Kamerlid Peter Buysrogge (N-VA)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Peter Buysrogge in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De Pano-reportage over de aankoop van antidronemateriaal

  Vraag: De Pano-reportage over antidronemateriaal

  Vraag: De Pano-reportage Drones

  Vraag: De Pano-reportage Drones

  Vraag: De Pano-reportage Drones

  Vraag: De Pano-reportage Drones

  Vraag: Drones

  De Pano-reportage over de aankoop van antidronemateriaal
  De Pano-reportage over antidronemateriaal
  De Pano-reportage Drones
  De Pano-reportage Drones
  De Pano-reportage Drones
  De Pano-reportage Drones
  Drones
  Pano-reportage over drones en antidronemateriaal summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Theo Francken (Minister van Defensie)
  

  op 16 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie beschuldigt minister Francken van paniekzaaien door naar verluidt valse dronebeelden (later geïdentificeerd als een politiehelikopter) aan de pers te lekken, dure en ondoordachte aankopen (50 miljoen euro via noodprocedures bij bevriende bedrijven) en onvoldoende bewijs voor een acute Russische dreiging, terwijl hij in het Parlement ontkende actief te communiceren. Francken verdedigt zich door te stellen dat de hoogdringendheid gerechtvaardigd was door een reële toename van drone-incidenten en cyberdreigingen, dat de prijzen marktconform waren en de procedures legaal, en ontkent vriendjespolitiek of corruptie, hoewel hij toegeeft een foutief geïdentificeerd helikopterbeeld te hebben doorgespeeld zonder nadien te corrigeren. Kritici, waaronder Groen en PVDA, bekritiseren het gebrek aan transparantie, verspilde belastinggeld en angstcampagnes om dure aankopen te rechtvaardigen, terwijl N-VA en CD&V de nodzaak van defensie-investeringen benadrukken maar strengere controles eisen. De discussie draait uiteindelijk om vertrouwen in de minister, efficiëntie van defensie-uitgaven en de rol van media in het blootleggen van de zaak.

  Staf Aerts:

  Mijnheer de minister, ik ben blij dat ik niet opnieuw naar een lege stoel moest kijken zoals gisteravond, want er zijn heel veel vragen. Er zijn heel veel vragen in Pano en bij de bevolking over uw rol tijdens de dronecrisis.

  Ten eerste, u hebt hier verschillende keren in het Parlement verklaard dat u niet actief hebt gecommuniceerd over de dronecrisis. U hebt dat zelfs herhaald. Wat blijkt nu uit de reportage van Pano ? Er zijn twee bronnen die stellen dat u dat wel hebt gedaan en dat u de beelden van een drone die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn, naar HLN hebt gestuurd. Twee bronnen geven dat aan, waarvan er een zelfs uw eigen kabinet is. Dat is opmerkelijk want hier in het Parlement beweert u dat dat niet van u komt en dat u dat niet doet.

  Als u dat wel doet, is dat natuurlijk paniek zaaien. Aan dat paniek zaaien hing ter zake een prijskaartje van 50 miljoen euro, want het moest snel gaan. Er werd gebruikgemaakt van een noodprocedure, zonder concurrentie, tegen het advies van de Inspectie van Financiën in, om snel 50 miljoen euro uit te kunnen geven. Er werd materiaal aangekocht bij een bevriend bedrijf. Dat was te duur materiaal voor die drones, dat op dat moment nog niet eens werkte zoals het moest werken.

  De veiligheid van ons land staat op het spel, maar evengoed moeten wij het geld zorgvuldig besteden. Daarom heb ik een heel aantal vragen voor u.

  Was u de hooggeplaatste veiligheidsbron die de pers met foute informatie heeft gevoed?

  Hebt u te veel betaald voor de verkeerde antennes?

  Is er nu eigenlijk al een bewijs voor de Russische betrokkenheid die u op dat moment zo graag rondbazuinde?

  U doet zich graag voor als een sterke man, maar voor mij bent u op dit moment vooral een minister die de controle kwijt lijkt te zijn en die het hoofd niet koel kan houden in deze woelige tijden. Ik herhaal dus mijn belangrijkste vraag. Hebt u de video van de politiehelikopter al dan niet aan HLN bezorgd?

  Peter Mertens:

  Mijnheer de minister, u bent kwaad op de VRT en Pano en beschuldigt hen van sfeerschepping, maar wie heeft de afgelopen maanden de hele tijd aan sfeerschepping gedaan? U ziet ze vliegen, de Russische drones. Niemand anders ziet ze vliegen, maar u wel. Het is zelfs niet duidelijk of het wel drones zijn. Volgens twee bronnen stuurde u beeldmateriaal naar de kranten die het bewijs van drones zouden aantonen, maar Pano ontdekte dat het helemaal geen drones waren, maar wel een politiehelikopter. U doet dus aan sfeerschepping om duur en nutteloos militair materiaal aan te kopen, ten koste van onze pensioenen en onze sociale zekerheid.

  U zegt boos te zijn op de VRT vanwege het woord vriendjespolitiek, maar in de commissie van 5 november zei u dat het om professionelen ging die niet via gewone radiofrequenties werkten, en wat deed u twee dagen later? U bestelde antennes voor radiofrequenties, precies het tegenovergestelde. En waar werd dat dan besteld? Bij uw wandelvriend in Lubbeek, zonder openbare aanbesteding en vier keer duurder dan elders. Mijnheer de minister, als het klinkt als vriendjespolitiek, als het in de bossen van Lubbeek wandelt als vriendjespolitiek en als het zeven miljoen euro betaalt als vriendjespolitiek, dan is het waarschijnlijk ook vriendjespolitiek.

  In de deontologische code van deze regering staat dat een minister elke situatie moet vermijden die aanleiding kan geven tot een belangenconflict of redelijkerwijs als dusdanig kan worden gepercipieerd. Na de Pano -uitzending van gisteren is het duidelijk. Vandaag moet u niet de VRT of het Parlement met de vinger wijzen, maar moet u antwoorden geven over dat belangenconflict.

