energienormen, ETS/CBAM-herziening), gericht op competitiviteit, jobbehoud en duurzame groei, maar Gielis (N-VA) en Van den Bosch (PVV) blijven sceptisch over de snelheid en effectiviteit, met Gielis’ oproep tot kamerbrede steun voor een resolutie en Van den Boschs herhaalde eis voor radicale staatsingrepen.

  Tine Gielis:

  Mijnheer de minister, een verlies van zo'n 1.600 jobs, een exportdaling van bijna 5 % en amper perspectieven op nieuwe investeringen: het is duidelijk dat de chemie zich vandaag op een cruciaal kantelpunt bevindt. Dat zeg ik niet, maar dat stelt essenscia, de beroepsfederatie van de chemie, in haar jaarrapport.

  De uitdagingen waarmee de sector momenteel wordt geconfronteerd, zijn zeer groot: de sterk gestegen energieprijzen, de doelstelling om versneld te vergroenen, en dat onder druk van sterke internationale en vaak ook oneerlijke concurrentie. Nochtans is de sector een kroonjuweel van onze economie, creëert hij veel jobs, onder meer in Antwerpen en in de Kempen en is hij nog altijd goed voor bijna een derde van de totale Belgische export.

  De situatie is kritiek, mijnheer de minister. De studie van essenscia bevat evenwel ook positieve elementen. Hoewel het in Europa vaak moeilijk gaat, blijft onze Antwerpse chemiecluster met voorsprong de sterkste van Europa.

  Het is absoluut tijd om de strijd aan te gaan en die ook te winnen. Er zitten een aantal maatregelen in de pijplijn op het federale niveau, zoals de aangekondigde korting op de transmissienettarieven. Ik verwacht van u, mijnheer de minister, dat u uw collega’s aanspoort om op te komen voor mijn oud-collega’s uit de chemiesector en dat u vecht voor de sector. Bent u daartoe bereid?

  Annik Van den Bosch:

  Mijnheer de minister, wij maken ons grote zorgen over onze industrie. Ik kom zelf uit Antwerpen. In Antwerpen leven duizenden gezinnen, van de chemie en de haven. Volgens recente cijfers gingen de voorbije twee jaar al meer dan 2.700 jobs verloren bij onder andere BASF, Envalior, Total, Exxon, Agfa-Gevaert, de lijst is eindeloos. Daarmee gaat enorm veel knowhow verloren, terwijl die jobs enorm belangrijk zijn voor ons land. Ze betalen namelijk de school van onze kinderen en de winkelkarren en stutten onze economie. Ik heb veel vrienden in die sector. Zij moeten zich constant aanpassen aan de herstructureringen van hun bedrijf, terwijl jobverlies als een zwaard van Damocles hun boven het hoofd blijft hangen.

  De maakindustrie, het kloppende hart van onze welvaart, bloedt leeg en het is door de torenhoge energieprijzen nog niet gedaan. De eerste crisis was al een slag van de hamer en vandaag volgt er alweer een mokerslag. De voorbije jaren wordt nog amper geïnvesteerd in onze industrie. De door de werknemers gecreëerde winsten worden met miljarden versluisd naar het buitenland in plaats van hier opnieuw te worden geïnvesteerd. Er wordt met miljarden gestrooid voor defensie maar voor onze industrie is er geen geld.

  Wat doet de regering? Er is veel blabla en weinig boem boem. Zij laat alles over aan de markt. Dat werkt niet. Onze industrie gaat daaraan kapot. Er is nood aan economische planning en massale investeringen in energie en in onze industrie.

  Mijnheer de minister, heeft de industrie voor u nog wel een toekomst in België?

  Zult u ingrijpen en zelf massaal investeren in goedkope en groene energie en bedrijven (…)

  David Clarinval:

  Mijnheer de voorzitter, als minister van Werk en Economie neem ik het signaal van essenscia zeer ernstig. Het banenverlies, de terugval van de export en de daling van de investeringen vormen een duidelijk signaal. Onze competitiviteit staat onder druk en het risico op industriële achteruitgang is reëel, als wij niet handelen.

