Kamerlid Eva Demesmaeker (N-VA)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Eva Demesmaeker in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De pensioensplit

  Vraag: De pensioensplit

  Vraag: De pensioensplit

  Vraag: De pensioensplit

  economie en werk

  De pensioensplit
  De pensioensplit
  De pensioensplit
  De pensioensplit
  Pensioensplitsing summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 18 juni 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Nahima Lanjri (cd&v) en Anja Vanrobaeys (Vooruit) pleiten voor een automatische pensioensplit om de pensioenkloof bij scheiding te dichten, omdat vrouwen die zorgtaken opnemen nu vaak met een armoedepensioen achterblijven, terwijl het regeerakkoord slechts een vrijblijvende oplossing voorziet. Robin Tonniau (PTB) bekritiseert de split als een "brute besparing" die ongelijkheid herverdeelt en vrouwen onder de armoedegrens duwt, vooral door afschaffing van het echtscheidingspensioen, en wijt de problematiek aan eerdere "vrouwonvriendelijke" N-VA-hervormingen. Minister Jan Jambon bevestigt dat de split pas in 2026 komt, na aanpak van gemengde loopbanen, en benadrukt dat het om een aanmoediging via huwelijkscontracten gaat, terwijl oppositie en regeringspartijen als cd&v een verplichte, automatische regeling eisen om alle vrouwen te beschermen. Critici zoals Tonniau vragen om transparantie over de besparingsimpact, terwijl Eva Demesmaeker (N-VA) de focus legt op eigen verantwoordelijkheid binnen gezinnen en bescherming enkel bij scheiding.

  Nahima Lanjri:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, in heel veel gezinnen gaat een van de twee partners, zodra er kinderen zijn, minder werken om voor de kinderen te zorgen. Meestal is dat nog steeds de vrouw. Ook al gaat het om een keuze van het koppel in het belang van de kinderen, de gevolgen ervan draagt men niet samen: wie zorgt en minder uren uit gaat werken, krijgt later natuurlijk minder pensioen, doorgaans een kwart minder. Dat is pijnlijk, maar het wordt nog pijnlijker, als er dan een echtscheiding komt en de vrouw er tegen haar pensioen alleen voor staat. Dan krijgt zij een pensioen van twee keer niets. Dat is onrechtvaardig. Waarom zou de zorg die een vrouw heeft gegeven, waardoor zij minder buitenshuis kon werken, minder waard zijn dan het werk van de man die voltijds is blijven werken? Waarom kan ook die vrouw niet genieten van een deftig pensioen?

  Daarom hebben we als cd&v altijd gepleit voor een pensioensplit. Het principe is heel eenvoudig. De pensioenrechten die de partners gedurende de jaren dat ze samenwonen, opbouwen, worden gesplitst, zowel voor het wettelijk als voor het aanvullend pensioen, of men nu samenblijft, dan wel scheidt. In landen zoals Canada doet men dat al jaren. In het regeerakkoord voorzien we alleen een vrijblijvende split. Dat is absoluut onvoldoende. Erop vertrouwen dat men daarover maar afspraken bij de notaris laat vastleggen, is niet genoeg. Wat met de vrouwen die geen huwelijkscontract hebben? De meerderheid heeft geen huwelijkscontract of samenlevingscontract. Wat met vrouwen die met hun echtgenoot samenblijven en te horen krijgen dat ze, als ze geld uitgeven, dat doen op kosten van de man, omdat ze afhankelijk zijn van zijn pensioen? Veel vrouwen ervaren dat als onrechtvaardig.

  Wanneer komt u met de pensioensplit naar het Parlement? Zult u ervoor zorgen dat die echt werkt?

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, thuis zorgen voor de kinderen terwijl de partner carrière maakt, dat is van de school naar de hobby's crossen, eten maken, de was en de plas doen, kortom alle ballen tegelijk in de lucht houden voor het gezin.

  Natuurlijk maakt men die keuze met twee, met dien verstande dat vooral vrouwen de zorgtaken in het gezin op zich nemen, maar wat als de relatie op de klippen loopt? Dan betaalt de vrouw daarvoor de prijs in haar pensioen. Doordat zij de boel thuis draaiend houdt, bouwt zij immers minder pensioen op, terwijl haar man meestal carrière maakt, dankzij het werk dat zijn vrouw thuis doet en daardoor een goed pensioen kan opbouwen.

  Vooruit vindt dat onaanvaardbaar. Voor ons kan het niet dat een vrouw die jarenlang thuis de boel draaiend houdt, na een scheiding wordt afgestraft in haar pensioen. Daarom hebben we tijdens de regeringsonderhandelingen keihard gestreden om de pensioensplit in het regeerakkoord in te schrijven. Dat berust op een helder principe: als men de taken in het gezin op een bepaalde manier verdeelt, moet dat later ook in het pensioen tot uiting komen, zodat vrouwen die zorgtaken opnemen, ook na een relatiebreuk beschermd zijn.

  Mijnheer de minister, het regeerakkoord voorziet in de pensioensplit. Tegen wanneer mogen we een eerste voorstel verwachten? Zal de pensioensplit automatisch worden uitgevoerd?

  Robin Tonniau:

  Mijnheer de minister, we moeten eens praten over uw pensioensplit, het laatste idee om te besparen op de pensioenen. De mensen thuis denken misschien dat u uw pensioen zult splitsen, dat u uw pensioenbonus in tweeën zult hakken en dat u de helft aan de mensen zult geven. Dat is het echter niet: u wilt de pensioenen van de werkende mensen splitsen.

  De regering heeft nog maar pas de meest vrouwonvriendelijke pensioenhervorming ooit doorgevoerd. De N-VA krijgt daardoor klappen in de peilingen en wil nu haar imago wat oppoetsen door te doen alsof ze de pensioenen van vrouwen zal redden.

  Wat betekent de pensioensplit concreet? Jef krijgt een pensioen van 1.700 euro netto. Maria moet het stellen met ocharme 1.300 euro per maand. Na uw split krijgen zij elk 1.500 euro. Daarmee zitten ze allebei onder de armoededrempel in België. U zult de ongelijkheid niet wegwerken, u zult die gewoon herverdelen. De pensioensplit is een brute besparing, want om die in te voeren, moet u natuurlijk ook het echtscheidingspensioen afschaffen. Dat echtscheidingspensioen zorgt ervoor dat het pensioen van zowel Jef als van Maria bij een scheiding vandaag boven de armoededrempel uitkomt, alletwee.

  Het is eigenlijk heel simpel. U duwt vrouwen die deeltijds hebben gewerkt, met de pensioenmalus de armoede in en u zegt aan de man dat het zijn fout is. Het is echter niet de schuld van de man dat het pensioen van zijn vrouw te laag is. Dat is uw schuld, dat is uw verantwoordelijkheid, mijnheer Jambon.

  Hoeveel zult u besparen door de afschaffing van het echtscheidingspensioen en de invoering van de pensioensplit?

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, we hebben zware debatten, tot zelfs in de nacht, over de pensioenhervorming achter de rug. Daarin hadden we het af en toe over de houdbaarheid van het systeem, maar nog veel vaker over de genderkloof. Ondanks dat we herhaaldelijk uitlegden en aantoonden dat vrouwen voortaan veel hogere pensioenrechten opbouwen dan in het verleden, blijft het pensioen van vrouwen iets lager dan dat van mannen.

  Dat komt niet door de hervorming, maar vooral door de keuzes die in het gezin gemaakt worden. Natuurlijk is het in eerste instantie onze bedoeling dat die keuzes niet gemaakt moeten worden, dat vrouwen niet hoeven te kiezen om thuis te blijven, dat we de arbeidsmarkt flexibel genoeg maken en dat er voldoende kinderopvang is, zodat werk en gezin volledig gecombineerd kunnen worden.

  Als er dan toch voor gekozen wordt om thuis te blijven om de kinderen naar school te brengen en af te halen of om zorgtaken op zich te nemen, dan vinden wij het maar fair dat die keuzes later ook gedragen worden door datzelfde gezin. Immers, in onze ogen is er geen probleem wanneer partners gelukkig samenblijven – dan worden de liefde en het geld gedeeld –, maar natuurlijk wordt het pas echt problematisch wanneer er een scheiding volgt, want dan is degene die zich heeft opgeofferd om thuis te blijven voor de kinderen in het nadeel, aangezien die pensioenrechten mist.

  Daarom is het fair dat daarvoor een oplossing komt. Wij hebben de pensioensplit ook in het regeerakkoord opgenomen.

  Mijn vraag aan u is heel eenvoudig. Wij hebben de pensioenhervorming nu achter de rug. Wanneer komt de pensioensplit eraan?

  Jan Jambon:

  Wij hebben in het regeerakkoord inderdaad afgesproken dat ik in de loop van 2026 – daarmee beantwoord ik meteen de vraag naar de timing – met een voorstel kom. Drie van de vier vraagstellers zijn heel actieve leden van de commissie voor Pensioenen en zullen zich mijn toelichting in commissie herinneren dat wij eerst de gemengde loopbanen met de minimumpensioenen aanpakken. Vervolgens zal ik – 2026 zal nog niet voorbij zijn – samen met de minister van Justitie en de minister van Middenstand, Zelfstandigen en Kmo’s met maatregelen komen om de pensioensplit aan te moedigen door in het huwelijkscontract of het wettelijk samenlevingscontract een regeling op te nemen voor de verdeling van pensioenen in geval van een echtscheiding.

  Net zoals bij andere afspraken engageer ik mij ertoe de afspraken uit het regeerakkoord uit te voeren.

  Ik stel vast dat men van alle zijden, ook van regeringspartijen, nog andere voorstellen bepleit. Dat kan; dat is gewettigd. Die voorstellen moeten op de tafel van de regering komen. Daarna zullen wij bekijken over welke voorstellen wij een consensus kunnen vinden en zal ik met maatregelen naar het Parlement komen.

  Op de vraag wanneer wij dat zullen doen, antwoord ik dus dat wij eerst het probleem van de gemengde loopbanen oplossen. Daarna komen wij met de pensioensplit.

  Nahima Lanjri:

  Dank u wel, mijnheer de minister. In het regeerakkoord staat inzake de pensioensplit, waar cd&v ook voor gepleit heeft, dat we die gaan aanmoedigen. Dat is juist het probleem. Dat is onvoldoende. Daarin stond cd&v echter alleen. Intussen zijn de geesten wel gerijpt. Dat is goed.

  We hebben in de commissie van de experts, onder meer Devolder en Hendricks, gehoord dat de vrijwilligheid niets zal opleveren. Dat zeggen wij ook al heel lang. Dat wordt ook bewezen door het voorbeeld van Canada. Wij willen dat elke vrouw erop vooruitgaat en dus moet elke vrouw een fatsoenlijk pensioen krijgen. En nee, mijnheer Tonniau, het is niet de bedoeling mensen onder de armoedegrens te duwen. Dat gaan we niet doen, dat zullen we niet tolereren.

  Het moet meer zijn dan enkel een huwelijkscontract afsluiten bij de notaris. Volgens de cijfers heeft immers maar 31 % van de gehuwden een huwelijkscontract en van de samenwonenden 0,6 %. Daarmee zullen we het dus niet redden. Dan lossen we het alleen maar op voor de (…)

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik kijk uiteraard uit naar het resultaat.

  Maar, beste collega’s van de N-VA, voor ons verdient eerlijk gezegd iedereen die zorgtaken opneemt een eerlijk deel van het pensioen. Dat mag niet afhangen van het feit of men een sterke advocaat kan betalen om de kleine lettertjes van een huwelijkscontract in te vullen of van het feit of men een rechtszaak kan betalen. Dat eerlijke deel van het pensioen moet automatisch toegekend worden aan iedereen die zorgtaken verleent.

  Zo’n wetsvoorstel heb ik al voor Vivaldi ingediend. Het kan vandaag al. De overheid heeft al die gegevens. Het is perfect mogelijk. Waarom zouden we dan in godsnaam mensen op kosten jagen?

  Voor Vooruit is het glashelder: wie zorgt voor het gezin, meestal de vrouwen, moet automatisch beschermd worden, zonder ingewikkelde procedures, zonder (…)

  Robin Tonniau:

  Mijnheer de minister, u hebt geantwoord over het tijdspad en op de vragen van mijn collega's, maar u hebt niet geantwoord op mijn vraag hoeveel de invoering van de pensioensplit kost. Het staat in de begroting. De invoering van de pensioensplit is een besparing, want u schaft natuurlijk ook het echtscheidingspensioen af. Daarover zegt u niets. Komaan, N-VA!

  Het echtscheidingspensioen bestaat voor mensen die scheiden. Het dient om het pensioen van het slachtoffer van de scheiding met het laagste pensioen op te trekken. U verwijst naar de verantwoordelijkheid en de keuzes die gemaakt worden binnen een gezin. Veel gezinnen hebben vandaag evenwel geen keuze. Als kinderopvang te duur is, heeft een gezin geen keuze. Als de Vlaamse overheid bespaart op het leerlingenvervoer in het buitengewoon onderwijs en die bus gewoon afschaft, dan heeft een gezin geen keuze, dan moet er iemand thuisblijven om voor de kinderen te zorgen.

  U flexibiliseert de arbeidsmarkt. U bespaart op alle mogelijke openbare diensten, Vlaams en federaal, het kan niet op. En dan het lef hebben om te zeggen dat de schuld bij de mensen ligt (…)

  Eva Demesmaeker:

  Dank u wel voor het antwoord, mijnheer de minister. Ik heb inderdaad wel wat variaties gehoord en dat mag ook, denk ik. We komen er samen wel uit. Misschien is er ook wel een verschil in visie. Ik hoor sommige collega's ervoor pleiten dat de maatschappij het gat vult. Die visie deel ik helemaal niet. En als het de bedoeling is om in een huwelijk in te breken in goed gemaakte afspraken, dan deel ik die visie ook niet. Wat wel absoluut belangrijk is, is dat wanneer binnen een gezin bepaalde keuzes zijn gemaakt en het daarna fout loopt, de partner absoluut beschermd wordt. Die bescherming moet de norm worden, zowel voor wettelijk samenwonenden als voor gehuwden. Daar zijn we het volgens mij over eens. Het zullen nog boeiende commissievergaderingen worden. Ik kijk ernaar uit om er samen werk van te maken.

