Kamerlid Bert Wollants (N-VA)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Bert Wollants in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De staking van de luchtverkeersleiders

  Vraag: De staking van de luchtverkeersleiders en de gegarandeerde dienstverlening bij skeyes

  Vraag: De staking bij skeyes

  economie en werk

  De staking van de luchtverkeersleiders
  De staking van de luchtverkeersleiders en de gegarandeerde dienstverlening bij skeyes
  De staking bij skeyes
  Staking luchtverkeersleiders en dienstverlening bij skeyes summaryExplanation

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 4 juni 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Jean-Marie Dedecker, Kjell Vander Elst en Bert Wollants bekritiseren de stakende luchtverkeersleiders scherp als "gijzeling" en "chantage", wijzend op hun hoge salarissen (tot €13.000/maand), vroege pensioen en extra voordelen, terwijl hun acties volgens hen tienduizenden reizigers en de economie (miljoenenschade per dag) treffen. Zij eisen een wettelijke minimale dienstverlening, vergelijkbaar met NMBS en De Lijn, om herhaling te voorkomen, en verwijten de vakbonden procedurele schendingen en misbruik van stakingsrecht. Minister Prévot (namens Crucke) bevestigt dat er al een beperkte minimale dienst geldt voor noodgevallen en humanitaire vluchten, maar erkent dat een uitgebreidere regeling (zoals bij NMBS) wetgevend moet worden ingevoerd; de regering onderzoekt dit nu in overleg met skeyes en vakbonden. Hij benadrukt dat het conflict voortkomt uit een onderbroken sociaal akkoord over de centralisatie van verkeersleiding in Namen, waarbij vakbonden volgens hem de afgesproken procedures negeerden.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de minister, er zijn 300 verkeersleiders in ons land. Een paar van hen moeten verhuizen van de luchthavens van Luik en Charleroi naar de supermoderne verkeerstoren in Namen. Die lui behoren tot de best betaalde ambtenaren van het land, met weddes van 13.000 euro per maand en pensioen op 55 jaar.

  Omdat een paar van hen moet verhuizen, gaan die 300 verkeersleiders in staking, ondanks het feit dat zij een premie krijgen van 16 % opslag, een forfaitaire toelage van 254 euro per maand, een extra kilometervergoeding en twee extra vakantiedagen.

  Wij zouden kunnen zeggen dat het in principe nooit genoeg is. Waar stopt de graaicultuur en waarom staken zij? Mevrouw Merckx, dat is eigenlijk geen staking, dat is een gijzeling.

  Het is niet de eerste keer dat dat gebeurt. In 2023 is al een staking vermeden en in 2019 hebben zij ook al een week gestaakt. Toen is die staking gebroken door luchtvaartmaatschappij Ryanair, die naar de rechter stapte en een dwangsom verkreeg van 250.000 euro per uur dat het luchtruim gesloten was.

  Mijnheer de minister, wat zult u doen om dergelijke chantagemiddelen en de gijzeling van tienduizenden mensen in de toekomst te verhinderen? De economische kostprijs voor ons land is enorm. Bent u bereid om een minimumdienstverlening in werking te stellen?

  Ik vraag u niet te doen zoals president Ronald Reagan in de Verenigde Staten in 1981, die toen 11.389 stakende verkeersleiders heeft ontslagen en vervangen door militairen. Ik vraag u alleen wat u in de toekomst zult doen met een dwangsom of met een minimumdienstverlening om dergelijke situaties te vermijden? Het gaat hier immers niet om een staking maar om een gijzeling.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, als ons land records begint te verbreken, is dat meestal geen goed teken. Vorig jaar zijn alle stakingsrecords op de luchthaven van Zaventem verbroken: 2.400 geannuleerde vluchten, 330.000 reizigers gekloot, 25 miljoen euro schade per stakingsdag.

  Dit jaar gaat men gewoon op dat elan verder. Vandaag staken de luchtverkeersleiders van skeyes. Laat het duidelijk zijn, verkeersleider is een belangrijke functie en de verkeersleiders worden redelijk goed betaald, maar ze hebben letterlijk de volledige luchthaven platgelegd. Dat veroorzaakt imago- en reputatieschade voor de luchthaven en wekt bijzonder veel terechte frustratie bij de reizigers, die al niet meer door de paspoortcontrole geraken, omdat geen enkele vlucht nog landt of vertrekt, om nog maar te zwijgen van de economische schade. Het is echt niet normaal dat één dienst de hele luchthaven plat kan leggen. Zij doen alsof de luchthaven werkt zoals een knipperlicht, dat men aan en uit kan zetten. Zo werkt een luchthaven niet, mijnheer de minister.

  We moeten aan oplossingen werken en die oplossing ligt voor de hand, met name de gegarandeerde dienstverlening. Een minimale dienstverlening bestaat al bij De Lijn en de NMBS. Overigens, de trein rijdt nooit stipter dan op stakingsdagen bij de NMBS wanneer de gegarandeerde dienstverlening van toepassing is.

  Mijnheer de minister, bent u, omwille van alle luchtreizigers en onze economie, bereid om met uw regering de gegarandeerde dienstverlening bij de luchtverkeersleiding in te voeren?

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, er heerste de voorbije dagen totale chaos op de luchthaven. Tot tweemaal toe werd het luchtverkeer stilgelegd door acties van de luchtverkeersleiders. Honderden vluchten werden geschrapt. Dat leidt natuurlijk tot economische miljoenenschade.

  Luchtverkeersleiders dragen een grote verantwoordelijkheid, maar worden daarvoor ook zeer goed beloond. Dus iedereen zou er toch wel een beetje op mogen rekenen dat zij gewoon hun job doen. Zij veroorzaken nu enorme schade, op een bijzonder drieste manier, want het was een heel brutale aanval op de luchthaven en de hele sector. Dat raakt onze luchthavengemeenschap recht in het hart.

  De luchthaven is de tweede economische motor van dit land. Wie daarmee speelt, wie economische schade uitstrooit alsof het hem niet interesseert, wie duizenden passagiers keihard treft, moet op geen enkel begrip rekenen. Dan hoeft men ook niet verbaasd te zijn dat alle ruiten zijn ingegooid.

  Mijnheer de minister, er moet worden ingegrepen. Er moeten stappen worden gezet. Al jarenlang vragen verschillende partijen om de minimale dienstverlening in te voeren. Ook mijn fractie heeft daar altijd voor gepleit. Die roep wordt alleen maar luider en luider en dat is niet meer dan terecht.

  Mijnheer de minister, welke stappen zet de regering om dat een realiteit te maken?

  Maxime Prévot:

  Geachte collega’s, de spontane staking van de luchtverkeersleiders in de nacht van 1 op 2 juni en in de middag van 2 juni heeft een aanzienlijke impact gehad op de werking van de luchthavens. Er waren meer dan 200 vluchten gepland voor deze periode van werkonderbreking, wat belangrijke vertragingen tot gevolg had voor de reizigers en voor de luchtvaartmaatschappijen.

  Deze staking kwam er naar aanleiding van de invoering van een centrum van digitale torens voor de luchthavens van Luik en Charleroi, in Namen, een mooie stad. Voor deze transitie is het afsluiten van een sociaal akkoord noodzakelijk. Daarover werd onderhandeld binnen de sociale dialoog binnen het bedrijf.

  Deze dialoog is al enkele maanden aan de gang en heeft geleid tot een voorakkoord dat werd ondertekend door de belangrijkste vakorganisatie die de luchtverkeersleiders vertegenwoordigt. Dit voorakkoord moest aan het paritair comité worden voorgelegd op 12 juni. De spontane actie heeft dit proces jammer genoeg onderbroken.

  Het syndicale statuut voorziet nochtans in duidelijke procedures, die strikt moeten worden nageleefd bij sociale acties. Volgens de beschikbare informatie werden deze procedures in dit geval niet gevolgd. Skeyes heeft intussen de nodige stappen ondernomen om de rust te herstellen en blijft zich engageren voor een constructieve dialoog met de representatieve vakorganisaties. Er wordt trouwens een minimale dienstverlening gewaarborgd via het beheerscontract. Dit verplicht skeyes in alle omstandigheden de essentiële dienstverlening van het luchtverkeer te waarborgen, met name voor bijstand aan vliegtuigen in nood, vluchten voor humanitaire doeleinden, zoek- en reddingsmissies die door de bevoegde overheid werden goedgekeurd, gedwongen terugkeer, vluchten die uitgevoerd worden door de douane, de politie of het Belgisch leger en medische vluchten.

  Deze minimale dienstverlening werd gewaarborgd tijdens de stakingen van 1 en 2 juni. In tegenstelling tot andere sectoren, zoals het spoor of bepaalde overheidsdiensten zoals de gevangenissen, wordt er in dit stadium niet voorzien in het behoud van een gedeeltelijk aanbod voor de gebruikers. Elke eventuele uitbreiding van deze minimale dienstverlening naar een uitgebreider model, dat tot doel heeft een gedeeltelijke continuïteit van de dienstverlening aan de passagiers te waarborgen, naar het voorbeeld van wat bij de NMBS bestaat, vereist een wetgevend initiatief.

  De diensten van minister Crucke analyseren de mogelijkheid van een dergelijke optie om een juist evenwicht te waarborgen tussen enerzijds de naleving van het stakingsrecht en anderzijds de nood om de impact van de sociale acties op de gebruikers en op de economie te beperken, rekening houdend met het essentiële karakter van de controle van het luchtverkeer. Minister Crucke heeft de CEO van skeyes eveneens gevraagd om zich bij dit initiatief aan te sluiten, dat ik essentieel en gerechtvaardigd acht. Het spreekt voor zich dat dit onderwerp, dat tot doel heeft de continuïteit van de dienstverlening te waarborgen, het voorwerp zal uitmaken van een grondig overleg met alle betrokken partijen.

  Jean-Marie Dedecker:

  Dank u voor uw antwoord, mijnheer de minister. Ik hoor u dat graag zeggen, maar ik zou liever zien dat er een echt wetgevend initiatief komt dat verder reikt dan het huidige beheerscontract.

  U zegt dat er een beheerscontract bestaat, maar dat het niet werd nageleefd. Het werd voorgelegd aan de vakbonden, maar ook dat werd niet gevolgd. Geef de vakbonden rechtspersoonlijkheid en dan zullen ze het wel volgen.

  Het gaat erom een minimale dienstverlening te garanderen voor iedereen, zowel voor onze economie als voor het vrachtverkeer en de passagiers. Dat moet gebeuren. Er moet een minimale dienstverlening komen zodat de luchthavens niet meer moeten sluiten.

  Kjell Vander Elst:

  Dank u voor uw antwoord, mijnheer de minister.

  Collega's, ik hoor hier vaak dat er een wetgevend initiatief nodig is. Dat wetgevend initiatief ligt klaar: een wetsvoorstel tot invoering van een gegarandeerde dienstverlening bij skeyes, ingediend door de Andersfractie in het Parlement. Ik hoop dus dat degenen die zeggen dat we een wetgevend initiatief nodig hebben, zoals onder meer de collega's van de N-VA, ervoor zullen zorgen dat we dat voorstel zo snel mogelijk kunnen goedkeuren.

  Mijnheer de minister, staken is een recht, maar er bestaat geen recht op misbruik van het stakingsrecht. Het feit dat één dienst, een goedbetaalde dienst, de hele luchthavengemeenschap kan platleggen, kan niet door de beugel. Dat schaadt onze economie, onze reizigers en onze luchthavengemeenschap. We hebben al genoeg tijd verloren, mijnheer de minister. In het belang van onze luchthaven, onze reizigers en onze economie hoop ik dat we snel kunnen overgaan tot de gegarandeerde dienstverlening bij skeyes.

  Bert Wollants:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de minister. Ik denk dat het voor iedereen duidelijk is welke stappen er moeten worden gezet. We moeten evolueren naar een uitgebreidere minimale dienstverlening, om ervoor te zorgen dat we onze luchthavens kunnen beschermen tegen dit soort acties. Ik ben blij dat minister Crucke daarin het voortouw zal nemen en verdere stappen zal zetten. Hij is bovendien zeer goed geplaatst om dat te doen. Toen hij minister was in de Waalse regering, bevoegd voor de luchthavens, was hij immers een van de eersten die op tafel klopten om de minimale dienstverlening te eisen. Laten we dat verhaal opnieuw naar voren brengen en er samen voor zorgen dat gebeurt wat eigenlijk iedereen in deze zaal wil, namelijk dat we op onze luchthaven en op onze luchtverkeersleiders kunnen rekenen en dat de luchthaven als economische motor maximaal kan blijven draaien. Daar moeten we voor gaan en daarin zullen wij de minister absoluut steunen.

• Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: De stopzetting van de ontmanteling van de kerncentrales en de nucleaire strategie

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark

  Vraag: Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: De ENGIE-deal

  Het akkoord met ENGIE
  De stopzetting van de ontmanteling van de kerncentrales en de nucleaire strategie
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark
  Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  De ENGIE-deal
  Nucleaire strategie en akkoord met ENGIE summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 30 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om het principieel akkoord met ENGIE over de mogelijke overname van Belgische kerncentrales om ze langer open te houden, na jaren van ontmanteling en afhankelijkheid van buitenlandse energie. Bart De Wever (N-VA) en Mathieu Bihet (MR) benadrukken dat dit een strategische stap is voor energiezekerheid, lagere prijzen en minder afhankelijkheid, met stopzetting van afbraakwerken en onafhankelijke studies naar haalbaarheid, maar geen definitieve beslissing—kritiek komt van PTB (D’Amico), die vreest voor genationaliseerde verliezen en eist dat ENGIE de ontmantelingskosten draagt, terwijl Groen/links (o.a. Hedebouw) kernenergie afwijzen. Liberalen (Coenegrachts, Bombled) steunen de stap voorzien van strenge financiële voorwaarden en een plan B, terwijl Vlaams Belang (Pas) en Dedecker de vertraagde actie en hoge kosten door vorig beleid hekelen, maar de koerswijziging toejuichen. cd&v (Van Keymolen) en Les Engagés (Lejeune) zien het als historische kans voor soevereiniteit, mits transparantie en focus op nieuwe reactoren (SMR’s) en hernieuwbare energie. Kritische punten blijven de onderhandelingspositie tegenover ENGIE, de kostprijs voor de belastingbetaler en het ontbreken van concrete timing.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, collega’s, al van bij het begin van de regering-De Wever hebben we heel duidelijk aangegeven dat we in het energiebeleid een serieuze bocht wilde maken, waarbij we niet meer enkel inzetten op hernieuwbare energie, maar ook op kernenergie, omdat die leidt tot stabiele prijzen, meer bevoorradingszekerheid en minder afhankelijkheid van het buitenland. Dat is natuurlijk een enorm verschil met de antinucleaire visie bij sommigen, die ons al heel veel geld gekost heeft.

  In de vorige en huidige crisissen moeten we vaststellen dat afhankelijkheid een behoorlijke kostprijs heeft, die vandaag betaald wordt door onze gezinnen en onze bedrijven. Dan is het bijna wraakroepend dat de vorige regering nog heeft ingezet op nieuwe gascentrales om het gat dicht te rijden.

  Met het nieuws dat er een principieel akkoord gevonden is met ENGIE over het onderzoek naar de overdracht van de kerncentrales om er op die manier voor te zorgen dat de kerncentrales langer open kunnen blijven en dat de aan de gang zijnde afbraakwerken stopgezet worden, nemen we een belangrijke horde om onze energie opnieuw in eigen handen te nemen en daarmee aan de slag te kunnen gaan. ( Protest van de heer Hedebouw )

  We weten natuurlijk allemaal dat dat maar een eerste kleine stap is in de bijsturing van ons energiebeleid en dat er nog vele stappen moeten volgen. Hoe dan ook betonen wij met die stap nu de moed en het lef om het verschil te maken.

  Mijnheer de eerste minister, op welke manier gaan we hier in de toekomst mee om?

  Wat staat er juist in het akkoord? Kunt u dat nader toelichten?

  Welke stappen kunnen naar verwachting in de komende maanden gedaan worden om dichter bij ons doel te komen?

  Op welke manier zal de hele operatie ervoor zorgen dat we onze welvaart veiliger kunnen stellen?

  Marc Lejeune:

  Monsieur le président, monsieur le premier ministre, monsieur le ministre, reprendre la main sur nos activités nucléaires, reprendre notre avenir en main, reprendre finalement ce qu'on n'aurait jamais dû abandonner, c'est historique! Il y a des décennies où rien ne se passe, et il y a des semaines où des décennies se produisent!

  L'annonce de ce matin de la signature d'une lettre d'intention avec ENGIE marque un tournant historique pour notre pays. Nous pouvons enfin ramener le centre de décision de Paris à Bruxelles et rejoindre le clan des pays qui contrôlent leur énergie, leur autonomie et leur souveraineté. Le nucléaire doit être une composante importante de notre mix énergétique – vous savez que c'est essentiel pour Les Engagés –, une énergie abordable, décarbonée, qui renforce notre autonomie.

  Dès 2023, nous envisagions un rachat par l'État belge de nos centrales et, il y a encore deux semaines, je demandais d'arrêter le démantèlement de Tihange 1. Alors, vous comprenez que je me réjouis que Les Engagés aient été entendus. Cette décision apporte enfin un peu d'espoir, enfin un peu d'ambition, mais cette opération reste particulièrement complexe, nous le savons.

  La période à venir sera cruciale et rentrera dans les annales de l'histoire énergétique belge. Dès lors, monsieur le premier ministre, monsieur le ministre, pouvez-vous nous préciser les points suivants?

  Comment le gouvernement envisage-t-il et évalue-t-il la faisabilité technique et financière, notamment au regard des passifs liés au démantèlement? Savez-vous déjà vers quel mécanisme on se dirigerait pour retrouver le contrôle, et avec quels exploitants?

  Qu'est-ce qui a changé pour qu'on considère aujourd'hui que la relance est possible, alors qu'ENGIE nous affirmait toujours le contraire? Même si c'est un peu rapide, nous pouvons déjà y penser!

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de premier, mijnheer de minister, als liberaal ben ik van nature geen grote voorstander van nationalisaties, zoals u wel zult begrijpen, maar ik denk dat u in dit geval een logische, volgende stap zet. Nadat de vorige regering de levensduur van twee kerncentrales heeft verlengd, werken we nu verder met de onwillige partner die ENGIE Electrabel is en dan moet de volgende logische stap worden gezet. De kritieke infrastructuur moet worden beschermd en in België worden verankerd voor de economie, zodat de bevoorradingszekerheid gegarandeerd blijft en onze afhankelijkheid van het buitenland vermindert. Vandaag hebt u gezegd dat u principieel akkoord gaat met ENGIE Electrabel om onderhandelingen daarover op te starten.

  Natuurlijk, the devil is in the details , zeker bij dit soort onderhandelingen. We zijn dan ook benieuwd naar de kostprijs. Zal de overheid zelf kerncentrales uitbaten? Kunnen we dat wel? Beschikken we over de nodige expertise? Wat zal het effect zijn op de energiemarkt? Blijft het bij de twee centrales die vandaag open zijn of overweegt u om er meerdere te heropenen? Er blijft veel onduidelijk en er moet nog veel worden uitgeklaard.

  De vraag is dan ook, mijnheer de premier, mijnheer de minister: wat is de timing en wat zijn de volgende stappen? Tegen wanneer kunnen we onze economie en onze burgers de duidelijke en exacte zekerheid bieden dat kernenergie permanent in ons land wordt verankerd? Dank u wel.

  Roberto D'Amico:

  Messieurs les ministres, depuis le début, nous disons avec le PTB que nous avons besoin d’un secteur public de l’énergie pour garantir une énergie verte et bon marché. C’est une bonne chose d’avoir aujourd’hui un débat sur la propriété de ce secteur essentiel. Mais s’il s’agit uniquement de nationaliser les pertes et de transférer tous les risques vers le contribuable, nous ne sommes pas d’accord car, en réalité, nous avons déjà payé quatre fois ces centrales nucléaires.

  Premièrement, dans les années 80 et 90, elles ont été amorties sur le dos des consommateurs, puis vendues à ENGIE. Ensuite, ENGIE en a tiré 15 milliards de profits jusqu’en 2020. Nous avons aussi payé des milliards de surprofits pendant la précédente crise énergétique, en 2022 et en 2023. Enfin, avec l’ENGIE deal, après la crise, nous avons repris la facture des déchets nucléaires, tout en garantissant ces profits pour les deux réacteurs prolongés. Messieurs les ministres, nous n’allons quand même pas payer une cinquième fois pour ces centrales!

  Si nous nationalisons le nucléaire, cela doit se faire pour un euro symbolique. La facture du démantèlement doit rester chez ENGIE. Nous subventionnons quasiment tous les moyens de production dans le secteur. L’éolien offshore est subventionné. Les centrales à gaz existantes et les nouvelles sont subventionnées. Les panneaux photovoltaïques sont subventionnés. Les parcs à batteries sont subventionnés. Même la centrale hydroélectrique de Coo est subventionnée.

  Si nous subventionnons tout, reprenons l’ensemble du secteur pour que la population profite aussi des avantages et pas seulement des coûts.

  Messieurs les ministres, si vous voulez nationaliser le nucléaire, pourquoi ne nationalisez-vous pas l’ensemble du secteur énergétique en Belgique?

  Jean-Marie Dedecker:

  Beste groene verdwaasde collega’s, weet u, mijnheer de premier, sinds 1 april schijnt de zon en waait de wind voortdurend. Weet u hoeveel elektriciteit we sinds het begin van deze maand hebben moeten invoeren? Dat was 42 % van al onze elektriciteit, op 18 april zelfs 58 %. Waar hebben we die gekocht? In Frankrijk, want daar draaien nog altijd kerncentrales.

  Mijnheer Coenegrachts, ik hoor u graag bezig. Paars-groen heeft onze hele energiesector kapot gemaakt. Dat is begonnen toen uw praeses, de heer Verhofstadt, aan de macht was in 2003. U hebt de boel verkocht voor een appel en een ei. Electrabel is verkocht aan de Fransen. Er was nog een terugfluitmogelijkheid voor de bevoorrading in 2014, maar alle partijen hebben dat laten passeren. Iedereen heeft hier boter op het hoofd. In 2023 heb ik hier de grootste verdwazing meegemaakt in de 25 jaar die ik hier zit. Men heeft toen beslist om alle reactoren te sluiten. Gelukkig is er nadien nog een soort deus ex machina opgedoken en is beslist om nog twee kerncentrales open te houden.

  Vandaag staan we waar we staan. Destijds heeft het duo Tinne Van der Straeten, die men zou moeten opsluiten voor schuldig verzuim, en de heer De Croo, een wurgcontract getekend met ENGIE van 1.000 pagina’s dik. Elke stap die we vandaag zetten, moeten we betalen aan ENGIE. Ze hebben de zaak al afgekocht: alleen al het ontmantelen van de kerncentrales kost tussen 40 en 60 miljard euro. De Fransen hebben dat afgekocht voor 15 miljard euro. Waar vandaag Tihange 1 staat, moet een gascentrale komen. Groene jongens, een gascentrale stoot 41 keer meer CO ₂ uit dan een kerncentrale, die nul CO ₂ uitstoot. Ik hoop dat de nucleaire verdwazing in uw hoofd eindelijk is verdwenen en (…)

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de premier, mijnheer de minister, collega’s, nadat ons land jarenlang een knipperlichtrelatie met zijn kerncentrales is het tijd voor een volgende stap. Vanochtend werd het dan ook officieel: de Belgische Staat en ENGIE hebben zich verloofd en zullen nu verder onderhandelen over het huwelijkscontract.

  Het is een belangrijk contract, want het gaat over onze strategische autonomie. We zitten momenteel in de tweede energiecrisis in minder dan vier jaar tijd en er volgen ongetwijfeld nog crises. We moeten dus zorgen voor structurele oplossingen. Keer op keer blijkt hoe kwetsbaar we zijn. We moeten minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen en van Moskou, van Riyaad en van Washington. Dat kan alleen, als we onze energiebevoorrading in eigen handen nemen, door zelf te beslissen over de toekomst van onze kerncentrales en door een turbo te zetten op hernieuwbare energie. Dat is de beste garantie om onze gezinnen en onze bedrijven te beschermen tegen toekomstige energiecrisissen. Strategische onafhankelijkheid betekent ook dat we verder moeten inzetten op de volgende generatie reactoren, de SMR’s, waarvoor we hier in België, in de Kempen, de kennis in huis hebben.

  Mijnheer de premier, mijnheer de minister, het is goed dat we onze energie in eigen handen nemen en dat we onze mensen beschermen in tijden van crisis. Voor het huwelijksfeest kijken we echter best ook naar de factuur en naar de kleine lettertjes in het huwelijkscontract. Hoe snel weten we of het huwelijk plaats zal vinden of niet en tegen welke prijs?