  Annick Ponthier:

  Mijnheer de minister, drones, drones, drones, iedereen zag ze vliegen en u wist schijnbaar onmiddellijk waar ze vandaan kwamen. U zei dat onrust zaaien het stramien is van de Russische Federatie. U stelde ook dat er duidelijk spionage werd gepleegd, een acute veiligheidsdreiging dus. Er waren echter geen beelden, wel veel valse meldingen en dus ook veel onduidelijkheid.

  Toch kondigde u een antidroneplan aan ten bedrage van 50 miljoen euro. Dat zat al in de pijplijn, dat weet ik, maar het moest nu met hoogdringendheid en zonder openbare aanbesteding worden doorgeduwd in de commissie voor de Controle op de Legeraankopen en -verkopen.

  Ik moet wel zeggen dat uw plan onmiddellijk effect had. Sinds de goedkeuring zijn er geen dronemeldingen meer in de pers. Ze zijn verdwenen. Tot gisteren, toen de Pano -reportage insloeg als een bom. Na zes maanden onderzoek was er geen enkel bewijs van vijandige drones uit Rusland of elders. Er is sprake van een bestelling die schijnbaar vier keer te duur is en dat bij een zogenaamd bevriend bedrijf. Procedures werden dus onrechtmatig omzeild.

  Mijnheer de minister, het minste wat we kunnen zeggen, is dat dit potje stinkt. Ik heb daarom een aantal concrete vragen voor u.

  Op basis van welke criteria sprak u destijds van een acute dreiging vanuit Rusland? Waarom was alles zo hoogdringend? Klopt het dat u zelf beelden hebt verspreid van een drone die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn?

  Waarom volgde u de correcte procedure inzake legeraankopen niet en negeerde u dus het negatieve advies van de Inspectie van Financiën? Wie profiteert hiervan? Hoe zit het met die twee bevriende bedrijven? Waarom hebben onze burgers veel te veel betaald voor een antidroneplan zonder aantoonbare dreiging?

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, de bevolking moet vertrouwen hebben in wie aan de knoppen zit van onze veiligheidsdiensten. Eerlijk gezegd begin ik daar sterk aan te twijfelen. U communiceert immers sneller dan uw eigen schaduw. Ongeveer een jaar geleden stelde u dat we de arm van president Zelensky moesten omwringen in de Russische oorlog. Nog niet zo lang geleden verklaarde u dat de oorlog in Iran absoluut gerechtvaardigd is. Leg dat nu maar eens uit aan de mensen die met hun auto naar het werk moeten en aan de pomp staan.

  Gisteren bleef u in de Pano -reportage muisstil, oorverdovend stil. U vond het niet opportuun om te reageren. Mijnheer de minister, verplaats u eens in de mensen die naar die reportage hebben gekeken. We vragen vandaag heel wat inspanningen van de bevolking, terwijl u als minister een chequeboek krijgt om ons defensieapparaat opnieuw op te bouwen, terecht. Wij steunen een sterke defensie en de heropbouw daarvan, maar niet met een blanco cheque, niet op basis van plannen die uit de lucht gegrepen lijken. U moet zorgvuldig nadenken over de besteding van die middelen en er verantwoord mee omgaan.

  Bovendien verneem ik dat via u of via uw kabinet fakebeelden aan de pers zijn bezorgd om angst te zaaien en paniek te creëren, waardoor u het draagvlak bij de bevolking voor de defensie-uitgaven volledig onderuithaalt.

  Vandaar drie vragen, mijnheer de minister. Heeft de belastingbetaler veel te veel geld betaald voor het aangekochte materiaal? Als het dan toch zo dringend was, waar is dat dronemateriaal vijf maanden na de aankoop dan in godsnaam naartoe? Ten slotte, hebt u of uw kabinet die beelden aan de pers gelekt, terwijl u in het Parlement hebt gezegd dat er geen contact was?

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, de dronecrisis van eind 2025 en de Pano -reportage zorgen voor onrust bij de bevolking. Was er wel degelijk een dronecrisis en, vooral, worden de defensiemiddelen correct en efficiënt besteed? Wanneer zulke bezorgdheden bestaan bij de bevolking, is het de opdracht van de regering, en dus ook van u als minister van Defensie, om kalmte te prediken, correcte informatie te verschaffen en de bevolking gerust te stellen. Dat is echter niet gebeurd.

  Integendeel, er ontstond extra verwarring rond een drone boven de luchthaven van Zaventem die uiteindelijk een helikopter blijkt te zijn. Vergissen is misschien menselijk, mijnheer de minister, maar zodra u over correcte informatie beschikt, verwachten wij dat die ook gedeeld wordt met de bevolking. Dat is niet onmiddellijk gebeurd.

  De internationale context vraagt om een performante defensie met extra uitgaven, en daar staan wij ook achter. Daarvoor is echter ook een draagvlak nodig bij onze bevolking. Dossiers zoals dit, die de defensie-uitgaven in een slecht daglicht stellen, kunnen we missen als kiespijn. Gelet op de internationale spanningen zijn investeringen in een sterke defensie en in een sterker Europa noodzakelijk. In deze tijd van budgettaire krapte, waarin de premier ons bijna elke dag zegt dat het geld op is, moeten die defensie-uitgaven correct en efficiënt gebeuren.

  Voor cd&v betekent efficiënt minder versnippering en meer Europa. Correct betekent voldoende controles en checks in het hele proces.

  Daarom heb ik twee vragen, mijnheer de minister. Wat is uw uitleg over het drone-helikopterincident in Zaventem? Hoe zult u in de toekomst zorgen voor correcte en efficiënte (…)

  Voorzitter:

  Bedankt, mijnheer Van den Heuvel.

  Axel Weydts:

  Mijnheer de minister, veel mensen hebben gisteren met verbazing naar de Pano -reportage over de drones gekeken. Die reportage toonde aan dat er bij de dronecrisis van vorig jaar toch heel wat vragen te stellen zijn, vragen die u als minister van Defensie in die reportage blijkbaar niet wilde beantwoorden.

  Ik vind dat bijzonder jammer. We leven immers in geopolitiek enorm uitdagende tijden. De mensen maken zich zorgen. De mensen beseffen ook dat investeringen in onze veiligheid noodzakelijk zijn. Deze regering, met Vooruit, investeert dan ook, want in tegenstelling tot andere partijen weten wij dat investeren in onze veiligheid echt noodzakelijk is wanneer de wereld in brand staat.