  Dat gezegd zijnde, de regering heeft al talrijke maatregelen genomen om de tendens om te buigen en te werken aan duurzame groei. In eerste instantie verwijs ik naar het initiatief MAKE 2025-2030, dat de industriële heropleving centraal in onze economische strategie plaatst. De doelstelling is duidelijk, namelijk de belemmeringen voor investeringen wegnemen en de competitiviteit van onze industrie duurzaam versterken.

  Bovendien zijn belangrijke hervormingen aan de gang om onze arbeidsmarkt te moderniseren. De regering voorziet in een vermindering van de loonkosten met 1 miljard euro tegen 2029 om de werkgelegenheid te ondersteunen en de competitiviteit van de ondernemingen te versterken. Die maatregelen strekken ertoe de ondernemingen de nodige flexibiliteit te bieden, terwijl een adequate bescherming van de werknemers behouden blijft.

  De regering heeft zich tot doel gesteld de werkzaamheidsgraad op 80% te brengen. Wij bereiken dat peil door bestaande jobs in ons land te verankeren en de nodige voorwaarden voor nieuwe kansen op een job te creëren. Daartoe stimuleren wij de economische groei, trekken wij buitenlandse investeringen aan en pakken wij onze competitiviteitshandicap gericht aan.

  Ik deel ook verschillende verzuchtingen van de sector, namelijk dat de energiekosten moeten worden beperkt en dat de Europese instrumenten, met name ETS en CBAM, moeten worden aangepast om de competitiviteit te vrijwaren en om onze handelsbescherming tegenover oneerlijke praktijken te versterken. De invoering van een energienorm vormt alvast een essentiële hefboom om de competitiviteit van onze industrie te versterken. Door de energiekosten te beheersen en voorspelbaarder te maken, creëren wij de nodige voorwaarden om investeringen te ondersteunen en de werkgelegenheid te vrijwaren. Kortom, wij nemen concrete maatregelen omwille van een aantrekkelijk investeringsklimaat en slagkrachtige competitiviteit van onze ondernemingen. Mijn doel is duidelijk: onze industriële basis behouden, investeringen ondersteunen en jobs beschermen, met name in sleutelsectoren zoals de chemie.

  Tine Gielis:

  Mijnheer de minister, ik hoop dat uw actieplan met focus op de chemie snel in werking treedt; het is broodnodig.

  Ik ben zelf 36 jaar lang werkzaam geweest als communicatieverantwoordelijke bij het chemisch bedrijf INEOS Aromatics te Geel, in de Kempen. Ik begeleidde er bedrijfsbezoeken en we hebben daar heel veel studenten warmgemaakt voor de chemie. Er was toen één rode draad: denk chemie weg uit het dagelijkse leven en het zou er heel anders kunnen uitzien. Daarmee bedoelden we dat chemie aan de basis ligt van heel wat producten die we allemaal dagelijks gebruiken of dragen. Vandaag krijgt dat echter een heel andere betekenis. Als de huidige trend voortgezet wordt, dan zien we heel wat chemische bedrijven wegtrekken en daarmee verdwijnen ook de hoogwaardige jobs en onze welvaart.

  Cd&v diende een voorstel van resolutie in waarin we erop aandringen om hierin een kentering te brengen. We hopen op kamerbrede steun hiervoor.

  Annik Van den Bosch:

  Mijnheer de minister, ik hoor weer heel veel blabla. U weigert in te grijpen op de energiemarkt. U blijft weigeren voorwaarden aan subsidies te stellen, die blijven zonder garanties rond jobs en verankering. U blijft geloven in de vrije markt, terwijl het bewijs dat die methode niet werkt, u rond de oren slaat. De alternatieven liggen al 25 jaar op tafel. Hoe zei een délégué uit de sector het ook alweer – ik citeer -: “Steun koppelen aan investeringen, aan verankering, aan opleiding, aan echte activiteit. Geen geld meer voor bedrijven die enkel komen halen en niks geven. Een massale investering in groene, goedkope energie.” Hoog tijd voor boem boem, mijnheer de minister.