• Vraag: De rol van Medex na de afschaffing van het ziektepensioen

  gezondheid en welzijn

  De rol van Medex na de afschaffing van het ziektepensioen
  

  Beantwoord door

  Vooruit Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)
  

  op 13 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Eva Demesmaeker bekritiseert het ziektepensioen als een "schande" waarin langdurig zieke ambtenaren zonder perspectief belandden, koste meer dan 2 miljard per jaar en vraagt of er nu een piek aan dossiers is en of controles grondig genoeg verlopen. Minister Frank Vandenbroucke beaamt dat het systeem "een val" was en benadrukt dat de hervorming – mede met minister Jambon – de toestroom naar Medex niet vergroot, maar wel strengere controles en betere begeleiding naar de ziekteverzekering invoert, met een koninklijk besluit om misbruik tegen te gaan. Demesmaeker dringt erop aan ook het opsparen van ziektedagen af te schaffen, omdat dit volgens haar re-integratie bij lokale besturen bemoeilijkt. Vandenbroucke wijst erop dat de focus nu ligt op het stoppen van misbruikpraktijken en betere begeleiding, maar zijn antwoord over de bestaande 80.000 gevallen blijft onvolledig door tijdsgebrek.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, eindelijk is het binnenkort gedaan met het ziektepensioen. Ik vind dat echt wel hoog tijd, want het heeft lang genoeg geduurd. Het ziektepensioen was een echte schande, een vergeetput waarin langdurig zieke ambtenaren veel te snel werden geduwd en waarin ze vervolgens bleven zitten, zonder nog enig perspectief te krijgen.

  Ik ben dan ook heel blij dat dat binnenkort niet meer mogelijk zal zijn. Ik heb de verhalen gelezen, net zoals u, bijvoorbeeld van Yentl, 25 jaar oud en afgeschreven voor de rest van haar carrière. Dat is heel erg, dat is schrijnend.

  Ik vraag me wel af of de controledienst op dit moment geen piek aan dossiers ontvangt. Zoals bij elk systeem dat op zijn einde loopt, bestaat immers de neiging om op het laatste moment nog snel mensen in dat statuut onder te brengen. Hebt u er een zicht op of er de voorbije weken of maanden sprake is van een piek? Kunt u mij ook garanderen dat er momenteel nog voldoende personeel beschikbaar is bij die controledienst om alle controles grondig uit te voeren? Een van de verhalen die ik las, ging over een vrouw die zei dat de controleartsen amper tien minuten naar haar hadden gekeken, en daarmee een kruis over haar carrière maakten. Dat is bijzonder schrijnend. Dat moeten we absoluut vermijden.

  Misschien nog belangrijker, het aantal mensen dat vandaag nog in dat statuut van ziektepensioen zit, bedraagt meer dan 80.000. Dat kost ons allen samen meer dan 2 miljard euro per jaar. Achter die kostprijs zitten echter vooral heel veel mensen die vroeger niet de begeleiding hebben gekregen die ze nodig hadden. Misschien moeten we nu de kans grijpen om die mensen, voor zover ze dat zelf willen en perspectief zien, opnieuw bij de hand te nemen en hen toekomstgericht kansen te bieden om te re-integreren en terug aan het werk te gaan.

  Frank Vandenbroucke:

  Mevrouw Demesmaeker, ik heb net zoals u jarenlang uitgekeken naar deze hervorming. Dit was een onderdeel van het rapport van de Commissie Pensioenhervorming 2020-2040, dat ik in 2014 aan Charles Michel heb gegeven. Daarin stond dat dit moest gebeuren. Daarna heb ik daar zelf nog onderzoek naar gedaan en daarover gepubliceerd. Dat systeem was een schande. Het hield jonge mensen gevangen in armzalige kleine uitkeringen, terwijl ze niet aan werk konden raken. Dat was een echte val, terwijl anderen daar misschien op een bepaalde manier van konden profiteren. Eindelijk is dat van de baan en gaan we het systeem totaal hervormen. Ik vind dat een zeer belangrijk punt dat we samen met minister Jambon hebben bereikt.

  Zeer concreet zal dat de toestroom naar Medex eigenlijk niet veranderen. Medex blijft een rol spelen. Het is niet zo dat Medex meer werk krijgt of dat er een grote toestroom naar Medex ontstaat. We vragen Medex wel om strenger te kijken naar wat de vroegere overheidswerkgever wel of niet heeft ondernomen om alternatieven te zoeken. We vragen Medex ook – ik heb vanmorgen overigens het koninklijk besluit ter zake naar de Raad van State gestuurd – om bepaalde pistes die door overheidswerkgevers werden gebruikt, soms misschien in overleg met de mensen zelf, stop te zetten. Het gaat om pistes die werden gebruikt om die controle wat te passeren, uit te stellen of gedurende lange tijd niet te laten gebeuren.

  Met andere woorden, Medex zal zorgvuldiger en strenger toekijken, maar krijgt niet meer werk. Het werk verschuift inderdaad naar de ziekteverzekering, omdat de mensen die toch langdurig invalide zijn in de ziekteverzekering zullen terechtkomen. U weet dat we daar ook nog heel veel werk hebben om dat goed te doen. De volledige begeleiding gaat daarnaartoe.

  Uw zeer concrete vraag over de groep die jaren geleden al in dit systeem is terechtgekomen (…)

  Voorzitter:

  Ik moet u onderbreken, mijnheer de minister, want uw twee minuten spreektijd zijn voorbij. Gelijke monniken, gelijke kappen.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw gedeeltelijk antwoord. De spreektijd is kort en ik zal die dan ook volledig benutten. Het systeem is inderdaad verschrikkelijk en het is goed dat het stopt. Daarnaast hoop ik ook dat u, net zoals u hiermee vooruitgang hebt geboekt, ook het opsparen van ziektedagen zult aanpakken. Ik merk zelf bij de lokale besturen dat het opsparen van ziektedagen door ambtenaren de re-integratie moeilijker maakt. Ik hoop dus dat we dat in het volledige plaatje ook heel snel kunnen afschaffen, zodat we sneller trajecten kunnen opstarten en hopelijk nooit meer terechtkomen in scenario’s waarbij mensen, zoals in het verleden, gedumpt worden in het statuut van het ziektepensioen.

• Vraag: De uitkeringsinstellingen en een goedkopere vakbondsadministratie

  Vraag: De kosten van de uitbetalingsinstellingen en de vakbonden

  De uitkeringsinstellingen en een goedkopere vakbondsadministratie
  De kosten van de uitbetalingsinstellingen en de vakbonden
  Kosten van uitkeringsinstellingen en vakbondsadministratie summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  

  op 23 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Eva Demesmaeker (N-VA) en Florence Reuter (MR) bekritiseren de jaarlijkse 80 miljoen euro extra subsidie voor vakbonden – nu 20 miljoen/jaar – om werkloosheidsuitkeringen uit te betalen, ondanks een gehalveerd aantal werklozen en onvoldoende digitale vooruitgang. Ze vragen om de "PS-bonus" af te schaffen, de besteding te controleren en de rolconflicten van vakbonden (uitbetaler en belangenbehartiger) aan te pakken, zoals in Duitsland en Frankrijk. Minister David Clarinval (MR) erkent dat de digitalisering (eGov 3.0) onvoldoende vordert ondanks de extra middelen en dreigt met ingrijpen als de RVA geen verbetering doorvoert, maar benadrukt dat digitalisering inclusief moet blijven voor wie persoonlijk contact nodig heeft. Beide parlementsleden dringen aan op herallocatie van de middelen naar drukker belaste instanties zoals OCMW’s en eisen transparantie over efficiëntie en belangenverstrengeling.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, deze legislatuur krijgen de vakbonden 80 miljoen extra boven op het bedrag voor de normale werkingskosten voor de uitbetaling van werkloosheidsuitkeringen. Dat is bijzonder veel, zeker in een context waarin het aantal werklozen halveert. Dat is niet meer normaal.

  We weten allemaal hoe moeilijk de begrotingsoefening is. Het is dan ook maar fair dat iedereen zijn bijdrage levert. Daarom doen wij u een voorstel: door de PS-bonus in de vuilnisbak te gooien, kunnen ook de vakbonden hun eerlijke bijdrage leveren. Voor alle duidelijkheid gaat het dus niet om de middelen voor de normale werkingskosten, maar om de extra middelen die door de vorige minister werden toegekend.

  Dat extraatje is hoe dan ook moeilijk te verdedigen. Een van de redenen voor de invoering ervan was om te vermijden dat werklozen nog fysiek naar de vakbond moesten gaan of telefonisch contact opnemen. In de praktijk stellen we vast dat daarin weinig is veranderd. Daarom is die bonus in onze ogen ook niet te verantwoorden.

  Mijnheer Dermagne, u weet goed genoeg dat de financieringsformule werd aangepast om te vermijden dat de middelen voor de vakbonden in dezelfde mate zouden dalen als het aantal werklozen. Dat is ook het gelukt: dat cadeautje bedroeg destijds 7,6 miljoen euro, maar is intussen opgelopen tot 20 miljoen euro per jaar, en dat terwijl onze grote hervormingen het aantal werklozen halveerden. Dat bedrag is volgens ons dus niet langer te verantwoorden.

  Mijnheer de minister., wat hebben de vakbonden met die extra middelen gedaan? Hoe ver staat de digitale omslag vandaag? Misschien nog belangrijker, wie controleert de kwaliteit van de dienstverlening? Zo niet geven we gigantische financiële middelen (…)

  Florence Reuter:

  Monsieur le ministre, je pense que nous rêvons tous d'un service public efficace et doté d’outils numériques à la pointe, surtout s’il est au service de la population.

  En 2017, avec un financement en parallèle, nous avons demandé au service de traitement des allocations de chômage la numérisation de ses outils. Cinq ans plus tard, un recalcul a effectivement été effectué et un montant supplémentaire a été ajouté, ce qui nous amène aujourd’hui à 20 millions d’euros par an. Il est vrai que cette somme va essentiellement aux principaux organismes chargés du paiement des allocations de chômage, à savoir les syndicats.

  Actuellement, nous savons que la situation budgétaire est ce qu’elle est. Nous savons aussi, monsieur le ministre, que la numérisation et les outils à la pointe ne sont pas encore tout à fait au rendez-vous. Il subsiste encore beaucoup de lourdeurs dans le traitement des informations. Au vu du nombre de chômeurs qui diminue, nous nous demandons surtout si cet argent ne pourrait pas être affecté ailleurs, là où les besoins sont plus importants.

  Monsieur le ministre, ces 20 millions d'euros sont-ils aujourd’hui justifiés? Existe ‑ t ‑ il effectivement des indicateurs montrant que cette numérisation a r é ellement progress é et que nous disposons d é sormais d ’ outils v é ritablement à la pointe? Je pense d é j à conna î tre la r é ponse. Enfin, au regard du nombre de dossiers en baisse, est ‑ il encore normal d ’ allouer autant d ’ argent à des organismes qui – nous en reparlerons sans doute souvent au cours de cette l é gislature –, jouent parfois un double jeu? En effet, ils représentent les travailleurs tout en assurant le paiement des allocations, ce qui les place un peu en situation de juge et partie.

  David Clarinval:

  Mesdames les députées, assurer un service public durable, performant et efficient dans un contexte de moyens limités, tel est le défi auquel sont confrontés de nombreux services publics, mais aussi les syndicats.

  L'accord de gouvernement prévoit en effet la mise en œuvre de l'eGov 3.0, dont l'importance est primordiale. Ce projet met l'accent sur l'orientation "usager", une politique fondée sur les données et une prestation de services intégrés. Il doit permettre de moderniser en profondeur le fonctionnement de la sécurité sociale.

  Par ailleurs, l'accord de gouvernement prévoit également que chaque service public garantisse que toutes les interactions avec les citoyens et les entreprises puissent s'accomplir numériquement. Nous sommes en 2026. Le service numérique est ce que les citoyens sont en droit d'attendre de leurs autorités. Des procédures plus rapides, une qualité accrue et des coûts maîtrisés: cela va dans l'intérêt du contribuable comme de l'ensemble des acteurs de la sécurité sociale.

  Meer digitalisering voor wie dat wenst en ermee om kan gaan, betekent evenwel ook meer tijd en ruimte voor wie nood heeft aan een persoonlijk contact, waarvoor er door gebrek aan efficiëntie steeds minder tijd en ruimte is. Dat gaat me na aan het hart.

  De digitalisering is een inclusief project. Dames, u herinnert er terecht aan dat de uitbetalingsinstellingen in de vorige legislatuur substantieel bijkomende financiële middelen verkregen. Echter heb ik sindsdien geen gevoelige verbetering op het vlak van digitalisering en betere toegankelijkheid voor de sociaal verzekerden vastgesteld. Ik ben daarom van mening dat de vooruitgang die op vlak geboekt is, onvoldoende is om de vooropgestelde modernisering van de werkloosheidsverzekering te realiseren, en dat een koerswijziging zich opdringt. Ik heb dus het beheercomité van de RVA aangeschreven, opdat het de beslissingen neemt die zich opdringen. Indien men niet tot bevredigende antwoorden komt, zal ik de nodige initiatieven nemen.

  Eva Demesmaeker:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de minister. Ik voel heel veel goede wil van uw kant. Dat geeft me vertrouwen dat de hervormingen die we hadden ingeschreven, ook volbracht zullen worden en dat het deze keer niet voor niets zal zijn geweest.

  De begrotingsoefening wordt zeer moeilijk. Daarom vragen we te besparen waar het kan. Welnu, in het betreffende domein moet die oefening zeker worden gemaakt. Die oefening is er ook mogelijk. Laten we eerlijk zijn, de druk – ik merk het als burgemeester en met mij ongetwijfeld de vele parlementsleden hier met een lokaal mandaat – verschuift en ligt niet meer bij de uitkeringsinstellingen maar bij de OCMW’s. Het kan niet zijn dat als er werk verdwijnt bij de ene instelling en meer werk is bij een andere instelling, de financiering niet mee volgt. Iedereen moet zijn deel doen, dus ook de vakbonden.

  Florence Reuter:

  Monsieur le ministre, merci pour vos réponses. Vous êtes d'accord avec moi, on ne dépense pas l'argent qu'on n'a pas. C'est la base. En plus, quand on met de l'argent public à disposition d'un organisme, celui-ci doit être efficace. Je vous remercie donc d'évaluer les choses, de voir si l'argent utilisé l'a été à bon escient, de revoir le système si c'est nécessaire. J’aimerais aussi, et le MR le soutient depuis longtemps, que les syndicats ne soient pas à la fois l'organisme qui s'occupe des demandeurs d'emploi, qui s'occupe des travailleurs, et celui qui paie les allocations; parce que là, il y a un conflit d'intérêts quelque part. Je citerai des pays comme la France ou l'Allemagne, où ce ne sont pas les mêmes organismes qui paient et qui s'occupent de leur métier premier. Le métier premier d'un syndicat, c'est de s'occuper de la défense du travailleur, du respect des droits, des règlements de travail. C'est le métier d'un syndicat. Ce n'est pas payer les allocations de chômage financées par l'État. Je vous remercie.