  Die investeringen moeten dan wel eerlijk, juist, en transparant plaatsvinden. Onze begroting is er slecht aan toe. Deze regering vraagt aan iedereen inspanningen. Elke euro moet niet een of twee keer, maar drie keer omgedraaid worden. Als we dat verwachten van de mensen, mogen we dat ook verwachten van Defensie.

  Mijnheer de minister, u hebt om de een of andere reden geweigerd om mee te werken aan die Pano -reportage, wat ik betreur, maar de mensen blijven wel met vragen zitten. In antwoord op die vragen is duidelijkheid nodig. Daarom leg ik ze u nog eens voor.

  Klopt het dat u zelf een filmpje verspreidde van een helikopter terwijl beweerd werd dat het om een drone ging? Hebt u op die manier geprobeerd om de hoogdringendheid in te roepen, om de procedures inzake overheidsopdrachten te omzeilen?

  Waarom hebt u de concurrentie niet laten spelen? Ook andere Belgische bedrijven waren bereid om deel te nemen aan de aanbestedingen.

  Hebben we niet te veel betaald?

  Mijn belangrijkste vraag, gaan die vele miljoenen wel naar de juiste dronetechnologie? Detectie voor RF-signalen is één zaak, maar wat doen die tegen de nieuwe, modernere drones die niet met RF werken?

  Dat zijn mijn vragen, mijnheer de minister. Ik hoop dat u er hier in het Parlement wel antwoorden op kunt geven en dat u duidelijkheid kunt scheppen voor de belastingbetaler.

  Peter Buysrogge:

  Mijnheer de minister, collega’s, op het vlak van drones en counterdrones blonk de vorige regering uit in een gebrek aan realiteitszin. Er was geen bewapening van onze drones, geen counterdronestrategie en geen deftig luchtafweersysteem, met dank aan het veto van de groene partijen. De regering-De Wever heeft die naïviteit gelukkig onmiddellijk afgelegd. Er wordt versneld uitvoering gegeven aan een degelijke dronestrategie. Dat is nodig, zowel in binnen- als buitenland. In Oekraïne bijvoorbeeld zijn drones vandaag al bepalend en vormen ze de toekomst van de oorlogsvoering. Ook het afgelopen najaar bleek dat uit heel wat incidenten in Europese luchthavens en andere kritieke infrastructuur.

  De verdachtmakingen gisteren en vandaag slaan wat mij betreft kant noch wal, alsof onze minister van Defensie verantwoordelijk zou zijn voor de tijdelijke sluiting van luchthavens in Duitsland, Denemarken, Noorwegen en Spanje, of voor de honderden meldingen in ons land.

  Met betrekking tot de procedure dan, iemand – ik zeg niet dat u het was, mijnheer Aerts – heeft te kwader trouw gehandeld en bewijst het Parlement geen dienst door documenten te lekken uit de vertrouwelijke vergaderingen van de commissies voor Landsverdediging en Legeraankopen. De defensiestaf bood in die commissie wel degelijk tegenwerking bij het ongunstig advies van IF.

  Ik kan drie zaken concluderen. Ten eerste, de wetgeving inzake overheidsopdrachten werd niet omzeild. Ten tweede er wordt niet alleen in radiofrequentie en counterdronetechnologie geïnvesteerd. Het gaat hier om een meerlagig systeem. Ten derde, de betaalde prijs is marktconform. Kortom, het gaat hier om een goede aankoop.

  Mijnheer de minister, wat is uw reactie op de verschillende aantijgingen uit de Pano -reportage van Groen?

  Theo Francken:

  Mijnheer de voorzitter, beste Kamerleden, sta me toe de context van oktober en november vorig jaar te schetsen. Toen stelden verschillende actoren, waaronder Defensie, effectief een duidelijke en uitzonderlijke piek vast in het aantal drone-incidenten in ons land. Zoals we altijd hebben gezegd, ook hier in het Parlement, ging een aanzienlijk deel om vals-positieven. Er waren echter ook tientallen meldingen waarvan grondig onderzoek door ADIV uitwees dat het met grote waarschijnlijkheid wel degelijk om drones ging. Die waarnemingen deden zich niet geïsoleerd voor, maar maakten deel uit van een bredere context waarin gelijktijdig ook een toename werd vastgesteld van DDoS-cyberaanvallen, gelijkaardige drone- en veiligheidsincidenten in andere Europese landen, een verscherpte dreigingscontext gelinkt aan Euroclear, de aanwezigheid in Brussel van meerdere Russische oppositiefiguren en de aanwezigheid in onze wateren van een gekend Russisch schip dat in verband wordt gebracht met spionage en hybride activiteiten. Het onderzoek van het parket naar de attributie loopt nog.

  In die context zijn Defensie en ik meermaals bevraagd door verschillende media over drones, zeker op de avond dat de luchthaven van Zaventem meermaals werd gesloten door skeyes. Er is een groot verschil tussen proactief communiceren over dronemeldingen en reactief informatie bezorgen aan media en journalisten. Dat laatste hebben we wel gedaan door de niet-geclassificeerde beelden van die avond van de sluiting van de luchthaven van Zaventem door skeyes de dag nadien aan een journalist te bezorgen. Die beelden werden toen bij ons bevestigd als een drone. Later bleek dat het om een politiehelikopter ging die op zoek was naar de drone waarvoor de luchthaven eerder was gesloten. Dat incident heeft geen link met de hoogdringendheid van het aankoopdossier, voor alle duidelijkheid, mijnheer Weydts. Die hoogdringendheid werd al ingeroepen na de eerste meldingen van drones boven het militair domein van Elsenborn door de VRT begin oktober, dus vele weken voordien. Er is dus geen sprake van een lek, laat staan van een leugen of het zaaien van paniek.

