Kamerlid Ludivine Dedonder (PS)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Ludivine Dedonder in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De onenigheid over de centenindex

  Vraag: De staking van 12 mei

  Vraag: De staking van 12 mei

  economie en werk

  De onenigheid over de centenindex
  De staking van 12 mei
  De staking van 12 mei
  Loonconflicten en arbeidsacties in België summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 13 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Vincent Van Quickenborne bekritiseert de centenindex als onuitvoerbaar en schadelijk voor competitiviteit, terwijl hij het alternatief van de sociale partners verdedigt, dat volgens het Planbureau budgettair voordeliger en haalbaarder is, maar premier De Wever houdt vast aan de originele plannen omwille van budgettaire, juridische en koopkrachtredenen. Natalie Eggermont en Ludivine Dedonder beschuldigen de regering van een discriminerende pensioenhervorming die vrouwen onevenredig hard treft, gestut door kritiek van de Raad van State, het Planbureau en de Raad voor Gelijke Kansen, maar krijgen geen direct antwoord op hun eis om de pensioenmalus af te schaffen. De Wever benadrukt dat budgettaire discipline en sociale correcties vooropstaan, maar wijst alternatieven af wegens juridische risico’s en tekorten, terwijl oppositie en vakbonden de hervormingen als onrechtvaardig en neoliberaal bestempelen en eisen ze in te trekken. De discussie draait om twee centrale conflicten: de haalbaarheid van de centenindex versus het sociaal alternatief, en de weerstand tegen pensioenaanpassingen die volgens critici armoede verergeren en vrouwen benadelen.

  Vincent Van Quickenborne:

  Mijnheer de voorzitter, collega’s, is er eigenlijk – behalve schaduwpremier Frank Vandenbroucke en uzelf – nog iemand die voor de centenindex is? De sociale partners zijn tegen, de werkgevers zijn tegen, UNIZO is tegen, Voka, het VBO, alle bedrijven zijn tegen en zelfs de sociale secretariaten, die daar geld aan verdienen, zijn ook tegen. De oppositie is tegen – dat is niets nieuws –, maar zelfs binnen de meerderheid zijn partijen tegen. De MR, mijnheer Bouchez, is zelf geen voorstander van die centenindex. De heer Clarinval evenmin. Cd&v, bij monde van de heer Mahdi, zegt letterlijk vandaag in de krant: "We zijn tegen, want het stoort ons mateloos dat uw partijen, N-VA en Vooruit, blijven vasthouden aan die centenindex. U zit in een ivoren toren." Hij heeft gelijk, dat dossier is ontworpen door theoretici en is op de werkvloer onuitvoerbaar.

  De sociale partners hebben de moed gehad om te zeggen dat dat slecht is, maar ze hebben vooral een alternatief voorstel geformuleerd om de pieken uit te vlakken, te zorgen voor meer competitiviteit. Alle economen, mijnheer de eerste minister, zeggen dat dat een goed voorstel is. Voor het eerst wordt werk gemaakt van een hervorming van de index. Het Planbureau heeft daarover een definitieve beslissing genomen. Die is u doorgestuurd, mijnheer de eerste minister, met de cijfers erbij. Wat blijkt? Het voorstel van de sociale partners is voor de globale overheid budgettair zelfs iets beter dan de centenindex in 2030. Met dat verschil dat de centenindex complete Kafka is, onuitvoerbaar en de loonkosten voor de werkgevers, mijnheer Bouchez, met 800 miljoen euro verhoogt.

  Mijnheer de eerste minister, er is een alternatief. Vraag aan de sociale partners, en vooral aan de vakbonden, om die stakingen – die ons land veel geld kosten – te stoppen, in ruil voor die hervormde index. Dan zorgt u voor sociale vrede en voor stabiliteit.

  Ik heb maar één vraag. Wat houdt u tegen om op dat voorstel in te gaan? Dank u.

  Natalie Eggermont:

  Mijnheer de premier, gisteren kwamen 75.000 mensen op straat tegen uw pensioendiefstal en indexdiefstal. Ik was op de betoging en ik heb gesproken met An, een nachtverpleegster, met Roxanne, havenarbeidster, en met Annelies, lasser in een metaalbedrijf. Allemaal zeiden ze me dat het onmogelijk is om tot 67 jaar te werken, dat ze dat niet willen en gewoon niet kunnen. Gisteren was de vijftiende nationale actiedag. Dat is ongezien. Al achttien maanden lang komen mensen in beweging en met resultaat. Dankzij de druk heeft de regering al moeten terugkrabbelen. Zo wordt ziekte nu niet meer afgestraft en is er nog altijd niets gestemd.

  Ondanks alle aanpassingen, mijnheer de premier, is de pensioenhervorming nog altijd fundamenteel onrechtvaardig. Bovendien is ze discriminerend voor vrouwen. Bijna vier op de tien vrouwen die niet tot 67 kunnen werken, riskeren een malus, drie keer meer dan mannen. Daardoor riskeren ze tot een kwart van hun pensioen te verliezen. Weet u, mijnheer de premier, dat vandaag al een op de drie vrouwen die met pensioen gaan een pensioen onder de armoedegrens heeft? Daar wilt u nu nog eens extra op inhakken. Zo worden mensen die heel hun leven gewerkt hebben de armoede ingeduwd.

  Neen, de oplossing is niet dat vrouwen zich moeten aanpassen. De oplossing is dat u uw beleid aanpast. Dat zeggen niet alleen de vakbonden en de PVDA, dat zeggen verschillende officiële adviesorganen. Er was kritiek van de Raad van State, van het Planbureau en nu ook van de Raad van de Gelijke Kansen voor Mannen en Vrouwen, die bevestigt dat de pensioenhervorming discriminerend is voor vrouwen. Die laatste heeft een heel duidelijk advies: "De Raad dringt aan op de afschaffing van de malus."