• Vraag: De energiecrisis en kernenergie

  Vraag: De energiestrategie

  Vraag: Kernenergie en de energieprijzen

  Vraag: De energiecrisis en de economische crisis

  Vraag: De energiecrisis

  Vraag: De exploderende energieprijzen

  klimaat, energie en landbouw

  De energiecrisis en kernenergie
  De energiestrategie
  Kernenergie en de energieprijzen
  De energiecrisis en de economische crisis
  De energiecrisis
  De exploderende energieprijzen
  De energiecrisis, kernenergie en economische impact van hoge energieprijzen summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 26 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens een verhitte discussie over de energiecrisis bekritiseerden oppositiepartijen de regering omdat ze onvoldoende actie onderneemt tegen de exploderende energieprijzen, die door geopolitieke conflicten (o.a. oorlogen in het Midden-Oosten) en afhankelijkheid van buitenlands gas worden verergerd, terwijl de minister wijst op een taskforce en beperkte maatregelen zoals het afremmen van brandstofprijzen via de K-factor en een omgekeerd cliquetsysteem voor accijnzen. Kernenergie stond centraal als oplossing voor strategische onafhankelijkheid, waarbij de minister aankondigde de nucleaire capaciteit (inclusief levensduurverlenging van Doel 4/Tihange 3 en nieuwe SMR’s) te willen herlanceren als antwoord op eerdere "dogmatische" sluitingen onder druk van groene partijen, die nu zelf kritiek uitoefenen op het gebrek aan kernenergie. Critici zoals Frédéric Daerden (PS) en Annik Van den Bosch (VB) beschuldigen de regering van passiviteit, eisen prijsplafonds, oorlogswinstbelastingen op energiegiganten en snelle verlaging van accijnzen, terwijl Bert Wollants (N-VA) en Christophe Bombled (MR) de minister steunen in zijn nucleaire plannen maar dringen op concrete stappen. De oppositie noemt de huidige aanpak "te laat en onvoldoende", terwijlen de minister de schuld legt bij eerdere politieke keuzes die België gasafhankelijk maakten.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, de energiecrisis slaat hard toe en dan kan men zich afvragen of we niet meer kunnen doen met koolstofarme, onafhankelijke en weerbare stroomproductie met een stabiele prijs, die niet gesteund en gekreund wordt door hogere gasprijzen, waarmee we ons kunnen verwarmen, transport kunnen organiseren en voor industriële productie kunnen zorgen.

  Dat is precies wat de kerncentrales doen of hadden moeten doen. Vorig jaar zijn er heel veel gesloten onder invloed van onzinnige groene dogma's, die naar voren werden geschoven door mensen die vandaag zeggen hoe erg die hoge energieprijzen wel zijn, maar die destijds wel pleitten voor de bouw van nieuwe gascentrales. Dan is het niet verwonderlijk dat de industrie, die vandaag door de enorme prijsstijgingen in nog zwaarder weer terechtkomt, aan de alarmbel trekt en zegt dat er absoluut meer mogelijk moet zijn op het vlak van kernenergie.

  Misschien is alle hoop nog niet verloren en kunnen we daarop in de toekomst net meer inzetten en ervoor zorgen dat onze energiebevoorrading onafhankelijker en weerbaarder wordt en dat we beter bestand zijn tegen wat bepaalde wereldmachten doen met onze energiefacturen.

  Mijnheer de minister, u bent zelf het engagement aangegaan om na te gaan wat er mogelijk was op het vlak van extra kernenergie in onze energiemix. Nu de nood hoog aan het worden is, is de tijd misschien rijp om daar een serieuze tand bij te steken. Ik heb de volgende, heel eenvoudige vragen. Waar staat u daarmee vandaag? Wat zult u ondernemen om ervoor te zorgen dat onze energiebevoorrading weerbaarder wordt?

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, Febeliec, la fédération qui regroupe les grands consommateurs industriels d'énergie en Belgique, plaide pour que le gouvernement recoure à des leviers juridiques afin de maintenir opérationnels un maximum de réacteurs nucléaires. Selon elle, l' É tat pourrait, en cas de nécessité, invoquer l'article 4 bis de la loi sur l'électricité pour geler la fermeture d'installations nucléaires, si la sécurité d'approvisionnement est menacée. Ce mécanisme, déjà appliqué aux centrales à gaz, permettrait à la Belgique de préserver sa stabilité énergétique et de limiter la hausse des prix de l'électricité dans un contexte où nos entreprises subissent de plein fouet la concurrence de pays à énergies moins chères et davantage disponibles. Du reste, Febeliec estime que le redémarrage de réacteurs arrêtés pourrait réduire le prix du mégawattheure de 10 à 20 euros, alors qu'il avoisine actuellement les 100 euros sur le marché de gros belge.