• Vraag: De betoging van de vakbonden tegen de hervormingen van de regering

  Vraag: De antisociale beleidsmaatregelen van de regering en de eisen van de betogers

  Vraag: De nationale betoging tegen de hervormingen van de regering-De Wever

  Vraag: Het sociale beleid van de arizonaregering

  Vraag: De nationale betoging van 12 maart

  Vraag: De syndicale acties

  De betoging van de vakbonden tegen de hervormingen van de regering
  De antisociale beleidsmaatregelen van de regering en de eisen van de betogers
  De nationale betoging tegen de hervormingen van de regering-De Wever
  Het sociale beleid van de arizonaregering
  De nationale betoging van 12 maart
  De syndicale acties
  Nationale vakbondsbetoging tegen regeringshervormingen en sociaal beleid summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 12 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens een felle discussie over het asociaal hervormingsbeleid van de regering-De Croo bekritiseren oppositiepartijen unaniem de pensioenhervorming (67-jarige leeftijd, lagere uitkeringen), accijnsverhogingen op energie midden in de crisis en flexibele arbeidsmaatregelen die volgens betogers (100.000+ mensen) vooral werkenden, vrouwen en middenklasse treffen, terwijl superrijken en bedrijven gespaard blijven. Hedebouw (PVDA) en Schlitz (Ecolo) benadrukken dat de regering sociaal overleg negeert, De Smet (DéFI) en Thémont (PS) wijzen op jobverlies, armoederisico’s en gebrek aan economische visie, terwijl Coenegrachts (N-VA) de chaotische uitvoering en uitgestelde beslissingen (bv. 1 miljard euro onbenut voor energiekosten) aanvalt. Premier De Wever (N-VA) verdedigt de hervormingen als noodzakelijk voor toekomstige generaties en budgettaire houdbaarheid, claimt overleg met sociale partners (o.a. Groep van Tien) en stelt dat staken de economie schaadt, maar Hedebouw ontmaskert dit als désinformatie: minister Jambon’s uitspraak ("vrouwen moeten zich aanpassen") en geheime powerpoints over pensioenen bewijzen volgens hem het verborgen asociale karakter. Demesmaeker (Vlaams Belang) steunt de regering en bekritiseert vakbonden die hervormingen blokkeren, terwijl Schlitz de maatregelen regressief noemt, vergelijkbaar met 19e-eeuwse arbeidsomstandigheden.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de premier, vandaag kwamen weer meer dan 100.000 mensen op straat. De mobilisatie gaat door. Dertien keer werd er nationaal gemobiliseerd en het volk komt nog steeds op straat, tegen uw beleid. De mensen zijn nog altijd kwaad en wij, volksvertegenwoordigers, zijn gaan luisteren naar wat zij te zeggen hadden. Zij hebben veel te zeggen, mijnheer de eerste minister. Heidi bijvoorbeeld zegt: "Ik heb deeltijds gewerkt om voor mijn kinderen te zorgen en om mijn man de kans te geven om carrière te maken en nu ben ik de klos. Mijnheer Jambon, ik heb heel mijn leven heel hard gewerkt. Blijf van mijn pensioen af."

  Santina me dit aussi: "Dis-le au premier ministre: il peut venir prendre ma place, parce que, nous, on travaille chez Aldi. C'est un travail dur. Jusque 67 ans, on n'y arrivera pas. On a déjà des problèmes de santé. Qu'il prenne ma place. Moi, je veux bien prendre sa place et, lui, qu'il prenne la mienne!"

  Dat is wat we vandaag op de betoging hebben gehoord. Honderdduizend mensen, die de overgrote meerderheid van ons land vertegenwoordigen, maken duidelijk dat ze uw politiek niet pikken: langer werken voor een lager pensioen.

  Ze pikken het niet dat de regering de accijnzen wil verhogen, midden in een energiecrisis. Ze pikken het niet dat men het geld weeral bij de werkende klasse haalt en niet bij de supermiljonairs. Ze pikken het niet dat u volgens uw maatschappijvisie de sociale zekerheid wilt afbreken om de oorlog te betalen. Dat is wat 100.000 mensen vandaag hebben gezegd.

  Mijn vraag is dan ook duidelijk, mijnheer de eerste minister. Zult u terugkomen op uw asociaal pensioenbeleid? Zult u terugkomen op de verhoging van de accijnzen, zodat mensen hun facturen nog kunnen betalen? Zult u terugkomen op uw beleid dat de werkende bevolking treft en de supermiljonairs ontziet?

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, avez-vous entendu les 100 000 manifestants et manifestantes qui ont marché ce matin dans les rues de Bruxelles? Je n'ai pas l'impression. Pour vous raconter un peu, ce matin, il y avait des profs, des fonctionnaires, des pensionnés, des ouvriers, énormément d'ouvriers. J'ai parlé avec des ouvriers notamment du secteur de la sidérurgie, qui n'en peuvent plus. Il y avait des travailleurs sociaux évidemment, des travailleurs des arts mais aussi des travailleurs et des travailleuses du secteur de la santé. Tous me parlent d'une chose: de l'injustice des mesures que vous portez. Ils me disent: "Mais comment peuvent-ils ne fût-ce que décider de cela? D'où cela leur vient-il?"

  Monsieur le premier ministre, en réalité, ce matin, vous étiez au salon de l'armement. Donc, non, vous n'avez pas entendu, ni vu, ni rencontré les manifestants, parce que vous étiez en train de vous demander comment vous alliez dépenser leur argent. Je vais alors aussi vous dire qui n'était pas là ce matin. C'est vrai, des gens n'étaient pas là. Les patrons de la Fédération des Entreprises de Belgique (FEB) n'étaient pas là. Eux sont en effet contents de vos réformes. Ils ne devront plus payer l'index pour certains travailleurs, les primes de nuit ainsi que certaines cotisations patronales.

  Je continue de vous parler, monsieur le premier ministre! Je vous raconte la manifestation de ce matin, vu que vous n'y étiez pas. Vous êtes un peu distrait.

  Bart De Wever:

  (…)

  Sarah Schlitz:

  Essayez de l'intégrer alors dans la réforme des pensions. Votre côté féminin pourrait s'avérer utile.

  Je vous disais que quelques personnes sont contentes, mais ce n'est pas la majorité de la population, des travailleurs et des pensionnés qui, eux, sont aujourd'hui frappés de plein fouet par vos réformes.

  Monsieur le premier ministre, que répondez-vous à ces manifestants? Avez-vous rencontré une seule fois les représentants des travailleurs et des travailleuses dans ce pays depuis le début de votre mandat? Répondez à la question!

  Steven Coenegrachts:

  Het spijt me, mijnheer de premier, maar, mijnheer Hedebouw, ik moet met u beginnen, want de wereld staat vandaag in brand, mocht u het nog niet gemerkt hebben. Bedrijven kreunen onder de energiefacturen. Mensen staan aan het tankstation met zweetdruppels op het voorhoofd te tanken. Gezinnen laten de verwarming uitstaan uit angst voor de gasfactuur en de vakbonden kiezen ervoor om te staken. Ze gaan betogen, kiezen voor stilstand en leggen de economie lam. Ze kiezen ervoor om gastankers, die gisteren voor de haven van Zeebrugge lagen, te blokkeren en door te sturen, in plaats van onze gasvoorraad aan te vullen.

  Collega’s, dat is een aanslag op onze jobs, een aanslag op onze welvaart. U staat hier te jubelen alsof het vandaag een feestdag is. Shame on you! Premier, ook u gaat vandaag echter niet vrijuit. U hebt veel hervormingen aangekondigd, u hebt veel mensen bang gemaakt en veel ongerustheid gecreëerd. Wat is daar vandaag al van gekomen?

  Ofwel maakt u hervormingen zo complex, met zoveel kafka en zoveel chaos, dat u ze zelf 'stinkende kamelen' moet beginnen noemen; ofwel komt u uw beloftes niet na. Al 1,5 jaar staat er namelijk 1 miljard euro klaar voor de bedrijven om hun energiefactuur te verlichten en u krijgt dat geld niet uitgegeven, premier.

  Ofwel stelt u beslissingen uit, ofwel hebt u gewoon slechte ideeën, zoals die accijnsverhoging op gas. Wat een idee in deze tijden, om de gasfactuur nog verder te verhogen. Door die chaos, door die onzekerheid en door uw stinkende kamelen zijn mensen boos en ongerust en komen ze op straat.

  Wanneer hakt u knopen door? Wanneer gaat u duidelijkheid geven? Bent u bereid die accijnsverhoging op gas in te slikken en…

  Voorzitter:

  Dank u wel, mijnheer Coenegrachts. U bent erin geslaagd zowel applaus te oogsten bij uw eigen fractie als bij de PVDA. Ik denk dat hier een interessant front tot stand komt.

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, je suis moi aussi passé à cette fameuse manifestation – où il y avait tout le monde sauf vous – pour rencontrer les exclus et les oubliés, les sacrifiés de l'Arizona. J'ai rencontré des enseignants, des infirmiers, des infirmières, des employés, même des indépendants, toute une série de gens unis par un même sentiment d'inquiétude et de colère.

  Soyons honnêtes, je comprends la nécessité de certaines réformes. Je comprends le besoin de penser aux générations futures. Il faut reconnaître que n'importe quel gouvernement responsable aurait dû de toute façon prendre des mesures impopulaires.

  Mais vos réformes sont particulièrement brutales, idéologiques et elles frappent surtout les plus faibles. On l'a vu avec les ALE. On l'a vu avec les aidants proches. On le voit aujourd'hui avec les pensions des femmes. Dans chaque dossier, sans exception, l'Arizona tire d'abord et discute ensuite.

  Monsieur le premier ministre, quand on veut imposer une forme d'austérité et remettre les finances publiques en ordre, je crois qu'il faut accompagner cela d'un message d'adhésion. Ce message d'adhésion, nous ne le voyons pas.

  J’ai une seule vraie question pour vous, monsieur le premier ministre: où sont les emplois? Où sont les emplois de l'Arizona? Quelle est votre stratégie de l'emploi, à part les flexi-jobs et le travail de nuit? Quelle est votre stratégie industrielle, à part les remontrances que vous adressez régulièrement à la Commission européenne? Où est votre stratégie sur l'intelligence artificielle, dont chacun autour de nous sent qu’elle inquiète de plus en plus un nombre grandissant de travailleurs?

  Vous passez tellement de temps et tellement d'énergie à réformer dans tous les sens que vous passez très peu de temps à créer et à inspirer. Je ne sais pas s'il y avait 100 000, 120 000 ou 80 000 personnes dans les rues. Mais quand on a ne serait-ce que 80 ou 100 000 personnes dans les rues un an après son entrée au gouvernement, cela veut dire quand même qu'on a raté quelque chose en termes d'adhésion.

  On ne mobilise pas une population simplement avec des mesures d'austérité. Il y a beaucoup d'action mais jusqu'ici, il n'y a pas de vision.

  Une seule et même question: où sont les emplois de l'Arizona?

  Sophie Thémont:

  Monsieur le premier ministre, en effet, 100 000 personnes étaient aujourd’hui dans les rues de Bruxelles pour manifester, mais surtout pour dénoncer les mesures antisociales prises par votre gouvernement. Après la grève nationale des 24, 25 et 26 novembre – massivement suivie dans notre pays –, vous aviez le choix: les écouter ou passer en force.

  Force est de constater que vous avez choisi de poursuivre votre coup de force antisocial. La liste de vos mesures est violente et interminable: double saut d’index – que vous avez fait passer, je le rappelle, en force, en commission, toute la nuit et sans concertation sociale –, réforme des pensions – à laquelle les femmes vont devoir "s’adapter" –, travail de nuit élargi et contrats zéro heure.

  Monsieur le premier ministre, qu'est-ce qu'un double saut d’index? C’est un braquage du pouvoir d’achat et une perte directe pour les travailleurs. Il arrive au moment où le prix de l’énergie explose. Votre réforme des pensions, c’est l’âge de la pension qui recule, ce sont des conditions plus dures et des pensions, encore une fois, rabotées. Quant à votre réforme du travail, elle suit la même logique: toujours plus de flexibilité, plus de pression, moins d’emplois et davantage de précarité. Et qu’observe-t-on? Zéro emploi créé!

  Vous dites qu’il faut faire des efforts budgétaires, mais ce sont toujours les mêmes qui doivent les faire: les travailleurs, les travailleuses, les pensionnés, et surtout la classe moyenne à qui vous aviez promis 500 euros. Aujourd’hui, si des dizaines de milliers de personnes sont dans la rue, c’est parce que beaucoup ont le sentiment de ne plus s’en sortir, de travailler plus pour gagner moins, tandis que le coût de la vie ne cesse d’augmenter.

  Monsieur le premier ministre, allez-vous revenir sur ce double saut d’index et toutes vos mesures (…)

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de premier, collega’s, de generaties vóór mij hebben iets keimoois opgebouwd: een sterke sociale zekerheid, goede pensioenen, bescherming voor wie werkt, en solidariteit tussen de verschillende generaties. Wie dat alles wil beschermen, moet ook op tijd durven te hervormen. Als we blijven vasthouden aan een systeem dat gebouwd is op de realiteit van vele jaren geleden, riskeren we te verliezen wat we vandaag willen verdedigen.

  De wereld rondom ons verandert snel. Dat zien we allemaal. De concurrentie is moordend en we verliezen jobs aan het buitenland. Elke week hoor ik hier opnieuw, van extreem-links tot extreem-rechts: mijnheer de premier, doe er iets aan, die jobs moeten hier blijven. Zodra we de arbeid flexibeler willen maken of het systeem willen hervormen, zodat het financieel houdbaar blijft, staat men in België echter telkens opnieuw op straat. U bent er trots op: 15 miljoen euro verlies voor de luchthaven van Zaventem. U bent daar trots op, maar we verliezen elke dag jobs aan het buitenland. Er werd hier gezegd: shame on you . Ik zeg het in het Nederlands: schaam u.

  De vakbonden staken vandaag opnieuw, terwijl hervormingen broodnodig zijn. Zij weigeren om te hervormen. Een sociale zekerheid die betaalbaar blijft, waar is de vakbond? Pensioenen voor de toekomstige generaties, waar is de vakbond? Bescherming voor wie werkt, de vakbond is er tegenwoordig alleen maar voor wie niet werkt.