  Mijnheer de premier, mijn vraag is heel duidelijk. Erkent u dat de pensioenhervorming discriminerend is voor vrouwen en hen harder treft? Zult u luisteren naar het advies en de pensioenmalus afschaffen?

  Ludivine Dedonder:

  Hier, dans les rues de Bruxelles, encore une fois, comme à chaque grève, les travailleurs et les travailleuses ont crié leur colère à propos de vos réformes, toutes plus violentes les unes que les autres.

  Dans la manifestation, il y avait évidemment beaucoup de femmes, des infirmières, des aides ménagères, des aides familiales, des accueillantes d'enfants, des enseignantes, des cheminotes, des chercheuses, des jeunes, des moins jeunes. Et elles étaient toutes remontées contre votre casse sociale.

  Double saut d'index, destruction du monde du travail, mise à sac de nos pensions! Avec vous, tout augmente, sauf les salaires et les pensions!

  Et sur les pensions, justement, les femmes sont particulièrement révoltées, parce qu'elles savent qu'elles vont se prendre votre réforme en pleine figure, comme si elles ne subissaient pas déjà assez de violence, comme si les inégalités qu'elles affrontent déjà tout au long de leur carrière ne suffisaient pas.

  Un nouvel avis du Centre pour l'égalité des chances est d'ailleurs venu s'ajouter à l'avis du Conseil d'État et à celui du Bureau du Plan. Comme les autres, il confirme la profonde injustice de votre réforme des pensions. Il confirme que vos mesures – malus, durcissement des carrières, limitation des périodes assimilées, suppression de la prise en compte de la pénibilité – vont aggraver l'écart de pension entre les femmes et les hommes. Il confirme ce que je vous répète depuis des mois: votre réforme, votre double saut d'index et votre réforme du travail sont des impasses sociales.

  Pour tous ces travailleurs, pour toutes ces femmes qui s'adaptent chaque jour de leur vie, je vous demande du respect, je vous demande de la reconnaissance. Cela s'entend par le retrait de votre réforme des pensions et de votre double saut d'index.

  Bart De Wever:

  Chers collègues, merci pour vos questions.

  En ce qui concerne la réforme des pensions, je renvoie au débat qui est en cours en séance plénière et qui reprendra dans deux semaines. Le ministre Jambon répondra, comme toujours, de manière approfondie à toutes vos questions.

  Dans le temps limité qui m'est imparti, je vais d'abord répondre plus particulièrement à la question relative au plafonnement de l'index. Celle-ci a déjà été largement débattue. Le ministre Vandenbroucke y a répondu hier au cours du débat sur la loi-programme. Toutefois, bien volontiers, je vais résumer une nouvelle fois la position du gouvernement.

  De doelstelling van de maatregel van de centenindex was drieledig. Ten eerste moet die het saldo van de begroting verbeteren met een vooropgesteld bedrag. Ten tweede moet die de competitiviteit van de ondernemingen versterken. Ten derde moet die maximaal de koopkracht van de meest kwetsbaren beschermen. Als we de maatregel, zoals we die hebben uitgewerkt, willen vervangen door een alternatief, dan zullen we dat alternatief afmeten aan die drie voorwaarden.

  De sociale partners hebben potentieel een alternatief opgesteld, waarvoor mijn oprechte hulde en dank. Dat voorstel werd door de regering welwillend bekeken en objectief uitgebreid doorgelicht door het Federaal Planbureau, de FOD Sociale Zekerheid en de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid.

  Die doorlichtingen hebben drie problemen met het alternatieve voorstel aan het licht gebracht.

  Ten eerste is er een probleem met de impact op de lage en middellonen en op de lage en middenpensioenen. In tegenstelling tot het ontwerp van de regering zou de koopkracht in dat alternatief wel geraakt worden.

  Ten tweede is er een juridisch probleem. Op basis van precedenten stelt het juridische advies van de RSZ en de FOD Sociale Zekerheid dat het onderscheid in het voorstel van de Groep van Tien tussen de publieke en de private sector wellicht niet zal standhouden voor het Grondwettelijk Hof. Dat maakt het voorstel juridisch wankel. Bovendien – en dit is belangrijk – blijft in het voorstel van de Groep van Tien de centenindex voor de publieke sector en de gepensioneerden behouden en komt die maatregel voor die groep er nog bovenop. Laat dat heel duidelijk zijn, want daarover zijn andere verklaringen afgelegd die niet met de werkelijkheid overeenstemmen.

  Ten derde is er ook een budgettair probleem. Het Federaal Planbureau heeft berekend dat het alternatieve voorstel een structureel gat in de begroting zou slaan van honderden miljoenen euro. Er zijn veel verschillende berekeningen gemaakt op basis van optimistische en minder optimistische parameters, maar het resultaat is altijd hetzelfde. Het alternatieve voorstel voldoet niet aan de budgettaire doelstelling die door de regering is vooropgesteld, zelfs niet in de meest optimistische prognose waarmee sommigen hier graag komen zwaaien. In tijden waarin ratingbureaus ons berispen voor de toestand van onze begroting en we dus nog een miljardenberg te beklimmen hebben, is het geen goed idee om extra gaten te slaan in de al zeer broze begrotingstoestand van ons land.

  Om al die redenen blijft de regering bij de gemaakte afspraak en de drie besliste uitgangspunten: budget, competitiviteit en last but not least sociale correctie.

  Permettez-moi cependant encore d'apporter quelques précisions, qui répondront d'ailleurs aux questions sur les manifestations d'hier. Le gouvernement examinera toujours avec bienveillance les propositions alternatives des partenaires sociaux. Dans la mise en œuvre de notre politique, nous avons déjà tenu compte, à plusieurs reprises, des remarques issues de la société civile. Des corrections sociales sont toujours possibles, mais elles doivent, dans ce cas, être compensées ailleurs. J'appelle donc l'ensemble des partenaires sociaux, lorsqu'ils formulent des propositions, à toujours tenir compte du cadre budgétaire global, car un déficit budgétaire hors de contrôle est un fardeau que nous portons tous ensemble, employeurs comme travailleurs. Il est donc dans l'intérêt général de réduire le déficit. Le gouvernement continuera à faire primer cet intérêt général.