  Christophe Bombled:

  Monsieur le premier ministre, monsieur le ministre de l'Énergie, je tiens tout d'abord à saluer la décision stratégique du gouvernement d'assumer dans un futur proche la propriété directe de l’ensemble des activités nucléaires d'ENGIE et d'Electrabel, couvrant les sept réacteurs, le personnel, les filiales et l'ensemble des actifs et passifs associés, y compris les obligations de démantèlement et de déclassement. Dans le même mouvement, on va interrompre les opérations de démantèlement qui empêcheraient le redémarrage des réacteurs.

  Cette orientation va clairement dans le sens d'un État stratège, soucieux de la sécurité d'approvisionnement, des objectifs climatiques, de la résilience industrielle et de la prospérité socio-économique à long terme de notre pays, ce que notre famille libérale a toujours défendu lorsqu'elle plaidait pour la prolongation du nucléaire et le développement de nouvelles capacités sur notre territoire.

  Pouvez-vous préciser au Parlement de quelle manière vous entendez garantir que cette transaction – dont la lettre d'attention encadre désormais des négociations exclusives – permettra de bâtir une activité nucléaire durable, financièrement viable et pleinement cohérente avec nos objectifs climatiques et industriels de long terme, tout en préservant l'équilibre financier global des partenaires privés, comme le prévoit le communiqué?

  Par ailleurs, pourriez-vous détailler comment la suspension convenue des travaux de démantèlement et de déclassement, décidée pour maintenir toutes les options ouvertes pour l'État belge, sera mise à profit concrètement pour sécuriser à la fois la continuité de production, la sûreté des installations et l'accompagnement des travailleurs concernés tout au long de ce processus?

  François De Smet:

  Messieurs les ministres, soyons honnêtes, cette lettre d’intention mérite d’être saluée. Elle le mérite d’abord parce qu’elle a pour effet immédiat d’arrêter le démantèlement des sites existants. Et surtout, la décision stratégique d’assumer la propriété directe des actifs nucléaires constitue un pas dans la bonne direction.

  Oui, il faut investir dans notre autonomie énergétique, pour la même raison qu’il faut investir dans notre défense. Ces deux enjeux sont comparables. D’abord, parce qu’il s’agit d’assurer davantage d’autonomie dans un environnement devenu plus hostile et incertain; ensuite, parce qu’il faut rattraper des dizaines d’années d’erreurs et d’inaction; enfin, en raison de l’ampleur gigantesque des enjeux financiers.

  En revanche, sur ce dernier point, le communiqué n’est pas tout à fait rassurant. Derrière cet accord de principe se cachent quelques zones d’ombre financières qui pourraient s’avérer vertigineuses pour le contribuable.

  D’abord, le texte précise que la transaction ne doit pas avoir "d’impact indu ni négatif ni positif sur la situation financière globale d’ENGIE". On a rarement vu dans une lettre d’intention une clause aussi péremptoire, d’autant qu’aucune précaution comparable relative à la situation financière de l’État belge – qui, comme chacun le sait, se porte très bien – n’apparaît dans le texte. Cela ressemble donc furieusement à un chèque en blanc.

  Ensuite, nous avons la question du coût de la remise aux normes. ENGIE affirmait encore récemment que le redémarrage de réacteurs comme Tihange 1 nécessiterait des travaux gigantesques pour répondre aux normes de sécurité.

  Enfin, comme tout le monde l'a lu dans votre communiqué, cette lettre d'intention ne constitue pas un engagement ferme. Dès-lors, avez-vous un plan B si jamais, à l’automne prochain, cela ne fonctionne pas?

  Je pense qu'il faut investir dans notre autonomie énergétique. Il y a, pour un État, bien davantage de cohérence à être propriétaire d’outils de production énergétique que de banques, par exemple. Cependant, il est essentiel que ce gouvernement nous indique ce que cette acquisition représentera pour le contribuable et la manière dont elle sera financée. À ce stade, nous n’en avons aucune idée. Et j’espère que vous, au moins, vous en avez une.

  Oskar Seuntjens:

  Op de vooravond van 1 mei mogen wij lezen dat de regering energie opnieuw wil nationaliseren.

  Als socialisten kunnen wij, in tegenstelling tot andere partijen, natuurlijk onmogelijk tegen een overheid zijn die haar verantwoordelijkheid wil nemen. Ik las dat Groen vanochtend opnieuw in een kramp schoot omdat het over kernenergie ging.

  De waarheid is echter dat wij vandaag geen ruimte hebben voor taboes. De realiteit is wat ze vandaag is. Wij zijn vandaag veel te afhankelijk van anderen en van onbetrouwbare partners als het over onze energie gaat.

  De oplossing daarvoor is behoorlijk eenvoudig. Wij moeten onze energie opnieuw in eigen handen krijgen. Vandaag zien we de prijzen immers door het dak gaan en is de onzekerheid bij gezinnen, alleenstaanden en bedrijven veel te groot.

  Het is dus goed dat wordt gesproken tussen de overheid en ENGIE om een deal te sluiten, maar die deal moet natuurlijk wel onder voorwaarden worden gesloten. De deal moet ervoor zorgen dat onze energiezekerheid toeneemt, dat de duurzaamheid van onze energie verbetert en dat energie opnieuw betaalbaar wordt.

  Het kan niet zijn dat het een deal wordt waarbij de winsten worden geprivatiseerd, maar de risico’s genationaliseerd.

  Heren ministers, kunt u uitleg geven over de onderhandelingen tussen ENGIE en de overheid?

  Barbara Pas:

  Na de sale-and-lease-backconstructie van Guy Verhofstadt hebben we nu de allicht even dure sale-and-buy-backconstructie. Het Vlaams Belang werd jarenlang als linkse partij weggezet omdat we strategische sectoren zoals energie willen nationaliseren. Dat is exact wat u vandaag gaat doen. Ik hoor nu iedereen zeggen hoe belangrijk het is om energie in eigen handen te houden. Aan alle partijen die daar vandaag enthousiast over zijn, wij hebben dat altijd al gezegd. Het is wel bijzonder jammer dat u eerst twee energiecrisissen nodig hebt gehad om het gezond verstand te laten werken.

  Waarom nu pas? Er is trouwens nog geen echt akkoord, het is een intentieverklaring zonder verplichting om tot een transactie te komen. De vraag is wat er zal gebeuren met de ontmanteling van die vijf centrales, die ondertussen al is ingezet. Die afbraak herstellen kost misschien wel miljarden en het zal ook jaren duren voor die opnieuw operationeel zullen zijn. De factuur van die ellenlange besluiteloosheid mag niet naar de belastingbetaler gaan. Net zoals bij de vorige onderhandelingen zit u echter in de zwakste onderhandelingspositie. U hebt nood aan capaciteit, terwijl ENGIE in een zetel zit.

  Die ontmantelingsactiviteiten van ENGIE worden eindelijk stopgezet. De vraag is of u ook die ontmantelingskosten zult overnemen. ENGIE heeft al die jaren de exploitatiewinsten gehad, het moet dan ook opdraaien voor de afbraakfactuur.

  Dat bestaande capaciteit wordt opengehouden, is een goede zaak. Mijn vraag is echter wanneer u werk gaat maken van nieuwe capaciteit. Minister Bihet heeft deze legislatuur nog helemaal niets gedaan. Eigenlijk had u dat onder de Zweedse regering al kunnen doen. Het is meer dan dringend nodig.

  Voorzitter:

  Dan is het woord aan de jarige collega Van Lysebettens. (Applaus)

  Net als collega Frank gisteren mag ook u uw verjaardag te midden van vele vrienden vieren!

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega’s, heren ministers, het is vandaag mijn verjaardag, maar vanochtend dacht ik dat het de verjaardag van ENGIE was. De regering geeft ENGIE immers een groot cadeau. Niet ENGIE, maar de Belgische Staat zal opdraaien voor de dure sanering van oude kerncentrales, voor de dure renovatie van Tihange 3 en Doel 4 en voor de wensdromen om ook nog andere centrales op te lappen.

  De vorige regering onderhandelde nog dat ENGIE zou moeten opdraaien voor de ontmanteling van die oude reactoren, een kost van meer dan 10 miljard euro. Het is duidelijk dat de deal van Bart De Wever een goede deal is voor ENGIE, maar is het ook een goede deal voor de Belgische Staat? De kosten die ENGIE vermijdt, zullen uiteindelijk hoe dan ook moeten worden betaald. Bij een nationalisatie is het de belastingbetaler die ervoor betaalt, wij allemaal, u, iedereen hier. Zo ver zijn we nog niet. België heeft alleen een optie genomen om alle kerncentrales over te nemen. Die piste wordt nu verder onderzocht.

  Heren ministers, wat kost deze optie vandaag al aan de Belgische Staat? Ik lees in de krant dat de Belgische Staat tijdens de duur van de optie een vergoeding aan ENGIE betaalt als compensatie voor de kosten die het bedrijf ondertussen al maakt. Hoeveel bedraagt die vergoeding? Klopt het dat alle kerncentrales in de optie zitten, inclusief de scheurtjescentrales? Er wordt nu een grondig onderzoek gedaan naar de boeken van ENGIE. Wie zal dat doen? Wie bouwt de businesscase voor een eventuele overname en hoe gebeurt dat?

  Voorzitter:

  Dat zijn veel vragen, mijnheer de eerste minister. U hebt vijf minuten om daarop te reageren.

  Bart De Wever:

  Geachte Kamerleden, het zal onmogelijk zijn om in vijf minuten spreektijd op alle vragen te antwoorden, maar dit zal ook wel niet het laatste debat daarover zijn.

  Gisteren heb ik met mijn vriend, strijdmakker, kameraad Mathieu, de minister voor Energie, een letter of intent ondertekend tussen de federale overheid en ENGIE, met als doel een volledige overname van het nucleaire park door de overheid. Die intentieverklaring heeft op dit moment niet meer dan twee reële gevolgen, ten eerste, alle ontmantelingsactiviteiten worden gestopt en, ten tweede, we zullen een grondig en onafhankelijk studiewerk opstarten dat ons als overheid objectieve informatie zal verschaffen over de staat van de kernreactoren in ons land.

  Dat laatste is belangrijk, want tot voor kort waren we daarvoor grotendeels afhankelijk van de uitbater. De uitbater had sinds de jammerlijke wet op de kernuitstap een businessmodel gebouwd met het oogpunt van een nucleaire exit. De uitbater wenst niet terug te komen op dat businessmodel, wat begrijpelijk is gezien de onzekerheid over de toekomst van kernenergie die in dit land twee decennia heel bewust vanuit sommige groepen werd gezaaid.

  Die afhankelijkheid voor informatie van de uitbater leidde in het verleden tot foutieve inschattingen vanwege de voorgaande regeringen. Kerncentrales werden zelfs weggezet als lijken die niet meer gereanimeerd konden worden, zelfs de centrales waarvan men daarna de openingsduur heeft verlengd.

  Bovendien heeft ons dat in een bijzonder nadelige positie gebracht wat betreft de uitvoering van de regeringsstrategie om volop in te zetten op kernenergie. Er was inderdaad een deal van bijna 1.000 bladzijden, maar dat heeft ons niet geholpen.

  Met de schrapping van de wet op de kernuitstap heeft dit Parlement een eerste belangrijke stap gezet in de broodnodige mentaliteitsshift die ons land nu doormaakt inzake kernenergie.

  Cette déclaration d'intention marque désormais une nouvelle phase. Pour l'instant, le gouvernement ne s'engage encore à rien. Cette première phase se limite à arrêter toutes les activités de démantèlement et à lancer les études nécessaires. Celles-ci ont pour but d'examiner l'état des réacteurs et ce qu'il est encore possible d'en faire, d'évaluer le coût d'une remise en service en essayant de voir combien de temps cela prendrait. Cela concerne uniquement l'aspect technique. Pour le reste, nous analysons également ce que représenterait une éventuelle reprise sur le plan financier et juridique. Il y a donc beaucoup de travail en perspective.

  L'accord conclu hier nous permet d'ouvrir une nouvelle ère. C'est pourquoi ce projet se nomme "Aurora". Si les études se montrent positives, une estimation du parc nucléaire suivra, en tenant compte de tous les risques et des coûts prévisibles. Une grande partie des coûts attendus est déjà couverte par le fonds Hedera pour le stockage des déchets et par le fonds Synatom pour un éventuel démantèlement. Un montant de quelque 25 milliards d'euros est déjà réservé à cette fin. Les éventuels coûts supplémentaires seront identifiés par les études à venir et intégrés ensuite dans l'accord final.

  Cette reprise ne doit donc pas nécessairement constituer une charge structurelle pour le budget, certainement pas si l'on tient également compte des coûts de la dépendance énergétique. Il s'agit d'un investissement qui rapportera. En cas d'accord définitif, après des décennies dans le giron français, nous reprendrons nous-mêmes le contrôle de nos centrales nucléaires et pourrons décider de leur avenir. À terme, nous pouvons éventuellement envisager une collaboration avec d'autres partenaires.

  By the way, degenen die nu spreken over nationalisering – sommigen juichend, anderen smalend – moeten beseffen dat onze kerncentrales de facto al genationaliseerd zijn, maar dan door Frankrijk en niet door ons. Ik heb dat altijd een bijzonder dwaas idee gevonden. Ik heb als student nog betoogd tegen de verkoop van Tractebel en daarna Electrabel, maar Verhofstadt deed maar voort.

  In tijden waarin we de geopolitieke context steeds meer lijken te moeten ondergaan, met alle gevolgen van dien voor onze energiebevoorrading en de prijzen, kan een herwinning van de controle over onze stroommix strategisch uiteraard een belangrijk houvast bieden. Daar gaan wij voor. Wij willen immers een zekere, betaalbare en duurzame energievoorziening, waarvoor we zo weinig mogelijk afhankelijk zijn van anderen. Ik dank u.

  Mathieu Bihet:

  Monsieur le président, chers collègues, aujourd'hui, la Belgique pose un acte fort; un acte par lequel notre pays décide de reprendre en main son avenir énergétique pour garantir sa sécurité d’approvisionnement.

  Pendant trop longtemps, nous avons hésité. Trop longtemps, nous avons été dépendants. Alors que les repères géopolitiques se redessinent profondément, cela n’est plus tenable. L’énergie est une question de puissance. L’énergie est une question de sécurité. Mais l’énergie est aussi une question de prospérité.

  Aujourd'hui, la Belgique a décidé de ne plus être spectatrice. En engageant cette démarche, nous faisons le choix ambitieux de la maîtrise, de la responsabilité, mais surtout – et c’est ce qui manquait – d’une vision à long terme.

  Il y a moins d’un an, ce Parlement adoptait la loi qui ouvrait le champ des possibles. L’ouverture des négociations officielles avec ENGIE est possible parce que vous avez permis cette voie.

  Aujourd'hui, nous actons une étape importante: la suspension des activités de démantèlement. Elle vise à préserver toutes les options, à protéger la valeur de nos actifs et à donner à la Belgique le temps et les moyens de décider en pleine connaissance de cause.

  Pour faire du nucléaire en Belgique, nous devons disposer des outils, des compétences et de l’expertise.

  Wij hebben een keuze gemaakt, een keuze voor onze toekomst in kernenergie. We doen dat niet voor onszelf of uit electorale overwegingen. De wet op de kernenergie werd met een heel erg ruime meerderheid goedgekeurd. Ons beleid voeren wij over partijgrenzen heen, over taalgrenzen heen en over politieke grenzen heen. Ons handelen staat in het teken van het algemeen belang en heeft tot doel de welvaart van ons land te versterken, zowel in het noorden als in het zuiden.

  Mon équipe et celle du premier ministre, que je remercie chaleureusement ici, ont travaillé et travailleront encore sans relâche.

  Chers collègues, nous ouvrons le champ des possibles. Nous voulons une Belgique qui produit davantage d'électricité qu'elle n'en dépend. Nous voulons une production massive d'énergie décarbonée.

  Ik wil echter duidelijk zijn: de intentieverklaring is een eerste stap, het begin van een traject dat we voor vele maanden aangaan. De gesprekken zullen veeleisend zijn en er zal een grondige analyse gemaakt worden. Er zal geen definitieve beslissing worden genomen zonder stevige garanties.

  Une chose est certaine, aujourd'hui le cap est fixé: une Belgique capable de soutenir son industrie avec une énergie compétitive; une Belgique qui atteint ses objectifs climatiques sans sacrifier sa prospérité; une Belgique qui croit en son savoir-faire, en ses ingénieurs, en son excellence scientifique et technologique. Et ce choix est un choix de confiance dans notre capacité à maîtriser des technologies complexes, de confiance dans notre industrie, de confiance dans nos talents et, surtout, de confiance dans notre avenir.

  Et à ceux qui doutaient encore de la place du nucléaire dans notre pays, je le dis sans détour: le débat appartient désormais au passé, le temps est aujourd'hui à l'action. La Belgique ne subira plus son avenir énergétique. À partir d'aujourd'hui, elle le construit.

  Bert Wollants:

  Dank u wel, mijnheer de eerste minister. Dank u wel, mijnheer de minister. Wat ik hier in de zaal gehoord heb, leert mij dat er een zeer ruim draagvlak is om kernenergie in onze energiemix op te nemen.

  Wij zullen alsmaar vaker kernenergie gebruiken; we hebben die energie nodig om onze welvaart veilig te stellen, onze industrie aan te drijven en onze gezinnen met stroom te bevoorraden. Dat wil zeggen dat we het traject moeten starten.

  Vandaag starten we een traject dat inderdaad niet makkelijk zal zijn, want onze voorgangers hebben het ons niet makkelijk gemaakt. Met dat traject kijken we naar de toekomst. We hadden dat al jaren geleden moeten opstarten, maar we kunnen niet terug in de tijd. We moeten vooruit. We moeten inderdaad die stap doen.

  Voor iedereen hier, op één partij na, is het orderwoord dat we vooruit moeten en dat kernenergie een deel is van onze energiemix. Laten we daar met zijn allen achterstaan en de regering vooruit stuwen in haar betrachting onze energie veilig te maken voor de toekomst.

  Marc Lejeune:

  Merci monsieur le ministre et monsieur le premier ministre. Dans le nucléaire, il faut déclencher, et surtout maîtriser, une réaction en chaîne. Aujourd'hui, nous pouvons maîtriser notre avenir. Nous avons dans le passé délégué notre souveraineté à une multinationale au sein de laquelle on ne maîtrisait plus rien. Aujourd'hui, nous corrigeons cette erreur.

  Cela demande du courage et de l'audace. Mais nous avons, dans notre pays, une histoire forte et des compétences évidentes dans ces matières nucléaires. Aujourd'hui, nous reprenons véritablement notre avenir en main. Cette reprise de nos installations nucléaires entraîne effectivement de grandes responsabilités, mais c'est le propre d'un gouvernement qui prend ses responsabilités et qui s'assume. Nous lui souhaitons plein succès.

  Steven Coenegrachts:

  Dank u voor de antwoorden, mijnheer de premier, mijnheer de minister. We staan vandaag inderdaad aan het begin van een lang, maar ook zeer onzeker traject. We zijn niet zeker van de uitkomst. We weten niet waar het zal eindigen. We weten niet of het überhaupt mogelijk zal zijn om met ENGIE tot een akkoord te komen.

  Ik wil u daarbij alle succes wensen, maar ik vraag u toch ook om over een plan B na te denken. Wat als het niet lukt? Wat als men niet slaagt? Als we er allemaal van uitgaan dat alles al beklonken is, zit ENGIE pas echt in een zetel. U moet op elk moment neen durven te zeggen, omdat het onder de voorgestelde voorwaarden niet kan. Blijf dus voorzichtig en sluit die deal onder de juiste voorwaarden. We zullen dat de volgende weken zeker samen opvolgen.

  Roberto D'Amico:

  Monsieur le ministre, vous reconnaissez officiellement que laisser les secteurs de l'énergie au privé était une erreur. C'est déjà une victoire en soit. Aujourd'hui, voir des libéraux reconnaître que laisser l'énergie au privé est une erreur, c'est un beau cadeau!

  Le secteur de l'énergie est crucial pour les gens, pour l'industrie et pour le climat. On ne peut pas laisser un secteur aussi important au privé. Ce que vous proposez aujourd'hui, ce n'est pas de reprendre le contrôle sur le secteur pour assurer des prix bas et des investissements pour la transition, mais de nationaliser les pertes et les risques, en privatisant les profits. Je vous le redis pour la cinquième fois, ce sont encore les travailleurs qui vont payer. Nous ne sommes pas d'accord avec ça.

  Jean-Marie Dedecker:

  Premier, na 25 jaar energiebeleid van paars-groen zitten we momenteel met de grootste CO 2 -uitstoot en de duurste energie. Later op de agenda volgen vragen over de verhuizing van de petrochemie. Voor onze gas betalen we vier keer de prijs die de rest van Europa betaalt wegens het hier gevoerde beleid.

  Daarom feliciteer ik u, echt waar, met de beslissing om eindelijk opnieuw de overstap te maken naar kernenergie. We hebben de kennis. Laat u niet in de zak zetten door de Fransen. We hebben de kennis. Haal die 450 ingenieurs die nu in Gravelines werken, in Duinkerke, en die vroeger in Doel zaten, terug. Zij kunnen het. Oude kerncentrales die stil lagen, zijn al opnieuw opgestart. Ga maar eens kijken naar Three Mile Island in Amerika. Laat u dus niet in de zak zetten. Ik weet dat het kwaad kersen eten is met de Fransen, aangezien zij, dankzij iedereen die hier voor mij zit, dat contract hebben afgesloten dat ontzettend nefast is voor ons. Ik wens u veel succes.

  Phaedra Van Keymolen:

  Heren ministers, met cd&v zeggen we vandaag ja. Een ja-woord is echter geen blanco cheque. We verwachten een deal die strategisch sterk en transparant is, want het huwelijk moet ook op lange termijn standhouden. Dat is althans de bedoeling. Maak dus werk van dat akkoord. Ga voor de bijkomende verlengde openingsduur van de jongste centrales. Maak ook werk van die nieuwe generatie reactoren en zet de turbo op hernieuwbare energie in het kader van onze energiemix en onze strategische onafhankelijkheid. Hoe sneller we onafhankelijk worden, hoe beter.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le premier ministre, monsieur le ministre de l’Énergie, le groupe MR salue cette étape décisive. En effet, l’État fait le choix de la responsabilité. Oui, le choix de la responsabilité, avec un double objectif à long terme: la sécurité d’approvisionnement et la compétitivité de notre économie.

  Nous concrétisons ainsi la vision que nous défendons depuis des années. Quelle est-elle? Eh bien! c’est celle d’un État stratège, qui sécurise une énergie bas carbone, fiable et maitrisée, au service des ménages, des entreprises et du climat.

  François De Smet:

  Merci pour vos réponses.

  Je tiens à relever trois choses. Tout d'abord, vous avez parlé d’une étude approfondie de l’outil à réaliser par des experts indépendants. Je serais assez intéressé de savoir de qui il s’agit. Ce serait précieux.

  Ensuite, j’entends l’idée que cela n’aboutira pas nécessairement à une charge en plus pour l’État belge, vu les provisions existantes. Ce serait la moindre des choses, puisque ces réacteurs ont effectivement déjà été amortis plusieurs fois .

  Enfin, je suis heureux, monsieur Bihet, que le MR conçoive désormais qu’il est possible de gérer publiquement avec efficacité. Petite devinette. Qui a dit: "L’État est le plus mauvais actionnaire du monde"? C'était M. Bouchez au sujet de Proximus. Je vous remercie pour ce virage prometteur.

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, het is goed dat de verschillende pistes worden bekeken. Dat de politiek het niet bij woorden houdt maar ook concrete acties onderneemt, is nog beter. De federale regering gaat nu onderhandelen met ENGIE. De Vlaamse regering heeft een belangrijk akkoord afgesloten over Ventilus, wat nodig is om de elektriciteit van zee aan land te brengen. Natuurlijk moeten we ook verder bouwen aan de Prinses Elisabethzone, de windmolens op zee, zodat we onze burgers en bedrijven kunnen blijven verzekeren dat er ook in de toekomst zekere, duurzame en betaalbare energie zal zijn in dit land.

  Barbara Pas:

  Eindelijk deelt men het standpunt van het Vlaams Belang dat kernenergie de beste garantie is voor duurzame, betrouwbare en betaalbare energie.

  Aan iedereen die hier vandaag zo blij is dat er eindelijk iets gebeurt wat eigenlijk 10 jaar geleden al had moeten gebeuren, het is door uw wanbeleid dat dit vandaag veel meer zal kosten aan de belastingbetaler. Die onnodige afbraak herstellen kost geld. U moet dat trouwens niet op de vorige regering steken, onder Vivaldi was het kalf allang verdronken. De laatste kans om die kernuitstap terug te draaien was onder de Zweedse regering. Toen vond de N-VA dat echter geen breekpunt waard.