  Nous avons toujours défendu une approche rationnelle, fondée sur la souveraineté énergétique, la réduction du coût de l'électricité et le maintien d'un mix bas carbone équilibré. Comme l'a rappelé le président du Mouvement Réformateur, c'est à l' É tat de décider de son avenir énergétique, et pas à ENGIE. Dans cette optique, le gouvernement a affirmé vouloir étudier toutes les options, y compris une prolongation plus étendue de Doel 4 et Tihange 3.

  Dès lors, monsieur le ministre, le gouvernement envisage-t-il d'activer l'article 4 bis de la loi sur l'électricité, modifiée par la loi du 17 mai 2025, s'il se vérifie que la sécurité d'approvisionnement est en danger et qu'il convient dès lors de s'opposer à l'arrêt d'une installation nucléaire? Par ailleurs, pourriez-vous nous expliquer votre stratégie énergétique?

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, we zijn voor onze energiebevoorrading te afhankelijk van de rest van de wereld. In 2022 besliste Moskou over onze energiefactuur, vandaag ligt die beslissing in het Midden-Oosten. Als Poetin en Trump beslissen om ergens een oorlog te voeren, zijn wij daarvan de dupe. Onze mensen voelen dat meteen aan hun energiefactuur. Wanneer zeggen we: tot hier en niet verder?

  Het is duidelijk dat we zelf onze boontjes moeten doppen. Dat kan alleen met een goede energiemix, want dat is de sleutel tot die belangrijke strategische onafhankelijkheid.

  U bent zelf een grote voorstander van meer kernenergie. Waarop wachten we eigenlijk, mijnheer de minister? ENGIE zet de deur op een kier voor de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3 na 2035. Cd&v vraagt dan ook om die deur nu open te trappen. Ga effectief voor die levensduurverlenging met nog eens tien jaar. We vragen ons ook af wat uw plannen zijn met de andere centrales.

  We moeten ook inzetten op nieuwe technologie, specifiek de ontwikkeling van SMR’s. Die expertise hebben we in België, meer bepaald in de Kempen. Uiteraard moeten we ook werk maken van hernieuwbare energie, zonne-energie en windenergie uit eigen land, want die kan niemand ons afpakken. Vandaag zien we echter dat de herlancering van de tender voor het Prinses Elisabetheiland uitblijft. Elke vertraging maakt ons meer afhankelijk van buitenlandse energie en stelt ons bloot aan nieuwe crisissen.

  Mijnheer de minister, u sprak zelf over energiesoevereiniteit. Hoever staat het met die energiesoevereiniteit? Hoever staat het met onze strategische onafhankelijkheid?

  Frédéric Daerden:

  Monsieur le ministre, votre vice-premier vous laisse fort seul. Le refus de M. Clarinval de venir répondre en séance plénière est révélateur. Quand les prix flambent, le ministre de l’Économie est absent. Quand les prix à la pompe montent, le ministre est absent. Quand les factures d’énergie explosent, le ministre est absent. Quand les coûts dans la construction s’envolent, le ministre est absent.

  Que dit-il aux boulangers qui voient leur facture doubler, aux PME qui ne savent plus comment payer et aux travailleurs qui doivent payer plus pour aller travailler? Rien! Les factures, elles, sont bien présentes. Le ministre de l’Économie, lui, ne l’est pas. Et c’est exactement cela, aujourd’hui, le problème de votre gouvernement: ne pas être là pour les citoyens. Contrairement à nous, d’autres pays ont déjà pris des mesures.

  Monsieur le ministre, nous devons prendre des mesures exceptionnelles pour défendre les travailleurs et les pensionnés. Quand allez-vous prendre des décisions concrètes pour bloquer le prix de l’énergie? Quand allez-vous protéger les entreprises et les ménages?