  Je vous remercie.

  Vincent Van Quickenborne:

  Mijnheer de eerste minister, u zegt dat er drie criteria zijn: de verbetering van het budgettair saldo, de competitiviteit en de koopkracht.

  Ten eerste, over de verbetering van het saldo zegt het Federaal Planbureau in zijn definitief besluit dat het voorstel van de sociale partners voor de globale overheid beter is, in 2030, dan de centenindex. Ik zie dat de heer Bouchez ja knikt. Het is juist.

  Ten tweede, de competitiviteit. Uw voorstel inzake de centenindex verhoogt de loonkosten met 800 miljoen euro. Het voorstel van de sociale partners doet dat niet. Uw voorstel is slecht voor de competitiviteit.

  Ten derde, de koopkracht. Uw voorstel inzake de centenindex maakt boven 1.700 euro netto pensioen een indexsprong. Tegen mensen met een pensioen van 1.700 euro netto zegt u dat zij geen index meer krijgen. Toch spreekt u hier over koopkrachtbescherming, over behoud van de koopkracht?

  Doe wat onder meer de heer Bouchez zegt, wat minister Clarinval zegt, wat alle economen zeggen, en kies voor het voorstel van de sociale partners. Kies voor sociale vrede, en laat die stakingen stoppen.

  Natalie Eggermont:

  Mijnheer de premier, mijn vraag was gericht aan minister Jambon. U hebt gezegd dat u mijn vraag wilt beantwoorden, en uw antwoord is: minister Jambon zal antwoorden. Komaan!

  Uw stilte hierover is echt wel veelzeggend. U weet dat deze hervorming discriminerend is voor vrouwen. Het probleem is dat u daar geen antwoord op hebt. U zwijgt, in de hoop dat het wel zal overwaaien. Ik kan u echter verzekeren dat het niet zal overwaaien. De woede van de mensen zal niet wegebben. Integendeel, ze neemt alsmaar toe. De sociale beweging staat enorm sterk en heeft de regering al verschillende keren doen terugkrabbelen. Dat zal zo blijven.

  U hebt geen democratische legitimiteit voor wat u aan het doen bent. Negen op tien mensen geven aan dat ze niet willen werken tot 67 jaar. Peiling na peiling toont dat aan.

  Dat u daarover zwijgt, verbaast me niet, maar zullen Vooruit, cd&v, en Les Engagés zwijgen, of zullen ze het advies van de Raad van de Gelijke Kansen voor Mannen en Vrouwen vastnemen en de pensioenmalus afschaffen?

  Ludivine Dedonder:

  Je vous avais demandé du respect. Je vous avais demandé de la reconnaissance pour les travailleuses et les travailleurs. La réponse que vous m'apportez… En fait, il n'y en a pas. Vous ne daignez même pas répondre à la question sur la réforme des pensions. Vous êtes mal à l'aise? Ça, je peux le comprendre! La seule chose que vous nous dites, c'est en quelque sorte: "On n'a pas le choix, il faut réduire le déficit." Les options que vous proposez, c'est le double saut d'index et c'est de vous attaquer aux pensionnés. Je vous dis que oui, c'est un choix politique. Votre choix politique, c'est de prendre dans la poche des pensionnés, des travailleurs et des malades. Les pensions, c'est 1,8 % du PIB. Vous achetez pour 34 milliards d'armes. Vous achetez des missiles américains pour 4 milliards. Eh bien, 4 milliards, c'est ce que vous prenez dans la poche des pensionnés pour ajuster votre budget!

• Vraag: De impactanalyse van de pensioenhervorming

  Vraag: De Studiecommissie voor de Vergrijzing en de impact van de pensioenhervorming

  gezondheid en welzijn

  De impactanalyse van de pensioenhervorming
  De Studiecommissie voor de Vergrijzing en de impact van de pensioenhervorming
  De impact van pensioenhervorming en vergrijzing summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Theo Francken (Minister van Defensie)
  

  op 16 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kim De Witte en Ludivine Dedonder bekritiseren de N-VA-voorgestelde pensioenhervorming scherp, omdat deze volgens hen de armoede en ongelijkheid verergert door minimumpensioenen onevenredig hard te raken, terwijl vrouwen en laagbetaalden tot 15% verliezen en jaren langer moeten werken om malussen te vermijden. Ze beweren dat de hervorming een politieke keuze is om budget vrij te maken voor militaire uitgaven in plaats van een financiële noodzaak, en eisen intrekking. Theo Francken (N-VA) weerlegt dit met cijfers van het Planbureau, waaruit volgens hem blijkt dat de genderkloof afneemt, de ongelijkheid minimaal stijgt (0,5-1,5%) en de hervorming de vergrijzingskosten met een derde reduceert, wat hij noemt als een "maatschappelijke plicht" voor toekomstige generaties. De oppositie wijst dit af als misleidend en benadrukt dat de hervorming 4 miljard bespaart ten koste van gepensioneerden, terwijl de overheid wel geld vindt voor defensie.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, mijn vraag gaat over een heel ander thema, maar er is wel een raakpunt met de vorige vragen, namelijk het permanente fake news dat de N-VA verspreidt. Minister Jambon schrijft in zijn wetsontwerp dat de pensioenhervorming de armoede bij ouderen zal verlagen, dus minder armoede bij ouderen. Collega’s, wij hebben de cijfers opgevraagd. Wat blijkt? De lage pensioenen zullen met deze hervorming dubbel zoveel verliezen als de hoge pensioenen. Dubbel zoveel. De armoede zal stijgen, de ongelijkheid zal stijgen. Hoe komt dat? Dat staat vandaag in De Standaard . Twee op de drie mensen die een pensioenmalus zullen krijgen, hebben een minimumpensioen. Dat zijn mensen met een pensioentje van 1.700 euro per maand, en daar zult u nog eens tot een vierde van afknippen.