  Mijnheer de premier, mijn vraag aan u is eenvoudig. Hoe zorgen we ervoor dat noodzakelijke hervormingen niet worden geblokkeerd door een logica waarin alles als een onaantastbaar verworven recht wordt beschouwd, zelfs wanneer de toekomst van ons sociaal model in gevaar wordt gebracht?

  Bart De Wever:

  Mijnheer de voorzitter, collega’s, "het kan verkeren", zei Bredero. Vorige week moest ik in dit halfrond komen antwoorden op allerlei tussenkomsten, met als voornaamste kritiek dat alles veel te traag ging. Er zouden extra inspanningen nodig zijn om de begroting op koers te krijgen. Het was allemaal niet voldoende en te ingewikkeld. Die kritiek kan ik eigenlijk nog wel aanvaarden. Ze lijkt me deels terecht. Er is inderdaad nog veel werk aan de winkel.

  Vandaag, een week later, hoor ik net het omgekeerde. Het gaat allemaal veel te snel. Het is veel te ingrijpend. Er wordt te veel bespaard. Het sociaal weefsel wordt ontrafeld. Sommigen slagen er zelfs in het ene en het omgekeerde in één tussenkomst te beweren, il faut le faire . In grote partijen bestaat altijd een zekere tendens. Dat begrijp ik. Zolang die twee commentaren elkaar in evenwicht houden, durf ik daarin het bewijs te zien dat we al bij al een evenwichtige koers varen.

  Het is waar dat de regering fors hervormt in de sociale uitkeringen, in de pensioenen, in de arbeidsmarkt, maar ook in de fiscaliteit. Dat doen we ten voordele van wie werkt of onderneemt. We hebben volgens mij ook geen andere keuze, want de problemen die we hebben geërfd, onder meer in de begroting, zijn gigantisch. We doen dat altijd in overleg. Het middenveld en de sociale partners worden er steeds bij betrokken. In de eerste plaats gebeurt dat in de Groep van Tien. Die heb ik inderdaad al ontmoet, al meer dan één keer, mevrouw Schlitz. Het gebeurt ook zeer regelmatig en intensief in het overleg met de kabinetten. De minister van Economie en Werk, de heer Clarinval, die hier aanwezig is, de minister van Sociale Zaken en de minister van Financiën en Pensioenen hebben al meermaals gesproken met de betrokken actoren. Dat overleg heeft resultaat, want het leidt ook tot bijsturing. Minister Jambon zal straks zeker nog antwoorden op een aantal specifieke punten die hier zijn aangehaald.

  Het gemeenschappelijk vakbondsfront heeft mijn kabinet gisteravond laat ook een brief bezorgd met de vraag om een nieuw overleg. Ik had die brief nog niet gezien toen ik vanmorgen vroeg op de radio hoorde dat ik hem niet had beantwoord. Sta mij toe te zeggen dat ik het enigszins ironisch vind dat de vakbonden nachtwerk verwachten van het kabinet en dat wij dus ’s nachts zouden moeten antwoorden op hun brieven. Ik kan hen wel geruststellen, want ik heb de brief ondertussen ontvangen en gelezen. We zullen vandaag antwoorden, binnen de voorziene werkuren, mijnheer Hedebouw. Dat zal u plezier doen. Ik ga mijn medewerkers niet laten overwerken, toch niet daarvoor. In dat antwoord zal ik meedelen dat zij binnenkort een uitnodiging voor de Groep van Tien mogen verwachten.

  Que les nombreuses réformes socioéconomiques puissent laisser un goût amer à certaines personnes, je peux le comprendre, d’autant plus que la désinformation ne tarit pas sur le sujet. Certains n’hésitent pas à déformer les propos des ministres afin d’attiser les tensions.

  Le droit de grève est un droit important dans ce pays et chacun est libre d’en faire usage. Mais il faut être honnête, faire grève ne changera pas la réalité, bien au contraire. La seule solution au marasme socioéconomique et budgétaire dans lequel nous nous trouvons est la création de prospérité, pas sa destruction. Nous ne pouvons donc plus nous accrocher à des recettes du passé qui nous ont conduit à une dette colossale et à une vulnérabilité géopolitique sans précédent.

  Il revient à mon gouvernement de laisser ce pays dans un meilleur état que celui dans lequel nous l’avons trouvé. C’est pourquoi nous ne devons pas nous laisser paralyser par l’opposition qui tente toujours de bloquer l’action d’un gouvernement qui veut mener les réformes nécessaires. Le gouvernement doit avant tout maintenir le cap, tout en restant ouvert aux remarques pertinentes et en demeurant prêt à ajuster les choses lorsque cela est justifié. Nous l’avons d’ailleurs démontré au cours de l’année écoulée.

  Notre devoir est de maintenir le cap. Y faillir serait faire montre d’un immense égoïsme vis-à-vis de nos enfants et petits-enfants. Je vous remercie.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, u verwijt ons foutieve informatie, désinformation , maar de mensen hebben heel goed begrepen wat er speelt. Die 100.000 mensen die onze welvaart produceren, hebben ons heel goed begrepen. U hebt afgelopen vrijdag een akkoord over de pensioenen bereikt. U hebt twee dagen gewacht om een persbriefing met Jambon te organiseren. Twee dagen! Uw 70 powerpointslides mochten niet gefilmd worden. En waarom mochten ze niet gefilmd worden? Omdat u bang was dat Jambon er weer wat zou uitflappen. Hij zou er gewoon de waarheid uitflappen.

  And he did it! He did it! Hij zei gewoon, echt waar, dat de vrouwen zich gewoon moeten aanpassen om tot hun 67 jaar te werken. De arbeiders en de bedienden moeten zich aanpassen.

  Dit is uw probleem: zodra de waarheid gezegd wordt, begrijpen de mensen dat u asociaal bezig bent. Jambons probleem is niet dat hij dikke planken zaagt; hij zaagt gewoon balken, mijnheer de eerste minister.

  De informatiestrijd gaat door. Onze strijd zal ook doorgaan.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, aujourd'hui, vous nous présentez vos réformes comme une modernité, mais c'est précisément l'inverse! Ce sont ces mesures qui représentent un retour vers le passé. Travailler plus la nuit, travailler le dimanche, travailler toujours plus pour moins, travailler plus vieux, avec moins de protection sociale. Travailler plus jeune, également. Aujourd'hui, on peut travailler dès 15 ans; demain, est-ce que ce sera 14 ans, comme aux Pays-Bas, vu qu'apparemment, c'est votre modèle? Nous sommes face à une dégradation des conditions de travail, dignes d'il y a un siècle.

  Monsieur le premier ministre, vous nous dites: "Vous ne nous arrêterez pas." Ce que vous faites, c'est passer en force en continuant d'ignorer les réalités du terrain et les véritables conséquences de vos actes. Nous ne sommes pas les seuls à vous y rappeler: quand la Cour des comptes vous dit à quel point vous êtes en train de vous planter, quand le Conseil d'État recale certaines de vos mesures, ce sont des échecs de votre gouvernement que vous auriez pu anticiper si vous aviez écouté plus tôt (…)

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de premier, uw antwoord komt neer op zeggen dat iedereen vindt dat u slecht bezig bent, dus zal u het wel goed doen. Maar neen, die stinkende, lelijke kamelen van u zijn gewoon fout. Die hogere gasfactuur van u, is gewoon fout. Dat chronisch uitstelgedrag van uw regering, is gewoon fout. U creëert op die manier uw eigen protest, uw eigen betogingen en uw eigen stakingen.

  Alstublieft, hak nu eens knopen door. Breng duidelijkheid voor de mensen. Breng rust voor die mensen. En zorg ervoor dat de gasfactuur niet stijgt. Trek die accijnsverhoging in.

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, je vous remercie de votre réponse.

  "Des réformes à l'avantage de ceux qui travaillent", nous dites-vous. Je vais rappeler quelques chiffres relatifs à la réalité que nous vivons. Rien que pour l'année 2026, 80 000 personnes seront exclues du chômage en Wallonie pour 36 000 emplois disponibles; il y aura 40 000 exclus à Bruxelles pour 21 000 emplois disponibles. En Flandre, cela va mieux, en effet. Toutefois, même là, il ne sera pas évident de trouver les bonnes cases ni les gens pour les remplir, notamment à cause des bâtons dans les roues que vous avez mis pour la formation.

  Si vous ajoutez à cela le contexte géopolitique et la concurrence de l'intelligence artificielle, nous comprenons que nous sommes quand même assez mal barrés pour accomplir le chemin vers votre prospérité. La réalité est que, sans autre mesure – je veux parler de mesures de création d'emplois et de stimulation industrielle –, vous allez faire exploser le taux de pauvreté dans ce pays, bien avant d'avoir pu apercevoir le moindre indice de prospérité.

  Sophie Thémont:

  Monsieur le premier ministre, je ne vous remercierai pas pour vos réponses, étant donné que vous semblez toujours prendre tout à la légère. Aujourd'hui, les gens en ont ras-le-bol de vos slogans mensongers. "Récompenser le travail", mais avec quoi? Un double saut d'index et des primes de nuit supprimées. "Sauver les pensions"? Mais vous ne sauvez rien, puisque vous les diminuez et, de surcroît, vous punissez les femmes. Qui plus est, vous êtes en train d'affirmer que l'opposition pratique la désinformation. Or c'est grâce à l'opposition que nous vous avons fait reculer, monsieur le premier ministre. À quel propos? Au sujet des aidants proches, de votre réforme surréaliste de la TVA et du statut d'artiste.

  Laissez-moi vous donner un petit cours d'histoire! Vous dites que les grèves ne servent à rien. Et vous pouvez bâiller! Franchement, quelle belle image! Je rappelle que les grèves constituent des conquêtes sociales. C'est grâce à elles que les femmes ont obtenu le droit de vote et que nous nous sommes battus pour avoir droit à des congés payés. Alors, vous pouvez encore continuer à bâiller, monsieur le premier ministre, parce qu'il reste encore du travail!

  ( … ): (…)

  Voorzitter:

  Collega’s, mijnheer Bouchez, mevrouw Demesmaeker is aan het woord. Zij krijgt een minuut spreektijd.

  Eva Demesmaeker:

  Collega’s, niemand betwist het recht op staken. Het gaat er nu echter los over. Bedrijven vechten elke dag tegen de concurrentie uit het buitenland. Wij verliezen elke dag opnieuw jobs. Als wij weigeren bij te sturen wanneer de realiteit verandert, maken wij ons eigen systeem gewoon kapot. Als alles een verworven recht is waaraan niemand mag raken, wordt onze maatschappij binnenkort een museum. Ze wordt een museum dat verlies lijdt, dat failliet gaat en dat sluit. Dat is wat wij absoluut willen vermijden. Dat is niet de samenleving waarin wij willen belanden. Onze samenleving moet vooruit.

• Vraag: De aanpak van de langdurig werklozen

  economie en werk

  De aanpak van de langdurig werklozen
  

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  

  op 2 oktober 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Eva Demesmaeker kaart aan dat de socialistische vakbond in Brussel taalvaardigheid en misbruik van lange opleidingen om uitkeringen te rekken als kernprobleem ziet bij 2.200 langdurig werklozen (waarvan slechts 17 Nederlandstalig). Minister Clarinval benadrukt dat de hervorming van werkloosheidsuitkeringen (met tijdslimieten vanaf 2026) 33-42% uitstroom naar werk moet bevorderen, niet opleidingsmisbruik, en wijst op regionale verantwoordelijkheid (Brussel) voor effectief opleidingsbeleid. Demesmaeker beaamt de nood aan snelle arbeidsinschakeling maar waarschuwt voor vangnetmisbruik, pleit voor strenge controle op "kleine lettertjes". Kern: werk boven uitkeringen, met focus op taaldrempels en opleidingsfraude dichten.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, de socialistische vakbond in Brussel is wakker geschoten en heeft het begrepen. De socialistische vakbond heeft begrepen dat taal misschien wel eens een belangrijk element zou kunnen zijn.

  We hebben immers vastgesteld dat er 2.200 mensen langer dan 20 jaar werkloos zijn. Van die 2.200 mensen zijn slechts 17 mensen Nederlandstalig. Slechts 17! De mevrouw van de vakbond zegt nu dat dit komt omdat die mensen tweetalig zijn en daardoor sneller werk vinden. Men is dus 20 jaar werkloos en taal blijkt een belangrijk element te zijn. 20 jaar lang heeft men dus de kans gehad om die taal te leren en nu pas schiet men wakker.

  Wat mij vooral verontrust, is dat de vakbond nog iets anders heeft begrepen. De socialistische vakbond heeft namelijk de kleine lettertjes gelezen. Daarin staat dat er misschien een oplossing zou kunnen liggen in de lange opleidingen. Voor die vakbond draait het nu dus niet om die werklozen naar de meest geschikte opleiding te leiden, maar wel om hen richting een opleiding te leiden die ervoor zorgt dat men zo lang mogelijk van die uitkering kan genieten.

  Daarover maak ik mij enorm veel zorgen. Dat is volgens mij een net dat we moeten sluiten. Het kan immers niet de bedoeling zijn dat mensen door de socialistische vakbond in Brussel geleid worden naar opleidingen die zo lang mogelijk duren om zo lang mogelijk van die uitkering te kunnen genieten. Mijnheer de minister, kunt u mijn zorgen daarover wegnemen?

  David Clarinval:

  Mevrouw Demesmaeker, de hervorming van de werkloosheid heeft een duidelijk doel: een snellere terugkeer naar de arbeidsmarkt voor langdurig werklozen. Door de werkloosheidsuitkeringen te beperken in de tijd stemt ons land zich eindelijk af op het beleid dat in meerdere buurlanden wordt gevoerd. Zoals u weet, zullen de eerste uitsluitingen gebeuren vanaf 1 januari 2026. Er zijn evenwel uitzonderingen voorzien voor wie voorafgaand aan 1 januari 2026 een opleiding gestart is voor een knelpuntberoep, wetende dat de gemiddelde duur van deze opleidingen in 2024 ongeveer 9 maanden bedroeg.