  Energie in eigen handen houden is een goede zaak, maar het zou nog beter en duurzamer zijn als u dringend werk maakt van nieuwe, moderne Vlaamse kerncentrales. Ik zou daar aan de overkant ook eens werk van maken, premier.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega's, ik kan het eigenlijk niet beter zeggen dan minister Bihet: c’est une choix de confiance, vertrouwen dat we deze keer met ENGIE wel een deal kunnen sluiten die goed is voor de begroting, vertrouwen dat de MR-ministers, zoals Bihet en Marghem, deze keer wel extra capaciteit zullen ontwikkelen, vertrouwen dat de overheid kerncentrales kan uitbaten waarvan de privé zegt dat ze niet meer te redden zijn. Collega's, ondertussen krijg ik op mijn eenvoudigste vragen geen antwoord. Hoeveel kost deze tijdelijke deal? Wie zal die onafhankelijke studies doen? Op welke businesscase baseert men zich? Daarover blijft het stil. Dat geeft mij alvast vertrouwen in één ding, het zal ons allemaal heel veel geld kosten. Ondertussen zullen de partijen van de meerderheid de besparingen nog wat verder aandraaien, zodat het de burger zal zijn die hier dubbel voor zal betalen. Als het van ons afhangt, zal dat niet gebeuren.

• Vraag: De steun voor gezinnen en werknemers in het licht van de sterk gestegen energieprijzen

  Vraag: De energiecrisis en de ontmanteling van de kerncentrales

  Vraag: De toelating van Europa om een overwinstbelasting voor energiebedrijven in te voeren

  Vraag: De gevolgen van de hogere energieprijzen voor de werkende mensen

  Vraag: De tegen 21 juli geplande routekaart inzake het nucleaire aanbod

  Vraag: De uitspraken van de eerste minister over steunmaatregelen n.a.v. de hoge energieprijzen

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De bevindingen van de taskforce en de beslissing over concrete maatregelen i.v.m. de energieprijzen

  klimaat, energie en landbouw

  De steun voor gezinnen en werknemers in het licht van de sterk gestegen energieprijzen
  De energiecrisis en de ontmanteling van de kerncentrales
  De toelating van Europa om een overwinstbelasting voor energiebedrijven in te voeren
  De gevolgen van de hogere energieprijzen voor de werkende mensen
  De tegen 21 juli geplande routekaart inzake het nucleaire aanbod
  De uitspraken van de eerste minister over steunmaatregelen n.a.v. de hoge energieprijzen
  De energieprijzen
  De bevindingen van de taskforce en de beslissing over concrete maatregelen i.v.m. de energieprijzen
  Energiecrisis, steunmaatregelen en beleid voor gezinnen, werknemers en bedrijven summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 16 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert de regering scherp voor haar passiviteit tijdens de energiecrisis, met stijgende brandstof- en verwarmingskosten die huishoudens en bedrijven zwaar treffen, terwijl andere Europese landen wel maatregelen nemen. Volgens critici zoals Prévot (4 euro steun per Belg is "een gifle") en Maouane is de weigering om overwinstbelastingen op energiebedrijven in te voeren—ondanks EU-toestemming—een bewuste keuze om "profiteurs de guerre" zoals Shell te beschermen in plaats van kwetsbare groepen, terwijl D’Amico de regering beschuldigt van leugens over beloftes zoals accisverlagingen. Minister Bihet kondigt gerichte, tijdelijke steun aan (voor fossiele verwarming en woon-werkverkeer), afhankelijk van de ministerraad van 16 april, maar ontwijkt concrete bedragen of een overwinstbelasting, wijzend op een nog lopend EU-voorstel. Op nucleair vlak belooft hij een langetermijnplan (via een nieuw NEPIO-agentschap en AIEA-samenwerking) om België’s energieonafhankelijkheid te versterken, maar kritiek blijft dat demontage van Tihange 1 onomkeerbare gevolgen heeft en kortetermijnactie ontbreekt, ondanks oproepen om demontage te pauzeren. De splijtzwam binnen de regering—tussen MR (die "beperkte steun" verdedigt) en N-VA (die "rationele, doelgerichte" maatregelen eist)—verergert het wantrouwen, terwijl oppositiepartijen als Vooruit en PTB herhalen dat belasting op surwinsten (miljarden opbrengst) de enige rechtvaardige oplossing is. De Smet (Les Engagés) stelt dat de kortetermijncrisis (zoals het behoud van bestaande kernreactoren) onbeantwoord blijft, ondanks langetermijnambities.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le ministre, cela fait un mois et demi que les prix de l'énergie explosent, un mois et demi que vous regardez passer la tempête, les bras croisés, un mois et demi, surtout, que vous abandonnez les ménages et les entreprises. Monsieur le ministre, un Belge sur deux dit aujourd'hui qu'il ne sait pas comment il va faire si les carburants continuent à augmenter. Un sur deux, ce n'est plus un épiphénomène, c'est un véritable cri d'alarme. Partout en Europe, les gouvernements agissent, ils amortissent, ils protègent, ils anticipent et vous, vous communiquez. Vous essayez d'imposer votre récit mais malheureusement pour vous, monsieur le ministre, plus personne ne vous croit.

  Le 3 avril, vous nous avez annoncé avoir trouvé un accord pour soutenir les ménages, et pour prendre des mesures pour les entreprises. Et puis votre gouvernement est parti en vacances, pendant que les gens comptaient les kilomètres. Nous sommes 15 jours plus tard, monsieur le ministre, et toujours rien. Pas un euro pour les familles, pas un euro pour les travailleurs et pas un euro pour les indépendants. Après des semaines d'inaction, votre plan: 42 millions d'euros pour 11 millions de Belges, ça fait moins de 4 euros par personne. Ce n'est même pas deux litres de mazout, c'est une aumône, c'est une gifle, et je prends même cela pour de la provocation. Et pendant ce temps-là, le prix du plein dépasse les 110 euros. Les travailleurs ne font pas un seul plein par mois, ils en font plusieurs par mois pour aller bosser.

  Monsieur le ministre, ce que vous proposez, ce n'est pas une réponse, c'est un aveu d'impuissance. C'est surtout un choix politique indigne. Et ça, personne ne l'oubliera!

  J'ai deux questions simples. Quand allez-vous sortir de la communication pour entrer dans l'action? Quand allez-vous enfin protéger celles et ceux qui travaillent, qui roulent et qui se chauffent?

  Marc Lejeune:

  Monsieur le ministre, chers collègues, en pleine crise énergétique majeure, avec des prix du pétrole, du mazout et du gaz qui explosent, ENGIE continue patiemment de démonter Tihange 1. Et pourtant, que nous reste-t-il sinon l'électricité et notre indépendance énergétique pour faire face à nos besoins?

  L'électrification de nos usages fait partie de LA solution pour répondre à nos besoins en énergie. Elle est compatible avec la transition énergétique et constitue un levier essentiel pour renforcer notre indépendance et notre souveraineté. Alors même que nous n'en avons jamais eu autant besoin, la Belgique connaîtra cette année la production d'électricité nucléaire la plus faible de son histoire avec pour conséquence, bien évidemment, une hausse des importations.

  Pendant ce temps, ENGIE poursuit à marche forcée le démantèlement de Tihange 1. C'est difficilement compréhensible et, dans ce contexte de crise, est-ce bien cohérent? L'une de vos grandes priorités pourtant, monsieur le ministre, et vous savez que nous la soutenons pleinement, est ce renforcement du nucléaire, dont la prolongation de Tihange 1 fait partie.

  Notre part nucléaire est déjà fortement réduite. Il ne nous reste plus que Tihange 3 et Doel 4, en activité prolongée. Vous avez vous-même évoqué la nécessité de maintenir d'autres capacités. Ne finirons-nous pas par atteindre des failles irréversibles dans ce démantèlement?

  Monsieur le ministre, envisagez-vous de conserver au minimum la disponibilité de Tihange 1 et, le cas échéant, de suspendre ce démantèlement au regard du contexte énergétique actuel, voire d'examiner aussi la situation de Doel 1 et de Doel 2? Avez-vous des informations à nous fournir quant aux phases d'avancement du démantèlement de Tihange 1?

  J'attends vos réponses, et je vous en remercie déjà.

  Oskar Seuntjens:

  Al langer dan een maand is er een oorlog bezig in Iran. Al langer dan een maand zien de mensen de prijzen aan de pomp stijgen. Al langer dan een maand wachten de mensen op perspectieven.

  Tegelijkertijd begrijpen de mensen heel goed wat de budgettaire situatie van ons land is, mijnheer de minister. Ze begrijpen dat we niet aan iedereen massa’s geld kunnen geven, omdat we het eenvoudigweg niet hebben.

  U zult het wel met mij eens zijn dat er mensen zijn die niet een beetje, maar extreem hard getroffen worden door die oorlog, zonder dat ze er ook maar iets aan kunnen doen. U moet zich eens inbeelden dat u een dokwerker bent en dat u elke dag naar de haven van Antwerpen moet rijden. U hebt geen alternatief voor de wagen. Elke keer betalen de dokwerkers aan de pomp de volle pot. Of u moet zich inbeelden dat u een alleenstaande moeder bent en de luxe niet hebt om uw appartement beter te isoleren, laat staan een warmtepomp te installeren.

  Wat moeten die mensen denken als ze zien dat er anderen zijn, dat er bedrijven zijn, energiebedrijven, die hun broek niet scheuren, maar integendeel hun zakken vullen met oorlogsgeld?

  Mijnheer de minister, daar is maar één woord voor. Dat is onrechtvaardig.

  Daarom vragen wij met Vooruit opnieuw een overwinstbelasting in te voeren voor de energiebedrijven, opdat we die middelen kunnen gebruiken om ze te geven aan de mensen die alweer de dupe zijn van de Trumps, de Poetins en de Netanyahus van deze wereld.

  Ik heb goed nieuws. Europa heeft gezegd dat het mag. Er is dus geen enkel excuus meer, mijnheer de minister. De vraag is vooral: zult u het ook doen?

  Steven Matheï:

  Mijnheer de minister, de energieprijzen aan de pomp zijn historisch hoog. Dat is pijnlijk voor wie absoluut de auto nodig heeft om de kinderen naar school of naar de kinderopvang te brengen of om te gaan werken, omdat men geen alternatief heeft, omdat men vroeg moet beginnen of te ver van het station af woont en er eerst naartoe moet rijden. De vraag is hoe we hen kunnen tegemoetkomen, gelet op de precaire budgettaire situatie. (…)

  (De heer Steven Matheï wordt onwel en verlaat onder begeleiding het halfrond.)

  Voorzitter:

  We schorsen vanzelfsprekend even de zitting.

  De vergadering wordt geschorst van 16.19 uur tot 16.28 uur.

  La séance est suspendue de 16 h 19 à 16 h 28.

  We hervatten de zitting. Collega Matheï krijgt alle nodige zorgen. We wensen hem natuurlijk het allerbeste.

  François De Smet:

  Monsieur le président, j’ai une pensée pour notre collègue Steven Matheï, en espérant qu'il nous revienne très rapidement.

  Monsieur le ministre, comme en 2022, notre pays et son gouvernement se retrouvent surpris par une crise de l'énergie qui nous rappelle l'incroyable dépendance de l'Europe en matière énergétique.

  Au-delà des mesures que le gouvernement finira peut-être enfin par prendre, il est temps d'avancer sur la vision stratégique nucléaire que votre parti, le MR, a tant vantée en campagne et dont on ne voit toujours pas le début d'un atome depuis un an.

  Mais on avance, puisque vous annoncez, je cite, "une feuille de route concrète sur le nucléaire pour le 21 juillet". Nous voilà sauvés, si du moins cette feuille de route lève les contradictions de votre politique.

  Premièrement, sur Doel 1, Doel 2, Tihange 1, votre feuille de route proposerait de demander à l'AFCN de rouvrir de sa propre initiative les dossiers de prolongation de ces réacteurs. Or vous avez admis vous-même ici que l'AFCN exige qu'un tel dossier soit déposé par l'exploitant. Rappelons aussi que le CEO d'ENGIE martèle depuis longtemps que Tihange 1 est une discussion du passé et que sa prolongation est impensable.

  Deuxièmement, votre feuille de route évoquerait le dégagement de moyens pour renforcer la capacité d'action de l'autorité fédérale afin de se muscler face à ENGIE. Pourtant, vous avez évoqué, encore ici même, que les accords Phœnix limitent votre marge de manœuvre.

  Et puis, il y a l'urgence du calendrier, monsieur le ministre. Vous promettez un plan pour juillet; mais les permis de démolition pour les tours de refroidissement de Tihange 1 et 2 ont déjà été octroyés. Le démantèlement commencera bientôt. Juillet, ce sera trop tard.

  Confirmez-vous que cette feuille de route contiendra enfin des mesures contraignantes pour stopper les démolitions et un calendrier de négociations pour la prolongation de Doel 4 et Tihange 3 à 20 ans, avec ou sans ENGIE?

  Monsieur le ministre, vous vous êtes vous-même fait surnommer Atomic Boy . Je crois qu'il est grand temps qu' Atomic Boy sorte de son carton d'emballage et nous montre ce qu'il sait faire. Merci.

  Rajae Maouane:

  Monsieur le président, j'adresse une petite pensée à notre collègue Matheï et j’espère qu’il va mieux.

  Monsieur le ministre, depuis l’attaque illégale des États ‑ Unis et d ’ Isra ë l contre l'Iran et le Liban, les prix de l ’é nergie explosent. Cela fait des semaines que les Belges voient leurs factures s ’ envoler. Et votre gouvernement ne fait rien. Pire encore, depuis quelques jours, nous assistons à un spectacle assez triste et assez lamentable au sein de votre majorité.

  D’un côté, nous constatons des menaces de blocage de votre président de parti, des sorties médiatiques et des tensions internes. De l’autre, votre premier ministre répète qu'il n'y a pas d'argent pour aider les ménages face à l’explosion des prix de l’énergie. En revanche, c'est le jackpot pour M. Francken, ses drones, ses avions et ses armes de guerre. Pendant que votre gouvernement se divise, les factures continuent d’augmenter. Les gens n’ont pas le luxe d’attendre. Ils paient encore et toujours plus cher.

  Monsieur le ministre, j'aimerais comprendre. En ce moment, cinq pays européens demandent à la Commission européenne de réactiver une taxe sur les surprofits des entreprises énergétiques. Un rapport de Greenpeace indique, du reste, noir sur blanc que les compagnies pétrolières engrangent 2,3 millions de surprofits par jour sur le dos des citoyens, des citoyennes et des petites entreprises; et cela, sans compter les profits issus de la spéculation.

  Avec le gouvernement précédent, nous avions mis en place cette taxe sur les surprofits. Elle avait rapporté des milliards en 2022. Taxer les surprofits est une mesure concrète. Cela permet de financer des aides ciblées, en allant chercher l’argent là où il est, sans faire payer une fois de plus les citoyens. La Vivaldi – qui n’était pas parfaite, mais que vous aimez bien critiquer – avait également élargi le tarif social, protégeant ainsi un million de ménages belges face à la hausse des prix de l’énergie.

  Le gouvernement se réunit demain pour discuter des mesures à prendre afin de soulager les factures de nos concitoyens et concitoyennes. Monsieur le ministre, la Belgique va ‑ t ‑ elle mettre en place cette taxe sur les surprofits? Assumez ‑ vous votre choix de prot é ger les grandes compagnies p é troli è res plut ô t que les m é nages? Votre gouvernement est ‑ il aujourd ’ hui trop divis é pour prendre des mesures fortes afin de faire baisser le prix de l ’é nergie? Je vous remercie pour vos r é ponses.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, we zijn al een aantal weken bezig over de vraag of er al dan niet energiesteun moet worden ingezet in het kader van de hoge energieprijzen. Tegelijk weten we dat de budgettaire situatie niet rooskleurig is en dat er geen middelen zijn. We weten ook dat experts afraden om brede energiesteun in te zetten, omdat dit de situatie nog erger zou kunnen maken. We zitten bovendien aan het einde van het stookseizoen, wat maakt dat het allemaal iets minder precair is. Daarnaast zien we een aantal evoluties op de energiemarkt die in de juiste richting gaan. De prijzen zijn iets minder hoog. Voor verwarmingsbrandstoffen liggen de huidige prijzen bijvoorbeeld 20 tot 30 % lager dan een aantal weken geleden, toen ze een piek bereikten.

  We lazen vandaag in de krant dat de Nationale Bank het riedeltje ontkracht dat de overheid slapend rijk wordt met deze crisis. Integendeel, in de komende jaren zullen we wellicht een stuk meer moeten uitgeven om bepaalde kosten als gevolg van die energiecrisis te dekken. Mijn fractie heeft steeds aangehaald dat als er energiesteun moet komen, die zeer doelgericht moet zijn. Die kan alleen terechtkomen bij mensen die het absoluut nodig hebben en moet ook beperkt zijn in de tijd.

  Mijnheer de minister, u hebt de opdracht gekregen om een aantal maatregelen voor te bereiden. Ik denk aan verwarming voor kwetsbare gezinnen en maatregelen voor woon-werkverkeer. Het is dan ook op zijn plaats om te vragen wat de stand van zaken is. Op welke manier kunnen we daarmee omgaan? Hoe kijkt u vandaag naar het concept van energiesteun en wat moet dat inhouden? Welke scenario’s hebt u voorbereid en over welke grootteorde spreken we dan?

  Roberto D'Amico:

  Monsieur le président, j'ai tout d'abord une pensée pour mon collègue Steven Matheï.

  Monsieur le ministre, depuis un mois et demi, les prix de l'énergie augmentent à la suite de l'agression des États-Unis et d'Israël sur l'Iran et le Liban. La grande majorité des pays européens ont déjà pris des mesures, 18 pays européens sur 27. En Belgique, rien, nada , que dalle! Vous allez même augmenter les accises sur le gaz et le mazout. On vient d'en apprendre le report, c'est un minimum! Il faut supprimer définitivement cette hausse de taxes.

  Depuis des semaines, on vous interroge et on vous appelle à prendre des mesures. À chaque fois, c'est la même chose. Vous monitorez, vous observez, mais en fait vous regardez aveuglément. Monsieur le ministre, vous rendez-vous compte que, chaque semaine, c'est plus de 100 euros pour faire un plein? Plus de 100 euros! Vous rendez-vous compte que les travailleurs paient de plus en plus pour aller bosser?

  Monsieur le ministre, vous faites partie de la task force Énergie autour du premier ministre pour "proposer" des mesures. Je voudrais vous poser deux questions très simples.

  Premièrement, j'ai lu dans la presse qu'une baisse des accises sur le carburant n'est plus sur la table. Confirmez-vous que cette piste est abandonnée? Répondez tout simplement par oui ou non et ne venez pas avec une longue tirade pour noyer le poisson. Je veux simplement un oui ou un non sur la baisse des accises.

  Deuxièmement, si on se limite aux gains faits par l'État, l'aide sera insuffisante. Ce n'est pas à l'État de s'endetter pour bloquer les prix à la pompe. Ce sont les profiteurs de guerre qui doivent payer: Total, Shell, Exxon, etc. Ce sont eux qui font du surprofit. On compte déjà plus de 8 milliards de surprofit depuis le début de la guerre. Dès lors, une taxe sur les surprofits est-elle sur la table du gouvernement? Continuerez-vous à les regarder augmenter sans rien faire?

  À ces deux questions, monsieur le ministre, je vous demande de répondre par oui ou non. Pas plus!

  Mathieu Bihet:

  Monsieur le président, comme mes collègues, j'ai évidemment tout d'abord une pensée pour le collègue Matheï, en espérant qu'il recouvre la santé le plus vite possible.

  Chers collègues, voici mes réponses à vos différentes questions sur le volet aide.

  Zoals de premier gisteren heeft aangegeven, is het de bedoeling dat de regering morgen op de ministerraad beslissingen neemt over gerichte energiesteun. Zoals de premier benadrukte, moeten die maatregelen beperkt, tijdelijk en doelgericht zijn. Concreet gaat het, zoals voor de paasvakantie in het kernkabinet werd afgesproken, over steun voor kwetsbare huishoudens die hun woning verwarmen met fossiele brandstoffen en voor mensen die voor hun woon-werkverkeer uitsluitend op hun eigen wagen zijn aangewezen.

  Hier, les cabinets se sont réunis pour détailler les diverses mesures proposées et mises sur la table par l'ensemble des partis de la majorité, et se pencher sur elles. Ces échanges ont été fructueux et portaient sur différents aspects: tout d'abord les mesures de soutien aux ménages et aux travailleurs, mais aussi les mesures visant à garantir l'offre et celles travaillant sur la demande. Je ne peux pas anticiper les mesures qui seront décidées demain par le Conseil des ministres, mais je suis confiant que le Conseil des ministres pourra trancher et prendre des mesures soutenant tant les ménages que les travailleurs.

  J'en viens aux surprofits.

  Op aandringen van onder meer België zal de Europese Commissie uiterlijk op 22 april haar toolbox ter ondersteuning van consumenten en bedrijven voorstellen. Die zal vervolgens worden besproken tijdens de informele Europese Raad van staatshoofden en regeringsleiders op 23 en 24 april.

  Ce qui circule aujourd'hui notamment au sujet d'une éventuelle taxe sur les surprofits relève d'un projet de texte incomplet ayant fuité. La Commission indique, à ce stade, qu'elle examinera des initiatives nationales sans pour autant esquisser la mise en place d'une taxe sur les surprofits pilotée au niveau européen. Par ailleurs, des éléments cruciaux font encore défaut et le texte doit encore faire l'objet de discussions internes entre commissaires par exemple, de sorte que des modifications restent encore, à ce stade, très probables.

  Zodra we het voorstel ontvangen, zal meteen worden geschakeld, voortbouwend op de reeds lopende coördinatie en in nauwe afstemming met onze buurlanden.

  Pour ce qui est de l'offre, l'ambition de ce gouvernement est d'inscrire l'énergie nucléaire dans une perspective durable en Belgique. L'intention de ce gouvernement n'est pas d'en faire une politique conjoncturelle qui va s'arrêter à la fin de la législature, comme ce fut trop souvent le cas, mais bien un choix structurant pour les décennies à venir.

  Dans ce contexte, après avoir consulté l'ensemble des parties prenantes et des meilleures expertises et spécialistes disponibles en Belgique, nous avons décidé de nous inscrire dans l'approche méthodologique recommandée par l'Agence internationale de l'énergie atomique (AIEA), qui constitue, à ce jour, la référence internationale en la matière. C'est robuste et sérieux.

  Concrètement, cette approche implique au minimum trois éléments essentiels. Je les résumerai vu le temps de parole qui m'est imparti.

  Tout d'abord, l'élaboration d'un projet de programme nucléaire pour la Belgique; ce projet de programme sera notre plan Messmer. Ensuite, la mise en place en place d'un encadrement législatif permettant l'adoption et, surtout, encadrant les conséquences liées à l'adoption effective de ce programme nucléaire national. Enfin, la création d'un acteur dédié pour piloter ces travaux. Vous avez prévu cet outil dans l'article 25 de la loi du 17 mai 2025. Vous m'avez donné les instruments, que je vais donc utiliser. Je vais mobiliser cette disposition légale pour mettre en place un NEPIO. Un budget a d'ailleurs été débloqué à l'occasion du dernier contrôle budgétaire et nous allons l'utiliser. Cette structure de nature institutionnelle aura pour première mission de proposer ledit projet – le nouveau programme nucléaire belge – et de définir cette base légale permettant son adoption. Les travaux préparatoires sont en cours et mes équipes ont déjà des réunions avec l'AIEA. Je mettrai les bases en place pour l'opérationnalisation de cet NEPIO à brève échéance. C'est une priorité.

  Soyons lucides, tous les pays qui relancent aujourd'hui le nucléaire ont engagé ces démarches avant nous; je pense aux Pays-Bas, à la Suède, à la Pologne ou encore à l'Estonie. Oui, il fallait lever les interdictions il y a dix ans déjà et oui, il fallait préparer ce nouveau programme il y a cinq ans déjà.

  Patrick Prévot:

  Tout d’abord, monsieur le président, vous me permettrez d’exprimer, pour mon groupe et pour moi-même, nos pensées à l’égard de notre collègue Matheï, dont nous espérons qu’il se rétablira rapidement.

  Monsieur le ministre, sans transition, c’est trop tard, c’est trop peu et c’est trop mou. Vous paradez, vous communiquez, vous surcommuniquez, vous lancez des ultimatums. Il fallait encore voir, cette semaine, votre président de parti, Georges-Louis Bouchez, déclarer: "Je vais bloquer le gouvernement s'il ne prend pas de mesures", avant d’être, quelques heures plus tard, renvoyé à ses chères études par le premier ministre, qui a indiqué qu’il s’agirait de mesures limitées, temporaires et ciblées.