  Collega’s van Vooruit, u bent in de regering gestapt om de minimumpensioenen te redden. Uw voorzitter zei dat u de minimumpensioenen zou redden. Nu vindt evenwel de grootste aanval ooit op de minimumpensioenen plaats. Ik vraag u om te stoppen met het steunen van die hervorming.

  Mijnheer de minister, meerdere van uw collega’s hebben de voorbije weken in de commissie gezegd dat men door slechts een paar maanden extra te werken geen malus zou krijgen. Een paar maanden. Ook dat hebben wij opgevraagd. Wat blijkt? Men moet gemiddeld 2,8 jaar langer werken om geen malus te krijgen, dus niet een paar maanden.

  De premier heeft duidelijk gezegd dat als bepaalde groepen harder worden geraakt, de hervorming zal worden aangepast. Welnu, vrouwen worden harder geraakt en mensen met een minimumpensioen worden harder geraakt. Mijnheer de minister, zal uw regering de hervorming aanpassen?

  Ludivine Dedonder:

  Les pensions belges sont parmi les plus basses d’Europe. Plus de la moitié de la population touche une pension mensuelle inférieure à 1 700 euros net. Et que fait ce gouvernement? Une réforme qui va appauvrir encore un peu plus ceux qui ont travaillé toute leur vie. Et cela, à un moment où tout augmente: l’énergie, les médicaments, les loyers ou encore les courses.

  Cette semaine, le Bureau du Plan a indiqué dans son rapport qu'il faudra travailler plus longtemps – sinon vous aurez un malus – pour gagner moins.

  Est ‑ ce cela, votre r é compense pour le travail de toute une vie? Toute une vie à cotiser pour esp é rer avoir une pension digne. MR et Engag é s, vos promesses se sont envol é es; une fois au pouvoir, vous avez chang é de ton radicalement.

  Au total, vous réalisez 4 milliards d’économies sur le dos des pensionnés, soit une perte annuelle moyenne de 1 500 euros pour chacun d’eux. Cette perte sera de 15 % pour les fonctionnaires, 7 % pour les salariés et de 3 % pour les indépendants. La moitié des pensionnés actuels verront leur indexation plafonnée. De plus, vous creusez les inégalités entre les pensions les plus basses et les plus hautes (+ 9 %).

  Et évidemment, vous les creusez aussi entre les hommes et les femmes. Une femme sur trois sera pénalisée par le malus. Une aide ‑ m é nag è re qui a d é but é sa carri è re à 20 ans, qui a travaill é toute sa vie à temps partiel non choisi et qui est usée à 63 ans, perdra plusieurs centaines d ’ euros par mois à cause de votre réforme.

  Vous supprimez é galement tous les m é canismes qui permettaient de tenir compte de la p é nibilit é . Votre r è gle est la suivante: peu importe le m é tier, la fatigue ou l ’ usure, il faut tenir pour gagner moins.

  Cette réforme fera très mal. Personne n’en veut! Allez ‑ vous enfin é couter la population qui vous a é lus et y renoncer?

  Theo Francken:

  Collega’s, eerst en vooral, de premier heeft zich wel degelijk aan zijn eerdere belofte gehouden om na de eerste lezing van het ontwerp van pensioenwet in het zomerakkoord van juni 2025 in de tweede lezing van eind 2025 een aantal aanpassingen aan het wetsontwerp te doen, na het uitgebreide politieke en maatschappelijke debat hierover. Zo werden in de tweede lezing onder meer alle ziekteperiodes gelijkgesteld met gewerkte periodes voor de vrijwaring van de pensioenmalus en werd voor het eerste loopbaanjaar het criterium van 104 dagen behouden. Er was dus geen verhoging naar 156 dagen per loopbaanjaar.

  Daarnaast wil ik er ook op wijzen dat uw uitgesproken negatieve lezing van de resultaten van het nieuwe rapport van het Federaal Planbureau wel heel erg afwijkt van de effectieve resultaten in dit rapport. Als ik uw kritiek goed begrijp, zouden door de nieuwe pensioenwet zowel de genderkloof als de ongelijkheid en de armoede fors toenemen.

  Je le dis clairement, quiconque lit ce rapport avec sérieux ne peut que constater que ce n’est de toute évidence pas le cas. Au contraire, le rapport met clairement en évidence que la réforme réduit l’écart entre les pensions des hommes et des femmes parmi les retraités actuels. Chez les nouveaux retraités salariés et indépendants, on constate une légère hausse de l’écart de pension entre les sexes, mais cette évolution est compensée par une baisse chez les fonctionnaires. Il n’est donc aucunement question d’un impact significatif sur l’écart entre la pension des hommes et des femmes.

  Om de impact van de hervorming op het armoederisico en de ongelijkheid te berekenen, is het aangewezen niet te kijken naar het brutopensioen van een individueel persoon, maar naar het equivalent beschikbaar inkomen op huishoudniveau na belastingen, zoals dit ook internationaal de standaardpraktijk is.

  Uit deze berekening door het Planbureau blijkt dat de impact op de ongelijkheid zeer klein is. Zo stijgt de zogenaamde ginicoëfficiënt slechts met 0,5 % à 1,5 %, wat zeer beperkt is.

  Ne perdons pas de vue l'essentiel: cette réforme des pensions est indispensable pour garantir qu'elles restent soutenables pour nos enfants et petits-enfants, mais aussi pour rétablir une véritable justice en renforçant le lien entre le travail effectivement presté et la constitution des droits à la pension.

  Daar slaagt deze hervorming glansrijk in, zo blijkt uit dat nieuwe rapport van het Planbureau. De kosten voor de vergrijzing dalen door de pensioenhervorming tegen 2070 met 1,3 procentpunt van het bbp. Dat is een daling van de vergrijzingskosten met een derde.