  Annik Van den Bosch:

  Mijnheer de minister, ongeveer een maand geleden zijn de Verenigde Staten en Israël nog maar eens een oorlog begonnen, deze keer tegen Iran. De gevolgen zijn verschrikkelijk. In het Midden-Oosten zien we dood en vernieling, maar ook hier voelen we de gevolgen met energieprijzen die opnieuw de pan uit swingen. Daar betalen mensen met hun leven, hier betalen wij met onze koopkracht.

  Iedereen voelt de prijsstijgingen vandaag al. Mensen zetten hun verwarming lager of laten hun auto staan. Minister Clarinval pleitte vorige week voor een omkering van het cliquetsysteem, minder accijnzen en minder belastingen als de prijs aan de pomp stijgt. Sindsdien hebben we daar nog niet veel van gemerkt. Volgens de premier is het geen tijd voor grote cadeaus. De regering zegt daarmee eigenlijk: tirez votre plan .

  Ook onze industrie slaat alarm. Een eerste klap kwam toen Europa overstapte op duur Amerikaans schaliegas. Met de nieuwe oorlog tegen Iran dreigt nu een tweede grote klap. Minister Prévot vindt die oorlog begrijpelijk en minister Franken steunt die zelfs onvoorwaardelijk. De oorlog is ook in ons belang, zegt hij.

  Is het in ons belang dat de energieprijzen ontsporen, dat de kosten voor onze industrie nog meer oplopen en dat de mensen opnieuw de rekening betalen?

  Mijnheer de minister, antwoord nu eens duidelijk. Wanneer zal de regering eindelijk iets doen aan de buitensporige energieprijzen?

  Éric Thiébaut:

  Monsieur le ministre, voilà quatre semaines que la population subit les conséquences d'une nouvelle crise économique. Voilà quatre semaines que nous vous demandons de prendre des mesures pour faire face à l'explosion des coûts des factures énergétiques.

  Qu'est-ce qui est fait pour l'instant? Vendredi, votre gouvernement s'est réuni pour décider de ne pas décider. Enfin, si, il a décidé de créer une task force pour observer l'évolution de la situation. Mais, pire, cette semaine, nous avons entendu le premier ministre déclarer clairement que ce gouvernement ne prendrait aucune mesure pour aider les ménages à faire face à l'explosion des factures énergétiques.

  En fait, votre gouvernement parie sur une fin rapide de la guerre en Iran, mais c'est un pari qui coûte très cher aux citoyens qui, pour le moment, sont les seuls à vraiment payer pour cette crise énergétique dont ils ne sont pas responsables.

  Cette crise démontre à nouveau qu'il faut tendre vers plus d'autonomie énergétique. En tant que ministre de l' é nergie, vous êtes responsable de l'approvisionnement de notre pays en énergie et vous devez agir pour que l'énergie soit disponible à un prix acceptable. Mais que voyons-nous? Vous fermez des centrales nucléaires, vous abandonnez des projets éoliens et, surtout, vous n'avez aucune stratégie énergétique pour notre pays.

  Monsieur le ministre, quand allez-vous prendre des mesures pour aider les ménages à faire face à l'explosion des prix de l'énergie? Quand allez-vous aider l'éolien à redémarrer? Quand allez-vous nous présenter une stratégie énergétique pour notre pays?

  Voorzitter:

  Monsieur le ministre, vous disposez de cinq minutes pour répondre.

  Mathieu Bihet:

  Chers collègues, les prix de l'énergie en Belgique sont dépendants de différentes situations géopolitiques. Je ne vous apprends rien. Dans le contexte international actuel, certains se rendent finalement compte de cette réalité. C'est une réalité malheureuse, vers laquelle les décisions politiques de ces dernières années, voire de ces dernières décennies, nous ont poussés. J'y reviendrai.

  De regering volgt de evolutie van deze crisis, die bijzonder volatiel is, van nabij op. De federale taskforce focust zich op de prijsontwikkeling, de bevoorradingszekerheid, de Europese aspecten en de noodzakelijke maatregelen die we zouden kunnen nemen.

  Le ministre Clarinval l'a indiqué la semaine dernière, vous avez raison, et nous l'avons répété ces derniers jours: le Mouvement Réformateur est favorable à la mise en place du mécanisme du cliquet inversé avec un seuil, et à le rendre automatique. Cette mesure, qui consiste donc en une baisse des accises sur le carburant, représente selon nous une juste contribution de l'État dans une période de tensions importantes sur le marché de l'énergie. Chacun doit prendre sa part.