  Vous nous dites qu’un groupe de travail s’est penché sur la question hier, mais vous aviez déjà annoncé vous pencher sur cette question à la sortie du Conseil des ministres du 3 avril. Qu’avez-vous fait entre-temps? Certains membres de votre gouvernement sont partis en vacances, tandis que, dans le même temps, le prix à la pompe explose, que les gens ne savent plus se chauffer et qu’aucun euro n’a été dégagé pour les ménages, pour les travailleurs, pour les PME ni pour les entreprises. Quand allez-vous arrêter de communiquer?

  Marc Lejeune:

  À mon tour, mes pensées vont à notre collègue Matheï. J’espère qu’il se porte mieux et je forme des vœux pour sa santé.

  Monsieur le ministre, j’ai compris que vous ne pouvez pas nous en dire beaucoup plus sur vos négociations avec ENGIE. J’en profiterai pour rappeler que nous devons éviter toute action qui pourrait être irréversible et compromettre notre sécurité d’approvisionnement à l’avenir. Le contexte actuel nous montre clairement la nécessité de réduire autant que possible notre dépendance aux énergies fossiles et aux importations. Nous n’avons pas d’autre choix que de renforcer notre autonomie si nous voulons garantir un approvisionnement fiable et des prix soutenables pour nos concitoyens et nos entreprises.

  Nous savons déjà que, dans le domaine de l’électricité, le "tout, partout et tout le temps" est terminé et que les dix prochaines années seront particulièrement exigeantes en matière d’équilibre du système. Dans ce contexte, l’enjeu est simple: préserver les capacités pilotables dont nous disposons encore. J’ai entendu que cette question faisait partie de vos priorités et que des travaux se poursuivaient. Je l’espère. Je vous remercie de suivre ces travaux. Nous les suivrons avec vous.

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de minister, soms hoeven wij het niet moeilijker te maken dan het is. De vorige regering, waarvan u ook deel uitmaakte, heeft ook de overwinsten van de energiebedrijven kunnen belasten. Die maatregel was toen heel erg belangrijk voor Vooruit. Vandaag, nu er een nieuwe energiecrisis is, stelt Europa opnieuw dat dat kan en dat wij de overwinsten van energiebedrijven mogen belasten.

  Daarom legt Vooruit de maatregel opnieuw op tafel, omdat hij logisch en rechtvaardig is. De energiebedrijven krijgen nu immers extra winsten, zonder dat ze daarvoor extra moeten werken. Het zou veel rechtvaardiger zijn mochten wij die winsten gebruiken om aan de mensen te geven die het geld vandaag het meest nodig hebben.

  Vooruit zal daarvoor blijven vechten.

  François De Smet:

  Merci, monsieur le ministre. Première information: le MR a abandonné le cliquet inversé. Pendant trois semaines, vous en parliez ici à chaque séance. Pour la première fois, vous n’en parlez plus. Vous avez donc perdu et abandonné. Cela ne figurera pas dans l’accord de demain. C’est dommage, parce que c’est sans doute l’outil – que nous soutenions – qui permet le plus de faire face à l’imprévisibilité.

  Deuxièmement, sur le nucléaire: sur le long terme, je vous crois et je vous soutiens. Vous mettez vraiment ce qu'il faut en place. Pour le moyen et le court termes, vous ne répondez pas. Rien sur la manière d'empêcher le démantèlement des réacteurs actuels. Rien sur la prolongation après 2035 de Doel 4 et Tihange 3. Rien sur la relation que ce gouvernement entretient ou non avec ENGIE. Allez-vous essayer de leur forcer la main? Négociez-vous? Faites-vous semblant de négocier?

  On le sait: hier, c'était l'Ukraine; aujourd'hui, c'est l'Iran. Demain, ce sera encore autre chose. Nous devons absolument sortir de la dépendance aux énergies fossiles avec du nucléaire et du renouvelable. Cela se prépare dès maintenant, pour le long terme, mais aussi pour le court terme.

  Rajae Maouane:

  Monsieur le ministre, merci pour vos réponses, mais elles sont vraiment loin d'être à la hauteur. Nous sommes en pleine crise. Des civils au Liban et en Iran meurent sous les bombes israéliennes et américaines. Pendant que nos concitoyens, ici, se privent pour se chauffer, pour se nourrir, pour aller bosser, vous continuez à ne rien faire.

  Les Belges réclament des solutions; et il y en a un paquet! Je vous en ai donné quelques-unes: restaurer le tarif social, taxer les surprofits de guerre, investir dans les énergies renouvelables. La Commission européenne, d'ailleurs, dit que c'est aux États membres d'avancer. La Belgique peut donc avancer. Eh bien, avançons! Je vous donne ici une solution en or. C'est du concret. Elle ne coûte pas un balle. Elle va rapporter des milliards pour protéger les Belges. Allez-y! Avançons! Je vous mets au défi.

  Bert Wollants:

  Dank u wel voor uw antwoorden, mijnheer de minister. Ik meen dat het van zeer groot belang is dat er morgen op een rationele manier naar dit dossier gekeken wordt.

  Ik hoor heel veel mensen die de zaak aan het opkloppen zijn en die aan het proberen zijn, bijvoorbeeld voor verwarmingsbrandstoffen, dingen te krijgen die ze in de vorige legislatuur bij de huidige prijzen zelf niet in gang gezet hebben. Die dingen zijn pas veel later gekomen en bij veel hogere prijzen. Laat u alstublieft niet door hen leiden. Laat u leiden door wat rationeel is en door wat absoluut nodig is in dit verhaal.

  Als het gaat over de nucleaire piste weet u dat we daar een zeer grote voorstander van zijn. We zullen u daar altijd in steunen. Er moeten stappen vooruit gezet worden. U hebt heel duidelijk aangegeven dat u die stappen aan het zetten bent. Uiteraard begrijpen we dat u niet kunt onderhandelen met de fanfare op kop. We weten dat. Zo is dat nu eenmaal. We steunen u dus in uw gesprekken die ervoor moeten zorgen dat we op het juiste punt uitkomen en dat we onze toekomst veiligstellen.

  Roberto D'Amico:

  Monsieur le ministre, vous dites que les mesures seront ciblées. Par là même, vous reconnaissez publiquement que la baisse des accises ne sera pas sur la table du gouvernement. Et le MR de crier partout dans la presse, à la radio – pas plus tard qu'avant-hier – que vous baisserez les taxes sur les carburants. En réalité, vous confirmez que vous comptez les maintenir. Vous vous dites contre les taxes? Je veux bien vous croire, mais contre les taxes de qui? Celles des multinationales, ceux qui sont en train de réaliser des profits énormes grâce à la guerre? Là, vous êtes contre les taxes. C'est même un tabou pour vous d'imaginer taxer ces gens-là. Vous invoquez l'Union européenne. Mais l'Union européenne vous donne l'autorisation. Elle vous y autorise, lisez bien. Par contre, quand il s'agit de taxer la classe travailleuse, plus de problème. Si l'on vous laissait faire, vous parleriez même d'augmenter encore ces taxes. Le MR, s'il vous plaît, cessez votre hypocrisie!

• Vraag: De onenigheid binnen de regering over de crisis

  Vraag: De kakofonie binnen de regering met betrekking tot de crisis

  Vraag: De onenigheid binnen de regering rond de energieprijzen en de afschaffing van de Senaat

  Vraag: De explosieve stijging van de energieprijzen

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De internationale geopolitiek en het EU-standpunt inzake energie

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De evolutie van de energieprijzen

  klimaat, energie en landbouw

  De onenigheid binnen de regering over de crisis
  De kakofonie binnen de regering met betrekking tot de crisis
  De onenigheid binnen de regering rond de energieprijzen en de afschaffing van de Senaat
  De explosieve stijging van de energieprijzen
  De energieprijzen
  De internationale geopolitiek en het EU-standpunt inzake energie
  De energieprijzen
  De energieprijzen
  De evolutie van de energieprijzen
  Politieke verdeeldheid en energiecrisis in binnen- en buitenland summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 2 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert de regering scherp omdat ze niet ingrijpt tegen de recordhoge brandstof- en energieprijzen die gezinnen en bedrijven verstikken, terwijl buurlanden wel maatregelen nemen zoals prijsplafonds of belastingverlagingen. Volgens critici als Coenegrachts (N-VA), Prévot (PS) en Van Lysebettens (Groen) profiteert de overheid via extra btw-opbrengsten van de crisis en moeten meeropbrengsten en winsten van oliemaatschappijen worden herverdeeld via een omgekeerde cliquet of belasting op overwinsten, maar premier De Wever (N-VA) ontkent dat de staat rijker wordt en waarschuwt dat vraagstimulering de crisis alleen verlengt. De Wever benadrukt dat structurele oplossingen zoals kernenergie behouden, Europese regelgeving herzien en energie-onafhankelijkheid vergroten prioriteit moeten zijn, terwijl kortetermijnmaatregelen beperkt en gericht moeten blijven om de begroting niet verder te belasten. MR-voorzitter Bouchez pleit voor snelle steun aan werkenden maar ook voor realisme: fossiele afhankelijkheid blijft decennia nodig, en goedkope energie is cruciaal voor industrie en transitie. De discussie ontaardt in beschuldigingen van politiek theater (PS, VB) en tegenstrijdig beleid (bv. N-VA’s keuze voor Europese koolstoftaks), terwijl partijen als cd&v en Les Engagés tijdelijke, gefinancierde prijsplafonds voorstellen maar de regering weigert te zwichten voor "helikoptergeld" zonder duurzame impact.

  Steven Coenegrachts:

  Premier, vanochtend ben ik gaan tanken, samen met heel veel andere mensen die voor de auto geen alternatief hebben, mensen die met de auto hun kinderen naar school brengen, boodschappen doen en gaan werken. Probeer als verpleegkundige maar eens in het ziekenhuis te geraken als je shift om 6.30 uur begint.

  Die mensen hebben allemaal dezelfde vraag, premier. Waarom helpt deze regering mij niet? Waarom grijpt de regering niet in op de prijzen aan de pomp? Het antwoord op die vraag is heel simpel. De begroting van deze regering is aan het kapseizen. Om te vermijden dat die kapseist, zegt u: tank maar vol, tank mijn zakken maar vol met btw en accijnzen, dan lost alles zich vanzelf op.

  Wat is de realiteit? U rekent op een pakjestaks, maar Europa heeft die overgenomen. U rekent op een pensioenhervorming, maar u hebt die hier te laat ingediend. U rekent op twintig arizonataksen, maar die zijn hier nog niet goedgekeurd. U rekent op een btw-hervorming, maar u hebt er een stinkende kameel van gemaakt en we horen daar niets meer van.

  Voor veel mensen was dat slechte theater van de voorbije maanden een ver-van-mijn-bedshow. Dat speelde zich af in Brussel, in de Wetstraat. Vandaag voelen ze uw slechte theater rechtstreeks in hun portemonnee, waar het pijn doet. Er is wel een silver lining . Optimism is a moral duty . Ik voel consensus ontstaan voor een omgekeerde cliquet. De MR is voor, Vooruit is voor, Les Engagés is voor. Cd&v zegt: enerzijds en anderzijds, we zullen wel zien.

  Premier, zult u vrijdag eindelijk die omgekeerde cliquet invoeren?

  Jeroen Van Lysebettens:

  Mijnheer de premier, we worden geconfronteerd met een enorme aanbodschok in het energielandschap. Die treft de gezinnen, de bedrijven en uiteraard ook de overheid. Stijgende prijzen, stijgende inflatie, stijgende tekorten. Het is niet de eerste keer en het zal ook niet de laatste keer zijn, zolang jullie ons blijven vastkoppelen aan het fossiele infuus, dat afhankelijk is van de grillen van buitenlandse dictators.

  Terwijl de regeringspartijen over elkaar buitelen met allerlei ideeën en het ene voorstel na het andere lanceren, blinkt de regering, en zeker de minister van Energie, uit in nietsdoen en in uitstellen. Nochtans moeten jullie de energietransitie nu versnellen. Haal die 180 euro aan federale belastingen uit de elektriciteitsfactuur. Versterk het elektriciteitsnet en verhoog onze eigen productie via de uitbouw van windenergie op de Noordzee. Die is stopgezet vorige zomer en nog altijd niet opnieuw opgestart, terwijl hernieuwbare energie nooit vastzit in de Straat van Hormuz en niet afhankelijk is van de constante import uit het Midden-Oosten of Rusland.

  Dat is het meest evidente wat jullie nu moeten doen, namelijk onze windcapaciteit uitbouwen. Dat zeg ik niet alleen, dat zei ook Bart De Wever in Hamburg. Ook Vlaams minister-president Diependaele zei in Noorwegen dat we alle expertise hebben om in België offshorewindparken te bouwen. Herinner u dat wanneer u terug in België bent. Doe dat ook in onze Noordzee. Ga nu eindelijk aan de slag om onze economie robuuster te maken, onze energieonafhankelijkheid uit te bouwen en onze burgers mee te laten delen in de energiewinsten via burgerparticipatie en via een stabiele energiefactuur.

  Vandaar mijn vraag, premier. Zult u minister Bihet tot spoed aanmanen om eindelijk te werken en die windenergie te realiseren?

  Barbara Pas:

  Mijnheer de premier, u herhaalt regelmatig hoe moeilijk en zwaar uw taak wel is, bijna alsof u zelf niet voor de regering hebt gekozen. Blijkbaar geldt dat ook voor de oppositie. Voor de arizonaregering kunnen wij nooit goed doen. Als wij inhoudelijk terechte kritiek hebben, als wij ons verzetten tegen uw asociale en kille belastingverhogingen op gas en brandstof bijvoorbeeld of als wij zaken wegstemmen, zoals wij dat vandaag met volle overtuiging zullen doen met uw schandalige meerwaardebelasting, dan is dat obstructie. Als wij willen voorstemmen, is het weer niet goed. Franstaligen zijn voor de afschaffing van de Senaat, maar als het Vlaams Belang voor is, zijn zij tegen. Werkelijk alle redenen zijn goed voor de MR en Les Engagés om het enige kleine institutionele hervormingspunt in uw regeerakkoord te saboteren. Het zal plezant worden op het kernkabinet morgen, want dezelfde partijen koppelen daaraan ondertussen maatregelen om de energieprijzen te temperen, terwijl u weigert daarop in te grijpen.

  Mijnheer de premier, zou u met uw kibbelkabinet niet beter eens aan de burgers denken en eindelijk iets doen aan de stijgende energieprijzen? Ik heb hier vorige week verwezen naar Italië, Hongarije, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Griekenland, Portugal en Kroatië. Intussen hebben ook Australië, Polen, Zweden, Slovenië, Cyprus en Ierland energiemaatregelen genomen. Wanneer volgt u? Wanneer zult u eindelijk maatregelen nemen, door taksen te verlagen in plaats van te verhogen om tanken, gas en stookolie betaalbaar te houden?

  Misschien vraag ik beter ook ineens of u nog vóór de stemming in de Senaat morgen een etentje met Bouchez hebt gepland.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, cela fait cinq semaines que les gens sont inquiets, que les gens passent à la caisse et que votre gouvernement regarde ailleurs. Je ne sais pas si vous avez fait le plein récemment. Moi oui, et, si vous l'aviez fait, vous auriez vu les mines déconfites des gens qui sont en train de faire le plein à la pompe.

  Entre le 28 février et aujourd'hui, le plein a pris plus de 20 euros. C'est 20 euros de plus juste pour aller travailler, conduire les enfants à l'école ou à la crèche. Et, pour remplir sa cuve à mazout, c'est 3 000 euros, uniquement pour se chauffer.

  Alors, oui, monsieur le premier ministre, à ce prix-là, les gens pensent à vous. Tous les jours, mais, je vous rassure, pas toujours en bien car, cinq semaines plus tard, qu'avez-vous fait? Rien. Même pas un geste, même pas un signal.

  Pendant ce temps-là, les pétroliers, eux, se portent très bien: 2,3 millions d'euros de profits excessifs chaque jour en Belgique, 2,3 millions d'euros par jour! Visiblement, eux, ils ont réussi à vous convaincre.

  Monsieur le premier ministre, quand vous entendez ces montants, ne pensez-vous pas qu'il y a de quoi financer des mesures concrètes? Aujourd'hui, ce que les gens voient, c'est un gouvernement lent et des factures très, très rapides. Et, aujourd'hui précisément, nous, le groupe PS, déposons un texte pour lequel nous demanderons d'ailleurs l'urgence. Notre proposition est claire: bloquer le prix des carburants et du mazout avec compensation, ce qui est faisable très rapidement. Puisque vous n'avez pas d'idée, nous vous en donnons.

  Monsieur le premier ministre, face à votre inaction, je n'aurai qu'une seule question. Qu'attendez-vous?

  Sofie Merckx:

  Monsieur le premier ministre, les gens sont en train de souffrir de la montée des prix de l'énergie. Une dame m'a ainsi envoyé un message m'indiquant qu'elle versait dans sa cuve à mazout 20 litres par 20 litres, car il lui est impossible de payer pour la remplir convenablement. Quelqu'un m'a également dit qu'il avait dû payer plus de 100 euros pour un plein afin d'aller travailler et d'accomplir des choses essentielles. Pendant que le peuple est en train de souffrir, vous ne faites rien. Plusieurs de nos voisins prennent des mesures, mais la Belgique n'a toujours rien décidé.

  Qu'avons-nous appris hier par la voix de M. Crucke sur le plateau de la RTBF? Nous avons appris qu'aucune mesure ne serait présentée demain en Conseil des ministres. Comment est-ce possible? Certes, Les Engagés et le MR montent au créneau et diffusent des vidéos sur les réseaux sociaux, mais rien de concret ne se décide.

  Pendant que les gens souffrent, certains en profitent. D'abord, les multinationales du pétrole font du bénéfice à crever, mais il y a aussi l' É tat. En effet, quand le prix à la pompe monte, les rentrées fiscales augmentent automatiquement, étant donné que la TVA est un pourcentage calculé sur le prix. Nous avons estimé que cela faisait environ 74 millions d'euros par mois. Qui les paie? Ce sont les gens, quand ils vont faire le plein.

  Monsieur le ministre, pouvez-vous me dire si figure à l'ordre du jour de demain une initiative relative aux rentrées fiscales? Pouvez-vous me confirmer l'existence de rentrées supplémentaires consécutives à la hausse des prix? Envisagez-vous, par exemple, de taxer les surprofits des multinationales du pétrole?

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le premier ministre, je trouve cette Assemblée assez extraordinaire en termes de pensée magique! Ceux qui vous disent aujourd'hui qu'on doit intervenir quant au prix de l'énergie et qui nous disent qu'on doit être autonomes, sont les mêmes qui ont lutté contre le nucléaire pendant plus de 25 ans – je regarde du côté gauche de l'hémicycle –, ce qui nous a amené aujourd'hui à cette situation de dépendance. Ce sont également ceux qui ont voté des législations comme RED III et ETS2 au Parlement européen, qui auront pour conséquence que le prix de 2 euros à la pompe sera le prix à l'avenir, c'est-à-dire le prix normal à partir de 2028.

  Monsieur le premier ministre, pendant ce temps-là, tous ceux qui viennent pleurer devant vous pour des interventions sont ceux qui qui s'opposent à ce que nous puissions participer à une coalition avec la France et la Grande-Bretagne pour sécuriser le détroit d'Ormuz, ce qui permettrait de libérer des quantités de pétrole sur le marché. Ce sont ceux qui nous ont demandé de boycotter la Coupe du Monde au Qatar, alors que nous avons plus que jamais besoin du Qatar pour notre approvisionnement en gaz. Ce sont ceux qui nous demandent de couper les relations avec les États-Unis, dont nous avons besoin pour notre approvisionnement énergétique.

  Monsieur le premier ministre, cette pensée magique les met manifestement fort mal à l'aise.

  À court terme – et vous connaissez notre position – , une intervention immédiate est nécessaire pour venir en aide aux femmes et hommes qui travaillent dans notre pays. Au-delà, nous devons également garantir une sécurité d'approvisionnement en pétrole et en gaz pour les années à venir ainsi que mettre un terme à ces législations européennes qui rendent l'énergie trop chère pour nos concitoyens.

  Marc Lejeune:

  Monsieur le premier ministre, 2,33 euros, c'est le prix d'un litre de diesel à la pompe ce matin. Pour beaucoup de nos concitoyens, ce n'est plus une hausse, c'est une impasse. C'est le travailleur qui hésite à prendre sa voiture pour aller travailler. C'est l'indépendant qui voit ses coûts exploser et son entreprise en péril. Les transporteurs, les soins à domicile, les aides ménagères, tout le monde est en difficulté. C'est la famille qui doit arbitrer entre se déplacer et boucler ses fins de mois.

  Dans le même temps, les contrats de fourniture d'énergie explosent. Face à cela, une question simple se pose: peut-on rester les bras croisés? La réponse est clairement non. Oui, nous devons aussi préserver nos finances publiques, c'est indispensable; mais non, nous ne pouvons pas accepter une telle escalade des prix sans réagir.

  Par ailleurs, comme l'indique l'Agence internationale de l'énergie, vu le risque potentiel de pénurie, on ne peut pas non plus se passer de recommandations visant à diminuer la consommation pour ceux qui le peuvent.

  Au-delà de cela, Les Engagés veulent être clairs: des solutions immédiates existent, comme nous le proposons depuis plusieurs semaines. En temps de crise, et de manière ciblée, nous proposons d'agir autour de différentes priorités: plafonner les prix et appliquer le cliquet inversé. En effet, nous plaidons pour le cliquet inversé afin d'aider la classe moyenne, plus particulièrement au moyen de mesures ciblées comme les aides aux gens qui en ont le plus besoin.

  Dans la réalité budgétaire que l'on connaît, il est hors de question de laisser exploser les coûts. Nous devons éviter des pics de prix insoutenables et faire baisser les prix à la pompe. Il faut aussi maintenir la TVA à 6 % sur le gaz et l'électricité, je le rappelle. Surveiller et empêcher les surprofits dans le secteur énergétique nous semble aussi prépondérant. Aujourd'hui, il faut agir concrètement, ici et maintenant.

  Monsieur le premier ministre, le gouvernement va-t-il freiner cette hausse des prix à la pompe à l'aide de mesures ciblées et temporaires, à l'inverse du gouvernement précédent, qui a laissé courir des mesures inutiles quand les prix sont revenus à la normale? Êtes-vous prêt à envisager un mécanisme de plafonnement des recettes fiscales, activable en période de crise, qui protège les citoyens sans mettre en péril les finances publiques?

  Nos concitoyens attendent des réponses (…)

  Steven Matheï:

  Mijnheer de premier, als politici komen we vaak onder de mensen. Momenteel houden twee zaken de mensen bezig. Ten eerste, de oorlog in het Midden-Oosten en de vragen wanneer die zal stoppen en wat we er nog van kunnen verwachten. Ten tweede, de hoge energieprijzen, de prijzen aan de pomp en de vraag of men beter kan overstappen van een variabel naar een vast energiecontract. Wij moeten oor hebben naar die grote bezorgdheid bij onze bevolking.

  Mijnheer de premier, u en uw regering hebben enkele weken geleden beslist om de prijzen te monitoren. Dat is absoluut een goede zaak. Ondertussen blijft de druk op de koopkracht stijgen. Voor ons moet u ook de meeropbrengsten bij de overheid, bijvoorbeeld door meer btw en meeropbrengsten bij bedrijven, in de gaten houden. Als er echt sprake is van meeropbrengsten, moeten die voor ons gaan naar degenen die ze het meeste nodig hebben, naar de ondersteuning van de gezinnen. Het kan niet dat de overheid, de bedrijven of eender wie rijker worden door de crisis, terwijl de gezinnen hun facturen niet kunnen betalen, hun verwarming een paar graden lager moeten zetten of tegen 70 km per uur op de snelweg naar hun werk moeten rijden.

  Mijnheer de premier, bent u van plan om ook de meeropbrengsten te monitoren? Welke gevolgen zulle u en uw regering daaraan koppelen?

  Bert Wollants:

  Collega’s, mijnheer de eerste minister, de energieprijzen houden de bevolking bezig en we hebben daar zeker begrip voor. Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat het aanbod van gas en andere brandstoffen onder druk staat en dat zien we in de prijzen. Experts zijn daarover duidelijk. Zij zeggen dat als men daar nu op ingrijpt, men er alleen maar voor zorgt dat die prijzen langer hoog blijven.

  Dat is dus geen oplossing. Het zorgt er niet voor dat de burgers beter af zijn. Integendeel, men zorgt er net voor dat de miserie langer blijft duren. Men kan, zoals Vivaldi, helikoptergeld gaan uitstrooien. Vivaldi heeft daar indertijd 10 miljard euro tegenaan gegooid, maar wat heeft dat de burgers uiteindelijk opgeleverd? Economen zijn daar zeer duidelijk over. Dat was volgens hen een foute manier om dat dossier aan te pakken en dat moeten we dus ook niet meer doen.