  Het doel van de hervorming is niet om de uitgeslotenen in de richting van het OCMW te duwen of om hen constant in opleiding te houden, maar wel om hun werkelijke terugkeer naar een job te bevorderen. De relevantie en efficiëntie inzake reactivering werden trouwens bevestigd door het Federaal Planbureau in zijn regionale vooruitzichten. Het valideert de raming van de regering van een uitstroompercentage naar werk van 33 % op nationaal niveau. Voor Wallonië en vooral voor Brussel is het vooruitzicht zelfs nog beter, met respectievelijk 34 % en 42 %. Volgens het Federaal Planbureau zouden deze cijfers met de tijd nog moeten verbeteren, zoals we trouwens ook hebben vastgesteld wat betreft de beperking in de tijd van de inschakelingsuitkeringen. Het uitstroompercentage naar werk dat daaruit voortvloeide, bedroeg volgens de RVA in 2015 31 % en bereikte in 2018 al 54 %.

  Wat betreft uw vraag over Brussel, het opleidingsbeleid is een regionaal beleid. Ik hoop dat er binnenkort een regering komt in Brussel die dat beleid ernstig zal nemen.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, u hebt gelijk, we moeten die mensen zo snel mogelijk richting werk proberen te krijgen. We zijn trouwens goed bezig. In dat interview zag ik verontwaardiging bij veel mensen. Oei, ik wist niet dat ik al aan twintig jaar zat. Oei, dat is de eerste keer dat men mij zegt dat ik een opleiding kan volgen om zo meer kans te maken op de arbeidsmarkt. Dat toont volgens mij aan dat we goed bezig zijn. Zorg echter ook voor de kleine lettertjes, zorg ervoor dat het vangnet gesloten blijft, zodat we zoveel mogelijk mensen aan het werk krijgen. Dat is de sociaalste maatregel die we kunnen nemen en het is wat we moeten doen om de rekening op orde te krijgen.

• Vraag: De pensioendiefstal

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het vervroegd pensioen en de gevolgen van perioden van langdurige ziekte en moederschapsrust

  gezondheid en welzijn

  De pensioendiefstal
  De pensioenhervorming
  Het vervroegd pensioen en de gevolgen van perioden van langdurige ziekte en moederschapsrust
  Financiële gevolgen van pensioenwijzigingen, -diefstal, vervroegd uittreden en loopbaanonderbrekingen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 18 september 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De pensioenhervorming met bonus-malussysteem stuit op felle kritiek omdat het kwetsbare groepen (langdurig zieken, laaggeschoolden, zorgverleners) onevenredig treft: zij riskeren tot 25% pensioenverlies door onvrijwillige loopbaanonderbrekingen (ziekte, mantelzorg), terwijl gelijkgestelde periodes (moederschapsverlof, palliatief verlof) pas onder druk werden meegerekend. Minister Jambon benadrukt dat de hervorming betaalbaarheid moet garanderen via een geleidelijke invoering (volledig effect pas over 15 jaar) en correcties voor ziekte, maar critici noemen de maatregelen onrechtvaardig (straffend voor wie vroeg startte in zware jobs) en intergenerationeel oneerlijk (jongeren betalen de rekening). De sociale onrust en desinformatie over de impact blijven groot, met een polarisatie tussen "noodzakelijke hervorming" (N-VA) en "elitaire strafmaatregel" (oppositie).

  Kim De Witte:

  "Moeten we bang zijn voor de pensioenmalus?" Dat is de cover van Knack van vandaag. Moeten we bang zijn voor de pensioenmalus, mijnheer de minister? Wat denkt u? U bent blijkbaar niet bang. Collega’s van de N-VA, moeten we bang zijn voor de pensioenmalus? U bent ook niet bang. Collega’s van Vooruit, moeten we bang zijn voor de pensioenmalus? U bent eveneens niet bang. Natuurlijk bent u niet bang, want hier blijven zitten tot 67 jaar is niet moeilijk. Ik begrijp dus dat u niet bang bent.

  Veel mensen zijn echter terecht bang voor de pensioenmalus. Een op de twee vrouwen en een op de vier mannen zouden immers met die malus kunnen worden geconfronteerd. Ze zouden tot een vierde van hun pensioen kunnen verliezen. Dat is enorm. Ik begrijp dus dat veel mensen bang zijn.

  Wij verzetten ons daarom vanaf dag één tegen die maatregel, omdat hij ingrijpend, onrechtvaardig en elitair is. Hij is onrechtvaardig en elitair omdat hij mensen die vroeg zijn begonnen te werken in een zwaar beroep straft, terwijl hij mensen die later begonnen te werken in een minder zwaar beroep beloont. Dat is niet aanvaardbaar.

  Onder druk van de sociale beweging heeft uw regering al stappen achteruit gezet. Tijdelijke werkloosheid hebt u terecht uit de malus geschrapt. Dat is terecht, want mensen kunnen daarvoor niet kiezen. Ook kortstondige periodes van ziekte hebt u geschrapt. Het probleem blijft echter bestaan bij de ernstige periodes van ziekte. Het gaat dan over mensen met kanker, reuma of peesproblemen.

  Mijnheer de minister, de ziektecorrectie die u wilt invoeren, is peanuts. Mensen die tot 67 jaar moeten werken, zouden dan slechts tot 66 jaar moeten werken. Zult u een echte ziektecorrectie invoeren en ziekte volledig gelijkstellen voor de berekening van de malus? Ik dank u.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, wij wachten met een visadempje op uw pensioenhervorming. U hervorming bevat een bonus-malussysteem dat pas binnen 15 jaar ten volle effect zal hebben. Dat betekent dat de huidige generatie gepensioneerden grotendeels wordt ontzien, terwijl de rekening wordt doorgeschoven naar de jongeren.

  Daarnaast was er in uw eerste ontwerp de onaanvaardbare uitsluiting van moederschapsrust bij het vervroegd pensioen na een loopbaan van 42 jaar. Zo zouden vrouwen per kind bijna een volledig jaar langer moeten werken om recht te hebben op vervroegd pensioen. Pas na zware publieke druk lijkt u nu terug te krabbelen. U zou dit rechtzetten, en dat is meer dan terecht. Wat echter met gelijkgestelde periodes, zoals vaderschapsverlof, pleegverlof of mantelzorg?

  Het rapport van het Rekenhof was bovendien ronduit vernietigend. De regering-De Wever zou de cijfers op orde zetten, maar niets is minder waar. Volgens het Rekenhof is uw hervorming zonder extra belastingen of uitzonderlijke maatregelen niet houdbaar, en dat terwijl de belastingdruk in België nu al tot de hoogste ter wereld behoort.

  Mijnheer de minister, u noemt uw pensioenmalus een motiverende maatregel. Wat met langdurig zieken, mantelzorgers en ouders die zorgen voor hun gezin? Zult u in uw hervorming rekening houden met deze kwetsbare groepen?

  Wanneer komt er duidelijkheid over het meetellen van alle gelijkgestelde periodes?

  Hoe garandeert u dat deze hervorming echt intergenerationeel rechtvaardig is en geen lege doos, die de betaalbaarheid en de haalbaarheid van ons pensioensysteem ondermijnt?

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, wat we vandaag doen, is ongezien; helaas geldt dat ook voor de pensioenuitgaven. We besteden jaarlijks 70 miljard euro aan pensioenen, waarvan 30 miljard euro telkens opnieuw moet worden bijgepast. Elk klein kind kan inzien dat dit op lange termijn onhoudbaar is. Als we willen dat wie elke dag hard werkt en veel belastingen betaalt, en wie na ons komt, later ook nog een pensioen heeft, moeten we nu hervormen.

  Collega De Witte spreekt over angst. Ik heb dezelfde angst als we niet zouden hervormen. Indien we niet hervormen, weet ik niet of we later nog een pensioen zullen hebben. Wat we nu doen, is noodzakelijk en u doet dat op een redelijke manier. Ik hoor dat er veel vraagstukken zijn. Wat we vandaag doen, is zeer redelijk. We houden rekening met moederschapsrust. We houden ook rekening met palliatief verlof. Periodes van gewaarborgd loon worden gelijkgesteld met gewerkte dagen. Wie langdurig ziek is en pas op 66 jaar met pensioen gaat, zal geen euro verliezen ten opzichte van vandaag. Er is helaas dagelijks gigantisch veel desinformatie over een thema dat voor iedereen van groot belang is.

  Mijnheer de minister, onze fractie heeft eigenlijk maar één vraag voor u: zet door met uw hervorming en doe dat op een redelijke manier, zoals u elke dag opnieuw doet. Er is immers een oorverdovende, stilzwijgende meerderheid die u elke dag opnieuw steunt.

  Jan Jambon:

  Beste collega's, mevrouw Samyn, u hebt gevraagd wanneer er eindelijk duidelijkheid zal worden geschapen. In het zomerakkoord hebben we de eerste lezing van de pensioenhervorming gedaan. De wettelijk verplichte sociale concertatie is momenteel bezig. Hierna gaat het dossier terug naar de regering voor een tweede lezing. Daarna moet het advies van de Raad van State worden ingewonnen. Vervolgens komt het dossier opnieuw naar de regering voor een derde lezing. Daarna zal het naar het Parlement worden gebracht. Dan zult u volledige inzage hebben, tot in alle details, en dan zullen we de pensioenhervorming in de commissie kunnen bespreken. We hebben al vaak over de pensioenhervorming gedebatteerd.

  Mijnheer De Witte, ik stel vast dat N-VA-fractievoorzitter Ronse u op ManiFiesta niet heeft kunnen overtuigen, in tegenstelling tot collega De Wever, die bij de MR wel indruk heeft kunnen maken. Hij zal dus nog een tweede poging moeten ondernemen. Alle gekheid op een stokje, dit is een belangrijk onderwerp. Het gaat om de verhouding tussen langdurige ziekte en het bonus-malussysteem.

  Het bonus-malussysteem heeft betrekking op mensen die minder lang werken dan de wettelijke pensioenleeftijd. Dat hoeft niet noodzakelijk 66 of straks 67 jaar te zijn. Mensen die 42 tot 44 jaar hebben gewerkt kunnen onder bepaalde voorwaarden vervroegd met pensioen blijven gaan. Wie nog vroeger met pensioen gaat, zal een deel van het pensioen moeten inleveren. Daarbij worden een heel aantal gelijkgestelde periodes in aanmerking genomen.

  Wat de langdurig zieken betreft: omdat men minstens 35 jaar moet hebben gewerkt, is het bijvoorbeeld in het stelsel van 42 jaar mogelijk om op 60 jaar met pensioen te gaan, zelfs na een langdurige ziekte van zeven jaar. Dat vormt geen enkel probleem. Voor een langere ziekteperiode hebben we reeds een correctie ingevoerd: de periode die men langer moet werken, zal worden aangepast in functie van de duur van de ziekte. Dat is een van de basisprincipes van onze hervorming, de pensioenen in lijn brengen met de periode waarin men effectief heeft gewerkt. Daar gaat het over. We voeren dus die ziektecorrectie door.

  Mevrouw Samyn, periodes van tijdelijke werkloosheid en alle zorgverloven, zoals moederschapsrust, ouderschapsverlof, palliatief verlof enzovoorts, worden in ons voorstel gelijkgesteld met gewerkte periodes, ook in het bonus-malussysteem. Dat betekent dat ook deeltijds werkende vrouwen of mannen die zorg hebben opgenomen voor hun kinderen of andere gezinsleden, zonder malus vervroegd met pensioen kunnen gaan. Dat geldt ook voor tijdelijke werkloosheid.

  U sprak ook over het budgettaire plaatje. Ik heb dat eigenlijk niet zo goed begrepen, want de Vergrijzingscommissie heeft de pensioenhervorming die wij hebben voorgesteld, doorgerekend. Wat wij vooropgesteld hebben in het regeerakkoord, namelijk dat we met de pensioenhervorming nog tijdens deze legislatuur rond de 2,4 miljard euro zouden besparen, is bevestigd. Die delta loopt in de jaren na de legislatuur nog verder op. Met deze pensioenhervorming realiseren we dus twee zaken. We zorgen ervoor dat de pensioenen op de lange termijn betaalbaar blijven en we zorgen ervoor dat het budgettaire plaatje iets minder uitdagend is. Dat is werk voor de volgende weken.

  Kim De Witte:

  Mevrouw Demesmaeker, met één ding ben ik het eens: er is heel veel desinformatie over onze pensioenen.

  Mijnheer de minister, u hebt nu net weer het voorbeeld gegeven. U zegt dat men 7 jaar ziek kan zijn.

  Wel, ik geef een concreet voorbeeld van een poetsvrouw die 32 jaar voltijds en 10 jaar halftijds gewerkt heeft. In die 10 jaar was ze 8 keer 2 weken ziek. Wel, zij krijgt de malus. Ze is vier maanden ziek geweest: 8 keer 2 weken.

  Jan Jambon:

  Hoeveel langer moet ze werken om die malus te vermijden?

  Kim De Witte:

  Maar ze kan niet langer werken, dat is net het punt. Als men als poetsvrouw 32 jaar voltijds gewerkt heeft en daarna nog 10 jaar halftijds, dan is men opgewerkt. Dat is het punt. U zegt dat men dan nog 3 jaar verder moet werken om dat op te lossen, maar dat lukt niet.

  Mensen kiezen er niet voor, mijnheer de minister, om ziek te zijn. Men kiest daar niet voor. Ik ben liever 5 jaar aan het werken dan 5 jaar aan het vechten tegen kanker. U bestraft mensen die ziek zijn. Onze sociale zekerheid moet hen beschermen.

  Ellen Samyn:

  In plaats van te motiveren, straft u af en raakt u bovendien aan het pensioen van de gewone Vlaming. Vlaanderen heeft met een werkzaamheidsgraad van 80 % nochtans geen pensioenprobleem. U weet waar het probleem ligt. Dat ligt al decennialang in Wallonië. De huidige asociale regering schuift niettemin de factuur door naar wie wel bijdraagt, namelijk naar de Vlaming.

  Mijnheer de minister, dan is er nog de uitsluiting van moederschapsverlof in uw eerste ontwerp. Waar zat u met uw gedachten? Welke boodschap geeft u aan vrouwen die werk en gezin combineren? Krijgen zij de boodschap dat zij worden gestraft omdat zij kinderen krijgen? Moederschap is geen vakantie. Net als vaderschap, pleegzorg of mantelzorg betekent moederschap keiharde inzet met maatschappelijke waarde.