  Met deze hervorming herstellen we het budgettaire en maatschappelijke … van deze eerste pensioenpijler. Dat is voor ons als politici geen gemakkelijke of dankbare opdracht, maar het is wel onze verdomde plicht en het is iets waar onze kinderen en kleinkinderen ons later dankbaar voor zullen zijn.

  Voorzitter:

  Deze vraag was inderdaad gesteld aan minister Jambon die, zoals gezegd, momenteel in Washington is.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, u zegt dat de hervorming noodzakelijk is, aangezien er geen geld voor onze pensioenen is. U wilt de komende 10 jaar meer uitgeven aan oorlogswapens van Trump & co dan de extra uitgaven voor onze pensioenen in de komende 45 jaar. U wilt 2,2 % van ons bbp extra uitgeven aan militarisering, terwijl de pensioenen zonder uw hervorming met 1,8 % van het bbp zullen stijgen.

  Stop dus met liegen. Die hervorming is helemaal niet noodzakelijk. Het is een politieke keuze die u maakt, om geld te verschuiven van de gepensioneerden naar oorlogswapens. Wij zeggen heel duidelijk dat we niet akkoord kunnen gaan met die keuze. Dat zijn de feiten en dit is onaanvaardbaar.

  Ludivine Dedonder:

  Décidément, je pense que ce gouvernement a un problème avec la compréhension des chiffres. Oui, le coût des pensions est surmontable! C'est 1,8 % du PIB à l'horizon 2050. Cela veut dire 0,07 % du PIB par an. Sur un budget de 1 000 euros, c'est 70 centimes. Je pense que c'est effectivement surmontable. Vous dites aux gens de se débrouiller. Vous dites aux femmes de changer de comportement. Mais, quand il s'agit de trouver des millions, ce gouvernement les trouve sans problème, n'est-ce pas, monsieur le ministre de la Dépense nationale? C'est facile de dire "débrouillez-vous" quand on a vidé les poches des citoyens, des travailleurs, des pensionnés et des malades pour financer des avions de chasse et financer l'industrie américaine! Je pense que les pensionnés ont aujourd'hui bien compris qu'ils n'auront pas 500 euros de plus, mais 500 euros de moins. Et je vous le dis, ce n'est pas à la population de payer vos excès! Cette réforme n'est pas encore votée. Il est temps de reculer, chers collègues!

• Vraag: De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen

  Vraag: De impact van de pensioenhervorming op vrouwen, die zich wel zullen aanpassen en meer werken

  Vraag: De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen

  Vraag: De pensioenhervorming en de uitspraken over vrouwen

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het akkoord over de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  economie en werk

  De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen
  De impact van de pensioenhervorming op vrouwen, die zich wel zullen aanpassen en meer werken
  De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen
  De pensioenhervorming en de uitspraken over vrouwen
  De pensioenhervorming
  Het akkoord over de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Pensioenhervorming, uitspraken minister en impact op vrouwen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 12 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De pensioenhervorming van minister Jan Jambon wordt massaal bekritiseerd als antivrouwelijk, omdat ze vooral vrouwen raakt die vaker deeltijds werken of onbetaalde zorgtaken opnemen, terwijl Jambon ontkent dat de hervorming vrouwen doelbewust benadeelt. Critici – waaronder Vanbesien, Dedonder, Pas en De Witte – benadrukken dat de hervorming retroactief is, verworven rechten schendt en vrouwen straft voor structurele maatschappelijke ongelijkheden (loonkloof, gebrek aan kinderopvang), terwijl Jambon stelt dat zorgperiodes wel degelijk meetellen en slechts 23% van de vervroegde pensioengangers een malus krijgt, waarvan vrouwen door ziekte-gelijkstelling zelfs minder hard getroffen zouden worden. Voorstanders zoals Ronse (N-VA) verdedigen de hervorming als noodzakelijk voor betaalbaarheid en wijzen op de unieke mogelijkheid om met deeltijds werk toch vervroegd pensioen te nemen, maar oppositiepartijen eisen concrete maatregelen (pensioensplitsing, familiekrediet, betere kinderopvang) om de kloof te dichten. De discussie escaleert in beschuldigingen van desinformatie (Jambon wijt "fake news" aan de VRT, oppositie eist transparantie via mypension.be) en polarisatie over wie verantwoordelijk is voor de pensioenkloof: individuele aanpassing (regering) of systeemhervorming (oppositie).

  Dieter Vanbesien:

  Vrouwen zullen zich moeten aanpassen aan de nieuwe pensioenregels. Mijnheer de minister, in dat ene zinnetje zitten zo veel foute dingen dat ik niet weet waar ik moet beginnen. Daarom begin ik met een uitspraak van uw premier, Bart De Wever: ʺ Mijn vrouw is 15 jaar thuisgebleven om mijn vier kinderen een warme thuisomgeving te bieden, iets wat ik niet kon. Ik zal dus nooit aanvaarden dat politici op haar werk spuwen en beweren dat ze zou hebben geprofiteerd. ʺ Dat is exact wat u nu doet, mijnheer de minister. U spuwt op het werk van de vrouw van de eerste minister. U en uw fractieleider hechten geen enkele waarde aan niet-betaalde arbeid. U ziet niet in dat niet-betaalde arbeid integraal deel uitmaakt van de reële economie.

  Eigenlijk zouden alle mannen en vrouwen die niet-betaalde taken op zich nemen, eens een week moeten staken en die taken laten liggen. Ja, dat gaat voornamelijk over vrouwen. Wat zou er gebeuren? De economie ligt op haar gat. Mijnheer de minister, uw kleinkinderen geraken niet op school. Uw onderbroeken worden niet gewassen. Als u ’s avonds thuiskomt, zult u zich moeten wenden tot de meeneemchinees. Een oma die soep maakt voor haar kleinkinderen, een vrijwilliger die soep maakt voor een vereniging van daklozen en een kok die soep maakt in een restaurant, die drie mensen doen exact hetzelfde, maar voor u is er maar een, welke arbeid levert. Voor u is alleen de kok productief en de enige welke een bijdrage levert. Dat is een totaal verkeerd wereldbeeld, want zonder die twee anderen stort onze maatschappij in elkaar. Ook zij moeten dus gewaardeerd worden voor de taken die ze opnemen. Het gaat er niet over dat zij daarvoor betaald moeten worden. Het gaat erover dat zij niet mogen worden gestraft. Dat is de essentie van uw uitspraak.