  Er zijn natuurlijk altijd partijen die daar anders over denken en zeggen dat we de beurzen zo ver mogelijk moeten opentrekken en met geld moeten smijten om toch maar te tonen dat we iets doen. Laat ons eerlijk zijn, dat is niet de oplossing. Men moet daar met een verantwoorde blik naar kijken en het bredere plaatje in ogenschouw nemen, want dat is absoluut belangrijk.

  We moeten echter ook eerlijk zijn. Dit is niet de eerste energiecrisis en het zal jammer genoeg ook niet de laatste zijn. We moeten dus onafhankelijker worden en ervoor zorgen dat we dat ook effectief doen. We moeten niet zoals de vorige regering verbieden om nog kerncentrales te bouwen, maar integendeel onze nucleaire capaciteit uitbouwen en ervoor zorgen dat we op die manier weerbaarder worden.

  Mijnheer de eerste minister, het is duidelijk wat we moeten doen voor de toekomst, namelijk die veiligstellen. Het regeerakkoord voorziet dat ook. Daarom vraag ik u op welke manier u deze situatie wilt aanpakken en hoe de regering ervoor zal zorgen dat we weerbaar worden, in plaats van de zakken van onze burgers verder leeg te kloppen door extra belastingen te heffen ten gevolge van al dat sinterklaasbeleid.

  Bart De Wever:

  Mijnheer de voorzitter, collega's, dank u voor de vele vragen.

  Wat de energieprijzen betreft, uiteraard heb ik begrip voor de bezorgdheden die in de samenleving worden geuit en die velen onder u hebben verwoord. Sta mij toe enig realisme in het debat te brengen, evenals sereniteit en enig sérieux. Velen hebben hier beweerd dat de overheid rijk zou worden van de hogere energieprijzen. Dat is natuurlijk niet juist. Ik denk dat wie dat beweert, dat eigenlijk ook wel weet, maar die waarheid niet van mij zal aanvaarden. Daarom raad ik die mensen ten zeerste aan om de analyse van professor Peersman te lezen die vandaag verschenen is in Het Laatste Nieuws , een populaire krant. Professor Peersman wijst erop dat die prijsstijgingen er niet voor zorgen dat de inkomsten uit accijnzen stijgen. Integendeel, die dalen. De btw zal uiteraard wel stijgen, maar daar kom ik nog toe, collega. Ik vraag een beetje sereniteit, sérieux en geduld. Accijnzen worden immers niet procentueel per eenheid geheven. We mogen bovendien hopen dat de vraag zal terugvallen. Het enige zinnige dat men kan doen bij een supply shock is werken op de vraag en die naar beneden halen, niet de vraag stimuleren, want ik denk dat ongeveer elke econoom en expert zal zeggen dat dat zowat het domste is wat men kan doen.

  Voor de overheid wordt de energiefactuur uiteraard ook veel duurder. De inflatie zorgt voor een snellere indexatie van de ambtenarenlonen, pensioenen en uitkeringen.

  Last but not least, het zal u misschien opgevallen zijn dat de rente op de schulden die we moeten afbetalen door het publieke beheer van onze financiën in het verleden pijlsnel oploopt. Het gaat om kolossale bedragen, om vele miljarden extra kosten voor de overheid. Daartegenover plaatst u een zeer kleine meeropbrengst uit de btw. Wees eerlijk, dat is niet ernstig.

  De conclusie van alle experten is dan ook dat de staat niet verdient aan hogere energieprijzen. De staat scheurt er zijn broek aan, en nog geen beetje.

  Alle experten die ik ken, tenzij u er kunt aanhalen die iets anders zeggen, raden aan om op een aanbodcrisis niet te reageren met maatregelen die de vraag stimuleren. Vanuit de Nationale Bank van België kwam exact hetzelfde geluid. Gouverneur Wunsch verwoordde het treffend: in een aanbodcrisis onbezonnen de vraag stimuleren, is zoals olie op het vuur gooien.

  Met andere woorden, dat deze crisis budgettaire ruimte zou creëren om helikoptergeld uit te geven, klopt feitelijk niet. De begroting van het land is bovendien geen helikopter, maar een duikboot. In een helikopter kan men de deuren nog openzetten, in een duikboot zou ik dat afraden voordat die aan de oppervlakte gekomen is. Daar zijn we met onze publieke financiën nog lang niet.

  Je tiens également à souligner que même des mesures fortes n'auraient qu'un effet très limité pour la population. Prenons la proposition des communistes, traditionnellement ceux qui veulent dépenser le plus d'argent public. Cette proposition se traduit par un impact de seulement quelques euros par habitant. Celui qui pense pouvoir en tirer un gain politique auprès de la population vit dans l'illusion.

  Dans ce même cadre, je souhaite également remettre en perspective le grand scandale évoqué ici concernant le transfert prévu des accises de l'électricité vers le gaz. Celui-ci entraînerait, dans les mois à venir, un glissement de quelques euros par mois. Pour être clair, il s'agit d'un transfert qui, à terme, nous sera de toute façon imposé par l'Europe dans le but d'encourager l'utilisation de l'électricité par rapport au gaz, ce qui est intelligent. Compte tenu du contexte géopolitique actuel, je pense que ce n'est pas du tout une incitation déraisonnable. Bien au contraire!

  Cela étant dit, je considère bien sûr que nous devons agir d'urgence pour maîtriser nos prix de l'énergie de manière structurelle, tant au niveau national qu'au niveau de l'Europe. Concrètement, cela signifie contribuer à augmenter l'offre, par exemple en maintenant autant que possible les centrales nucléaires ouvertes. Le ministre Bihet et moi-même y travaillons activement.

  Mijnheer Van Lysebettens, van Groen, als u spreekt over een fossiel infuus, moet u weten dat u ons daar heel sterk aan gehangen hebt.

  Cela signifie aussi, comme l’a évoqué M. Bouchez, revoir les réglementations irréalistes – ce qui est en cours en ce moment même au niveau européen. En outre, la Commission européenne proposera prochainement une boîte à outils de mesures adaptées, ciblées et temporaires ( tailored, targeted and temporary ).

  Ook de meeropbrengsten, mijnheer Matheï, zullen daarin worden meegenomen, maar dat is ook iets ingewikkelder dan sommige leden van de oppositie het voorstellen. Uit die toolbox zullen wij kunnen putten.

  Si une action s’avère nécessaire, le gouvernement a convenu que cette action s’inscrira (…)

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de voorzitter, de eerste minister wou meer ernst in het debat brengen, maar ik denk dat u zijn microfoon hebt afgezet, vooraleer hij daaraan kon beginnen.

  Mijnheer de premier, u werpt op dat de lonen door de inflatie stijgen, maar dat geldt voor alle bedrijven. De overheid zal meer betalen voor de energieprijzen van de kantoren, maar alle bedrijven moeten dat doen. Alleen is dat voor de overheid niet hetzelfde, want die krijgt automatisch de btw binnen van degenen die gaan tanken. De meeropbrengsten moet u via het omgekeerde cliquetsysteem teruggeven aan de mensen.

  U hebt morgen een keuze. Mijnheer Bouchez, mijnheer Matheï, mijnheer Prévot, mijnheer Wollants, staat u aan de kant van de overheid? Kiest u voor btw en taksen? Of staat u aan de kant van de burger en voert u het omgekeerde cliquetsysteem in? Dat is uw keuze morgen. Kies voor de burger.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Mijnheer de premier, zoals altijd bent u heel goed in het benoemen wat niet werkt. Wat niet werkt, is inderdaad de stimulering van de vraag, als er een aanbodcrisis is. Wat ook niet werkt, mijnheer Bouchez, is nog wat meer stoken in de Straat van Hormuz en juichen voor president Trump, als hij daar weer begint te bombarderen. Wat ook niet werkt, mijnheer Matheï, is de overwinsten monitoren.

  We verwachten van de regering maatregelen die wel werken. Wat werkt wel? Meer windmolens installeren. De Prinses Elisabethzone ligt klaar om uitgebaat te worden. Zet minister Bihet, die ook niet werkt, wel aan het werk. Stimuleer de transitie en verlaag de elektriciteitsprijs. Er zit een bedrag van 46 euro per megawattuur aan belastingen in de elektriciteitsprijs. Voer de transitie door en belast de overwinsten. (…)

  Barbara Pas:

  Mijnheer de premier, u bent een goede communicator, maar het verschil tussen N-VA-communicatie en N-VA-beleid is hemelsbreed. Nog geen veertien dagen geleden kondigde uw partijvoorzitster op de nationale tv aan dat ze de Europese koolstoftaks wilde uitstellen. Gisteren heeft de N-VA dezelfde Europese koolstoftaks in het Vlaams Parlement goedgekeurd. Dat bedrog zal de Vlaming, die vandaag al moeite heeft om de prijzen aan de pomp te betalen, tot 600 euro kosten. U weigert, in tegenstelling tot een aantal landen, om in te grijpen.

  Ik ben blij dat het Vlaams Belang vandaag uw nefaste taksverhogingen heeft kunnen uitstellen. Ik hoop dat van uitstel afstel komt, want de Vlaming is al genoeg uitgeperst.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, vous avez pris cinq minutes pour nous confirmer que vous ne feriez rien. En revanche, nous avons encore assisté à un beau sketch avec les partis de la majorité. Au MR, chaque semaine, on nous promet des mesures et, chaque semaine, cela fait "plouf": du vent, rien que du vent. Peut-être est-ce, dans le fond, une bonne nouvelle pour notre parc éolien. Du côté des Engagés, on a trouvé des solutions par la voix de Maxime Prévot, notamment: "Vous avez froid? Mettez un pull! Le plein est trop cher? Roulez moins!"

  Soyons sérieux, monsieur le premier ministre! Que dites-vous à l'aide-ménagère qui a besoin de son véhicule pour aller travailler? Que dites-vous aux petits indépendants qui ont également besoin de leur véhicule pour travailler? Et tout simplement aux femmes et aux hommes de notre pays pour qu'ils puissent se déplacer et aller travailler? Vous ne leur dites rien. En revanche, vous allez trouver un milliard pour les grandes entreprises consommatrices d'énergie, notamment celles du Port d'Anvers. Pendant ce temps, le MR et Les Engagés sont restés muets. Rien pour les PME! Pas un euro! Rien pour les ménages! Pas un euro, non plus! Alors, je vais vous le dire comme je le pense, monsieur le premier ministre: vous êtes un très mauvais (…)

  Sofie Merckx:

  Monsieur le premier ministre, je vous avais posé deux questions: existe-t-il des profiteurs de guerre et allez-vous les taxer? Vous n'en avez pas parlé. J'ai demandé quelles étaient les rentrées fiscales supplémentaires. Vous n'avez pas daigné répondre.

  Ce que vous dites, en réalité, est que vous n'allez rien faire – par exemple, en n'instaurant pas le cliquet inversé. C'est clairement ce que vous avez dit. Vous estimez que les propos du MR, des Engagés et même du cd&v relèvent du n'importe quoi. Bravo à vous! Que vous ne donniez pas raison au PTB, j'en ai l'habitude. En revanche, ce qui est grave, c'est que vous décidez que les gens vont devoir payer la guerre et ses conséquences. Voilà votre plan: vous voulez que les gens aient moins de revenus et paient pour la guerre. Mais quand les gens ont moins de revenus ( … )

  Georges-Louis Bouchez:

  Merci, monsieur le premier ministre. Je pense qu'il faut distinguer l'intervention immédiate, que le MR compte bien défendre avec détermination demain à la table du gouvernement, et la sécurisation de notre approvisionnement – ce qui est essentiel. Entre les avis des experts, la théorie et la réalité, il y a la vie des gens qui travaillent et qui n'ont plus que 20 euros à la fin du mois. Quand leur plein d'essence leur coûte 100 euros de plus, ils s'appauvrissent en travaillant, ce que notre gouvernement ne peut pas accepter, car c'était sa promesse de départ de mieux récompenser le travail.

  Ensuite, j'entends encore beaucoup de pensées magiques à propos de la transition. Savez-vous, chers collègues, que nous sommes dépendants à 75 % des énergies fossiles? Croyez-vous que dans cinq ou 10 ans nous parviendrons à descendre à 10 %? Jamais! Nous resterons à des taux élevés pendant un long moment, et c'est la raison pour laquelle nous avons besoin d'une énergie bon marché et abondante, pour le bien-être, l'industrie et la transition.

  Marc Lejeune:

  Merci, monsieur le premier ministre, pour vos réponses. Ici, nous parlons du court terme: nous devons en finir avec les impacts de la hausse des prix de l'énergie tant que la crise continue. Nous nous rendons bien compte qu'à moyen et long terme, ces mesures disparaîtront, en espérant que les prix redeviennent compétitifs et plus alléchants pour les consommateurs.

  Parallèlement, vous l'avez dit, nous devons continuer à avancer pour une plus grande autonomie énergétique – c'est la seule solution – en soutenant le nucléaire, l'éolien offshore et en favorisant la sobriété dans la consommation d'énergie fossile. La sobriété est bien sûr l'une des premières mesures que nous devons nous appliquer. Le cliquet inversé, les mesures ciblées momentanées que Les Engagés proposent aujourd'hui permettent de préserver les finances de l'État. C'est essentiel aussi pour nous. Mais, surtout, elles protègent nos concitoyens qui, pour l'instant, encaissent le choc de ce conflit, qu'ils n'ont pas demandé.

  Steven Matheï:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de premier. De meeropbrengsten zijn natuurlijk het belangrijke thema. Ik ben blij dat u een opening gemaakt hebt zodat eventuele meeropbrengsten bij de bedrijven ook bij de gezinnen terechtkomen. Ik stel voor dat we voor de overheid hetzelfde doen. We kunnen analyses maken, maar ik meen dat we echt naar de cijfers moeten kijken.

  Welke maatregelen we ook nemen voor de mensen, het is belangrijk dat die tijdelijk, gericht en rechtvaardig zijn, zoals u trouwens vorige week in de commissie al hebt aangegeven.

  Bert Wollants:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de eerste minister. Ik meen dat we eindelijk iemand gehoord hebben die, in plaats van paniekvoetbal te spelen, zoals sommigen hier, op een verantwoorde manier naar het dossier kijkt, om ervoor te zorgen dat we de energiefactuur niet nog verder in brand steken en dat we de stappen zetten die absoluut noodzakelijk zijn om onze toekomst veilig te stellen, volgende generaties te behoeden van al te grote afhankelijkheid van het Midden-Oosten voor gas en andere bronnen en eigen energie te kunnen blijven produceren. Die stappen moeten we nu doen. Die rit moeten we nu uitrijden. We moeten doen wat er in het regeerakkoord staat, namelijk gaan voor de toekomst en inzetten op kernenergie.

• Vraag: De wachtrijen op de luchthaven

  De wachtrijen op de luchthaven
  

  Beantwoord door

  MR Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)
  

  op 2 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Bernard Quintin erkent de chronische wachtrijen en imagoschade op Brussels Airport en wijst op zijn zomerplan uit 2025, extra politiecapaciteit en geplande infrastructuurverbeteringen, maar stelt dat het uitstel van het Europese Entry Exit System en gebrek aan fusie tussen politiezones in Vlaams-Brabant de problemen verlengen. Bert Wollants (N-VA) bekritiseert de ontoereikende maatregelen, wijst op openbaar drugsgebruik en ontwrichtend gedrag zoals urineren op de luchthaven, en eist strenger toezicht plus het ontslag van een omstreden medewerker van de ombudsdienst die volgens hem met een gevangenisstraf voor intimidatie een "grens overschreed". Quintin benadrukt samenwerking met de luchthavenuitbater en andere ministers, maar Wollants dringt aan op snellere, drastischere oplossingen voor zowel veiligheid als openbare orde.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de voorzitter, collega’s, mijnheer de minister, er wordt al maanden gewaarschuwd dat de manier waarop we de veiligheid op onze luchthaven aanpakken, leidt tot ellenlange wachtrijen en hoogoplopende frustraties. De afgelopen dagen misten zowat 600 mensen hun vlucht als gevolg van de grenscontroles. Vanochtend waren er opnieuw wachtrijen die opliepen tot ongeveer 70 minuten, terwijl er nog niet eens sprake is van een echte paasuittocht, want die moet nog komen. Het is belangrijk dat we de veiligheid op onze luchthaven nauwgezet bewaken, maar wat we de afgelopen tijd hebben gezien, is niet aanvaardbaar en kunnen we niet tolereren.

  Collega’s Bergers en De Vreese hebben in het verleden al meermaals aan de alarmbel getrokken. Er zijn toen maatregelen genomen, maar de vraag is of die vandaag nog volstaan. Tegelijk wordt onze luchthaven geplaagd met allerlei vormen van marginaal gedrag. Er bereiken ons beelden van mensen die ter plaatse publiekelijk hun behoefte doen, openlijk drugs gebruiken en zich bezighouden met andere ongepaste praktijken. Dat zijn zaken die we niet kunnen tolereren. We moeten resoluut de kaart van de luchthaven trekken en ervoor zorgen dat daar kordaat tegen wordt opgetreden.

  Mijnheer de minister, we rekenen erop dat u hier permanent toezicht op blijft uitoefenen en dat u de belangen van onze luchthaven en de luchthavengemeenschap blijft verdedigen om verdere stappen vooruit te zetten. Dat betekent dat we u slechts één eenvoudige vraag stellen. Welke maatregelen hebt u al genomen en wat kunt u doen om nog kordater op te treden tegen deze praktijken?

  Bernard Quintin:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer Wollants, het probleem van de lange wachttijden op de luchthaven van Zaventem is, zoals u weet, een oud zeer. En ik grijp in. Het is niet alleen onaanvaardbaar voor de reiziger, maar ook slecht voor het imago van onze nationale luchthaven. Die bezorgdheid deel ik met alle aandeelhouders van de luchthaven. Ik heb deze problematiek onmiddellijk aangepakt door in juni vorig jaar een zomerplan te lanceren. Dat plan heeft in 2025 bijgedragen tot een lichte verbetering van die historische situatie.

  Het beheer van de Schengengrenscontrole op Brussels Airport steunt op drie pijlers: voldoende politiecapaciteit, aangepaste infrastructuur en technische automatisering. Momenteel zijn er politieagenten in opleiding om de capaciteit verder te versterken. Omdat andere voorwaarden nog niet vervuld zijn, met name de uitrol van het Europese Entry Exit System en de registratie van biometrische gegevens, heb ik begin deze week samen met mijn collega voor Asiel en Migratie, mevrouw Anneleen Van Bossuyt, beslist dit uit te stellen. Ik heb daarover vanochtend een vergadering gehad met de luchthavenuitbater, de politie, Asiel en Migratie, de premier en andere partners. Luchthavenuitbater BAC werkt nu aan een concreet plan om de infrastructuur en de uitrusting bij vertrek en aankomst aan te passen, zodat die beter aansluiten op de groeiende passagiersstromen.

  Ik wil ook uw aandacht vestigen op de politiezorg binnen het luchthavengebouw. Dat is inderdaad ook een opdracht van de luchthavenpolitie. Er is een gemengde commissie met LPA, BAC en de gemeente Zaventem, maar vandaag ontbreekt er een sterke schakel. De politiezone Zaventem is te klein om die ondersteuning te bieden. Daarom wordt het tijd om werk te maken van de fusie van de politiezones in Vlaams-Brabant.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor het feit dat u blijvend aandacht hebt voor die problematiek en dat u ervoor zult zorgen dat er verbeteringen komen. Dat is voor ons en voor de luchthavengemeenschap heel belangrijk. Het is natuurlijk niet alleen op dit vlak dat we verbeteringen verwachten. We moeten kijken naar alles wat we voor de luchthavengemeenschap kunnen doen. We moeten over verschillende beleidsdomeinen heen goed blijven ondersteunen. Kijk maar bijvoorbeeld naar de ombudsdienst van de luchthaven. We weten dat die beruchte persoon al heel lang ontoelaatbaar gedrag stelt, dat daar problemen zijn en dat die nu zelfs een gevangenisstraf van een jaar heeft opgelopen voor het belagen van de topman van Brussels Airport. Laten we eerlijk zijn, voor dat soort praktijken is er maar één oplossing. Die ene oplossing is voor onze fractie het onmiddellijke ontslag van die man, zodat we eindelijk voor de omwonenden en voor de luchthavengemeenschap aan de kar kunnen trekken en ervoor kunnen zorgen dat we de juiste richting uitgaan en duidelijk een grens trekken.

• Vraag: De energiecrisis en kernenergie

  Vraag: De energiestrategie

  Vraag: Kernenergie en de energieprijzen

  Vraag: De energiecrisis en de economische crisis

  Vraag: De energiecrisis

  Vraag: De exploderende energieprijzen

  klimaat, energie en landbouw

  De energiecrisis en kernenergie
  De energiestrategie
  Kernenergie en de energieprijzen
  De energiecrisis en de economische crisis
  De energiecrisis
  De exploderende energieprijzen
  De energiecrisis, kernenergie en economische impact van hoge energieprijzen summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 26 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens een verhitte discussie over de energiecrisis bekritiseerden oppositiepartijen de regering omdat ze onvoldoende actie onderneemt tegen de exploderende energieprijzen, die door geopolitieke conflicten (o.a. oorlogen in het Midden-Oosten) en afhankelijkheid van buitenlands gas worden verergerd, terwijl de minister wijst op een taskforce en beperkte maatregelen zoals het afremmen van brandstofprijzen via de K-factor en een omgekeerd cliquetsysteem voor accijnzen. Kernenergie stond centraal als oplossing voor strategische onafhankelijkheid, waarbij de minister aankondigde de nucleaire capaciteit (inclusief levensduurverlenging van Doel 4/Tihange 3 en nieuwe SMR’s) te willen herlanceren als antwoord op eerdere "dogmatische" sluitingen onder druk van groene partijen, die nu zelf kritiek uitoefenen op het gebrek aan kernenergie. Critici zoals Frédéric Daerden (PS) en Annik Van den Bosch (VB) beschuldigen de regering van passiviteit, eisen prijsplafonds, oorlogswinstbelastingen op energiegiganten en snelle verlaging van accijnzen, terwijl Bert Wollants (N-VA) en Christophe Bombled (MR) de minister steunen in zijn nucleaire plannen maar dringen op concrete stappen. De oppositie noemt de huidige aanpak "te laat en onvoldoende", terwijlen de minister de schuld legt bij eerdere politieke keuzes die België gasafhankelijk maakten.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, de energiecrisis slaat hard toe en dan kan men zich afvragen of we niet meer kunnen doen met koolstofarme, onafhankelijke en weerbare stroomproductie met een stabiele prijs, die niet gesteund en gekreund wordt door hogere gasprijzen, waarmee we ons kunnen verwarmen, transport kunnen organiseren en voor industriële productie kunnen zorgen.

  Dat is precies wat de kerncentrales doen of hadden moeten doen. Vorig jaar zijn er heel veel gesloten onder invloed van onzinnige groene dogma's, die naar voren werden geschoven door mensen die vandaag zeggen hoe erg die hoge energieprijzen wel zijn, maar die destijds wel pleitten voor de bouw van nieuwe gascentrales. Dan is het niet verwonderlijk dat de industrie, die vandaag door de enorme prijsstijgingen in nog zwaarder weer terechtkomt, aan de alarmbel trekt en zegt dat er absoluut meer mogelijk moet zijn op het vlak van kernenergie.

  Misschien is alle hoop nog niet verloren en kunnen we daarop in de toekomst net meer inzetten en ervoor zorgen dat onze energiebevoorrading onafhankelijker en weerbaarder wordt en dat we beter bestand zijn tegen wat bepaalde wereldmachten doen met onze energiefacturen.

  Mijnheer de minister, u bent zelf het engagement aangegaan om na te gaan wat er mogelijk was op het vlak van extra kernenergie in onze energiemix. Nu de nood hoog aan het worden is, is de tijd misschien rijp om daar een serieuze tand bij te steken. Ik heb de volgende, heel eenvoudige vragen. Waar staat u daarmee vandaag? Wat zult u ondernemen om ervoor te zorgen dat onze energiebevoorrading weerbaarder wordt?

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, Febeliec, la fédération qui regroupe les grands consommateurs industriels d'énergie en Belgique, plaide pour que le gouvernement recoure à des leviers juridiques afin de maintenir opérationnels un maximum de réacteurs nucléaires. Selon elle, l' É tat pourrait, en cas de nécessité, invoquer l'article 4 bis de la loi sur l'électricité pour geler la fermeture d'installations nucléaires, si la sécurité d'approvisionnement est menacée. Ce mécanisme, déjà appliqué aux centrales à gaz, permettrait à la Belgique de préserver sa stabilité énergétique et de limiter la hausse des prix de l'électricité dans un contexte où nos entreprises subissent de plein fouet la concurrence de pays à énergies moins chères et davantage disponibles. Du reste, Febeliec estime que le redémarrage de réacteurs arrêtés pourrait réduire le prix du mégawattheure de 10 à 20 euros, alors qu'il avoisine actuellement les 100 euros sur le marché de gros belge.