  Wat de dronecrisis wel heeft aangetoond, is dat Defensie, onder andere door de houding van Groen in de vorige legislatuur, geen enkele investering heeft mogen doen in drone- en counterdronemiddelen. Daardoor beschikte Defensie niet over voldoende middelen om drones te detecteren en te neutraliseren. De informatie over droneactiviteiten was bovendien verspreid over verschillende instanties en er bestond geen centraal systeem om die informatie te verzamelen. Daarom werd een urgent actieplan opgesteld met vier actielijnen. Omdat die maatregelen op zeer korte termijn moesten worden ingevoerd, werd gebruikgemaakt van de onderhandelingsprocedure zonder bekendmaking, zoals voorzien in de wet van 2011 op de aankoop van materieel. Die procedure kan worden gebruikt wanneer urgentie het onmogelijk maakt een klassieke aanbesteding te organiseren.

  Kortom, er is geen enkele wet omzeild. Dat dossier werd vervolgens volgens de procedure integraal, inclusief het advies van de Inspectie van Financiën zoals het hoort, overgemaakt aan de commissie voor de Controle op de Legeraankopen en -verkopen.

  Deze parlementaire commissie gaf, op één onthouding na, een unaniem positief advies op dit dossier, waarna de ministerraad de aankoop goedkeurde.

  Finaal werden bestellingen geplaatst bij vier Belgische firma’s en een buitenlandse firma. Tijdens de Pano -reportage werden bepaalde prijsvergelijkingen gemaakt die geenszins correct zijn. Defensie heeft marktconforme en gecontroleerde, geaudite prijzen betaald. Zo berekent Pano de prijs van de Blaze-interceptordrone aan de hand van een raming van de prijs van Iraanse Shahed-drones gedeeld door 10 en insinueert daarmee dat Defensie meer dan 6 keer de werkelijke kostprijs heeft betaald. Il faut le faire .

  De realiteit is anders. Wat Defensie aankoopt, is meer dan een interceptor, maar een compleet systeem, alsook training en ondersteuning. Defensie heeft trouwens referentiefacturen van andere landen, waaruit blijkt dat de prijs die we betaalden zelfs lager ligt. Daarnaast vroeg Oekraïne in het kader van het steunpakket 2026 aan België om dit type drone voor hen aan te kopen, wat toch duidelijk aantoont dat deze drone battle-proven is. Ook hier is er een marktconforme prijscontrole geweest.

  De radiofrequentieantennes van Senhive die Defensie heeft aangekocht, zijn niet de basisversie waarvan sprake in de Pano -reportage. Defensie heeft een heel andere versie besteld en de betaalde prijs is correct, aangezien deze antennes ook gebruikt worden binnen het CaMo-project en we hier via het partnerland details en prijscontrole hebben gekregen.

  Ten slotte, ik ga inderdaad regelmatig wandelen met interessante mensen uit verschillende sectoren. De wandeling waarnaar in de Pano -reportage wordt verwezen, vond echter plaats op 14 januari 2025, dus vóór ik minister van Defensie werd en op het moment dat de huidige CEO van Senhive nog fulltime wetenschapper van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) was en niets met Senhive te maken had.

  Als men op basis hiervan de aantijging doet dat het over vriendjespolitiek of zelfs corruptie zou gaan, dan is dat laag-bij-de-gronds en compleet ongefundeerd. Als ik dan bovendien nog moet lezen dat Defensie heel gevoelig is voor corruptie, is dat bovenal een aanval op vele duizenden militairen die zich elke dag opnieuw op een integere manier inzetten voor (…)

  Staf Aerts:

  Mijnheer de minister, u verklaart hier in het Parlement dat u niet voor paniek hebt gezorgd en dat u dat niet doet. U hebt niet proactief gecommuniceerd, maar u hebt wel beelden van een drone bezorgd die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn. U hebt op geen enkel moment de nood gevoeld om dat recht te zetten. Daarvoor was een factcheck nodig van de VRT-dienst. Dat is misschien ook een groene dienst? Ik weet het niet. Dat toont echter typisch aan waar u naartoe wilt, namelijk de hele reportage in het belachelijke trekken, hoewel alle fracties daar terecht pertinente vragen over hebben.

  Politici horen van Defensie geen speeltuin te maken zoals u doet. Het belangrijkste is niet stokebrand spelen, maar rust en kalmte bewaren. Dat is niet wat u doet door dronebeelden door te sturen die achteraf politiehelikopters blijken te zijn. Dat is geen manier van werken.

  Het gaat hier immers niet over 50 miljoen euro, maar over een bedrag van 11 miljard euro op jaarbasis dat u zult mogen uitgeven. Mensen hebben recht op een rechtvaardige besteding van die middelen.

  Peter Mertens:

  Mijnheer de minister, als de wereld in brand staat, moet u niet nog meer olie op het vuur gooien door de brand in Iran van bij het begin hartstochtelijk aan te wakkeren of door nog meer angst te zaaien rond fake drones uit Rusland. Dat is waarmee u bezig bent en dat is een minister van Defensie onwaardig. U moet hier de kalmte bewaren in plaats van de mensen op te jagen om dure aankopen te doen.

  Als het dan gaat over vriendjespolitiek en over uw contacten met wapenfabrikanten en trafikanten, gaat het natuurlijk over het feit dat uw kabinet 34 miljard euro te besteden heeft. Het gaat niet alleen over die 50 miljoen euro nu, maar ook over de 34 miljard euro die nog zullen volgen.

  Welke transparantie kan het Parlement verwachten op basis van uw antwoord? Was uw antwoord voor iedereen overtuigend, met name dat u vanaf nu transparant, goedkoop en efficiënt zult werken? Dat was het absoluut niet. U hebt niets ontkend over de contacten met Senhive. U hebt niets ontkend over het lekken (…)

  Annick Ponthier:

  Mijnheer de minister, u speelt de vermoorde onschuld, maar de feiten zijn wat ze zijn. U hebt de hele dronesaga misbruikt om de mensen bang te maken. Het is geen toeval dat deze film zich afspeelde in een periode waarin deze regering geen begrotingsakkoord kon bereiken. Het was een ideaal afleidingsmanoeuvre, net op het moment waarop deze regering zoveel offers vraagt van de burgers. Er is geen geld om de dure energiefactuur te verzachten, maar wel voor dubieuze legeraankopen. Dat is onaanvaardbaar.