  Daarnaast zijn we sinds het begin van deze crisis niet stil blijven zitten. Samen met mijn collega David Clarinval hebben we via de inmiddels bekende K-factor de stijging van de prijzen aan de pomp rechtstreeks kunnen afremmen. Dankzij die maatregel werd de prijs op bepaalde momenten met 10 % gedrukt. Dat gebeurt bovendien in overleg met de sector.

  Alors, monsieur Thiébaut, monsieur Daerden, pourquoi ne plafonnons-nous pas les prix de l’énergie? Comme le disait très justement votre président de parti en 2022, il ne suffit pas de plafonner les prix. Ne soyons pas naïfs, cette proposition simpliste n’aurait pour conséquence qu’une rupture de livraison des fournisseurs, qui décideraient alors de vendre ailleurs leurs produits. Nous n’aurions donc pas eu de problème de prix, mais nous aurions eu des problèmes tout court.

  Plus largement, sur notre autonomie stratégique, c’est précisément à la suite des crises énergétiques, principalement celles des années 1970, que les pays européens, dont la Belgique, ont développé une stratégie forte axée sur le nucléaire. Citons, à titre d’exemple, le plan français visant la construction de 13 réacteurs, et en Belgique, la construction des réacteurs de Doel 3 et 4, ainsi que de Tihange 1 et 2. Cette stratégie de développement nucléaire avait été construite et pensée pour réduire nos dépendances étrangères.

  Chers collègues, en 2003 déjà, lors des discussions au Sénat sur le projet de loi de sortie du nucléaire, nous indiquions que cela nous rendrait davantage vulnérables aux fournitures provenant de l’étranger, et notamment du gaz. Cela est encore rappelé dans l’exposé des motifs de la proposition de loi adoptée le 17 mai 2025 portant diverses dispositions en matière d’énergie nucléaire. En clair, il s'agit de la loi qui a permis de revenir en arrière sur la sortie du nucléaire, et que la majeure partie de ceux qui interpellent aujourd’hui ont d’ailleurs décidé de ne pas soutenir.

  Ce sont des décisions politiques dogmatiques, écartées des réalités de ce monde, qui ont détruit ces stratégies d’autonomie énergétique en nous rendant dépendants de fournitures de gaz extérieures. On le voit très bien aujourd’hui, comme en 2022, avec notre exposition aux risques géopolitiques. C’est le modèle que les écologistes ont voulu, sans le nucléaire. C’est le modèle de dépendance dont nous devons nous départir aujourd’hui.

  Comme je l’ai annoncé, la voie de l’indépendance et de l’autonomie stratégique se poursuivra via l’offshore et le nucléaire. Nous allons relancer ce programme nucléaire et retrouver cette souveraineté, non pas pour dix ans de plus dans une vision fermée se limitant à prolonger au cas par cas le nucléaire, mais bien pour cent ans, avec des prolongations qui constituent notre première priorité, en étroite collaboration avec le premier ministre, avec des participations ou des droits de tirage, mais aussi avec la construction de nouvelles capacités, comme cela a déjà été fait et démontré dans les années 1970 et 1980, par l’élaboration d’un programme national nucléaire, afin d’atteindre notre objectif d’indépendance et d’autonomie stratégique, ainsi que par l’application de l’approche de l’Agence internationale de l’énergie atomique.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, meer dan ooit blijkt dat een duidelijke strategie nodig is om de nucleaire capaciteit in dit land opnieuw op te bouwen, nadat ze door een aantal partijen bijna tot op de grond werd afgebroken.

  Die partijen slagen er vandaag in om u te verwijten dat u kerncentrales zou hebben gesloten. Mijnheer Thiébaut, hebt u niet een klein beetje zelfrespect? Een aantal legislaturen geleden was u hier de grote verdediger van de sluiting van de kerncentrales. Nu vertelt u exact het tegenovergestelde.

  Leden van het Vlaams Belang, u hebt altijd dezelfde stemming gevolgd als onze partij, namelijk voor de verlengde openingsduur van kerncentrales. Dat hebben wij altijd gedaan. Lees het maar na in de verslagen. Zo zit het in elkaar.