  Nous avons toujours défendu une approche rationnelle, fondée sur la souveraineté énergétique, la réduction du coût de l'électricité et le maintien d'un mix bas carbone équilibré. Comme l'a rappelé le président du Mouvement Réformateur, c'est à l' É tat de décider de son avenir énergétique, et pas à ENGIE. Dans cette optique, le gouvernement a affirmé vouloir étudier toutes les options, y compris une prolongation plus étendue de Doel 4 et Tihange 3.

  Dès lors, monsieur le ministre, le gouvernement envisage-t-il d'activer l'article 4 bis de la loi sur l'électricité, modifiée par la loi du 17 mai 2025, s'il se vérifie que la sécurité d'approvisionnement est en danger et qu'il convient dès lors de s'opposer à l'arrêt d'une installation nucléaire? Par ailleurs, pourriez-vous nous expliquer votre stratégie énergétique?

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, we zijn voor onze energiebevoorrading te afhankelijk van de rest van de wereld. In 2022 besliste Moskou over onze energiefactuur, vandaag ligt die beslissing in het Midden-Oosten. Als Poetin en Trump beslissen om ergens een oorlog te voeren, zijn wij daarvan de dupe. Onze mensen voelen dat meteen aan hun energiefactuur. Wanneer zeggen we: tot hier en niet verder?

  Het is duidelijk dat we zelf onze boontjes moeten doppen. Dat kan alleen met een goede energiemix, want dat is de sleutel tot die belangrijke strategische onafhankelijkheid.

  U bent zelf een grote voorstander van meer kernenergie. Waarop wachten we eigenlijk, mijnheer de minister? ENGIE zet de deur op een kier voor de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3 na 2035. Cd&v vraagt dan ook om die deur nu open te trappen. Ga effectief voor die levensduurverlenging met nog eens tien jaar. We vragen ons ook af wat uw plannen zijn met de andere centrales.

  We moeten ook inzetten op nieuwe technologie, specifiek de ontwikkeling van SMR’s. Die expertise hebben we in België, meer bepaald in de Kempen. Uiteraard moeten we ook werk maken van hernieuwbare energie, zonne-energie en windenergie uit eigen land, want die kan niemand ons afpakken. Vandaag zien we echter dat de herlancering van de tender voor het Prinses Elisabetheiland uitblijft. Elke vertraging maakt ons meer afhankelijk van buitenlandse energie en stelt ons bloot aan nieuwe crisissen.

  Mijnheer de minister, u sprak zelf over energiesoevereiniteit. Hoever staat het met die energiesoevereiniteit? Hoever staat het met onze strategische onafhankelijkheid?

  Frédéric Daerden:

  Monsieur le ministre, votre vice-premier vous laisse fort seul. Le refus de M. Clarinval de venir répondre en séance plénière est révélateur. Quand les prix flambent, le ministre de l’Économie est absent. Quand les prix à la pompe montent, le ministre est absent. Quand les factures d’énergie explosent, le ministre est absent. Quand les coûts dans la construction s’envolent, le ministre est absent.

  Que dit-il aux boulangers qui voient leur facture doubler, aux PME qui ne savent plus comment payer et aux travailleurs qui doivent payer plus pour aller travailler? Rien! Les factures, elles, sont bien présentes. Le ministre de l’Économie, lui, ne l’est pas. Et c’est exactement cela, aujourd’hui, le problème de votre gouvernement: ne pas être là pour les citoyens. Contrairement à nous, d’autres pays ont déjà pris des mesures.

  Monsieur le ministre, nous devons prendre des mesures exceptionnelles pour défendre les travailleurs et les pensionnés. Quand allez-vous prendre des décisions concrètes pour bloquer le prix de l’énergie? Quand allez-vous protéger les entreprises et les ménages?

  Annik Van den Bosch:

  Mijnheer de minister, ongeveer een maand geleden zijn de Verenigde Staten en Israël nog maar eens een oorlog begonnen, deze keer tegen Iran. De gevolgen zijn verschrikkelijk. In het Midden-Oosten zien we dood en vernieling, maar ook hier voelen we de gevolgen met energieprijzen die opnieuw de pan uit swingen. Daar betalen mensen met hun leven, hier betalen wij met onze koopkracht.

  Iedereen voelt de prijsstijgingen vandaag al. Mensen zetten hun verwarming lager of laten hun auto staan. Minister Clarinval pleitte vorige week voor een omkering van het cliquetsysteem, minder accijnzen en minder belastingen als de prijs aan de pomp stijgt. Sindsdien hebben we daar nog niet veel van gemerkt. Volgens de premier is het geen tijd voor grote cadeaus. De regering zegt daarmee eigenlijk: tirez votre plan .

  Ook onze industrie slaat alarm. Een eerste klap kwam toen Europa overstapte op duur Amerikaans schaliegas. Met de nieuwe oorlog tegen Iran dreigt nu een tweede grote klap. Minister Prévot vindt die oorlog begrijpelijk en minister Franken steunt die zelfs onvoorwaardelijk. De oorlog is ook in ons belang, zegt hij.

  Is het in ons belang dat de energieprijzen ontsporen, dat de kosten voor onze industrie nog meer oplopen en dat de mensen opnieuw de rekening betalen?

  Mijnheer de minister, antwoord nu eens duidelijk. Wanneer zal de regering eindelijk iets doen aan de buitensporige energieprijzen?

  Éric Thiébaut:

  Monsieur le ministre, voilà quatre semaines que la population subit les conséquences d'une nouvelle crise économique. Voilà quatre semaines que nous vous demandons de prendre des mesures pour faire face à l'explosion des coûts des factures énergétiques.

  Qu'est-ce qui est fait pour l'instant? Vendredi, votre gouvernement s'est réuni pour décider de ne pas décider. Enfin, si, il a décidé de créer une task force pour observer l'évolution de la situation. Mais, pire, cette semaine, nous avons entendu le premier ministre déclarer clairement que ce gouvernement ne prendrait aucune mesure pour aider les ménages à faire face à l'explosion des factures énergétiques.

  En fait, votre gouvernement parie sur une fin rapide de la guerre en Iran, mais c'est un pari qui coûte très cher aux citoyens qui, pour le moment, sont les seuls à vraiment payer pour cette crise énergétique dont ils ne sont pas responsables.

  Cette crise démontre à nouveau qu'il faut tendre vers plus d'autonomie énergétique. En tant que ministre de l' é nergie, vous êtes responsable de l'approvisionnement de notre pays en énergie et vous devez agir pour que l'énergie soit disponible à un prix acceptable. Mais que voyons-nous? Vous fermez des centrales nucléaires, vous abandonnez des projets éoliens et, surtout, vous n'avez aucune stratégie énergétique pour notre pays.

  Monsieur le ministre, quand allez-vous prendre des mesures pour aider les ménages à faire face à l'explosion des prix de l'énergie? Quand allez-vous aider l'éolien à redémarrer? Quand allez-vous nous présenter une stratégie énergétique pour notre pays?

  Voorzitter:

  Monsieur le ministre, vous disposez de cinq minutes pour répondre.

  Mathieu Bihet:

  Chers collègues, les prix de l'énergie en Belgique sont dépendants de différentes situations géopolitiques. Je ne vous apprends rien. Dans le contexte international actuel, certains se rendent finalement compte de cette réalité. C'est une réalité malheureuse, vers laquelle les décisions politiques de ces dernières années, voire de ces dernières décennies, nous ont poussés. J'y reviendrai.

  De regering volgt de evolutie van deze crisis, die bijzonder volatiel is, van nabij op. De federale taskforce focust zich op de prijsontwikkeling, de bevoorradingszekerheid, de Europese aspecten en de noodzakelijke maatregelen die we zouden kunnen nemen.

  Le ministre Clarinval l'a indiqué la semaine dernière, vous avez raison, et nous l'avons répété ces derniers jours: le Mouvement Réformateur est favorable à la mise en place du mécanisme du cliquet inversé avec un seuil, et à le rendre automatique. Cette mesure, qui consiste donc en une baisse des accises sur le carburant, représente selon nous une juste contribution de l'État dans une période de tensions importantes sur le marché de l'énergie. Chacun doit prendre sa part.

  Daarnaast zijn we sinds het begin van deze crisis niet stil blijven zitten. Samen met mijn collega David Clarinval hebben we via de inmiddels bekende K-factor de stijging van de prijzen aan de pomp rechtstreeks kunnen afremmen. Dankzij die maatregel werd de prijs op bepaalde momenten met 10 % gedrukt. Dat gebeurt bovendien in overleg met de sector.

  Alors, monsieur Thiébaut, monsieur Daerden, pourquoi ne plafonnons-nous pas les prix de l’énergie? Comme le disait très justement votre président de parti en 2022, il ne suffit pas de plafonner les prix. Ne soyons pas naïfs, cette proposition simpliste n’aurait pour conséquence qu’une rupture de livraison des fournisseurs, qui décideraient alors de vendre ailleurs leurs produits. Nous n’aurions donc pas eu de problème de prix, mais nous aurions eu des problèmes tout court.

  Plus largement, sur notre autonomie stratégique, c’est précisément à la suite des crises énergétiques, principalement celles des années 1970, que les pays européens, dont la Belgique, ont développé une stratégie forte axée sur le nucléaire. Citons, à titre d’exemple, le plan français visant la construction de 13 réacteurs, et en Belgique, la construction des réacteurs de Doel 3 et 4, ainsi que de Tihange 1 et 2. Cette stratégie de développement nucléaire avait été construite et pensée pour réduire nos dépendances étrangères.

  Chers collègues, en 2003 déjà, lors des discussions au Sénat sur le projet de loi de sortie du nucléaire, nous indiquions que cela nous rendrait davantage vulnérables aux fournitures provenant de l’étranger, et notamment du gaz. Cela est encore rappelé dans l’exposé des motifs de la proposition de loi adoptée le 17 mai 2025 portant diverses dispositions en matière d’énergie nucléaire. En clair, il s'agit de la loi qui a permis de revenir en arrière sur la sortie du nucléaire, et que la majeure partie de ceux qui interpellent aujourd’hui ont d’ailleurs décidé de ne pas soutenir.

  Ce sont des décisions politiques dogmatiques, écartées des réalités de ce monde, qui ont détruit ces stratégies d’autonomie énergétique en nous rendant dépendants de fournitures de gaz extérieures. On le voit très bien aujourd’hui, comme en 2022, avec notre exposition aux risques géopolitiques. C’est le modèle que les écologistes ont voulu, sans le nucléaire. C’est le modèle de dépendance dont nous devons nous départir aujourd’hui.

  Comme je l’ai annoncé, la voie de l’indépendance et de l’autonomie stratégique se poursuivra via l’offshore et le nucléaire. Nous allons relancer ce programme nucléaire et retrouver cette souveraineté, non pas pour dix ans de plus dans une vision fermée se limitant à prolonger au cas par cas le nucléaire, mais bien pour cent ans, avec des prolongations qui constituent notre première priorité, en étroite collaboration avec le premier ministre, avec des participations ou des droits de tirage, mais aussi avec la construction de nouvelles capacités, comme cela a déjà été fait et démontré dans les années 1970 et 1980, par l’élaboration d’un programme national nucléaire, afin d’atteindre notre objectif d’indépendance et d’autonomie stratégique, ainsi que par l’application de l’approche de l’Agence internationale de l’énergie atomique.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, meer dan ooit blijkt dat een duidelijke strategie nodig is om de nucleaire capaciteit in dit land opnieuw op te bouwen, nadat ze door een aantal partijen bijna tot op de grond werd afgebroken.

  Die partijen slagen er vandaag in om u te verwijten dat u kerncentrales zou hebben gesloten. Mijnheer Thiébaut, hebt u niet een klein beetje zelfrespect? Een aantal legislaturen geleden was u hier de grote verdediger van de sluiting van de kerncentrales. Nu vertelt u exact het tegenovergestelde.

  Leden van het Vlaams Belang, u hebt altijd dezelfde stemming gevolgd als onze partij, namelijk voor de verlengde openingsduur van kerncentrales. Dat hebben wij altijd gedaan. Lees het maar na in de verslagen. Zo zit het in elkaar.

  Mijnheer de minister, wij moeten ter zake stappen vooruitzetten. Dat wil zeggen dat we moeten inzetten op nieuwe nucleaire capaciteit, dat wij naar de toekomst moeten kijken, ook naar de verre toekomst. De huidige crisis zal immers niet de laatste zijn. We zullen er nog veel meemaken. Hoe onafhankelijker we worden, hoe beter dat zal zijn.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse et pour le volontarisme que vous affichez en confirmant la place du nucléaire dans notre stratégie énergétique au service d'une énergie sûre, abordable et bas carbone pour nos ménages et nos entreprises. Cette clarté est essentielle, tout simplement pour donner un signal de stabilité à long terme et pour montrer que l'État reprend pleinement la main sur ses choix énergétiques stratégiques.

  Notre message est clair, ce n'est pas à ENGIE d'écrire l'avenir énergétique de la Belgique, mais c'est au Parlement et au gouvernement de le décider!

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Uiteraard moeten we inzetten op die energiemix en de strategische onafhankelijkheid. Crisis na crisis belanden we immers in steeds dezelfde discussies. Als we nu niets ondernemen, garandeer ik u dat we hier binnen een paar jaar opnieuw staan om het over dezelfde onderwerpen te hebben. Zolang we voor onze energiebevoorrading van anderen afhankelijk blijven, blijven we kwetsbaar voor nieuwe crisissen.

  We moeten nu doorpakken, mijnheer de minister. Ga ervoor. Maak nu werk van die strategische onafhankelijkheid. Wij zullen u daar zeker in steunen.

  Frédéric Daerden:

  Monsieur le ministre, nous sentons votre malaise. Le double discours des partis de votre gouvernement est insupportable. Dans la presse et sur les réseaux sociaux, vous avez souvent plein d’idées, mais dans la réalité, vous ne faites rien.

  Monsieur le ministre, vous devez convaincre vos collègues. Il est vraiment urgent que vous preniez des mesures pour défendre les gens.

  Annik Van den Bosch:

  Mijnheer de minister, terwijl wij ons blauw betalen aan de pomp, zijn er mensen die profiteren van de oorlog en overwinsten maken.

  Jullie gooien olie op het vuur en willen ons land het liefst meesleuren in een oorlog die niet de onze is.

  Zo kan het niet verder, mijnheer de minister. Wanneer zal deze regering ingrijpen? Verzet jullie actief tegen die oorlog, en verlaag de accijnzen. Maar wat doen jullie? Jullie willen die zelfs verhogen. Daar gaat heel jullie omgekeerd cliquetsysteem. Poef, weg.

  Blokkeer de brandstofprijzen echt. Dat is perfect haalbaar door de extra btw-inkomsten die de staat opstrijkt te gebruiken. Voer een belasting in op de oorlogswinsten van de oliegiganten. Wij weigeren de rekening te betalen voor jullie oorlog.

  Éric Thiébaut:

  Monsieur le ministre, vous dites que c'est la gestion passée qui a entraîné les problèmes d'aujourd'hui. Il faut peut-être que je vous rappelle que le MR est au pouvoir depuis 1999 et qu'il y a eu deux ministres de l'Énergie issus de votre parti! Il y a eu Marie-Christine Marghem avant vous. Les responsabilités vous incombent donc largement.

  Quel est votre bilan énergétique actuel? Le prix de l'énergie augmente, les accises et les taxes sur l'énergie augmentent, des centrales nucléaires ferment et des projets éoliens sont abandonnés.

  Nous attendons toujours votre stratégie énergétique pour le pays. Monsieur le ministre, il est grand temps d'agir à votre niveau.

  Voorzitter:

  Merci, chers collègues et monsieur le ministre.

• Vraag: De uitspraken van de topman van ENGIE over de toekomst van kernenergie in dit land

  Vraag: De ontmanteling van de kerncentrales en de toekomstige investeringen in kernenergie

  Vraag: De toekomst van kernenergie

  Vraag: De energievoorzieningszekerheid

  Vraag: De toekomst van kernenergie

  Vraag: De toekenning van een sloopvergunning voor de koeltorens van Tihange 1 en 2

  klimaat, energie en landbouw

  De uitspraken van de topman van ENGIE over de toekomst van kernenergie in dit land
  De ontmanteling van de kerncentrales en de toekomstige investeringen in kernenergie
  De toekomst van kernenergie
  De energievoorzieningszekerheid
  De toekomst van kernenergie
  De toekenning van een sloopvergunning voor de koeltorens van Tihange 1 en 2
  De toekomst van kernenergie, ontmanteling en energievoorzieningszekerheid in België summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 15 januari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Parlementsleden bekritiseren de minister scherp omdat zijn beloften over een "nucleaire hergeboorte" tot nu toe weinig concreet zijn, terwijl ENGIE elke verlenging van bestaande centrales of nieuwe investeringen afwijst en zelfs demontageplannen voor Tihange 1 doorzet. Volgens oppositie en meerderheid ontbreekt een helder stappenplan om de bevoorradingszekerheid na 2035 te garanderen, met waarschuwingen voor een dreigend tekort van 4,4 GW en afhankelijkheid van gascentrales, terwijl de minister benadrukt dat hij zonder dogma’s werkt aan verlenging van bestaande reactoren, SMR’s en netwerkversterking maar juridische en strategische belemmeringen (zoals ENGIE’s weigering en regionale demontagevergunningen) zijn nog onopgelost. Kritici zoals De Smet (Ecolo) beweren dat de regering een jaar lang geen enkele onderhandeling met ENGIE voerde over verlengingen, wat de minister niet weerlegt, terwijl anderen zoals Wollants (N-VA) de schuld leggen bij vorige regeringen die kernenergie "dogmatisch" afbouwden. De minister houdt vol dat kernenergie onmisbaar is voor een koolstofarme mix maar erkent dat tijd, financiering en regionale samenwerking ontbreken om de ambitie van 4 GW tegen 2035 te halen.

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, ik ben blijkbaar de eerste in een rij van collega’s, vooral van de meerderheid, die zich stilaan zorgen maken over uw voorlopig toch wel bescheiden palmares op het vlak van de aangekondigde nucleaire hergeboorte.

  Ik wil u confronteren met enkele actuele feiten.

  Ten eerste, de CEO van ENGIE Belgium stelde gisteren dat het langer openhouden van de jongste twee centrales en het herstarten van oude reactoren niet meer aan de orde is voor exploitant ENGIE. Heel misschien wil men na 2030 eens spreken met de volgende regering over een mogelijke nieuwe verlenging.

  Ten tweede, ENGIE zegt zelf dat een overname door mede-exploitant EDF van de kerncentrales niet aan de orde is. U liet dat nochtans anders uitschijnen in de commissie.

  Ten derde is er de Tractebelstudie in opdracht van Elia. Nieuwe grote kerncentrales zouden ten vroegste na 2040 operationeel zijn in dit land en SMR’s niet voor 2035, dan nog op voorwaarde dat u hiervoor dit jaar al concrete stappen zet.

  Ten vierde, uw kabinet nam gisteren of vandaag communicatief de vlucht vooruit en bevestigde dat u praat met het Canadese OPG en het Amerikaanse Westinghouse. Mogen we daarover eindelijk iets meer concreets vernemen?

  Ondertussen zegt Elia al maandenlang dat we vanaf 2028 stilaan maar zeker met steeds hoger oplopende bevoorradingsproblemen zullen worden geconfronteerd, met echt grote problemen na 2035, wanneer er geen nieuw verlengingsdossier zou komen en ook de nieuwe offshore-ontwikkelingen niet op kruissnelheid zullen zijn.

  Wat is uw reactie op al deze feitelijkheden?

  Marc Lejeune:

  Monsieur le ministre, dans quelques semaines, tout au plus quelques mois, on va démolir la tour de refroidissement de Tihange 1. C'est un symbole des erreurs du passé. C'est la concrétisation de celles et ceux qui ont voulu casser la filière nucléaire, casser notre autonomie, sans alternative, en nous plongeant dans l'inconnu.

  Aujourd'hui, on a demandé à la population de s'investir dans l'électricité, dans les voitures électriques, avec une baisse des accises sur l'électricité et une baisse de la TVA sur les pompes à chaleur. À côté de cela, paradoxalement, on abat une tour et on est de plus en plus en manque d'électricité. Le Parlement a fait son travail. Il a voté la loi de prolongation du nucléaire afin de relancer le secteur pour répondre à nos besoins énormes en énergie. C'est un enjeu capital.

  Pendant ce temps-là, ENGIE, notre acteur de référence, continue à dire qu'il ne veut plus investir avec nous dans le nucléaire et a demandé un permis pour démolir cette tour emblématique. Ce constat appelle une question simple mais fondamentale. Quelle est concrètement votre stratégie en matière de développement du nucléaire à moyen et long terme? La modification de la loi à elle seule ne suffira pas.

  Plus fondamentalement, qui décide de notre avenir? Est-ce ENGIE à Paris ou nous à Bruxelles? Monsieur le ministre, on a vraiment besoin d'une stratégie de développement nucléaire. Notre population, et surtout nos industries, en ont plus que besoin.

  J'ai donc plusieurs questions. Avez-vous déjà pris des contacts avec d'autres opérateurs ou investisseurs potentiels susceptibles de s'engager dans de nouveaux projets nucléaires? Pouvez-vous nous préciser où en sont vos travaux, votre calendrier et vos choix stratégiques en la matière? Existe-t-il une vision claire, des objectifs chiffrés et des projets concrets pour le nucléaire dans le cadre plus large de la transition énergétique?

  Monsieur le ministre, on doit ramener cette puissance nucléaire qui faisait la fierté de notre pays. Il y a urgence.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, we worden met heel wat uitdagingen geconfronteerd wat betreft de bevoorradingszekerheid voor de komende jaren. Elia heeft voorspeld dat het verbruik van elektriciteit enkel zal toenemen in de volgende jaren en zeker ook tegen 2050. Tegelijkertijd zegt ENGIE de boot te willen afhouden voor verdere levensduurverlengingen van kerncentrales. Nochtans hebben we die stroom absoluut nodig.

  Wat voor een verschrikkelijke erfenis hebt u eigenlijk gekregen, mijnheer de minister? Laten we eerlijk zijn, de vorige minister gaf duidelijk aan dat de bevoorradingszekerheid de komende decennia zou worden gegarandeerd. Ze zei zelfs dat kernenergie tegen 2025 gewoonweg overbodig zou zijn. Kijk waar we nu staan. Die groene luchtkastelen zijn vandaag bitter weinig waard. Er was heel veel wind, zeker bij mevrouw Van der Straeten, maar heel weinig resultaat.

  Mijnheer de minister, onze burgers en bedrijven hebben recht op bevoorradingszekerheid. Als we welvaart willen creëren, dan moeten we hen die garantie kunnen geven. Dat wil zeggen dat we moeten blijven inzetten op kernenergie op de lange termijn en op de korte termijn. Als we dat niet doen, staat er een lawine aan nieuwe gascentrales klaar om in te schuiven en dat moeten we absoluut trachten te vermijden.

  Mijnheer de minister, ik kom tot mijn vragen.

  Ten eerste, op welke manier wilt u de bevoorradingszekerheid garanderen in de komende decennia? Ten tweede, welke maatregelen zult u op korte termijn nemen om ervoor te zorgen dat het aandeel van kernenergie kan stijgen in onze energiemix? Ten slotte, welke plannen hebt u op lange termijn voor diezelfde technologie?

  Ik kijk uit naar uw antwoord.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, depuis votre entrée en fonction, vous avez défendu une ligne politique claire: ne pas fermer prématurément des options nucléaires valables, éviter tout acte irréversible compromettant nos capacités de production et préserver, dans le cadre de l’abrogation de la loi de sortie du nucléaire, le potentiel nucléaire au ‑ del à de Doel 4 et Tihange 3.

  Dans le dossier de Tihange 1, cette position se heurte toutefois à une é volution pr é occupante. En effet, un permis r é gional vient d ’ autoriser la déconstruction des tours de refroidissement à partir de septembre 2026, alors même que vous avez explicitement demandé aux exploitants de s’abstenir de tout acte irréversible sur des installations susceptibles d’être prolongées.

  Je souhaite toutefois rappeler un point de procédure important. À ce stade, le gouvernement wallon ne s’est pas prononcé sur ce permis. Les décisions actuelles émanent du fonctionnaire délégué et du fonctionnaire technique du Service public de Wallonie. Le ministre wallon de l’Aménagement du territoire n’interviendra que dans le cadre du recours introduit par la ville de Huy contre ce permis de démolition.