  Het Vlaams Belang vraagt de oprichting van een onafhankelijke controlecommissie voor legeraankopen. Wij vragen dat in dit dossier de onderste steen wordt bovengehaald. Uw partij en alle andere partijen die vandaag aan het woord waren, hebben tegen ons voorstel voor meer transparantie, voor meer inzage en voor een correcte toepassing van de procedures gestemd. Dat is betreurenswaardig.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, dat u hier toegeeft dat u dat beeld hebt doorgestuurd zonder het te controleren, maakt het nog hallucinanter, want daarmee creëert u paniek en angst. Anderhalf jaar geleden zat u nog in de oppositie. Wat zou u toen hebben gezegd? Wat zou u toen hebben gedaan als mevrouw Dedonder met dit verhaal naar voren was gekomen? U had haar afgemaakt, haar ontslag gevraagd en haar aan de schandpaal genageld, mijnheer de minister.

  Uw antwoord volstaat niet. Daarvoor is de situatie te ernstig. Het gaat over belastinggeld, over fake news en over angst zaaien. Dat moet tot op het bot worden uitgezocht.

  Mijnheer de minister, collega’s, we hebben geen nood aan een pyromaan, we hebben nood aan koelbloedigheid. We hebben geen nood aan een paniekzaaier, we hebben nood aan verantwoordelijkheid. We hebben geen nood aan een nieuwe Rambo 2.0, we hebben nood aan geloofwaardigheid. Die hebt u vandaag verspeeld.

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Ik zal ingaan op de lessons learned van vandaag. In mijn ogen zijn dat er twee.

  Ten eerste, inzake communicatie denk ik dat het goed is dat mensen zoals u, de minister van Defensie, in tijden van onrust en bezorgdheid bij de bevolking rust en kalmte prediken en niet voor extra verwarring zorgen. Dat moet in de toekomst absoluut worden vermeden.

  Ten tweede, investeringen in defensie zijn nodig, maar ze moeten correct en efficiënt gebeuren. Voor ons betekent efficiëntie meer Europa. Dat moet absoluut de boodschap zijn. We verwachten dat u daar extra inspanningen voor levert en dat u uw geloof in een sterker Europa ook af en toe duidelijk communiceert.

  Correctheid blijft daarbij essentieel. Een versnelling van procedures mag niet leiden tot het in het gedrang brengen van de correcte besteding van overheidsmiddelen. Ook controle achteraf moet mogelijk blijven. Dat is heel belangrijk.

  Axel Weydts:

  Mijnheer de minister, ik blijf het jammer vinden dat u niet hebt meegewerkt aan de reportage van Pano . U had misschien al een groot deel van de antwoorden kunnen geven die u vandaag hier hebt gegeven. Het is echter heel duidelijk dat die antwoorden niet iedereen geruststellen.

  Vooruit staat achter de investeringen in defensie en in onze veiligheid, maar wel op een eerlijke, juiste en transparante manier. Dat is absoluut noodzakelijk om het draagvlak bij de bevolking te behouden.

  Er zullen de komende jaren nog veel uitgaven volgen voor defensie. Het zal volgens ons noodzakelijk zijn om de aankoopdiensten structureel te verbeteren en te versterken en eventueel zelfs een kwaliteitscontrole te laten uitvoeren op de aankoopdiensten. Dat kan de procedures alleen maar ten goede komen en de transparantie ten aanzien van de burger en de belastingbetaler, van wie wij heel veel verwachten, alleen maar versterken. Wij dringen daar sterk op aan en zullen daarop terugkomen in de commissie voor Landsverdediging.

  Peter Buysrogge:

  Mijnheer de minister, dank voor uw antwoord. Hoge drones vangen blijkbaar veel wind. Als u niet zou investeren in drones, dan was het kot hier te klein. Nu investeert u wel in drones, terecht, na jaren van wanbeleid, en nu is het opnieuw niet goed.

  Collega Aerts, er moet mij toch het volgende van het hart. U roept hier al sinds gisterenmiddag dat er tekst en uitleg moet worden gegeven in het Parlement. Daarmee maakt u uw eigen bijzondere commissie voor de Controle op de Legeraankopen en -verkopen – u bent daar immers voorzitter van – belachelijk. We hebben wel degelijk uitleg gehad. Op basis daarvan hebben we, zonder tegenstem, op één onthouding na, een positief advies verleend. Zelfs mevrouw Ponthier heeft dat gedaan. We hebben dus een positief advies gegeven bij de procedure.

  Dat uw partij die dag niemand heeft afgevaardigd, is uw verantwoordelijkheid, niet de mijne. Met alle gratuite verdachtmakingen van vandaag plaatst u zichzelf en iedereen in een slecht daglicht. Daartegen zal ik mij altijd verzetten.

  Persoonlijk feit

  Fait personnel

  Voorzitter:

  De heer Aerts wil een persoonlijk feit inroepen.

  Staf Aerts:

  Ik pik die beschuldiging niet. Ik was inderdaad niet aanwezig tijdens die vergadering, maar dat was wegens ziekte. Dat weet de heer Buysrogge zeer goed. Ik mocht mij op dat moment niet laten vervangen, waardoor niemand van onze fractie aanwezig kon zijn. Dat is punt een.

  Ten tweede, de commissievergadering vond plaats achter gesloten deuren. Ik ben zeer blij dat vandaag veel mensen weten wat er allemaal is misgegaan. Dat is immers belangrijk. Dat is geen bekentenis, maar een vaststelling.

  Ik vind het van belang dat onderzoeksjournalisten op zoek gaan en hun werk doen, en dat aan het licht komt wat hier vandaag moest worden blootgelegd.

  Peter Buysrogge:

  We hebben die dag een goede commissievergadering gehad. Er was een ongunstig advies van de Inspectie van Financiën. De mensen van Defensie hebben dat op een correcte manier weerlegd. In de pers wordt nu van alles geïnsinueerd. Als commissielid kunnen we daar eigenlijk niet op reageren, terwijl wij wel de correcte informatie hebben gekregen. U insinueert hier van alles en zegt tegelijk dat u geen antwoorden krijgt op die insinuaties. Het is echter een sterk dossier. Daar is iedereen van overtuigd. U blijft echter beschuldigingen rondstrooien. U had zich trouwens wél kunnen laten vervangen. Ik ken uw persoonlijke situatie en heb daar alle respect voor, maar uw fractie had gedurende die maanden perfect een ander lid kunnen aanduiden om de werkzaamheden te volgen. Kom dus niet af met die treut . Stop daarmee!