  Het Vlaams Belang wil geen lege hervormingsdoos die jongeren en gezinnen treft, maar een rechtvaardig systeem dat inzet beloont en zorgzaamheid erkent. Stop met straffen en begin met waarderen.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Mijnheer De Witte, ik heb voor u nog een vraag, in verband met het voorbeeld dat u gaf. Ik stel me echter de volgende vraag. Stel dat mevrouw opnieuw kan gaan werken. Wat is er dan mis mee om haar opnieuw te laten gaan werken, als zij dat kan? Als zij dat niet kan, kan zij naar het RIZIV stappen en een uitkering krijgen. Dan blijft ze in ziekteverlof en zal na de leeftijd van 66 jaar met pensioen kunnen gaan en daarbij geen euro verliezen.

• Vraag: Werkloze 55-plussers die deeltijds hebben gewerkt en toch hun uitkering verliezen

  Vraag: De werkloosheidsuitkeringen van de 55-plussers

  Vraag: De beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd

  economie en werk

  Werkloze 55-plussers die deeltijds hebben gewerkt en toch hun uitkering verliezen
  De werkloosheidsuitkeringen van de 55-plussers
  De beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd
  55-plussers verlies werkloosheidsuitkeringen door deeltijd werk, beperkingen summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  

  op 12 juni 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Stefaan Van Hecke en Kurt Moons bekritiseren de regering omdat de beloofde uitzondering voor 55-plussers met 30 gewerkte jaren in de praktijk slechts 18% van de doelgroep dekt en halftijds werk niet volwaardig meetelt, wat volgens hen in strijd is met het regeerakkoord en "kil, asociaal beleid" vormt. Minister Clarinval verdedigt de hervorming door te benadrukken dat deeltijds werk onder specifieke voorwaarden wel meetelt en wijst op stijgende werkgelegenheid onder 55-plussers, terwijl hij de maatregel koppelt aan "gelijkheid en waardigheid". Eva Demesmaeker (N-VA) noemt de kritiek "fake news" en verdedigt de hervorming als noodzakelijk om de sociale zekerheid te herstellen, terwijl Moons de aanpak afdoet als "prutswerk" zonder impactanalyse dat 50.000 mensen in de problemen brengt. Van Hecke blijft volhouden dat de minister ontwijkend antwoordt en de belofte uit het regeerakkoord niet nakomt.

  Stefaan Van Hecke:

  Mijnheer de minister, vorige week bleek dat acht op de tien 55-plussers die vandaag werkloos zijn, op termijn hun werkloosheidsuitkering zouden verliezen. Zelfs bij de meerderheid was de verrassing heel groot.

  Dat cijfer werd ’s nachts rond drie uur in de commissie gedropt als een dief in de nacht. Slechts 18 % zou onder de uitzondering vallen. Tegelijkertijd werd ook gesust: wie dertig jaar had gewerkt, zou zijn werkloosheidsuitkering niet verliezen. Dat leek een heel goede toegift van Arizona. Ook zouden de jaren van halftijds werk meetellen. Wanneer wij de tekst van de programmawet analyseren, wat blijkt? Het halftijds werk zal niet volwaardig meetellen om aan die dertig gewerkte jaren te komen. Dat betekent in een concreet voorbeeld dat wie twintig jaar voltijds en vervolgens tien jaar halftijds heeft gewerkt, niet aan dertig gewerkte jaren, komt, maar slechts aan vijfentwintig jaar.

  Mijnheer de minister, dat is in strijd met het regeerakkoord. Daarin is immers heel letterlijk vermeld dat dertig jaar halftijds werken zou volstaan. Zo staat het alvast niet in de programmawet. Daarover is nu heel veel discussie.

  Wat is er aan de hand? Kunt u dat toelichten? Zal iemand die dertig jaar halftijds heeft gewerkt, voldoen aan de voorwaarde van dertig gewerkte jaren? Voldoet wie twintig jaar voltijds en tien jaar halftijds heeft gewerkt, aan de vereiste?

  Collega’s, 55-plussers liggen echt wakker van de maatregelen die op hen afkomen. Sommigen hebben zevenentwintig, achtentwintig of negenentwintig jaar gewerkt; anderen hebben werk gecombineerd met zorg, met mantelzorg. Vooral vrouwen hebben een zorgtaak opgenomen en komen net niet aan die dertig jaar. Is dat fair? Voor ons is dat niet fair. Dat is kil, koud, asociaal rechts beleid.

  Mijnheer de minister, ik wil van u één duidelijk antwoord op de vraag: telt halftijds werk al dan niet volwaardig mee.

  Kurt Moons:

  Mijnheer de minister, uw sociale correctie op de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd, de zogenaamde uitzondering voor 55-plussers met minstens 30 jaar beroepsverleden, blijkt een maat voor niets, 55-plussers, een doelgroep die mij na aan het hart ligt. Volgens de cijfers, die u pas zaterdagmorgen ter beschikking stelde, zou slechts 18 % ervoor in aanmerking komen. 50.000 personen verliezen hun uitkering, belanden bij het OCMW of blijven hangen in een arbeidsmarkt die hen al jaren afwijst.

  Raar maar waar, ook uw coalitiepartners waren verbaasd dat maar zo weinig mensen zullen kunnen genieten van die uitzondering. U was dan weer verbaasd over hun verbazing. U voert immers enkel het regeerakkoord uit?

  Dat getuigt toch van een ronduit amateuristische aanpak. De maatregel wordt erdoor gejaagd zonder grondige doorrekening, zonder transparantie voor uw coalitiepartners en zonder veel overleg met het terrein. Alle betrokken diensten, de RVA, de VDAB, Actiris, Forem, de OCMW's, slaken alarmkreten. Ze zijn gewoon niet klaar. Geen voorbereiding, geen draaiboek, geen begeleiding, geen structurele financiering. Het belangenconflict dat de GGC in Brussel heeft ingeroepen, bevestigt dat zelfs.

  Vooruit en cd&v zeggen intussen dat het allemaal wel zal meevallen. Maar hoe sociaal blind kan men zijn? Duizenden mensen in een precaire situatie verliezen straks hun uitkering. Dat gaat fout.

  Ten eerste, sinds wanneer wist u dat slechts 18 % van de 55-plussers onder de uitzondering zouden vallen? Hebt u dat bewust verzwegen?

  Ten tweede, waarom is er geen voorafgaande sociale en financiële doorrekening gemaakt?

  Ten derde, hoe reageert u op het belangenconflict van de GGC, dat wijst op een gebrek aan voorbereiding en middelen?

  Ten vierde en tot slot, komt er misschien een bijsturing van de wet, zoals Voorruit suggereert, als blijkt dat duizenden mensen echt in de problemen komen?

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, de beperking van de werkloosheid in de tijd is er bijna door. We zijn er bijna. De spanning neemt toe en in de pers wordt om alsmaar meer uitzonderingen gevraagd. Ik lees in de krant dat heel veel mensen schrikken van het aantal werklozen waarop de maatregel een impact heeft. Ik schrik daar eigenlijk niet van. De cijfers tonen mijns inziens maar één zaak aan, namelijk dat we veel te lang getalmd hebben en veel te laks zijn geweest gedurende een lange periode.

  De cijfers vertellen ons dat we zeker veel te laks zijn geweest in Brussel en Wallonië, waar het om nog meer werklozen gaat. Die werklozen zijn daar in de vergeetput geduwd. Wij proberen hen daar nu uit te halen. We zullen hen opnieuw een toekomst geven. Uiteraard zal een groep werklozen zich tot het OCMW richten om een leefloon aan te vragen. Daar zullen zij begeleiding en ondersteuning krijgen.

  Wat absoluut belangrijk is, is de reden waarom we op die manier hervormen. De hervorming is absoluut noodzakelijk. Eigenlijk vragen we niet zo veel. Wij vragen dat onze bijdragen dienen om degenen die het meest nodig hebben, te beschermen. Dat is niet abnormaal: gigantisch veel mensen zijn werkloos, maar gigantisch veel mensen hebben ook kans op werk, want de vacatures zijn er, in alle landsdelen, voor verschillende functies en voor verschillende niveaus.

  Mijn collega zou de hervorming historisch noemen, maar in het buitenland kijkt men met grote ogen naar ons land dat het werkloosheidsstelsel pas nu wordt hervormd en vraagt men zich af hoe men in dit land zo lang steun kan genieten, zonder te moeten bijdragen.

  Mijnheer de minister, ik vraag u dus om door te zetten. Ga verder met de hervorming.

  David Clarinval:

  Ik heb goed nieuws. Volgens een studie van Statbel van deze week zijn voor het eerst meer dan zes op de tien 55-plussers aan het werk. Dat vertegenwoordigt een toename van 7,6 % sinds 2020. Ter herinnering, in 2000 ging het om slechts één op vier 55-plussers. De werkzaamheidsgraad van mensen tussen 20 en 54 jaar bedraagt voortaan 76,2 %. De oorzaken van het verschil tussen de 55-plussers en de rest van de beroepsbevolking zijn complex. Wel is duidelijk dat als we een werkzaamheidsgraad van 80 % willen bereiken, we zoveel mogelijk van die mensen opnieuw aan de slag moeten krijgen. Binnen de Europese Unie bedraagt het gemiddelde al 65 %. In buurlanden zoals Nederland en Duitsland wordt zelfs 75 % gehaald. Het is dus geen utopie, maar daar al realiteit.

  Voor 55-plussers die werkloosheidsuitkeringen ontvangen, eisen wij een loopbaan van 30 jaar om de beperking in de tijd niet toe te passen. Voor de berekening van die loopbaan houden we rekening met gewerkte periodes, maar ook met verschillende gelijkgestelde periodes zonder beperking. Het gaat om ziekte, invaliditeit, arbeidsongevallen, beroepsziekten, moederschaps- en beschermingsverlof, geboorte- en adoptieverlof, pleegouderverlof en pleegzorgverlof, tijdelijke werkloosheid enzovoort.

  Werknemers die een voltijdse uitkering aanvragen, moeten dus 30 jaar voltijdse arbeid aantonen, berekend over hun hele loopbaan. Voor werknemers die als deeltijdse werknemer een uitkering aanvragen, zijn er verschillende scenario’s mogelijk. Ofwel heeft de persoon geen gelijkstelling met een voltijdse werknemer aangevraagd om zijn rechten te behouden, waardoor hij een loopbaan van 30 jaar halftijds moet aantonen, of de helft van de normale voorwaarden. Ook daarbij houden we rekening met alle gelijkgestelde periodes die ik daarnet heb vermeld. Ofwel heeft de persoon wél gevraagd te worden gelijkgesteld met een voltijdse werknemer, waardoor ook dan een loopbaan van 30 jaar voltijds moet worden aangetoond. Personen die dat statuut verkrijgen, kunnen dan tijdens hun deeltijdse job een inkomensgarantie-uitkering ontvangen.

  Ze kunnen ondanks hun deeltijdse job een werkloosheidsuitkering krijgen zoals een voltijdse werknemer. Ze worden tijden hun deeltijdse job ook als voltijdse werknemer beschouwd voor de opbouw van andere sociale rechten.

  In tegenstelling tot wat u zegt, mijnheer Van Hecke, hebben we wel degelijk rekening gehouden met de situatie van de deeltijdse werknemers van 55 jaar en ouder. Onze ambitie is duidelijk: de band versterken tussen sociale bijdragen en sociale rechten. Mijnheer Van Hecke, de pensioenleeftijd ligt niet op 55 jaar. We moeten elke persoon activeren naar een job en dat is vooral een kwestie van gelijkheid, waardigheid en collectieve verantwoordelijkheid.

  Stefaan Van Hecke:

  Mijnheer de minister, ik dank u. Heeft iemand de uitleg van de minister goed begrepen over de 55-plussers die 30 jaar halftijds hebben gewerkt? Voldoen ze nu aan de voorwaarden van 30 jaar gewerkte jaren? Welk bedrag zullen ze dan ontvangen? Het was een zeer warrige uitleg, maar het regeerakkoord is heel duidelijk. De voorwaarde was namelijk 30 jaar halftijdse arbeid om in aanmerking te komen voor 30 jaar gewerkte jaren. Uw antwoord stelt absoluut niet gerust. Ik stelde u een concrete vraag. Zal iemand die 30 jaar halftijds heeft gewerkt, recht hebben op die uitzondering? Is het antwoord ja of neen? Het antwoord is duidelijk neen. Ze zullen er niet aan voldoen.

  Kurt Moons:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het was inderdaad heel onduidelijk, maar ik ga enkel voort op de 18 % die u zelf hebt aangegeven. Onze partij pleit al jaren voor een beperking in de tijd van de werkloosheidsuitkering, maar dan wel op een sociaal verantwoorde manier, met aandacht voor specifieke doelgroepen met specifieke behoeften, zoals 55-plussers, mantelzorgers en mensen die zich omscholen naar knelpuntberoepen. Deze regering doet echter iets helemaal anders. Deze maatregel wordt ingevoerd zonder veel overleg, zonder voorbereiding, zonder voorafgaande impactanalyse, zonder een realistisch plan van aanpak. Prutswerk of, zoals mijn collega zou zeggen, brol.

  Een maatregel die 50.000 mensen zonder uitkering zet omdat ze net geen 30 jaar loopbaan kunnen aantonen is geen sociale correctie, maar wel een blinde besparing, zonder begeleiding, zonder kansen, zonder realiteitszin. Dit is besparingsdrang op kap van de zwaksten. Dit is een feitelijke ramp.

  Eva Demesmaeker:

  Collega Van Hecke, u verspreidt hier fake news. Mocht u aanwezig geweest zijn in de commissie, dan had u het antwoord gehoord. De collega heeft hier duidelijk op geantwoord: iemand die gedurende 30 jaar minstens 156 dagen per jaar heeft gewerkt, zal een halftijdse werkloosheidsuitkering krijgen. Dat is het antwoord dat u daar zou hebben gekregen. De komende maanden zullen we nog heel veel uitzonderingen horen, nog heel veel casussen die onrechtvaardig blijken te zijn, maar we mogen niet blijven hangen in dat fake news. Wie werkt, draagt bij en verdient onze steun. We zitten met scheefgegroeide financiën. We kennen het verhaal en we moeten die tanker keren. Dat doen we niet door de werkende mensen nog meer uit te persen, maar wel door te hervormen. Die hervormingen liggen nu voor en wat u doet, is fake news verspreiden. U bent een pyromaan en wij moeten de brandjes blussen.