  Mijnheer de minister, wij moeten ter zake stappen vooruitzetten. Dat wil zeggen dat we moeten inzetten op nieuwe nucleaire capaciteit, dat wij naar de toekomst moeten kijken, ook naar de verre toekomst. De huidige crisis zal immers niet de laatste zijn. We zullen er nog veel meemaken. Hoe onafhankelijker we worden, hoe beter dat zal zijn.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse et pour le volontarisme que vous affichez en confirmant la place du nucléaire dans notre stratégie énergétique au service d'une énergie sûre, abordable et bas carbone pour nos ménages et nos entreprises. Cette clarté est essentielle, tout simplement pour donner un signal de stabilité à long terme et pour montrer que l'État reprend pleinement la main sur ses choix énergétiques stratégiques.

  Notre message est clair, ce n'est pas à ENGIE d'écrire l'avenir énergétique de la Belgique, mais c'est au Parlement et au gouvernement de le décider!

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Uiteraard moeten we inzetten op die energiemix en de strategische onafhankelijkheid. Crisis na crisis belanden we immers in steeds dezelfde discussies. Als we nu niets ondernemen, garandeer ik u dat we hier binnen een paar jaar opnieuw staan om het over dezelfde onderwerpen te hebben. Zolang we voor onze energiebevoorrading van anderen afhankelijk blijven, blijven we kwetsbaar voor nieuwe crisissen.

  We moeten nu doorpakken, mijnheer de minister. Ga ervoor. Maak nu werk van die strategische onafhankelijkheid. Wij zullen u daar zeker in steunen.

  Frédéric Daerden:

  Monsieur le ministre, nous sentons votre malaise. Le double discours des partis de votre gouvernement est insupportable. Dans la presse et sur les réseaux sociaux, vous avez souvent plein d’idées, mais dans la réalité, vous ne faites rien.

  Monsieur le ministre, vous devez convaincre vos collègues. Il est vraiment urgent que vous preniez des mesures pour défendre les gens.

  Annik Van den Bosch:

  Mijnheer de minister, terwijl wij ons blauw betalen aan de pomp, zijn er mensen die profiteren van de oorlog en overwinsten maken.

  Jullie gooien olie op het vuur en willen ons land het liefst meesleuren in een oorlog die niet de onze is.

  Zo kan het niet verder, mijnheer de minister. Wanneer zal deze regering ingrijpen? Verzet jullie actief tegen die oorlog, en verlaag de accijnzen. Maar wat doen jullie? Jullie willen die zelfs verhogen. Daar gaat heel jullie omgekeerd cliquetsysteem. Poef, weg.

  Blokkeer de brandstofprijzen echt. Dat is perfect haalbaar door de extra btw-inkomsten die de staat opstrijkt te gebruiken. Voer een belasting in op de oorlogswinsten van de oliegiganten. Wij weigeren de rekening te betalen voor jullie oorlog.

  Éric Thiébaut:

  Monsieur le ministre, vous dites que c'est la gestion passée qui a entraîné les problèmes d'aujourd'hui. Il faut peut-être que je vous rappelle que le MR est au pouvoir depuis 1999 et qu'il y a eu deux ministres de l'Énergie issus de votre parti! Il y a eu Marie-Christine Marghem avant vous. Les responsabilités vous incombent donc largement.

  Quel est votre bilan énergétique actuel? Le prix de l'énergie augmente, les accises et les taxes sur l'énergie augmentent, des centrales nucléaires ferment et des projets éoliens sont abandonnés.

  Nous attendons toujours votre stratégie énergétique pour le pays. Monsieur le ministre, il est grand temps d'agir à votre niveau.

  Voorzitter:

  Merci, chers collègues et monsieur le ministre.