• Vraag: Het bezoek van de eerste minister aan Oekraïne

  internationale politiek en migratie

  Het bezoek van de eerste minister aan Oekraïne
  

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 10 april 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België bevestigt structurele steun van 1 miljard euro per jaar aan Oekraïne na een emotioneel en strategisch bezoek, waarbij defensie-industrieën concrete samenwerkingsafspraken (kennisdeling, productieopschaling) maakten om Oekraïne’s weerbaarheid en Europa’s veiligheid te versterken. De Wever benadrukt dat Oekraïne’s strijd ook Europa’s grensbeveiliging is en roept op tot blijvende militaire en humanitaire steun, terwijl hij Poetin-sympathisanten confronteert met oorlogsmisdaden. Buysrogge dringt aan op langetermijninvesteringen in Belgische defensie en herhaling van dergelijke missies. Kernboodschap: steun aan Oekraïne is *noodzakelijk eigenbelang*.

  Peter Buysrogge:

  Geachte premier, beste collega's, al meer dan drie jaar woedt er een oorlog in Oekraïne, na de vreselijke invasie van president Poetin. Al meer dan drie jaar verdedigt Oekraïne zich met hand en tand. De afgelopen drie jaar kon het Westen met wisselend succes ondersteuning bieden. Oekraïne heeft het nodig. We moeten hen blijven steunen, in eerste instantie voor de vrijheid en de onafhankelijkheid van Oekraïne zelf, maar ook in ons eigen belang, voor de vrijheid van Europa, ter verdediging van onze grenzen en ter verdediging van onze normen en democratische waarden.

  Mijnheer de premier, de afgelopen dagen was u samen met de minister van Buitenlandse Zaken en de minister van Defensie op bezoek in Oekraïne. Uw eerste buitenlandse missie was symbolisch en emotioneel. We konden zien dat het bezoek aan Boetsja bij u een gevoelige snaar raakte.

  Ook inhoudelijk was het een belangrijk bezoek. In uw kielzog nam u een aantal prominente industriëlen uit de defensie-industrie mee. Ik ga ervan uit dat zij contacten met de Oekraïense industrie konden leggen. U kondigde ook aan dat er een investeringspakket ter waarde van 1 miljard euro, structureel op jaarbasis, zou worden vastgelegd. Dat is veel structureler dan de vorige regering. Dat is broodnodig, wanneer men ziet dat de aanvallen van Rusland blijven aanhouden. Hopelijk volgen andere landen ook.

  Geachte premier, kunt u het Parlement verder over dit bezoek informeren? Wat zijn de resultaten ervan? Wat was het doel om de defensie-industrie mee te nemen? Welke afspraken konden er met president Zelensky worden gemaakt? Welke boodschap hebt u voor uw Europese partners?

  Bart De Wever:

  Collega, wij werden inderdaad in Boetsja maar ook in Kiev pijnlijk herinnerd aan wat Russische agressie in dat land werkelijk betekent. Boetsja is heel bekend, maar in Kiev heb ik bijvoorbeeld een centrum bezocht waar kinderen worden opgevangen die door het Russische regime waren gekidnapt. Zij hebben mij afgrijselijke verhalen verteld. Een van de kinderen schonk mij een armband die ze daar maken. Ik zal dat kind nooit vergeten. Fracties die vroeger nog overliepen van sympathie voor het regime van Poetin en die vandaag nog opvallend vaak standpunten innemen die Poetin toch goed uitkomen, raad ik aan om dat centrum eens te bezoeken.

  Onze steun aan Oekraïne is niet louter symbolisch en mag dat ook niet zijn. De steun vertaalt zich in humanitaire steun en militaire ondersteuning. De Oekraïners vechten niet alleen voor hun eigen veiligheid, maar ook voor die van ons, van heel Europa. Een investering in onze veiligheid rendeert nergens beter dan in een sterk Oekraïens leger in een vrij westers en democratisch Oekraïne. Als dat Oekraïne morgen niet meer bestaat, staat de Russische tsaar aan een gigantisch groot deel van onze buitengrens en de beveiliging daarvan zal ons oneindig meer kosten dan de steun die we nu voorzien.

  Onze missie had inderdaad ook als doel de Belgische defensie-industrie sterker in contact te brengen met de Oekraïense. Wij hebben een sterke defensiesector. Die heeft een omzet van 5 miljard en telt 16.000 jobs. Deze zal in de komende tijd belangrijker worden, dat is evident, want Europa gaat zich herbewapenen.

  Wij hebben die mensen in contact gebracht met hun Oekraïense homologen en hebben vastgesteld dat Oekraïne inderdaad een indrukwekkende capaciteit heeft opgebouwd, indrukwekkende innovatie realiseert. Kennisdeling is belangrijk, evenals opschaling van de productie in Oekraïne en via Oekraïne, ook voor Europa. Dat zijn zeer interessante mogelijkheden.

  Ik ga niet in detail treden, maar ik kan u zeggen dat de bedrijfsleiders zeer enthousiast waren. Op de trein heeft men uren om te praten. Die uren hebben we dan ook gebruikt. Zij zien veel mogelijkheden. Er werden letters of intent ondertekend, dat smaakt naar meer. Zo gaan wij tot onze strategie van peace to strength komen, tot wederzijdse (…)

  Peter Buysrogge:

  Mijnheer de eerste minister, dank u voor uw antwoord. Het is duidelijk dat het bezoek op u een grote indruk gemaakt heeft. Het is goed dat u het voortouw probeert te nemen in de solidariteit ten aanzien van het Oekraïense volk, niet alleen met woorden maar ook met daden. De resultaten van de defensie-industrie zijn toch niet onbelangrijk. We moeten onze naïviteit laten varen op dat vlak. We willen onze defensie-industrie versterken, zegt toch bijna iedereen. Laten we er dan ook voor zorgen dat er voldoende geïnvesteerd wordt in onze eigen industrie, zodat ze voldoende kansen krijgt. Initiatieven als dit zijn zeker voor herhaling vatbaar. Laat die trein verder rijden, mijnheer de eerste minister.