  Ce dossier appelle donc du sérieux juridique, du sang ‑ froid et une vision de long terme de notre s é curit é d ’ approvisionnement. Or les trajectoires de neutralit é carbone impliquent un renforcement des capacit é s pilotables bas carbone. Tihange 1 constitue pr é cis é ment une telle capacit é , pour autant qu ’ elle ne soit pas rendue indisponible de mani è re irr é versible. Cette question est par ailleurs indissociable du renforcement du réseau à haute tension, notamment de la Boucle du Hainaut, indispensable tant à l’intégration des renouvelables qu’à la valorisation de nos capacités pilotables.

  Monsieur le ministre, pouvez ‑ vous nous expliquer quelle strat é gie vous envisagez pour assurer notre s é curit é d ’ approvisionnement tout en garantissant une transition é nerg é tique r é aliste et d é carbon é e?

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, de uitdagingen voor ons energiebeleid zijn zeer groot. We moeten zorgen voor betaalbare, betrouwbare en duurzame energie voor iedereen en kernenergie maakt daar deel van uit. De schrapping van de wet op de kernuitstap zag u als uw visitekaartje voor een stevige nucleaire heropleving.

  Bij de start van de regering hebt u een ambitieus streefdoel gesteld: minstens 4 gigawatt aan kernenergie in de elektriciteitsmix. Wat zien we vandaag? Amper 2 gigawatt aan nucleaire capaciteit, en als we niet snel ingrijpen gaat ook Tihange1 definitief tegen de grond. U weet net zo goed als ik dat nieuwe kerncentrales of kleine modulaire reactoren niet van de ene op de andere dag gebouwd zullen zijn. Los van het verleden, valt dit moeilijk te rijmen met de ambities die u tot nu toe hebt verkondigd.

  Voor cd&v gaat het over meer dan cijfers alleen. Het gaat over meer dan één specifieke site. Het gaat over de kern van onze energiebevoorrading en dus over onze strategische autonomie. Het gaat over de vraag of wij onze gezinnen en onze bedrijven van stabiele en betaalbare energie kunnen blijven voorzien, nu en in de toekomst. Vandaag ontbreekt daarover duidelijkheid. We zien ambitie, maar geen routekaart. Zonder extra productiecapaciteit stevent ons land af op een gigantisch bevoorradingstekort door de stijgende vraag naar elektriciteit.

  Mijnheer de minister, waar blijft de nucleaire strategie?

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, avec l’Arizona, sur le nucléaire, on allait voir ce qu’on allait voir. Après 25 années de dictature écologiste, votre parti, le MR, allait enfin revenir au pouvoir et sauver la filière nucléaire. Oui, je sais que c’est n’importe quoi, mais c’est le résumé de la campagne électorale.

  Un an plus tard, votre bilan: vous avez abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire; vous avez aussi abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire; et vous avez abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire. Je suis un peu injuste, vous avez aussi laissé éteindre deux réacteurs.

  Si on écoute les déclarations du CEO d'ENGIE, l’avenir n’a pas l’air plus souriant. Votre gouvernement prétendait étudier la prolongation de Tihange 1. Pour ENGIE, je cite: "Tihange 1 est une discussion du passé". Une telle hypothèse est jugée impensable, faute de combustible et de place sur un réseau désormais saturé par les centrales au gaz.

  Pire, alors que vous avez dit déplorer les actions irréversibles, la Région wallonne a octroyé les permis de démolition pour les tours de refroidissement de Tihange 1 et 2. Comment pouvez-vous prétendre sauver ces outils alors que vous laissez l’exploitant aller jusqu’à leur destruction physique?

  Ensuite – et cela m’inquiète encore davantage – concernant la prolongation de Doel 4 et Tihange 3, vous annoncez, comme ce devrait en effet être le cas, porter leur exploitation à 20 ans au lieu des 10 initialement négociés. Là aussi, ENGIE est catégorique: l’accord signé est de 10 ans et le groupe refuse d’investir un euro de plus dans une prolongation supplémentaire, jugeant la question prématurée et hors de sa stratégie actuelle.

  Le plus grave pour moi, monsieur le ministre, est que le CEO d'ENGIE affirme qu’aucune négociation n’a eu lieu entre le gouvernement et lui-même sur la prolongation du moindre réacteur.

  En résumé, l’Arizona a laissé se déconnecter deux réacteurs, autant que la Vivaldi, et nous n’avons pas le début d’une idée de notre capacité nucléaire après 2035.

  Monsieur le ministre, le CEO d'ENGIE dit-il vrai? Confirmez-vous qu’en un an, vous n’avez lancé aucune négociation sur la prolongation des réacteurs? De quelle énergie nucléaire la Belgique disposera-t-elle en 2035? Serez-vous le ministre de la fin du nucléaire?

  Mathieu Bihet:

  Beste Kamerleden, sta mij toe om u vooreerst mijn beste wensen over te maken, met bovenal een stralende gezondheid.

  In al uw vragen merk ik een rode lijn op: de competitiviteit.

  Je ne vais pas vous ennuyer en rappelant que le gouvernement a décidé, à la fin de l'année dernière, d'introduire à la fois une mesure temporaire et une mesure structurelle pour soutenir notre industrie à forte intensité énergétique. Je souhaite plutôt vous parler d'une troisième mesure qui bénéficie non seulement à cette industrie, mais également aux PME et aux indépendants: la capacité décarbonée.

  De bevoorradingszekerheid kan enkel gegarandeerd worden zonder dogma's en op een doordachte manier, door te luisteren naar alle stakeholders en door met hun input een evenwichtige strategie uit te werken. Dat is waar dit regeerakkoord voor staat.

  Notre mix énergétique décarboné devra reposer, aujourd'hui comme à l'avenir, sur deux piliers incontestables: les énergies renouvelables et l'énergie nucléaire. Comme cela a été évoqué, la place du renouvelable, en particulier de l'éolien offshore, est incontestable. L'accord de gouvernement est clair sur la zone Princesse Elisabeth, mais ce gouvernement s'engage également à accélérer la maximalisation du potentiel énergétique en mer du Nord et de manière économiquement efficiente. Nous poursuivons ce rôle de pionnier.

  La place de l'énergie nucléaire dans un mix énergétique, chers collègues, est devenue incontestable. Il s'agit surtout à l'échelle belge d'une rupture avec le passé, un passé qui a longtemps méconnu, ignoré, voire décrédibilisé le rôle pionnier de la Belgique. Reconstruire et ancrer un écosystème nucléaire afin d'éviter de reproduire les erreurs du passé en des temps géopolitiquement incertains demande du temps. Il s'agit de reconstruire l'ensemble de la chaîne de valeur, du combustible aux déchets, de préserver et d'élargir les connaissances, mais aussi de les valoriser afin de trouver des mécanismes de financement qui soutiennent la compétitivité sans dégrader le pouvoir d'achat. Il faudra favoriser la coopération entre les différentes entités du pays dans le respect des compétences de chacun.

  Wat de capaciteit betreft, hebben we geen tijd. We anticiperen en werken dag na dag opdat de beschikbare middelen efficiënt worden ingezet. Op korte termijn is de verlenging van de openingsduur van de bestaande reactoren een no-brainer. Op middellange en langere termijn hebben we nog steeds een grote capaciteit nodig, aangevuld met SMR's. Daarvoor bestaat interesse; dat valt niet op een koude steen. Er wordt naar België gekeken om die reactoren hier mee te realiseren.

  Mais, jusqu'à présent, tout le monde n'est pas convaincu qu'il s'agit de la voie à suivre. Je suis donc quelque peu surpris que certains d'entre vous aient été surpris par les déclarations du CEO d'ENGIE dans la presse. La stratégie d'ENGIE, qui met avant tout l'accent sur la décarbonation, ne reflète pas encore le fait que, pour pouvoir décarboner, le renouvelable et le nucléaire doivent aller de pair. J'espère qu'ENGIE en viendra à un moment donné, comme par le passé, à la conviction qu'il convient de mobiliser les actifs nucléaires dont elle dispose, voire de les développer davantage.

  Dans ce cadre, vous m'interrogez aussi par rapport à une autorisation octroyée. Cela a été dit non pas par une autorité politique, comme certains ont essayé de le faire croire sur les réseaux sociaux, mais par une autorité administrative. La situation est claire: les accords Phoenix, tels qu'ils sont rédigés aujourd'hui, limitent la marge de manœuvre juridique. Vous comprendrez dès lors la discrétion dont je fais preuve.

  Mais, soyez rassurés, tout cela n'entrave absolument pas ma détermination et la détermination de ce gouvernement. Garantir la sécurité et l'approvisionnement, chers collègues, n'est pas seulement une question de capacité. Même avec les meilleures capacités du monde, on ne fera rien sans réseau, tant pour le renouvelable que pour le nucléaire. À ce titre, l'importance de la connexion Ventilus comme de la Boucle du Hainaut est fondamentale, tant pour notre sécurité d'approvisionnement que pour les problèmes de congestion que nous commençons à connaître au Nord et au Sud du pays.

  C'est, comme je vous l'ai dit au début, une question de compétitivité. Et, cela, on ne peut le garantir qu'avec une énergie sûre, abordable et durable.

  Je vous remercie.

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, de CEO van ENGIE heeft in de feiten gelijk: niet ENGIE heeft het nucleair tijdperk afgesloten, maar wel de vorige Belgische regeringen, met de N-VA en met cd&v, mevrouw Van Keymolen. Voorlopig bent u, samen met de N-VA en cd&v, nog steeds de uitvoerder van de paars-groene energie-erfenis.

  We weten wat dat vandaag op het terrein betekent, namelijk steeds groter wordende energie-import. Wie zal dat hier ontkennen? Er is steeds meer hernieuwbare energieproductie, meer dan nucleaire productie. Gascentrales en batterijparken worden rijkelijk gespijsd door de belastingbetaler via het CRM-ondersteuningsmechanisme.

  Waar blijft uw nucleair stappenplan? Zorg eindelijk ook in de realiteit voor een omwenteling op het vlak van nucleaire energie. Ga weg van de groene dogma’s. In plaats van aankondigingen en praatjes, voeg de daad bij het woord.

  Marc Lejeune:

  Monsieur le ministre, j'ai entendu vos réponses, ainsi que les différentes interventions. Les décisions sur le nucléaire sont prises ici. C'est au niveau fédéral qu'on doit décider. Le ministre wallon, avec lequel je sais que vous travaillez, ne pourra s'appuyer que sur la loi. Nous devons décider de la stratégie. Nous en parlons souvent en commission, avec vous. C'est ici que cela se décide, et non dans des cénacles qui se trouvent ailleurs.

  Nous restons un peu sur notre faim, mais nous avons confiance en vous. La tour que nous allons développer est le symbole des erreurs du passé, comme tous l'ont répété. Mais j'ai confiance en votre détermination et en votre capacité de déployer un plan précis avec des actions concrètes pour aller de l'avant et vous coordonner avec la Région pour nous fournir en électricité et retrouver le nucléaire qu'on avait et cette fierté du passé.

  Je vous remercie.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, uw antwoord was duidelijk. We hebben een duidelijk plan van aanpak nodig, we hebben dat op korte termijn nodig en we zullen alles uit de kast moeten halen om ervoor te zorgen dat de bevoorradingszekerheid wordt gegarandeerd.

  We hadden die stap al veel eerder kunnen zetten, als de vorige regering heel andere beslissingen zou hebben genomen. Toen de N-VA tien jaar geleden voorstelde om naar nieuwe kerncentrales te kijken, zei men bij Open Vld: daar denken we nog niet aan, over ons lijk, breekpunt. Eerlijk gezegd, dat was een foute keuze. Nu hoor ik iedereen hier in de zaal oproepen om verder te gaan, om kernenergie naar voren te schuiven, want het had al gebeurd moeten zijn. Jammer genoeg denkt men daar alleen maar aan wanneer men in de oppositie zit.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, vous avez hérité, à la suite d'accords conclus jadis, d'une loi de sortie du nucléaire qui a orienté le système vers le démantèlement. Toutefois, fort heureusement, vous avez choisi une autre voie: celle de la responsabilité, en soutenant l'abrogation de cette loi et en refusant que des décisions techniques irréversibles hypothèquent notre sécurité d'approvisionnement.

  Il est essentiel que chacun assume sa part de responsabilité: le fédéral, en maintenant ouvertes les options nucléaires dans le respect des normes de sûreté; le niveau régional, en prenant des décisions cohérentes avec la sécurité d'approvisionnement; les gestionnaires de réseau, en accélérant des projets structurants. Il importe de refuser de détruire ce dont nous pourrions avoir besoin demain et de bâtir les infrastructures qui permettent de concilier sécurité d'approvisionnement, compétitivité et transition climatique ordonnée. Ce qui est rassurant aujourd'hui est que l'énergie soit à présent pilotée par un ministre, et non plus par une lobbyiste à l'agenda caché!

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, ook ik dank u voor uw antwoorden.

  Het heeft weinig zin om stil te staan bij wat er in het verleden allemaal gebeurd is en elkaar de zwartepiet toe te schuiven. We zijn nu. Het plan moet nu gemaakt worden. Nu moeten er oplossingen komen.

  In de wandelgangen wordt u ook wel eens Atomic Boy genoemd. Nu, van atomen weten we dat ze altijd in beweging zijn, maar vandaag zien we nog maar weinig beweging. Voor cd&v is dit thema te belangrijk om te blijven steken in intenties en verkenningen. Onze bedrijven en onze gezinnen rekenen op ons voor een zekere en betaalbare energiebevoorrading. Wij rekenen er dan ook op dat u snel een duidelijk plan opstelt, zodat we daar snel mee voort kunnen.

  François De Smet:

  Merci pour votre réponse, monsieur le ministre. Si je résume vos propos, Engie n'a pas bien lu le programme du MR et l'accord de gouvernement. C'est une possibilité. Une autre réalité est peut-être que le gouvernement et le MR n'ont pas tenu compte des contraintes réelles du terrain, de celles d' Engie et de la réalité opérationnelle, avant de promettre qu'il suffirait d'appuyer sur un bouton pour prolonger tous les réacteurs de ce pays. Je suis quelque peu troublé par le fait que vous n'avez pas répondu à la question de savoir si le CEO d' Engie dit vrai lorsqu'il affirme qu'il n'y a pas eu de négociation depuis un an. Il faut donc en conclure que c'est bel et bien le cas. Enfin, je reste inquiet quant à l'approvisionnement à long terme. Vous avez évidemment pris connaissance de l'étude de Tractebel, qui souligne qu'aucun nouveau grand réacteur ne pourrait voir le jour avant 2039, voire 2044, si l'on commençait à le construire dès aujourd'hui. Or, Elia prévoit un déficit d'approvisionnement de 4,4 GW à partir de 2035, moment où nous n'aurons plus de nucléaire si rien ne bouge. Il y a de quoi continuer à être inquiet. Obtenez au moins la prolongation à 20 ans de Doel 4 et Tihange 3!

• Vraag: De energieafhankelijkheid van onze bedrijven en de impact op ondernemen en innovatie

  klimaat, energie en landbouw

  De energieafhankelijkheid van onze bedrijven en de impact op ondernemen en innovatie
  

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 13 november 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Bert Wollants bekritiseert de torenhoge energiekosten (met netkoststijgingen tot 80%) die bedrijven bedreigen en wijt de slepende crisis aan een slecht uitgewerkte regeling van de vorige regering, waarbij hij dringende actie eist met concrete resultaten voor eind 2025 om jobs en investeringen te behouden. Minister Mathieu Bihet benadrukt dat de regering werkt aan een gecombineerde aanpak met een energienorm voor industrie, een taxshift en netinvesteringen, maar stelt dat eerdere plannen strandden door ontbrekende EU-melding en dat steun gekoppeld moet blijven aan decarbonisatie zonder andere netgebruikers te benadelen. Wollants repliceert dat de traagheid onaanvaardbaar is en dringt aan op versnelling, omdat de huidige situatie al tot banenverlies en afnemende investeringsaantrekkelijkheid leidt, wat volgens hem de welvaart rechtstreeks in gevaar brengt. Beide partijen erkennen de urgentie, maar Wollants blijft sceptisch over de voortgang en hamert op snelle, tastbare oplossingen.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, de energiekosten swingen de pan uit. Dat betekent dat een groot aantal bedrijven het water aan de lippen staat. Deze regering heeft zich geëngageerd om daar iets aan te doen, om in te grijpen.

  Laat ons eerlijk zijn, een stijging met 80 % van de netkosten is niet zomaar draagbaar. Daar moet dus iets aan gebeuren. Iedereen is het er eigenlijk over eens dat die kosten moeten worden aangepast en dat we absoluut moeten ingrijpen.

  Mijnheer de minister, de stunt van de vorige regering om snelsnel een regeling te treffen, blijkt nu aan elkaar te hangen met spuug en paktouw. Daar moet een grondig antwoord op komen. Het kan dus niet bij woorden blijven, het moet ook over daden gaan. U moet dus ook heel erg hard aan de slag gaan om tot een oplossing te komen, want het duurt allemaal al veel te lang.

  Er liggen een aantal oplossingspistes op tafel waaraan moet worden voortgewerkt. Dat mag echter niet het einde van het verhaal zijn. We moeten aan de slag met die pistes. Energiekosten die torenhoog zijn bedreigen immers onze industrie en ons maatschappelijk weefsel. Daar moet dringend iets aan gebeuren.

  We moeten ter zake vooruitgang boeken. We hebben er vertrouwen in dat u er alles aan doet om dat te realiseren, maar we moeten absoluut vooruitgaan. Wij willen ook daden zien.

  Daarom heb ik enkele vragen.

  Hoe wilt u ervoor zorgen dat er zo snel mogelijk resultaat wordt geboekt, zodat onze bedrijven en onze welvaart worden beschermd?

  Kunt u zich ertoe engageren om vóór eind 2025 duidelijkheid te scheppen voor een aantal bedrijven, zodat zij weten wat zij kunnen verwachten en hun toekomst hier kunnen verzekeren?

  Mathieu Bihet:

  Mijnheer Wollants, zoals u weet, is de kern van het regeerakkoord de versterking van de competitiviteit van onze bedrijven, met behoud van de koopkracht van de gezinnen. Om dat te bereiken moeten we op verschillende elementen inzetten. Ten eerste, een energienorm voor onze energie-intensieve bedrijven; ten tweede, een pragmatische taxshift op energieproducten; en ten derde, massale investeringen in de capaciteit en het net.

  Wat de energienorm betreft, de oorspronkelijke piste kon niet worden uitgevoerd omdat de wettelijke basis nooit bij de Europese Commissie werd aangemeld. Daarom liggen er, zoals u weet, binnen de regering twee nieuwe pistes op tafel. We mogen daarbij niet vergeten dat het regeerakkoord duidelijk bepaalt dat die steun geen nadeel mag vormen voor andere netgebruikers en dat ze gekoppeld moet worden aan inspanningen op het vlak van decarbonisatie.

  De oplossing is dus geen of-of-, maar een en-enaanpak: zowel competitiviteit als koopkracht, zowel ondersteuning als investeringen en zowel rationaliteit als ambitie om onze industriële basis te versterken, de werkgelegenheid te behouden en de energietransitie te verzekeren.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, het is bijzonder belangrijk dat we nu eindelijk snelheid maken. De vorige regering heeft op dat vlak enorm veel tijd verloren en heeft ervoor gezorgd dat we in een heel nadelige positie zijn terechtgekomen. Dat moeten we nu rechttrekken. Dit is iets waarmee we aan de slag moeten gaan, maar het is dringend. Ik begrijp dat het complex is, maar we moeten hier voortgang maken, want de industrie zit daarop te wachten. We zien dat er vandaag al jobs verloren gaan en dat het moeilijk is om investeringen aan te trekken. We moeten dat omdraaien. Onze welvaart hangt daarvan af. Ik zal u daarom blijven aanmoedigen opdat we eindelijk een lans breken voor de industrie die de welvaart in dit land en in Vlaanderen vooruithelpt.

• Vraag: De gevolgen van de crisis in het Midden-Oosten voor de beschikbaarheid en de prijs van energie

  Vraag: De opschorting van de uitbating van twee gasvelden door Israël n.a.v. het conflict Israël-Iran

  internationale politiek en migratie

  De gevolgen van de crisis in het Midden-Oosten voor de beschikbaarheid en de prijs van energie
  De opschorting van de uitbating van twee gasvelden door Israël n.a.v. het conflict Israël-Iran
  Energiecrisis in het Midden-Oosten door Israël-Iran conflict summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 19 juni 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Bihet erkent dat de escalatie in het Midden-Oosten onmiddellijke marktreacties veroorzaakt en benadrukt de noodzaak van concrete maatregelen: versterking van strategische voorraden, diversificatie naar kern- en hernieuwbare energie, en internationale samenwerking om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen, met steun voor het EU-plan RePowerEU en de oprichting van een Hoge Raad voor Energiebevoorrading voor langetermijnplanning. Luc Frank dringt aan op snelle afbouw van de 13,3 miljard aan fossiele subsidies en eist klimaatneutrale alternatieven, terwijl hij de minister oproept samen te werken met de klimaatminister voor een coherent beleid. Bert Wollants waarschuwt voor de directe gevolgen van stijgende gas- (40 €/MWh) en olieprijzen door de crisis en pleit voor Europese afstemming om de koopkracht en bedrijfscompetitiviteit te beschermen, met focus op eigen energiebronnen en voorraadbeheer. Kritisch punt blijft de spanning tussen korte-termijncrisisbeheersing en langetermijntransitie, waarbij alle partijen de urgentie benadrukken maar verschillen in concrete prioriteiten.

  Luc Frank:

  Sehr geehrter Herr Präsident, sehr geehrter Herr Minister, ich weiß, Sie schätzen es sehr, wenn ich die Gelegenheit nutze, mit Ihnen ein wenig Deutsch zu sprechen. Aber damit auch die Kollegen es verstehen …

  Je vais poser la question en français.

  Monsieur le ministre, au Proche-Orient, le conflit avec l'Iran prend une nouvelle ampleur. Il touche directement vos compétences, à savoir la garantie de l'approvisionnement énergétique de notre pays. Le détroit d'Ormuz véhicule 20 % du pétrole mondial et 30 % du gaz naturel liquéfié. Cet approvisionnement risque d'être impacté par le conflit. Le prix du pétrole a déjà augmenté légèrement ces derniers jours. Or, on sait que ce prix influence directement le prix des autres énergies. Les fluctuations de prix des énergies fossiles ont une influence directe sur notre portefeuille. Les guerres en Ukraine ou au Proche-Orient ont systématiquement rappelé une chose: notre dépendance aux énergies fossiles. L'inventaire fédéral des subsides aux énergies fossiles montrent des résultats inquiétants: 13,3 milliards. Cela représente une augmentation par rapport à l'année passée.

  Monsieur le ministre, quels sont les risques des conflits en cours au Proche-Orient sur l'approvisionnement énergétique de la Belgique, sur les prix dans l'immédiat et sur l'approvisionnement pour l'hiver prochain? Quelle est votre action pour anticiper les pires scénarios comme le blocage du détroit d'Ormuz? Quelles sont les mesures concrètes que vous comptez prendre pour diminuer les subsides fédéraux aux combustibles fossiles? Quelle est votre action pour nous sortir de la dépendance à ces combustibles pour un prix énergétique plus durable et cohérent avec nos engagements climatiques?

  Voorzitter:

  Ich danke Ihnen sehr, Herr Kollege Frank.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, wij weten natuurlijk dat het conflict in het Midden-Oosten op heel veel vlakken een effect heeft. Ook op energiegebied kan het ons duur te staan komen. Israël heeft bijvoorbeeld twee van zijn drie gasvelden in de Middellandse Zee stilgelegd. Wij hebben onmiddellijk de reactie van de markt gezien: de prijzen zitten opnieuw aan 40 euro per megawattuur, hoewel het eigenlijk bijna zomer is. Ook op het vlak van olie zien wij een aantal effecten. De voorbije dagen is de olieprijs fel gestegen, wat uiteraard slecht nieuws is. Zeker indien de leveringszekerheid in het gedrang zou komen, zullen de prijzen nog aanzienlijk verder stijgen. Experts waarschuwen dat dat ook zou kunnen gebeuren.

  Wij hebben natuurlijk ook enige ervaring met oorlogsprijzen en de gevolgen daarvan. Die effecten hebben we onmiddellijk gemerkt voor onze energiebevoorrading maar ook voor de facturen van gezinnen en bedrijven, die daar het slachtoffer van zijn. Wij betalen in zekere zin nog altijd oorlogsprijzen voor aardgas als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Niemand zit te wachten op een verdere stijging van de aardgas- of olieprijzen.

  Wij willen daar toch iets aan doen. Onze gezinnen en bedrijven zitten absoluut niet te wachten op die stijgingen. Deze regering wil uiteraard de zaken onder controle houden en de koopkracht van onze burgers en de competitiviteit van onze ondernemingen beschermen.