• Vraag: Burn-outs

  economie en werk

  Burn-outs
  

  Beantwoord door

  Vooruit Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)
  

  op 5 juni 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De alarmerende stijging van burn-outs, vooral bij jongeren (<34 jaar), en de grote regionale verschillen (langere uitval in Wallonië/Brussel vs. Vlaanderen) onderstrepen een structureel falen in preventie en re-integratie, met zware gevolgen voor individuen en de sociale zekerheid. Minister Vandenbroucke wijt de toename bij jongeren aan werkdruk, digitale altijd-bereikbaarheid en vervagende privé-werkgrenzen, en zet in op vroegtijdige opvang via Fedris, samenwerking met werkgevers/artsen en betere psychologische zorgtoegang, maar erkent dat systeemverandering nodig is. Demesmaeker benadrukt dat burn-out geen definitief eindpunt mag zijn en dringt aan op versnelde begeleiding, werkbaar werk en gelijke kansen per regio, met focus op voorkómen van langdurige uitval—vooral bij jongeren—om herintreding te vergemakkelijken. De kernvraag—hoe preventie, regionale ongelijkheid en re-integratie structureel te verbeteren—blijft onbeantwoord, ondanks urgente oproepen tot actie.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, een half miljoen werknemers zit al langer dan een half jaar ziek thuis, waarvan 40 % met een psychische aandoening. Het overgrote deel van dat percentage zit thuis met een depressie of een burn-out. Die cijfers zijn deze week meermaals in de pers verschenen en verontrusten ons enorm.

  Wat echter ook is toegenomen, is de kostprijs van de daarmee gepaard gaande uitkeringen. Die prijs is gigantisch toegenomen. Dat treft niet alleen de betrokkenen, maar natuurlijk ook het hele systeem van de sociale zekerheid, waarop daardoor een gigantische druk komt te liggen.

  Ons verontrust ook enorm de jonge leeftijd van werknemers met een burn-out. We hebben gezien dat de groep jongeren jonger dan 34 jaar enorm is gestegen. Voor het eerst is de stijging het grootst bij die groep jongeren, groter dan bij de groep 60-plussers.

  Ook de regionale verschillen zijn volledig onderbelicht gebleven. Ze zijn duidelijk gemaakt in het onderzoek van het IMA en het RIZIV. Bijvoorbeeld, meer werknemers met een burn-out in Wallonië belanden sneller en langer in een langdurige ziekte dan de werknemers in Vlaanderen. Ook in Brussel is dat het geval. Het lijkt dus dat in het zuiden van het land de kans op herstel kleiner is. Misschien gaan mensen in Vlaanderen sneller opnieuw aan de slag.

  Het is in ieder geval schrijnend dat zoveel werknemers met een burn-out volledig uitvallen. Dat betekent dat wij hen niet op tijd hebben kunnen helpen. De cijfers moeten een wake-upcall zijn, want voor een sociaal systeem als het onze is dat belangrijk. Het moet beter en rechtvaardiger.

  Ik heb dan ook een aantal vragen voor u. Hoe zult u ervoor zorgen dat een burn-out in de toekomst niet meer tot een volledige uitval leidt? Hoe wilt u specifiek de groep jongeren aanpakken? Hoe verklaart u de regionale verschillen?

  Frank Vandenbroucke:

  Ik denk dat de stijging van het aantal burn-outs, dat bij jonge mensen wordt geregistreerd, inderdaad een zorgwekkende tendens is. We moeten ons afvragen hoe dat komt. We kunnen moeilijk ontkennen dat jonge mensen, zeker aan het begin van hun loopbaan, vaak onder sterke druk staan en dat er veel verwachtingen zijn. Jongeren leven bovendien in een digitale omgeving waarin voortdurend wordt gevraagd dat ze aan staan. Het vervagen van de grens tussen het privéleven en het werk vormt een grote moeilijkheid die tot mentale belasting leidt. Laten we die realiteit onder ogen zien en nagaan wat we daaraan kunnen doen. Daarom is het belangrijk dat we blijven inzetten op toegankelijke psychologische zorg.

  In dat kader rol ik, samen met Fedris, het federaal agentschap voor beroepsrisico’s, een project uit dat zich richt op alle economische sectoren en ook op de non-profitsector. Daarbij worden mensen snel opgepikt wanneer er sprake is van burn-out en snel begeleid, met de bedoeling dat ze tijdig naar de werkvloer kunnen terugkeren. Dat project bestaat al, het werkt goed en we moeten daarop blijven inzetten.

  Ik denk ook dat werkgevers een verantwoordelijkheid hebben, niet alleen om te zorgen voor werkbaar werk, maar ook om snel contact te zoeken met mensen die uitvallen. Natuurlijk is er daarnaast ook de bredere vraag wat we moeten doen met de groep die inmiddels is uitgevallen. U weet dat we het beleid inzake de re-integratie van mensen die langdurig ziek zijn op alle mogelijke manieren willen versterken. Daarbij zullen we een beroep doen op behandelende artsen, werkgevers, externe preventiediensten en ziekenfondsen. We moeten inderdaad met z'n allen aan de slag om dit belangrijke probleem aan te pakken.

  Laat ons inderdaad nadenken over het soort samenleving waarin jonge mensen vandaag hun weg moeten zoeken in hun job. Laat ons als samenleving nadenken over hoe we dat proces beter kunnen laten verlopen.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, dit moet een alarmsignaal zijn. Een burn-out mag geen eindpunt zijn. Zonder de juiste begeleiding blijkt dit echter nog vaak het geval te zijn en die tendens moeten we proberen om te keren. Dit regeerakkoord zet in op weer aan de slag te gaan. We moeten investeren in wat werkt: snelle begeleiding, werkbaar werk en opvolging van wie dreigt uit te vallen, voor het te laat is. Dat is van cruciaal belang. Mensen willen niet liever dan opnieuw werken. Hoe langer mensen thuisblijven, hoe moeilijker het wordt om hen weer aan de slag te krijgen. Zeker bij jongeren moeten we snel ingrijpen. U hebt de regionale verschillen niet verklaard, maar ik hoop dat dit nog opgehelderd zal worden. Het mag immers niet uitmaken in welk gewest iemand woont. Iedereen heeft recht op dezelfde kans op herstel en op een terugkeer naar werk.

• Vraag: De hervormingen van de regering

  Vraag: De nationale stakingsactie tegen de noodzakelijke sociale hervormingen van de arizonaregering

  economie en werk

  De hervormingen van de regering
  De nationale stakingsactie tegen de noodzakelijke sociale hervormingen van de arizonaregering
  Nationale reacties op regeringshervormingen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 22 mei 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De CD&V- en N-VA-leden benadrukken dat de hervormingen (beperkte werkloosheid, fiscale maatregelen, kernenergie, familiekrediet) brede steun genieten bij Vlamingen, ondanks vakbondsprotest, omdat ze eerlijk (sterke schouders dragen zwaarste lasten) en menselijk (koopkrachtbehoud, overgangsmaatregelen) worden uitgevoerd. Premier De Wever bevestigt dit met peilingscijfers, wijst draagvlak voor harde keuzes (begroting, migratie, activering) af als leidraad, en stelt verantwoordelijkheidszin centraal—zonder afleiding door protest of applaus. De meerderheid moedigt aan om ondanks tegenstand koers te houden, met focus op sociale rechtvaardigheid en tijdige uitvoering.

  Steven Matheï:

  Mijnheer de eerste minister, bij cd&v doen we wat we beloven. We zijn vorig jaar naar de verkiezingen gegaan met tal van hervormingsvoorstellen en -maatregelen. Die zijn ook in het regeerakkoord terechtgekomen en worden nu uitgevoerd. Dat wordt gesmaakt door de Vlaming, dat leren we vandaag in de media. Als we spreken over de verantwoordelijkheid van de politiek, dan gaat het ook over politieke partijen die verantwoordelijkheid nemen en doen wat ze beloven.

  We houden woord als het gaat over hervormingen. We beperken de werkloosheid in de tijd. Er komt een fiscale hervorming die ervoor zorgt dat werkende mensen netto meer overhouden aan het eind van de rit. We doen dat echter op een menselijke manier. We behouden de index en de koopkracht en we zorgen voor overgangsmaatregelen. We houden ook rekening met de bezorgdheden van de mensen. Mensen willen veiligheid, willen zich veilig op straat kunnen voortbewegen. De energiebevoorrading moet verzekerd zijn, dat gebeurt door kernenergie. Het familiekrediet geeft aan jonge gezinnen wat ze echt nodig hebben, namelijk tijd voor elkaar.

  Het betreft heel veel maatregelen en heel veel hervormingen die worden gesmaakt door de Vlamingen. De meerderheid van de Vlamingen ondersteunt die moeilijke maatregelen.

  Mijnheer de eerste minister, bij die maatregelen is er één belangrijk aandachtspunt, namelijk dat de lasten eerlijk verdeeld worden, de sterke schouders moeten de zwaarste lasten dragen. Dat zal een belangrijk issue zijn in de discussie over de meerwaardebelasting.

  Mijnheer de eerste minister, belangrijke hervormingen moeten op een menselijke manier gebeuren, de lasten moeten eerlijk verdeeld worden. Hoe zult u ervoor zorgen dat de sterkste schouders ook de zwaarste lasten zullen dragen, zoals de Vlaming vraagt?

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de eerste minister, de vakbonden die staken, dat is niet nieuw. De regering die hervormt, dat is wel nieuw. De mensen appreciëren dat. Dat blijkt vandaag ook uit de resultaten van de peiling. De kiezer heeft in juni zeer duidelijk gekozen, en wat blijkt nu? Men apprecieert dat ook.

  We hervormen de werkloosheid in de tijd. We pakken de langdurig zieken aan. We hervormen het pensioen van alle mensen die na ons komen. Aan de kernuitstap doen we niet meer mee. Dat is verleden tijd. We moeten natuurlijk ook kritisch zijn en kritisch blijven, maar de snelheid waarmee u hervormt, is ongezien: ongeziene hervormingen aan een ongezien tempo.

  Dinsdag was er de zoveelste vakbondsactie tegen de hervormingsplannen van deze regering, want vakbonden staken graag. Wat blijkt nu? Er zijn wel degelijk een paar roepers, maar er is ook een grote, stilzwijgende meerderheid die de maatregelen apprecieert. Zij apprecieert wat u doet. Zij apprecieert deze regering. Zij apprecieert u als eerste minister.

  Mijnheer de eerste minister, zult u ondanks het protest blijven doorzetten in het belang van iedereen, om het vivaldiboeltje van de vorige ploeg op te ruimen?

  Bart De Wever:

  Dank u wel voor uw vragen, collega's van de meerderheid, deze keer.

  Er werd in opdracht van VRT NWS , De Standaard en RTBF inderdaad een grootschalig onderzoek uitgevoerd door de Universiteit Antwerpen – dus dat moet wel heel kwalitatief zijn – en de Université Libre de Bruxelles. Dat onderzoek toont aan, in zoverre peilingen betrouwbaar zijn, dat er een brede steun is voor de hervormingen die de regering van plan is door te voeren en doorvoert. Het gaat dan bijvoorbeeld over maatregelen waarop heel veel kritiek is gekomen, zoals de beperking van de werkloosheid in de tijd. Maatregelen die, zoals u aangeeft, mijnheer Mattheï, meer gericht zijn op wat wij de sterke schouders of sterkste schouders zijn gaan noemen, genieten grote steun bij de bevolking. De resultaten van dat onderzoek stroken met wat ik hier vorige week heb durven beweren, namelijk dat ik voel dat er bij de bevolking een breed draagvlak bestaat voor wat deze regering van plan is en dat de bevolking wel degelijk percipieert dat wij dat trachten te doen op de meest redelijke en rechtvaardige manier mogelijk.

  Wat dat laatste betreft, moeten wij hard blijven werken opdat de sociale rechtvaardigheid van het beleid door iedereen naar waarde wordt geschat. Inhoud en perceptie. Dat is een kwestie van het uitvoeren van het regeerakkoord door te werken en ons niet te laten afleiden door allerlei commentaren die we hier elke week van u mogen ontvangen. Ik heb daar geen enkel probleem mee, noch met protest vanuit de samenleving, maar het mag ons niet afleiden van het uitvoeren van het regeerakkoord. Dat is immers nodig.

  Ik stel samen met u vast dat de bevolking toch wijzer is dan sommigen hier elke week durven beweren en dat de mensen niet langer geloven in allerlei sprookjes die hun al veel te lang worden verteld. De mensen zijn duidelijk klaar voor een ernstig beleid dat een aantal harde waarheden onder ogen durft te zien en problemen aanpakt op het vlak van begroting – die zijn gigantisch en u zult mij daar nog vaak aan herinneren –, werkloosheid en activering en ook migratie. We zitten niet in goede papieren en er zal heel veel werk moeten worden geleverd door deze regering. Die zal dat doen en blijven doen.

  Politici mogen zich nooit laten leiden door peilingen. Een jaar geleden zagen diezelfde peilingen er voor mij niet zo gunstig uit. Toen heb ik me kandidaat gesteld voor de Wetstraat 16 vanuit het idee dat ik daar nooit zou belanden. Kijk, voilà, hier sta ik. Wanneer men zich door peilingen laat leiden, gebeuren er allerlei onverwachte zaken. Peilingen moeten dus niet ons kompas zijn. We moeten evenmin mikken op applaus als maatstaf voor het politieke handelen. Wie zich door peilingen of applaus laat leiden, is misschien heel geschikt om aan politiek te doen – zo zitten er hier velen –, maar misschien niet om een land te besturen.

  In de 18 e eeuw zei Edmund Burke: ʺ Your representative owes you, not his industry only, but his judgment; and he betrays, instead of serving you, if he sacrifices it to your opinion. ʺ Dat is een belangrijke uitspraak. Ik ben altijd blij dat ik Burke op de een of andere manier hier in het Parlement kan binnen sleuren. Volgens de wijsheid van Burke moeten we dus als regering vooral proberen koers te houden, maar niet omwille van goede peilingen, want die kunnen snel veranderen, niet omwille van schouderklopjes die we graag zouden krijgen of applaus dat we graag zouden horen, maar omdat het onze verdomde plicht is om verantwoordelijkheidszin te tonen ten aanzien van onze res publica.

  Steven Matheï:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de eerste minister.

  Ik hoor hier heel vaak gejoel en geroep, maar wel van mensen die allemaal aan de zijlijn staan. Wat ons land nodig heeft, zijn hervormingen op het terrein. Deze maatregelen moeten aangepakt worden en ze moeten uitgevoerd worden. Ze zijn noodzakelijk, maar ze moeten ook een zeker draagvlak hebben. Ik meen dat dat heel belangrijk is. Dat draagvlak is belangrijk om belangrijke hervormingen door te voeren. Die hervormingen moeten dus ook eerlijk zijn. Ze moeten evenwichtig zijn. Dat is zeker iets waaraan we verder moeten blijven werken. Achter de moedige maatregelen die genomen moeten worden, zullen wij ten zeerste staan.