• Vraag: De keuze van de F-35

  Vraag: De evaluatie van de F-35

  veiligheid, justitie en defensie

  De keuze van de F-35
  De evaluatie van de F-35
  Gevechtstoestellen F-35 summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Theo Francken (Minister van Defensie)
  

  op 13 maart 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De PVDA bekritiseert de aankoop van F-35’s als een Amerikaanse afhankelijkheidsval (kill switches, logistieke controle, sabotage via software/onderdelen) en noemt ze te duur, onbetrouwbaar en strategisch riskant, terwijl minister Francken (N-VA) de F-35 verdedigt als technisch superieur, soeverein inzetbaar en essentieel voor NAVO-interoperabiliteit, met Europese onderhoudsnetwerken als waarborg tegen Amerikaanse dominantie. Buysrogge (N-VA) ontkracht "fake news" over de *kill switch* en benadrukt dat Europese defensieautonomie alleen haalbaar is via meer budget en samenwerking, niet door afzien van de F-35, terwijl Tonniau (PVDA) wijst op groeiend internationaal wantrouwen (Canada, Denemarken, UK) en eist een Europese alternatief om strategische autonomie te garanderen.

  Robin Tonniau:

  Mijnheer Francken, de PVDA stelt al jaren dat de Belgische regering moet stoppen met de Amerikanen achterna te lopen. Jullie willen echter niet luisteren. Jullie doen gewoon voort. Zelfs met iemand als Trump als president blijven jullie het Amerikaanse imperialisme steunen door de aankoop van F-35-gevechtsvliegtuigen.

  Landen als Canada en Denemarken, die vandaag bedreigd worden door de Verenigde Staten, beseffen vandaag pas dat zij met de F-35 het paard van Troje hebben binnengehaald. Wie immers meent zelf te kunnen beslissen wanneer, hoe en vooral tegen wie een F-35 kan worden ingezet, is ofwel naïef, ofwel een stroman van de Verenigde Staten. Mijnheer Francken, welke van beide bent u?

  U stelt dat er geen kill switch op de F-35 zit. Mijnheer Francken, in feite zijn er honderden. Elk onderdeel van het proces is en blijft in handen van de Amerikanen: de logistiek, de bewapening, de opleiding, de software en de radarsystemen. De hele technologische en logistieke keten wordt door het Pentagon gecontroleerd. De Amerikanen verkopen ons wapensystemen, maar weigeren de broncodes mee te geven. U weet dat maar al te goed. Kijk naar wat zij doen met de F-16’s in Oekraïne. Zij saboteren de boel vanop afstand.

  Er zijn voldoende objectieve criteria om vooral niet te kiezen voor de F-35. Ze zijn niet betrouwbaar, ze zijn de duurste in aankoop, de duurste in gebruik en de duurste in onderhoud. De toeleveringsketen van de reserveonderdelen is bovendien één grote chaos.

  Mijnheer de minister, u hebt al gezegd dat u met ons belastinggeld extra F-35’s wil bestellen bij Trump. Worden wij daardoor niet volledig afhankelijk van de Verenigde Staten of is dat net uw bedoeling?

  Peter Buysrogge:

  Mijnheer de minister, ik zal een iets andere toon aanhouden. In 2018 nam de toenmalige regering een belangrijke beslissing over de aankoop van nieuwe jachtvliegtuigen. Er werd gekozen voor de F-35's, die technisch en militair superieur zijn ten opzichte van andere voorliggende Europese projecten. Al van bij het begin verkondigden tegenstanders een hoop fake PVDA-news over technische fouten en zeiden ze dat er van alles fout liep. Telkens kon dat worden weerlegd.

  Nu is er sprake van de zogenaamde kill switch , alsof president Trump in het Witte Huis over een of andere knop beschikt om dat toestel onklaar te maken. Het is jammer dat iemand als Elon Musk die geruchten ook voedt. Het is niet alleen belachelijk, maar ook onjuist.

  Er doken ook andere mogelijke problemen op deze week, namelijk dat de Amerikanen geen wisselstukken zouden leveren en dat er geen updates van die toestellen zouden gebeuren. Mochten de Amerikanen zoiets doen - Europa kan ook beslissen om geen wisselstukken aan Amerika te leveren, iets waar ik voor alle duidelijkheid niet op aandring - dan zou dat niet alleen de vertrouwensband tussen Amerika en Europa schaden, maar dan zou dat er ook voor zorgen dat geen enkel land nog die F-35 koopt. Ik weet niet of de Amerikaanse industrie daarop zit te wachten.

  Mijnheer de minister, in het regeerakkoord staat duidelijk dat er extra jachtvliegtuigen aangekocht zullen worden. Voor ons is dat gewoon een uitbreiding van de F-35-vloot, maar dan moeten er wel duidelijke antwoorden komen op de kwesties die hier nu populistisch worden aangekaart. Bestaat er zo’n kill switch ? Kunt u het fake news van de alliantie Musk-PVDA weerleggen en hoe ziet u de samenwerking in het kader van de F-35 verder verlopen?

  Theo Francken:

  Geachte Kamerleden Tonniau en Buysrogge, de afgelopen dagen werd er veel fake news verspreid over de F-35. Ik zal uitleggen waarom de F-35 de voor de hand liggende keuze is en blijft voor onze luchtmacht. Het toestel is met voorsprong het beste op de markt, zowel qua prestaties als qua prijs-kwaliteitsverhouding. Het beschikt over geavanceerde stealth- en radarkwaliteiten, waarover geen enkel ander toestel momenteel beschikt. Daarenboven biedt het enorme voordelen qua interoperabiliteit met onze bondgenoten, onder meer qua onderhoud. Maar liefst 13 verschillende Europese landen kozen immers onafhankelijk van elkaar voor die F-35.

  Ervaren gevechtspiloten benadrukken keer op keer dat dit gevechtsvliegtuig hun voorkeur geniet in geval van een conflict. Bovendien blijkt uit virtuele oefengevechten dat de F-35 met een ratio van 20 tegen 1 wint tegen andere vliegtuigen zoals de Rafale en de Eurofighter.