• Vraag: De actie van de vakbonden in de handelssector in verband met de werkomstandigheden

  economie en werk

  De actie van de vakbonden in de handelssector in verband met de werkomstandigheden
  

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  

  op 19 juni 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Annik Van den Bosch kaart de systematische vervanging van vaste jobs in de handel door onzekere flexcontracten, extreme werkdruk en loondumping aan, veroorzaakt door ketens als Mediamarkt, Aldi en Lidl, en hekelt de geplande regeringmaatregelen (afschaffing 38-urenweek, flexibele roosters) die dit volgens haar verergeren als "sociale afbraak". Minister Clarinval ontkent concrete beslissingen, bestempelt de acties als "fake news"-propaganda en belooft dat de regeerakkoordmaatregelen juist de sector zullen *verbeteren*, ondanks structurele veranderingen. Van den Bosch werpt hem voor de voeten de werkelijke noden te negeren en kondigt nieuwe protesten aan, eisend dat hij de realiteit onder ogen ziet. Kernconflict: *flexibilisering vs. jobzekerheid* in de handelssector.

  Annik Van den Bosch:

  Mijnheer de minister, ik stond afgelopen maandag tussen veel van mijn collega’s tijdens een actie van de handelssector. Hun getuigenissen liegen er niet om. Vaste jobs verdwijnen systematisch en worden ingeruild voor onzekere en goedkope arbeidsvormen. Ketens zoals Mediamarkt zetten medewerkers onder druk om vervroegd op pensioen te gaan om daarna terug te keren als flexi-jobbers. Bij Aldi worden, tegen alle afspraken in, extra studenten ingezet, niet als aanvulling, maar als vervanging van vaste contracten. Bij Lidl is de werkdruk zo hoog, dat de medewerkers al enkele keren het werk hebben neergelegd. Over de toestanden bij Delhaize durf ik zelfs niet te beginnen.

  Weet u wel wat het inhoudt om in de handel te werken? Ik wel, want ik heb het jaren gedaan. De lonen in die sector behoren tot de laagste van het land en men werkt er aan de hoogste flexibiliteit. Toch beslist u tot de afschaffing van de 38-urige werkweek en de verplichte sluitingsdag, de invoering van onvoorspelbare en flexibele uurroosters, meer en vooral goedkoper overwerk en de uitbreiding van het aantal flexi-jobbers en jobstudenten.

  Wat u een modernisering van de arbeidsmarkt noemt, is in realiteit een versnelde afbraak van vaste jobs. Nog minder zekerheid, nog meer stress en nog meer problemen om werk en gezin te combineren. Hoe rijmt u de sociale afbraak met het idee van waardig werk en gezondheid op de werkvloer? Hoe zult u de werkgevers ertoe aanzetten om met de vakbonden te spreken, gezien het gebrek aan echt sociaal overleg vanwege de werkgevers?

  David Clarinval:

  Mevrouw Van den Bosch, ik heb via het persagentschap vernomen dat vakbondsvertegenwoordigers uit de handelssector een spontane actie hebben georganiseerd als protest tegen de arbeidsomstandigheden, het gebrek aan sociaal overleg in de distributiesector en, preventief, tegen de in het federaal regeerakkoord aangekondigde maatregelen. De manifestatie er gekomen naar aanleiding van de propagandacampagne van fake news van meerdere oppositiepartijen, die die werkwijze wel vaker hanteren.

  Ik betreur dat en wil preciseren dat, terwijl ik hier het woord neem, er nog geen beslissing is genomen over de maatregelen van de regering waarnaar wordt verwezen. Ze kunnen dan ook nog geen uitwerking hebben. Ik volg de snelle en structurele veranderingen in de distributiesector aandachtig op. Ik ben ervan overtuigd dat de maatregelen uit het regeerakkoord voor een algemene verbetering in de sector zullen zorgen.

  Annik Van den Bosch:

  U hebt het over een propaganda-actie. Meent u dat echt? Het gaat om een actie om uiting te geven aan de noden van de werknemers. U lacht daar gewoon mee. Ik begrijp dat niet. Ik schaam mij dood in uw plaats. Alles wat zij aankaarten, staat wel degelijk in het regeerakkoord. De betrokkenen maken zich dus terecht zorgen. Daarom komen ze op straat en ze hebben gelijk. Op 25 juni 2025 zullen ze opnieuw op straat komen. Er moet iets gebeuren. Mijnheer de minister, het is tijd voor een nieuwe bril.

Voorstellen

Annik Van den Bosch heeft nog geen voorstellen ingediend als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

Stemmingen

Recente stemmingen van Annik Van den Bosch in de plenaire vergadering.

Commissies

Annik Van den Bosch is lid van de volgende commissies.