  Ik sluit me aan, mijnheer de eerste minister, bij uw stelling dat er doorgezet moet worden. De hervormingen moeten consequent aangepakt worden. Ze moeten tijdig en met voldoende ambitie uitgevoerd worden en er moet natuurlijk rekening gehouden worden met de mensen op het terrein en met het draagvlak. De regering is gestart met een duidelijke belofte van verandering en van broodnodige hervormingen. Laten we er samen voor zorgen dat (…)

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de eerste minister, u was zeer graag burgemeester gebleven. Ik snap dat ondertussen wel, maar helaas.

  Vandaag werd duidelijk dat de stilzwijgende meerderheid u wel apprecieert in uw nieuwe rol. Ik meen dat ik uit naam van de volledige ploeg mag zeggen dat wij u ook in die rol appreciëren. U zult hier vandaag niet van iedereen applaus krijgen, dat kunnen we van de oppositie niet verwachten. Maar van ons krijgt u alvast een dikke pluim. Doe zo verder. Blijf doorgaan.

  Voorzitter:

  Het komt me trouwens voor dat hij als burgemeester ook degelijk vervangen is. (Gelach en applaus)

• Vraag: De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd

  Vraag: De hervorming van de werkloosheid en de inkomensgarantie-uitkering

  economie en werk

  De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd
  De hervorming van de werkloosheid en de inkomensgarantie-uitkering
  Beperking en hervorming werkloosheidsuitkeringen. summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  

  op 22 mei 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De hervorming van de werkloosheidsuitkering—met een tijdslimiet van twee jaar (ingefaseerd vanaf juli 2025)—moet de sociale zekerheid houdbaar maken en werklozen sneller naar werk of opleiding dirigen, terwijl kwetsbaren (zoals deeltijdwerkers vanaf halftijds) beschermd blijven via onbeperkte garantie-uitkeringen. Brussel vormt een knelpunt: daar ontbreken sancties voor wie niet wil werken en kansen voor wie wel wil, wat de Vlaamse en Waalse arbeidsmarkt onevenredig belast, ondanks het brede politieke akkoord. Minister Clarinval benadrukt geleidelijke invoering, versterkt regionaal begeleidingstraject en financiële steun aan OCMW’s, maar Demesmaeker (N-VA) blijft kritisch op Brussels gebrek aan urgentie, terwijl Hansez (Les Engagés) sociaal overleg en menselijke maat als voorwaarde stelt voor succes. De hervorming is eerste stap naar modernisering van de arbeidswetgeving, met focus op emancipatie via werk.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, we hebben het mandaat van de kiezer gekregen om de sociale zekerheid veilig te stellen. Dat doen we door die terug te brengen naar de essentie, met name inkomenszekerheid voor wie wil maar niet kan werken. Dat is volgens ons echte solidariteit. Tegelijkertijd verlichten we zo ook de druk op al degenen die de boel rechthouden door te werken.

  We voeren de meest ambitieuze arbeidsmarkthervorming in decennia uit. Dat is echt nodig, want vandaag stond opnieuw in de krant dat de hardwerkende Belg het minst blijkt te werken, al verschilt het wel naargelang van diens woonplaats. Vanmorgen nog kreeg de topvrouw van Actiris opnieuw niet uitgelegd waarom werklozen die wel kunnen maar niet willen werken, niet gesanctioneerd worden. Vlaanderen en de Brusselse Rand snakken naar arbeidskrachten, zowel hoog- als laagopgeleiden, maar uit Brussel komt vooral zwarte rook: geen kansen voor wie wil werken, geen sancties voor wie zich in de werkloosheid blijft wentelen. Ook die mensen zullen aan het werk moeten als we willen dat de boel op orde wordt gezet.

  Gelukkig kwam er vannacht wel witte rook uit de Wetstraat 16, met een akkoord dat op brede steun kan rekenen. Het besef dat werk de sleutel is tot welvaart, lijkt gewestgebonden en lijkt niet door te dringen in Brussel. Brussel staat al langer in brand en dat baart mij eerlijk gezegd echt zorgen, want als de invoering van de werkloosheidsbeperking daar even lang zal duren als de vorming van een regering, zijn we nog niet thuis.

  Mijnheer de minister, mijn vraag aan u is simpel. Wat zult u doen om ervoor te zorgen dat ook in Brussel de noodzakelijke hervorming snel in de praktijk wordt omgezet?

  Isabelle Hansez:

  Monsieur le ministre, la réforme du chômage bénéficie aujourd'hui d'un soutien majoritaire dans la population, ce n'est pas rien. Ce consensus ne doit toutefois pas occulter les inquiétudes réelles, profondes et légitimes de nombreux citoyens, notamment les femmes seules, les parents d'enfants en situation de handicap et les travailleurs à temps partiel contraint. Pour ces derniers, la réforme n'est pas toujours une promesse d'émancipation. Ils la perçoivent parfois comme un couperet.

  C'est précisément pour cette raison que Les Engagés se sont battus et continueront de plaider pour un accompagnement humain, juste et progressif. Nous avons bien soutenu le principe de cette réforme au nom de la soutenabilité de notre sécurité sociale, mais nous avons exigé que cette réforme soit fondée sur l'équité, la nuance et le respect des réalités de terrain.

  Nous avons appris que le gouvernement s'était accordé cette nuit sur des mesures qui font écho à nos combats et nous nous en réjouissons.

  Concrètement, la réforme du chômage entrera en vigueur le 1 er juillet 2025 avec des effets dès janvier et une mise en œuvre échelonnée jusqu'en juillet 2026. Cette progressivité, c'est nous qui l'avons portée.

  Les Engagés ont également obtenu le retrait de la limitation à deux ans de l'allocation de garantie de revenus, une mesure qui aurait été socialement violente. Désormais, les travailleurs à temps partiel, dès le mi-temps, continueront à bénéficier de cette allocation sans limite de durée.

  Cependant, pour que cette réforme réussisse pleinement, elle doit reposer sur un socle fort: un vrai dialogue social et non pas une concertation d'apparence, un dialogue structuré, continu et exigeant. Or, les acteurs de terrain expriment de nombreuses inquiétudes: retour non pris en compte, décisions trop rapides, parfois mal comprises ou mal relayées.

  Dès lors, monsieur le ministre, pourriez-vous nous apporter plus de précisions sur la décision intervenue cette nuit? En outre, face à l'ampleur de cette réforme, comment entendez-vous garantir dès maintenant un dialogue social réel, nourri et réactif et, surtout, une meilleure compréhension et une appropriation claire (…)?

  David Clarinval:

  De beperking in de tijd van de werkloosheidsuitkering tot twee jaar is een revolutionaire en cruciale hervorming van de arbeidsmarkt in België. Onze ambitie is duidelijk: van België een samenleving maken waar iedereen beschermd is, maar ook verantwoordelijk. De hervorming past in een logica van emancipatie en opportuniteiten. Er wordt voorzien in een hogere werkloosheiduitkering in de eerste fase, gevolgd door degressiviteit over twee jaar. Ons land staat budgettair steeds zwaarder onder druk. De hervorming maakt het mogelijk de steun van de overheid te focussen op degenen die daar werkelijk nood aan hebben en voorkomt dat werkzoekenden al te lang afhankelijk zijn. Zij past in een logica van houdbaarheid van de sociale bescherming, doordat we ze op lange termijn vrijwaren in plaats van dat we ze uitputten door het passief beheren van langdurige werkloosheid.

  Ons systeem was een van de meest genereuze systemen in Europa. In Duitsland is de standaardduur 12 maanden. In Frankrijk is dat 18 maanden voor werklozen jonger dan 53 jaar. Wij stemmen ons daarop af en we garanderen zo een efficiënt vangnet voor de meest kwetsbaren.

  Suite à l'accord de Pâques intervenu en première lecture, nous avons, comme le veut la procédure, interrogé les partenaires sociaux, la Fédération des CPAS, les Régions et le Conseil d'État. Nous avons pris connaissance des différents avis rendus. Suite à cela, j'ai tenu à apporter quelques propositions d'adaptation au texte de la première lecture. Permettez-moi d'en soulever ici trois principales.

  Tout d'abord, la mise en phasage de la première vague en trois temps: 1 er janvier, 1 er mars et 1 er avril. Cela permet à l'Office National de l'Emploi (ONEM), aux organismes de paiement, aux Régions et aux centres publics d'action sociale (CPAS) de se préparer dans les meilleures conditions. C'était une demande forte de nos interlocuteurs. Nous y répondons favorablement.

  La deuxième adaptation concerne la problématique des allocations de garantie de revenus (AGR). Nous avons décidé de maintenir le caractère illimité dans le temps de ces AGR, à condition qu'elles visent des emplois qui sont au minimum à mi-temps. Cette exception se justifie car nous parlons de personnes qui travaillent, et ce gouvernement a décidé de récompenser les gens qui travaillent. C'est une adaptation de bon sens, qui vise en outre souvent des travailleurs isolés, souvent des femmes avec charge de famille.

  Nous avons aussi décidé d'une troisième mesure qui vise à aider les CPAS en leur octroyant un soutien financier dès 2026, mais Mme Van Bossuyt, ma collègue, vous en parlera tout à l'heure.

  D'une manière générale, j'aimerais rappeler que le but de notre réforme n'est pas que les personnes exclues du chômage s'orientent vers les CPAS. Non, nous voulons qu'elles s'activent, suivent des formations et retrouvent un emploi.

  Les Régions auront également un rôle à jouer. Elles devront offrir un accompagnement renforcé, orienter vers des formations, proposer des emplois concrets.

  Mesdames et messieurs les députés, cette réforme n'est qu'une première étape. Le prochain chantier est déjà en préparation: celui de la modernisation de notre droit au travail. Notre objectif est d'offrir un droit du travail adapté aux réalités du XXI e siècle, plus simple, plus souple, plus protecteur pour ceux qui travaillent, plus dynamique pour ceux qui cherchent à entrer sur le marché.

  Nous ne retirons rien à ceux qui en ont besoin. Nous donnons à chacun les moyens d'en sortir. C'est une réforme de responsabilité, de justice et de liberté. C'est ainsi que nous rendrons notre modèle social plus juste, plus efficace et plus durable.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord.

  Ik moet eerlijk toegeven dat mijn bezorgdheden met betrekking tot Brussel nog niet volledig zijn weggenomen, maar ik hoop dat hetgeen u zonet hebt gezegd, ook voor Brussel geldt. Voor de eerste keer in zestien jaar tijd is er een regering met een breed draagvlak in beide landsdelen. Uit de grote peiling blijkt dat onze burgers door dat draagvlak weer meer vertrouwen in de democratie hebben.

  Dat besef lijkt in Brussel evenwel nog steeds niet te zijn doorgedrongen. De rest van het land is het beu om te blijven opdraaien voor een gewest dat weigert orde op zaken te stellen. Waarom zouden Brusselaars zich te goed voelen om in Vlaanderen te komen werken, waar wél kansen liggen? Dat soort profitariaat moeten we durven te benoemen en ook aan te pakken. Als we zeggen iedereen aan het werk, dan geldt dat ook voor Brussel.

  Isabelle Hansez:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Nous sommes, de toute évidence, rassurés d'entendre de tels propos et de constater l'ouverture aux adaptations possibles après discussion. Nous voulons à notre tour rappeler que la justice sociale reste le ciment de notre vivre ensemble et que le dialogue social en constitue la pierre angulaire. C'est par le dialogue social que les réformes trouvent leur légitimité, leur justesse et leur capacité de s'enraciner durablement dans la réalité du terrain. Nous assumons pleinement la réforme du chômage: elle est nécessaire pour assurer la soutenabilité de notre sécurité sociale et renforcer l'accompagnement vers l'emploi. Mais pour être pleinement réussie, elle doit continuer à s'écrire avec ceux et celles qui la mettront en œuvre, les acteurs de terrain, et avec ceux et celles qu'elle concerne. Les Engagés seront au rendez-vous comme il l'ont été pour le statut d'artiste ou le droit au rebond. En effet, réformer notre système, oui, mais oublier l'humain, le dialogue social et la justice sociale, jamais.

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Eva Demesmaeker als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Voorstel tot wijziging van het Reglement van de Kamer van volksvertegenwoordigers met betrekking tot de actualisatie van de ontvankelijkheid van vragen (1549/4)

  Voorstel tot wijziging van het Reglement van de Kamer van volksvertegenwoordigers met betrekking tot de actualisatie van de ontvankelijkheid van vragen (1549/4)

  Bekijk dossier 1549

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 7 december 1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus, voor wat de oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad betreft (746/2)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 7 december 1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus, voor wat de oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad betreft (746/2)

  Bekijk dossier 746

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 7 december 1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus, voor wat de oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad betreft (746/2)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 7 december 1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus, voor wat de oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad betreft (746/2)

  Bekijk dossier 746

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de gecoördineerde wet van 14 juli 1994 betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, teneinde tijdens de moederschapsrust de uitoefening van bepaalde activiteiten toe te staan (177/10)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de gecoördineerde wet van 14 juli 1994 betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, teneinde tijdens de moederschapsrust de uitoefening van bepaalde activiteiten toe te staan (177/10)

  Bekijk dossier 177

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de programmawet van 18 juli 2025 betreffende de toepassingsmodaliteiten van de tijdelijke beperking van de indexering van de wettelijke pensioenen (1198/3)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de programmawet van 18 juli 2025 betreffende de toepassingsmodaliteiten van de tijdelijke beperking van de indexering van de wettelijke pensioenen (1198/3)

  Bekijk dossier 1198

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 2 mei 2019 betreffende de bij de Kamer van volksvertegenwoordigers ingediende verzoekschriften teneinde een maximumtermijn voor het verzamelen van handtekeningen in te voeren (551/7)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 2 mei 2019 betreffende de bij de Kamer van volksvertegenwoordigers ingediende verzoekschriften teneinde een maximumtermijn voor het verzamelen van handtekeningen in te voeren (551/7)

  Bekijk dossier 551

• Voorstel: Voorstel tot herziening van de Grondwet teneinde de evaluatie van korpschefs in de magistratuur mogelijk te maken (558/5)

  Voorstel tot herziening van de Grondwet teneinde de evaluatie van korpschefs in de magistratuur mogelijk te maken (558/5)

  Bekijk dossier 558

Stemmingen

Recente stemmingen van Eva Demesmaeker in de plenaire vergadering.

Commissies

Eva Demesmaeker is lid van de volgende commissies.