  Mijnheer de minister, bent u het met mij eens dat al die niet-betaalde taken moeten worden gewaardeerd in plaats van afgestraft?

  Ludivine Dedonder:

  "Tirez votre plan, débrouillez-vous!" C'est ce que vous dites à celles et ceux à qui vous voulez imposer votre malus pension. À toutes celles et ceux – une femme sur deux et un homme sur quatre – qui vont perdre de 200 à 300 euros par mois. Comment s'adapte-t-on, lorsqu'on est en milieu ou en fin de carrière? Pouvez-vous m'expliquer comment on fait marche arrière?

  Vous dites aux femmes de changer de mentalité, de s'adapter pour ne pas avoir une pension minable. Vous nous prenez pour qui, nous les femmes? Pour des fainéantes, c'est ça? Vous êtes méprisant et hors sol. Vous inversez les rôles en termes de responsabilités.

  Pour celles qui doivent prendre un temps partiel pour élever leur enfant, c'est à vous de créer assez de places en crèche et en milieu extra-scolaire accessibles financièrement. Sinon, en attendant, où déposent-elles leur enfant? À votre cabinet, peut-être? Celles qui ne se voient pas offrir de temps plein, que doivent-elles faire? Braquer leur patron? Non! C'est à vous de responsabiliser et d'inciter les employeurs! C'est à vous d'arrêter avec les alternatives de type "flexi" qui vont à l'encontre de contrats stables et pleins. Celles qui gagnent en moyenne 20 % de moins que les hommes – moins de salaire, moins de pension – doivent-elles prendre leur manager en otage pour modifier leur fiche de paye? Non, c'est à vous de lutter efficacement contre l'écart salarial. J'imagine que les femmes doivent aussi arrêter de tomber malade, parce que dans ce cas aussi, c'est certainement leur choix.

  Je vais vous apprendre quelque chose, monsieur le ministre, à savoir qu'une femme s'adapte chaque jour de sa vie. Et ce n'est pas aux femmes de s'adapter à votre réforme injuste et inhumaine. C'est votre réforme qui doit s'adapter aux réalités quotidiennes des femmes.

  Barbara Pas:

  Mijnheer de minister, of misschien moet ik zeggen mijnheer de kamelendrijver, met uw btw-gebroddel, met uw meerwaardebelastinggeknoei en nu met uw pensioengepruts zorgt u immers in uw eentje voor een hele karavaan aan stinkende kamelen.

  Met enige vertraging – dat zijn we ondertussen al gewoon – mochten we vanochtend dan toch uw wetteksten met betrekking tot uw pensioenhervorming ontvangen. Die zijn asociaal en treffen vrouwen disproportioneel. Vrouwen zijn de grootste dupe van uw veelbesproken pensioenmalus, omdat ze vaker onbetaalde zorgtaken op zich nemen. Kamelen spuwen, maar u spuwt op de vrouwen. Daags na Internationale Vrouwendag deed u er nog een lompe uitspraak bovenop: vrouwen zullen zich moeten aanpassen aan de nieuwe pensioenregels. De regering-De Wever wil dus dat men gedrag wijzigt, alsof er altijd uit luxe deeltijds gewerkt wordt.

  Mijnheer de kamelendrijver, u voert de maatregel retroactief in. Kunt u mij eens uitleggen hoe zij die zorg hebben gedragen voor een gezin, op het einde van de rit hun gedrag nog kunnen wijzigen? Hoe kan een vrouw die nu aan de vooravond van haar pensioen staat, haar loopbaan nog terugspoelen? Hoe kan iemand van eind 40, begin 50 die loopbaankeuzes heeft gemaakt op basis van oude spelregels, nu nog bijsturen? Velen staan al te ver in hun loopbaan om dat nog aan te passen.

  U straft achteraf. Verworven rechten tellen niet voor de regering-De Wever. Dat is contractbreuk en dat is onaanvaardbaar.

  Mijnheer de minister, ik heb dus een heel eenvoudige vraag voor u, omdat er geen parfum bestaat dat de geur van zulke stinkende kamelen kan maskeren. Zult u uw huiswerk opnieuw doen? Zult u die stinkende kameel terug de woestijn in sturen?

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de minister, we hebben altijd gezegd dat we uw pensioenhervorming wilden steunen, omdat het een stap in de juiste richting is om ervoor te zorgen dat de volgende generatie ook een pensioen van de overheid krijgt, maar u maakt het ons wel heel moeilijk. Wat bent u maandag immers komen vertellen over de vrouwen? Dat ze zich moeten aanpassen, alsof alle vrouwen gewoon meer moeten werken.

  Geef toe dat het weinig respectvol is en een lompe uitspraak. Ik weet niet of u het beseft, maar op die manier treft u alle vrouwen in hun zijn, mijnheer de minister. Het is een emotioneel debat. Dat weet u toch. Het is gevoelig, en terecht, want het gaat over de toekomst van de mensen. Het gaat over hun oude dag.

  De voorbije dagen heb ik heel veel telefoontjes gekregen van vrouwen die werk en gezin combineren. Zij zijn ongerust, maar vooral boos. Ze snappen niet wat u hebt beslist en dat begrijp ik. Zelfs mypension ligt tot eind 2027 plat en kan geen ramingen produceren. Dat is uw verantwoordelijkheid.

  Neen, het is niet de fout van de journalisten die het slecht uitleggen. Het is altijd hetzelfde met de meerderheid. Kijk naar de btw-brol. Kijk naar het meerwaardemonster. Kijk naar de centenindex. Ofwel is het taks, taks, taks, ofwel is het complex, complex, complex.