  Daarom heb ik een aantal vragen voor u.

  Ten eerste, welke effecten meent u in dat verband waar te nemen op de energieprijzen? Ten tweede, acht u het aangewezen om u met uw collega’s, de Europese energieministers, over de problematiek te buigen om na te gaan hoe Europa zich tegen die effecten kan wapenen? Ten derde, hoe wil u het dossier in zijn geheel verder aanpakken?

  Mathieu Bihet:

  Mijnheer Wollants, mein lieber Freund Herr Frank, de situatie in het Midden-Oosten herinnert ons eraan hoe kwetsbaar de geopolitieke evenwichten zijn en in welke mate energie een strategische hefboom blijft in deze spanningen.

  Pour vous répondre très concrètement, il y a des réactions immédiates des marchés à la montée des tensions. Bien que les stocks physiques soient actuellement suffisants, les marchés restent extrêmement sensibles à l'incertitude. Nous suivons la situation de près avec mon administration.

  Mais soyons lucides, la vraie question, c'est celle de notre résilience, car nos concitoyens n'attendent pas des discours alarmistes ou des discours naïfs, ils attendent des réponses concrètes, des choix clairs, et c'est ce que nous faisons.

  Ten eerste verhogen we onze bevoorradingszekerheid door de bescherming van onze kritieke infrastructuur, de versterking van onze strategische voorraad en de voorbereiding op verschillende crisisscenario's.

  Ten tweede diversifiëren wij onze energiebronnen, niet morgen, maar vandaag. Kernenergie en hernieuwbare energie zijn geen tegenstanders. Het zijn twee pijlers van onze stabiele, soevereine en koolstofarme energiemix.

  Comme le disait hier notre collègue, M. Dubois, à cette même place – je l'ai écouté avec beaucoup d'attention, presque religieusement –, un grand pas a d'ores et déjà été franchi dans la transition énergétique avec la modification de la loi sur le nucléaire. Il faut désormais marquer l'essai, prolonger les centrales tout en développant les énergies renouvelables. Et je suis très heureux que nous partagions cette vision.

  Troisièmement, nous intensifions notre coopération internationale. Je me suis rendu cette semaine au Conseil européen de l'Union européenne à Luxembourg ainsi qu'à Oslo pour consolider nos partenariats tant avec nos pays voisins qu'avec la Norvège. Notre position centrale en Europe nous oblige également à être un acteur des solutions, et pas uniquement un acteur des dépendances.

  Comme vous le savez, nous voulons réduire graduellement notre dépendance aux énergies fossiles et par-là même augmenter notre autonomie stratégique. À cet égard, la Belgique soutient pleinement les objectifs contenus dans la feuille de route RePowerEU .

  Notre volonté collective reste claire: mettre fin à notre dépendance aux énergies fossiles russes. Cela demande une planification rigoureuse mais également des mesures concrètes qu'il est primordial de mettre en œuvre pour éviter de remplacer une dépendance par une autre.

  Tot slot richten wij de Hoge Raad voor Energiebevoorrading op, een autonoom orgaan dat de risico's op lange termijn zal analyseren en scenario's uitwerken en dat zal helpen om doordachte beslissingen te nemen, los van de emotie van het moment.

  Messieurs les députés, la crise au Moyen-Orient s'ajoute à plusieurs tensions géopolitiques qui, depuis plusieurs années, déstabilisent le marché de l'énergie. Face à cette incertitude, il faut maintenir le cap, celui d'une réponse stratégique, lucide mais surtout souveraine. Je vous remercie de votre attention.

  Luc Frank:

  Zunächst einmal vielen herzlichen Dank für Ihre Antwort.

  Il faut agir avec cohérence, assurer un approvisionnement énergétique basé sur les énergies durables, comme vous l'avez indiqué, tout en réorientant nos subsides vers les alternatives respectueuses du climat. Dans ce contexte, le ministre du Climat, ici présent, a annoncé prendre des initiatives concrètes auprès du ministre des Finances et du gouvernement afin de diminuer les subsides fédéraux alloués aux énergies fossiles. J'espère, monsieur le ministre de l' Énergie, que vous allez vous joindre à ces initiatives.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. We moeten inderdaad bekijken hoe we met de situatie omgaan. Dat wordt trouwens niet alleen een verhaal van korte, maar ook een van de lange termijn. Op de lange termijn moeten we inzetten op andere energiebronnen, bronnen die we zelf veel meer onder controle hebben. Dat is de absolute weg voorwaarts en daarmee moeten we aan de slag gaan. We moeten nauwlettend de situatie in de gaten houden en inzetten op de verhoging van onze bevoorradingszekerheid. Dat kan onder andere door maatregelen te nemen in verband met onze voorraden en het energietransport. Wij moeten absoluut onze burgers en bedrijven beschermen omwille van de koopkracht en de competitiviteit.

• Vraag: Het energie-eiland

  Vraag: De beheersing van de kosten van het energie-eiland

  Vraag: De toekomst van het Prinses Elisabetheiland

  Vraag: De mogelijke vertraging bij de bouw van het energie-eiland

  Vraag: Het energie-eiland

  klimaat, energie en landbouw

  Het energie-eiland
  De beheersing van de kosten van het energie-eiland
  De toekomst van het Prinses Elisabetheiland
  De mogelijke vertraging bij de bouw van het energie-eiland
  Het energie-eiland
  Energie-eiland Project: Uitdagingen, Kosten, Toekomst summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 3 april 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Bihet erkent dat het Prinses Elisabetheiland—oorspronkelijk bedoeld als hoeksteen van de Belgische energietransitie—is ontspoord door kostexplosies (van 2,2 naar 7,5 miljard euro), vooral door de dure gelijkstroomverbinding met het VK, en stelt dat overhaaste beslissingen vermeden moeten worden om de factuur voor gezinnen en bedrijven te beperken. Hij belooft binnen weken een herzien plan voor te leggen, met alternatieven zoals een wisselstroomverbinding (AC) of een rechtstreekse Nautilus-link, en benadrukt transparantie en kostenbeheersing, maar kritiseert het gebrek aan governance onder voorganger Tinne Van der Straeten. Oppositie en meerderheid eisen snelle duidelijkheid: Van Keymolen (Cd&v) vreest vertraging bij windparken en hogere energiekosten, Wollants (N-VA) en Ravyts (VB) pleiten voor een "light-versie" (minder capaciteit, lagere kosten) en koppelen het dossier aan nucleaire herlancering, terwijl Bombled (MR) parlementair onderzoek naar verantwoordelijken voor de mislukkingen vraagt. Coenegrachts (Vlaams Belang) waarschuwt dat uitstel de bevoorradingszekerheid in gevaar brengt.

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, het Prinses Elisabetheiland werd ooit aangekondigd als het vlaggenschip van ons energiebeleid. Vandaag riskeert het jammer genoeg eerder een drijvend fiasco te worden. De kostenraming is intussen geëxplodeerd, de kostprijs zou zeker 7 miljard euro bedragen, veel meer dan de oorspronkelijk geraamde 2,2 miljard. Wie gaat dat betalen? Onze gezinnen en onze bedrijven. Op de energiefactuur van een gemiddeld gezin komt er tot 27 euro bij en onze bedrijven zullen tot honderdduizenden euro meer moeten betalen.

  Collega's, de manier waarop het project wordt uitgevoerd is cruciaal, niet alleen voor de energietransitie, maar ook voor de bevoorradingszekerheid en energieonafhankelijkheid van ons land. Momenteel is er echter grote onzekerheid. De beslissing over de uitvoering van de tweede fase van het energie-eiland is uitgesteld.

  Mijnheer de minister, u zult me wellicht niet tegenspreken als ik zeg dat onze gezinnen en onze bedrijven nu nood hebben aan betaalbare en betrouwbare energie en niet pas binnen tien jaar. U erfde een complex dossier van uw voorgangster, maar nu is het aan u. Onze energiemix moet zekerheid bieden aan onze bedrijven, maar moet vooral ook betaalbaar blijven. Om onze bevoorradingszekerheid te garanderen is het heel belangrijk dat er snel duidelijkheid komt over kavel 1 van het eiland.

  Mijnheer de minister, hoe zult u ervoor zorgen dat de ontwikkeling van de nieuwe offshore windparken geen vertraging oploopt en dat de kosten beheersbaar blijven, zodat het beloofde vlaggenschip geen zinkend schip wordt?

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, le projet d'île énergétique en mer du Nord est un enjeu stratégique majeur pour l'avenir énergétique de notre pays, sa sécurité d'approvisionnement et la compétitivité de notre industrie. Il est essentiel que chaque euro investi serve au mieux l'intérêt général sans précipitation ni décision hâtive aux conséquences financières lourdes.

  Vous avez souligné à juste titre que la forte augmentation des coûts initialement prévus, conjuguée aux incertitudes réglementaires et aux choix du passé, justifie une réévaluation approfondie du projet. Suspendre temporairement certaines décisions afin d'explorer toutes les alternatives crédibles et de préserver la capacité de négociation de la Belgique est une démarche de bon sens et de responsabilité. Notre priorité doit être d'assurer une transition énergétique efficace et maîtrisée en veillant à ce que les investissements ne pèsent pas inutilement sur la facture des citoyens et des entreprises. La concertation avec la CREG, la DG Énergie et Elia est essentielle pour garantir une décision éclairée, alignée sur les objectifs de déploiement des énergies renouvelables et de développement des énergies bas carbone.

  Monsieur le ministre, pouvez-vous préciser les pistes à l'étude et les critères qui guideront la décision finale du gouvernement?

  Voorzitter:

  Er werden ook drie vragen gesteld in de commissie hierover. Zij worden toegevoegd.

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de minister, u bent bevoegd voor Energie. Deze week had u echter veel energie. We hebben in de commissie voor Energie de wet op de kernuitstap teruggedraaid. Daar krijgt een mens energie van. U had ook nog een daadkrachtige beslissing genomen over het energie-eiland. U hebt in dat dossier namelijk terecht de pauzeknop ingedrukt. De kosten ontspoorden immers. De eigen keuzes die Elia maakte, zorgden ervoor dat de factuur ontploft. Uiteindelijk is het altijd de eindgebruiker die via zijn energiefactuur de rekening betaalt.

  Mijnheer de minister, de grote vraag is echter wat er zal gebeuren wanneer u de energie vindt om opnieuw de playknop in te drukken. Het energie-eiland is immers een cruciaal dossier voor onze energiebevoorrading, voor de positie van België bij de energiebevoorrading in West-Europa, voor onze connectie met het Verenigd Koninkrijk en voor de aansluiting van de drie betrokken windparken, waarvan voor één park vandaag trouwens een lopende tender is uitgeschreven. Die onzekerheid weegt ook op de mensen die voor die tender dossiers schrijven en willen meedingen naar de ontwikkeling van die windparken.

  Mijnheer de minister, ik heb dus een heel eenvoudige vraag. Wanneer kunnen wij beslissingen van u verwachten over de playknop? Wat zullen die beslissingen betekenen? Welke richting zult u uitgaan?

  Voorzitter:

  De regering zal het zeker op prijs stellen dat u eenvoudige vragen stelt.

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, in het regeerakkoord staat expliciet dat de regering uiterlijk eind maart een beslissing zou nemen inzake de bouw van de gelijkstroominfrastructuur, zeg maar het luik van de hybride interconnectie, belangrijk voor het derde lot van de Prinses Elizabethzone. Meteen zou er ook een beslissing volgen over de modaliteiten van de geplande Nautilusverbinding met het Verenigd Koninkrijk. Die beslissing is echter 'met enkele weken' uitgesteld. U wilt vermijden dat er overhaast beslissingen worden genomen. De analyse van de verschillende alternatieve scenario's en de dialoog met de stakeholders vergen blijkbaar wat meer tijd.

  Tegelijkertijd, mijnheer de minister, rijzen er nu problemen bij de ruwbouwwerken voor het kunstmatige eiland. Ik veronderstel dat het gaat over de bouw van de caissons in Vlissingen? Die bouw is toch al enige tijd bezig. Het consortium waaraan de werken gegund werden, kampt blijkbaar met extra kosten. Er zouden ook aanzienlijke vertragingen zijn. Sommigen spreken zelfs over 500 dagen extra.

  Mijnheer de minister, de tijd tikt. De basisinfrastructuur van het eiland moet opgeleverd zijn voor 31 augustus 2026 wil Elia een beroep kunnen doen op 100 miljoen aan Europese middelen.

  Ik kom tot mijn vragen.

  Welke invloed hebben al deze ontwikkelingen op de lopende tender voor het eerste windpark? Hebt u overleg met de sector over de vele ontwikkelingen in verband met het energie-eiland? Worden de potentiële investeerders, projectontwikkelaars niet stilaan wat afgeschrikt?

  Voorzitter:

  Het thema zou niet afgerond zijn als niet ook collega Wollants een vraag zou stellen.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, het energie-eiland, en zeker de enorme kostenstijgingen tot bijna 8 miljard euro, blijft de gemoederen beroeren. Die kosten dreigen immers te worden vertaald naar de nettarieven. Dat wil zeggen dat de elektriciteitsgebruikers dat allemaal via hun energiefacturen zullen moeten ophoesten. Bovendien komt dat boven op de extra nettarieven die ze al sinds januari betalen, die 80 % stijging, waarover onder andere de industrie vandaag trouwens nogmaals aan de alarmbel trekt.

  We weten dat dit een erfenis is van uw voorganger en wat voor een. Het regeerakkoord maakt duidelijk dat we daarover in maart een beslissing zouden nemen. We weten ook dat dit over heel veel geld gaat en ook over een aantal evoluties die op dit moment nog aan de gang zijn. Als we een beslissing nemen, moeten we meteen ook de juiste beslissing nemen. Enkele weken extra kunnen dus een heel goede zaak zijn om de juiste kant op te gaan.

  Er moeten echter wel knopen worden doorgehakt. Iedereen weet dat het toevoegen van 8 miljard euro aan onze nettarieven onaanvaardbaar is. Daar kunnen we nooit mee akkoord gaan en ik ben het ermee eens dat we een aantal pistes moeten onderzoeken.

  Voor ons is het duidelijk dat de piste van het hertekenen van de offshore windzones, in combinatie met het ontkoppelen van de verbinding van het Verenigd Koninkrijk met het energie-eiland, waarschijnlijk de beste weg is om te bewandelen en dat we daarop moeten verder werken.

  Mijnheer de minister, ik heb de volgende eenvoudige vragen. Hoe zult u deze kwestie aanpakken? Hoe zult u ervoor zorgen dat de facturen voor onze gezinnen en bedrijven hiervan worden bespaard?

  Mathieu Bihet:

  Chers collègues, permettez-moi d'abord d'être très clair, ce qui nous occupe aujourd'hui, l'île énergétique, n'est pas un débat sur l'importance des énergies renouvelables. Cette question ne fait aucun doute. Nous sommes tous d'accord sur le fait que nous avons besoin de ce vent en mer, de capacités offshore et d'infrastructures pour transporter l'électricité jusqu'au continent.

  Ce qui est sur la table aujourd'hui, c'est un dossier qui, en termes de transparence, de maîtrise des coûts mais aussi de gouvernance, a solidement déraillé ces dernières années.

  Ten eerste, wat zijn de feiten? Bij de aankondiging van de aanleg van het energie-eiland in november 2021 werd de totale kostprijs geraamd op 2,2 miljard euro. In maart vorig jaar was dat 3,6 miljard euro. In oktober werd het 7 miljard en in februari van dit jaar 7,5 miljard. Collega's, hoeveel zal het morgen zijn? De grote boosdoener is de DC-verbinding met het Verenigd Koninkrijk. Net in dat verband is er de meeste onzekerheid, is de complexiteit het grootst en zien we de sterkste kostenstijgingen.

  Ik heb dat project ontworpen noch opgestart. Het is echter wel onze verantwoordelijkheid geworden en we nemen de verantwoordelijkheid op. Collega's, op het moment dat we van iedereen inspanningen vragen, kunnen we die niet zomaar onder de mat vegen.

  Ten tweede, het regeerakkoord is duidelijk. Ik citeer: "De regering zal een beslissing nemen op basis van de overwegingen van Elia over het al dan niet toewijzen van de DC-contracten en alternatieve pistes onderzoeken, zoals een aansluiting in AC of rechtstreekse verbinding met Nautilus." Die lijn volg ik strikt.

  Daarom heb ik bij mijn aantreden alle betrokken actoren samengebracht – Elia, de CREG, mijn administratie en mijn collega bevoegd voor de Noordzee, minister Verlinden. Ik vond en vind nog steeds dat we de realiteit onder ogen moeten zien en dat we in het belang van onze burgers en bedrijven hierrond moeten samenwerken. Dat betekent dat we geen overhaaste beslissingen mogen nemen onder tijdsdruk en vooral niet zonder dat alle elementen op de tafel liggen. We willen bovendien geen factuur van miljarden euro's die schadelijk is voor de koopkracht van onze gezinnen en de competitiviteit van onze bedrijven. We willen geen blanco cheque, want, collega's, uitstel is geen afstel. Beslissen met een open vizier is essentieel.

  Troisièmement, au cours des prochaines semaines, ensemble avec ma collègue en charge de la Mer du Nord, je saisirai le gouvernement en vue de prendre une décision relative à cette île énergétique.

  Concernant le retard qui a été évoqué, comme il s'agit d'un contrat entre deux entreprises cotées, il ne m'appartient pas de faire de commentaire ici. Néanmoins, notre décision sera basée sur différents éléments: les analyses techniques et économiques de mon administration, d'Elia et de la CREG et également sur des scénarios alternatifs tels qu'une connexion en courant alternatif (AC) ou une liaison directe avec le Royaume-Uni via le projet Nautilus. Nous examinerons la question sur le plan du contenu et des aspects techniques et financiers, et non pas sur la base de slogans ni de tabous, mais bien dans un souci de responsabilité, de coopération et, surtout, de bon sens.

  Chers collègues, comme vous, j'ai lu dans la presse les déclarations du CEO du groupe Elia. Il a rappelé quelle était la situation avant l'été. Je suis d'accord avec M. Gustin lorsqu'il dit:

  "We mogen ons echter niet laten gijzelen. Een budget dat opliep tot zowat 7,5 miljard euro, is niet aanvaardbaar."

  Ce montant de 7,5 milliards d'euros, il ne le considère pas comme acceptable. Mais je partage aussi son analyse lorsqu'il dit:

  "De kosten moeten redelijk zijn, maar we mogen ook niet het kind met het badwater weggooien."

  Donc, je retiens deux choses. Premièrement, nous devons revoir les fondements de ce dossier. Deuxièmement, il y a un grave manquement de gouvernance par rapport à celui-ci, c'est pourquoi nous adoptons cette approche, mais pas uniquement dans ce dossier-ci. Nous allons également faire en sorte que de tels dérapages ne puissent plus jamais arriver. C'est exactement ce que je suis en train de faire: mettre de l'ordre, dans l'intérêt de la société.

  Mais l'île énergétique, chers collègues, est un point stratégique. Ce projet ne peut devenir le symbole d'une explosion des coûts et d'un processus décisionnel défaillant. C'est pourquoi j'opte délibérément pour la transparence, la maîtrise des coûts et surtout la responsabilité. J'opte pour le pouvoir d'achat de nos familles, la compétitivité (…)

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord.

  Extra bedenktijd kan zeker zinvol zijn. We hebben daar begrip voor, maar die extra bedenktijd moet dan effectief ook leiden tot duidelijke keuzes en concrete stappen. Zonder die keuzes komen er geen nieuwe windparken, geen aansluiting en dus ook geen vooruitgang.

  Als de huidige onzekerheid te lang blijft aanslepen, zal dat onze gezinnen, bedrijven en investeerders veel geld kosten. Dat willen we eigenlijk niet. Cd&v wil dat dit project slaagt. We zullen elke stap blijven steunen die leidt tot de betaalbare, betrouwbare en tijdige realisatie van een goede energiemix.

  Mijnheer de minister, druk nu niet op de pauzeknop, maar geef een echt startschot.

  Voorzitter:

  Ik feliciteer mevrouw Phaedra Van Keymolen met haar maidenspeech. (Applaus)

  Christophe Bombled:

  Face à l'explosion des coûts et aux incertitudes qui entourent certains choix du passé, la seule attitude responsable est celle du pragmatisme et de la rigueur budgétaire, et certainement pas de la précipitation.

  Monsieur le ministre, vous avez raison de suspendre temporairement la décision pour analyser toutes les alternatives. La transition énergétique doit être menée avec ambition mais aussi avec rigueur, intelligence économique et en tenant compte de l'évolution future de la législation sur le nucléaire.

  Cependant, nous avons l'impression d'être les victimes des mensonges du passé. D'ailleurs, je commence à partager une idée qui a déjà été évoquée en commission de l'Énergie. Dans ce dossier, il est urgent de démêler le vrai du faux et de déterminer les responsabilités. Il est essentiel de faire toute la clarté, et le Parlement a un rôle à jouer. Si des erreurs ont été commises, elles ne doivent pas être répétées car on ne joue pas à la roulette avec l'argent des Belges!

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord.

  Laat uitstel geen afstel zijn. We hebben op termijn beslissingen nodig. We hebben ook die aansluitingen nodig. Anders zal de terechte strijd tegen de hoge transmissienettarieven en de hoge kosten tot minder bevoorradingszekerheid leiden. Dan zal het licht uitgaan en dat mogen we niet aanvaarden. Ik hoop u hier snel terug te zien met meer duidelijkheid, zodat we 's avonds gerust het licht kunnen uitdoen als we gaan slapen.

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, als deze regering voluit voor een nucleaire renaissance gaat, dan moet u nu met uw regering in dit dossier durven door te pakken. Dat betekent, zoals uw collega Verlinden in Oostende recent zei, dat u moet gaan voor een energie-eiland light. Dat betekent inderdaad Nautilus in een rechtstreekse verbinding. Dat betekent inderdaad minder productiecapaciteit dan in de dromen van uw voorgangster. Dat betekent meteen ook minder investeringskosten en dus ook een lagere factuur voor onze gezinnen en bedrijven.

  Mijnheer de minister, durf te beslissen. Ga eindelijk voluit voor nieuwe nucleaire capaciteit in dit land en reken niet al te veel op een onzeker offshoreverhaal.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Wat u in de komende weken moet doen, is zekerheid bieden aan diegenen die in dit land in offshorewind willen investeren. U moet zekerheid bieden aan diegenen die hun elektriciteitsfactuur niet verder willen zien oplopen. U moet de zekerheid bieden dat de politiek dit dossier opnieuw in handen neemt. Het is in de vorige legislatuur onder de vorige ministers helemaal de verkeerde kant uitgegaan. Het idee is in de Noordzee gedumpt en vervolgens heeft men het laten gaan: 2,2; 3,6; 7; 7,5. Welnu, laat ons dat dossier terug vastpakken. Ik ben er zeker van dat we er samen voor kunnen zorgen dat dit de juiste richting uitgaat.

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Bert Wollants als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 12 juli 2022 tot versterking van het kader dat van toepassing is op de voorzieningen aangelegd voor de ontmanteling van de kerncentrales en voor het beheer van verbruikte splijtstof en voor het beheer van operationeel afval en tot gedeeltelijke opheffing en wijziging van de wet van 11 april 2003 betreffende de voorzieningen aangelegd voor de ontmanteling van de kerncentrales en voor het beheer van splijtstoffen bestraald in deze kerncentrales (1604/5)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 12 juli 2022 tot versterking van het kader dat van toepassing is op de voorzieningen aangelegd voor de ontmanteling van de kerncentrales en voor het beheer van verbruikte splijtstof en voor het beheer van operationeel afval en tot gedeeltelijke opheffing en wijziging van de wet van 11 april 2003 betreffende de voorzieningen aangelegd voor de ontmanteling van de kerncentrales en voor het beheer van splijtstoffen bestraald in deze kerncentrales (1604/5)

  Bekijk dossier 1604

• Voorstel: Wetsvoorstel houdende diverse bepalingen inzake kernenergie, teneinde de elektriciteitsbevoorradingszekerheid te waarborgen en de energiemixkosten in de hand te houden (318/9)

  Wetsvoorstel houdende diverse bepalingen inzake kernenergie, teneinde de elektriciteitsbevoorradingszekerheid te waarborgen en de energiemixkosten in de hand te houden (318/9)

  Bekijk dossier 318

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige produkten en andere door middel van leidingen, en van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt, inzake de mededeling van vertrouwelijke informatie (688/6)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige produkten en andere door middel van leidingen, en van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt, inzake de mededeling van vertrouwelijke informatie (688/6)

  Bekijk dossier 688

Stemmingen

Recente stemmingen van Bert Wollants in de plenaire vergadering.

Commissies

Bert Wollants is lid van de volgende commissies.