  Rusland en China zouden niets liever willen dan dat België afziet van de aanschaf van bijkomende exemplaren, gezien deze essentieel zijn voor het behalen van luchtoverwicht. Daarenboven is er in de komende decennia geen Europees alternatief beschikbaar voor de F-35 en is het vanuit logistiek oogpunt onzinnig voor een land als België om twee verschillende types gevechtsvliegtuigen aan te schaffen.

  Ik zal nu iets zeggen over de zogenaamde kill switch waarmee de VS vanop afstand onze F-35 zou kunnen lamleggen. Dat is een hoax, dames en heren. Het is een mythe, die in deze woelige tijden wordt aangeblazen door zij die liever niet zien dat dit land een performante luchtmacht heeft of door zij die er commercieel belang bij hebben.

  De F-35 is geen uitsluitend Amerikaans programma, maar een multinationaal programma waaraan ook Japan, Zuid-Korea, Australië, Canada en tal van Europese landen deelnemen.

  België kan de F-35 op soevereine wijze inzetten voor operationele missies. De F-35 kan volledig autonoom worden gebruikt. Voor langdurig onderhoud en de levering van reserveonderdelen werd voorzien in een samenwerking met andere Europese F-35-gebruikers. Op onze basissen zijn reserveonderdelen beschikbaar, ondersteund door de Europese industrie. Ook zijn er Europese onderhouds- en reparatiefaciliteiten voor onze F-35's, onder meer in Nederland en Italië. Ik was deze week nog bij de Italiaanse minister om onder andere daarover te spreken.

  Het partnerschap rond de F-35 creëert zo een wederzijdse afhankelijkheid tussen alle deelnemende landen. Die kan niet eenzijdig worden verbroken zonder gevolgen voor alle gebruikers, inclusief de Amerikaanse. Ten slotte wens ik erop te wijzen dat de insinuatie van zo'n deloyale houding bij de Verenigde Staten inzake de F-35 op niets is gebaseerd. Ondanks forse en soms tegenstrijdige politieke verklaringen uit de Verenigde Staten is er momenteel geen sprake van een Amerikaanse terugtrekking uit de NAVO. Vorige week nog kwam een nieuwe Amerikaanse brigade aan in onze haven van Antwerpen. Laten we allemaal het hoofd wat koeler houden. Dank u.

  Robin Tonniau:

  Mijnheer Francken, het valt me op dat u uw verklaring in de pers niet meer durft te herhalen. Gaan we F-35's bijbestellen of niet? U hebt het gezegd, in het regeerakkoord staat gevechtsvliegtuigen, los van het feit of dat F-35's zullen zijn. Dat hebt u niet durven te herhalen.

  Het klopt, onze bondgenoten en wijzelf hebben F-35's besteld. Maar wat zien we vandaag? Er is overal debat over. We zien dat in Canada, we zien dat in Denemarken, we zien dat in Duitsland, we zien dat in Zwitserland, we zien dat in Turkije. Zelfs in Groot-Brittannië is er een debat over: gaan we verder met die F-35's of kiezen we voor onze eigen Typhoons?

  Behalve hier. Hier is het taboe. Hier is het F-35's of niets. U moet echter weten dat als u bij de Amerikanen bestelt, u afhankelijk bent van de Amerikanen. Dan doet u met hun materieel niet wat u wilt. Met andere woorden, als u strategische militaire autonomie wil opbouwen, moet u vooral niet bij de Amerikanen zijn en niet kiezen voor F-35's.

  Peter Buysrogge:

  Mijnheer de minister, dank u wel voor uw duidelijke antwoord en voor het weerleggen van al dat fake news. Ook in het debat met de eerste minister hoorden we daarnet dat de samenwerking met Amerika zowel op economisch vlak als op defensievlak toch wat onder druk staat. Laten we hopen dat de rede snel kan zegevieren aan beide kanten van de Atlantische Oceaan, bijvoorbeeld ook op het vlak van jachtvliegtuigen. Laten we niet naïef zijn. Laten we werken aan de Europese autonomie. Laten we die pijler verder versterken. Dat kan echter niet anders dan via extra budgetten, extra investeringen in defensie, met een versterkte samenwerking met onze defensie-industrie. Uit de uitleg van daarnet kan ik afleiden dat u op de PVDA niet kunt rekenen, maar op ons alvast wel. Ik kijk uit naar het debat dat we volgende week ongetwijfeld zullen voeren naar aanleiding van uw beleidsverklaring.

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Peter Buysrogge als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Voorstel van resolutie om het Rekenhof een onderzoek te laten voeren naar de aankoop van antidrone-apparatuur door Defensie (1588/6)

  Voorstel van resolutie om het Rekenhof een onderzoek te laten voeren naar de aankoop van antidrone-apparatuur door Defensie (1588/6)

  Bekijk dossier 1588

• Voorstel: Voorstel van resolutie tot versterking van de defensiesamenwerking in de Benelux (367/3)

  Voorstel van resolutie tot versterking van de defensiesamenwerking in de Benelux (367/3)

  Bekijk dossier 367

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de publicatie van het Belgische hoofdstuk van de NAVO Defence Planning Capability Review (DPCR) (373/5)

  Voorstel van resolutie betreffende de publicatie van het Belgische hoofdstuk van de NAVO Defence Planning Capability Review (DPCR) (373/5)

  Bekijk dossier 373

• Voorstel: Wetsvoorstel betreffende het versturen van een sensibiliseringsbrief inzake de gewijzigde veiligheidssituatie waarvoor de toegang tot bepaalde informatiegegevens van het Rijksregister van natuurlijke personen aan het ministerie van Landsverdediging noodzakelijk is (949/9)

  Wetsvoorstel betreffende het versturen van een sensibiliseringsbrief inzake de gewijzigde veiligheidssituatie waarvoor de toegang tot bepaalde informatiegegevens van het Rijksregister van natuurlijke personen aan het ministerie van Landsverdediging noodzakelijk is (949/9)

  Bekijk dossier 949

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende het bewapenen van UAS capaciteiten van Defensie (370/6)

  Voorstel van resolutie betreffende het bewapenen van UAS capaciteiten van Defensie (370/6)

  Bekijk dossier 370

Stemmingen

Recente stemmingen van Peter Buysrogge in de plenaire vergadering.

Commissies

Peter Buysrogge is lid van de volgende commissies.