  Mijnheer de minister, u kent mij ondertussen. Ik ben constructief. Ik heb de vrouwen die mij hebben gebeld, proberen uit te leggen wat uw plannen waren. Ik wil het echter van u horen. Dat is uw taak. Leg het dus uit in mensentaal, kort en duidelijk. Is uw hervorming fair en juist voor vrouwen?

  Nahima Lanjri:

  Mijnheer de minister, 'aanpassen' is wel het woordje van de week. U kreeg een storm van kritiek over u heen toen u begin deze week zei dat u erop rekent dat vrouwen zich wel zullen aanpassen en langer zullen werken. Ik begrijp de verontwaardiging. Het komt weinig respectvol over naar vrouwen die vandaag al meer zorgtaken op zich nemen dan mannen en daardoor ook vaker deeltijds werken.

  We hebben u al geholpen om de pensioenhervorming rechtvaardiger te maken. Alle zorgverloven tellen nu mee voor het pensioen. Tijdelijke werkloosheid en ziekte ook. Er is een korfje met pechdagen dat men kan inzetten als men een jaar dagen tekortkomt. Er wordt ook gewerkt aan een oplossing voor mensen die halftijds werken, maar door atypische shiften toch net uit de boot vallen.

  Mijnheer de minister, er is nog meer goed nieuws. U kunt die pensioenkloof wel degelijk verder dichten en cd&v wil u daarbij opnieuw helpen. Er zijn drie concrete christendemocratische voorstellen die u kunt uitvoeren om vrouwen een beter pensioen te geven. Ten eerste, voer de pensioensplit in. Tel de pensioenen van beide partners op en deel die door twee. Zo heeft iedereen elk de helft.

  Ten tweede, zorg ervoor dat het aanvullend pensioen een pensioen wordt voor iedereen. Vandaag zijn vrouwen oververtegenwoordigd in sectoren zoals het onderwijs en de zorg, waar dat vaak niet het geval is.

  Ten derde, voer ons familiekrediet in. Als u zegt dat vrouwen zich moeten aanpassen, zal vooral de samenleving zich moeten aanpassen. We zullen ervoor moeten zorgen dat zorgtaken beter verdeeld worden tussen mannen en vrouwen. Dat kunnen we faciliteren met het familiekrediet, zodat de combinatie van werk en gezin beter mogelijk wordt.

  Mijnheer de minister, ik heb dus maar één vraag. Bent u bereid om vrouwen tegemoet te komen en onze voorstellen uit te werken?

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, het feit dat uw hervorming vrouwen keihard raakt, is geen toeval. Dat is geen ongewenst neveneffect. Dat is een essentieel onderdeel van die hervorming. Uw eigen kabinet zegt dat zelf. Eén vrouw op drie wordt geraakt door de inperking van de gelijkgestelde periodes. Bijna vier vrouwen op tien worden geraakt door de verstrenging van het vervroegd pensioen en de malus. Verder zijn zes van de tien slachtoffers van de afschaffing van de welvaartsvastheid van het minimumpensioen vrouwen. Ook zevenenhalf op tien slachtoffers van de afschaffing van het echtscheidingspensioen zijn vrouwen. Negen op tien slachtoffers van de inperking van het overlevingspensioen zijn vrouwen.

  Mijnheer Jambon, uw hervorming hakt er keihard in bij vrouwen. Dat is geen mening of interpretatie, maar een feit, collega’s. U zegt dat vrouwen zich wel zullen aanpassen. Als ze in het verleden hebben gekozen om minder te werken, zullen ze nu wat meer moeten werken. Mijnheer Jambon, deeltijds werken was en is voor heel veel vrouwen geen keuze. Vrouwen kiezen er niet voor dat er een gebrek is aan kinderopvang. Ze kiezen er niet voor dat de ouderenzorg in ons land onbetaalbaar is. Vrouwen kiezen er niet voor dat ze minder loon krijgen voor hetzelfde werk. Dat is geen keuze.

  Op de grote betoging daarstraks kwam ik Beate tegen, een huishoudhulp van 55 jaar. U lacht daarmee, maar de huishoudhulpen in ons land zijn noodzakelijk. Ze is 55 jaar en heeft 36 jaar gewerkt. Ze was daar met een rollator, kapotgewerkt. Er zijn veel vrouwen kapotgewerkt, net zoals industriearbeiders, bouwvakkers en zorgkundigen. Mijnheer Jambon, ook voor hen is langer werken geen keuze. Zij moeten zich dus niet aanpassen, u moet uw hervorming aanpassen aan de realiteit van de werkende klasse in ons land.

  Axel Ronse:

  Minister, afgelopen week hebben heel veel vrouwen, mama's en oma's, mij gevraagd of ik minister Jambon kon bedanken, omdat hij ervoor zorgt dat hun kinderen en kleinkinderen nog een pensioen zullen hebben. ( Rumoer op de banken )

  Kunt u stil zijn? Ik ben de afgelopen week immers al genoeg onderbroken.

  Zij loven dat er eindelijk een minister is opgestaan die de ballen heeft om te zeggen dat de pensioenen onbetaalbaar zullen zijn en ze durft te hervormen, zodat hun kinderen ook een pensioen zullen hebben. Voltijds werkende mama's hebben mij gevraagd of ik aan de communisten, de groenen en de extreem-linksen wil zeggen dat een voltijds werkende mama een even goede mama is als een mama die deeltijds werkt. Ook deeltijds werkende mama's hebben mij gevraagd of ik de ministers Jambon, Vandenbroucke, Clarinval, Van Peteghem en Prévot en de arizonacoalitie kon bedanken, omdat ze ervoor zorgen dat we nog altijd een van de meest lieve pensioensystemen voor vrouwen hebben. Er is geen enkel land in de wereld waar men zelfs bij deeltijds werk nog altijd met vervroegd pensioen kan gaan. Men moet maar halftijds gewerkt hebben.

  U, mijnheer de minister, hebt ervoor gezorgd dat vrouwen nog altijd het perspectief hebben om, als ze dat wensen, goed voor de kinderen te zorgen en deeltijds te werken en vervroegd op pensioen te gaan. Ik heb ook mijn eigen mama aan de lijn gehad, die op haar 51 ste gescheiden is, die ervoor gekozen had om deeltijds te werken, die heeft gestudeerd voor makelaar en die tot haar 68 ste heeft gewerkt. Er is niemand in de wereld waarvoor ik meer respect heb. Zij heeft mij gezegd dat ze voor geen geld in de wereld de keren zou willen factureren dat ze mijn pampers heeft ververst en mij naar school heeft gestuurd, want dat ze dat met liefde heeft gedaan.

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de minister, ik heb gisteren de aftrap gegeven van mijn pensioentour in Aalst. Wat ik daar hoorde, was echt hallucinant. Sabine, die zorgverlof opnam voor haar kinderen, meende dat dit niet meetelde. Natalie, de cafébazin van Het Volkshuis, die ergens had horen waaien dat ze 700 euro pensioen minder zou krijgen, werkte gewoon. En Christel, die heel haar carrière kleuterjuf was en die bang is dat ze minder pensioen zal krijgen omdat ze nu zorgjuf is. Allemaal vrouwen, allemaal bang voor niets.

  Wat niet helpt, mijnheer de minister, zijn uw uitspraken maandag over vrouwen. Alsof deeltijds werk totaal niet zou meetellen voor de pensioenberekening. Wij van Vooruit hebben er mee voor gezorgd dat er meer deeltijds werk zal meetellen. Ik denk maar aan moederschapsverlof, ouderschapsverlof, geboorteverlof, mantelzorgverlof. Dat telt allemaal mee voor de pensioenberekening.

  Het minimumpensioen is door ons op 1.700 euro netto gebracht. We hebben het beschermd en versterkt. En ja, ook deeltijds werkende vrouwen met een uitkering kunnen dankzij ons rekenen op een fatsoenlijk pensioen. Laat het voor eens en altijd duidelijk zijn, die vrouwen moeten zich niet aanpassen. Die vrouwen doen hier de boel draaien, voor hun kinderen, voor hun ouders, voor mensen met een handicap.

  Mijnheer de minister, de beste remedie tegen fakenieuws, de beste remedie tegen onzekerheid, is duidelijke informatie. Ik begrijp dan ook niet dat precies nu mypension.be twee jaar zal worden platgelegd. Zeker voor mensen die vlak voor hun pensioen staan, is dat onbegrijpelijk. Mijn vraag is dan ook hoe u ervoor zult zorgen dat mensen die vlak voor hun pensioen staan voor deze belangrijke hervorming kunnen rekenen op duidelijke informatie.

  Voorzitter:

  Bij zoveel vragen krijgt de minister vijf minuten om te reageren.

  Jan Jambon:

  Collega’s, dank u wel voor jullie vragen. Ik ben echt blij – bijna iedere week, maar ik ben nu echt blij – dat die vragen aan mij er gekomen zijn. Ik wil vanop dit spreekgestoelte iets heel duidelijk rechtzetten.

  In de voorbije dagen kreeg ik veel kritiek voor een uitspraak over vrouwen, een uitspraak die ik niet heb gedaan. Ik heb nooit gezegd dat vrouwen meer moeten gaan werken. Ik heb nooit gezegd dat vrouwen hun gedrag moeten aanpassen. Nooit. Dat is wat de Vlaamse openbare omroep er ’s avonds van heeft gemaakt, waarna die karikatuur…

  (Rumoer)

  (Brouhaha)

  Waarna die karikatuur gretig werd overgenomen en verdraaid door de linkse oppositie.

  Collega’s, ik heb zeer veel begrip voor de zeer specifieke situatie waarin veel vrouwen zich bevinden. Zowel mijn moeder als mijn ex-vrouw als mijn vrouw zijn deeltijds of voltijds thuisgebleven om voor de kinderen te zorgen. Dat zijn vrouwen voor wie ik immense waardering en respect heb.

  Tout comme elles, de nombreuses femmes assument encore aujourd'hui une grande part des tâches de soins. Elles combinent leur emploi avec la prise en charge des enfants, des parents ou d'autres membres de la famille. Pour cela, je leur exprime mon profond respect.

  Ce qui me dérange tout autant, c'est l'affirmation erronée selon laquelle notre réforme toucherait massivement et intentionnellement les femmes. Or, si vous prenez la peine d'examiner les faits, vous constaterez que ce n'est pas le cas. Il est vraiment regrettable d'effrayer les citoyens sur la base de semi-vérités et de citations sorties de leur contexte.

  Mij wegzetten als een vrouwenhater als gevolg van ongehoord foute framing overschrijdt voor mij de grens van het aanvaardbare.

  (Applaus)

  Met de hand op het hart stel ik dat deze pensioenhervorming vrouwen absoluut niet viseert. Integendeel, net omdat we de realiteit kennen, houden we maximaal rekening met halftijdse loopbanen, de volledige gelijkstelling van zorgperiodes en loopbaanonderbrekingen uit het verleden. Pas wanneer iemand structureel nog minder dan halftijds werkt, nadat alle zorgverloven zijn benut, kan dat mogelijk gevolgen hebben. Dan geldt het algemene principe: wie meer bijdraagt, bouwt meer pensioen op.

  De persoon die mij de magische oplossing kan geven om de pensioenen betaalbaar te houden door mensen meer te geven en minder te laten werken, mag nu rechtstaan.

  Het debat focust vaak op de malus. Ook daar wil ik graag even de cijfers erbij nemen. De helft van de mensen werkt tot aan de wettelijke pensioenleeftijd. Voor hen speelt de malus helemaal niet. Laten we vervolgens kijken naar de andere helft, die ervoor kiest vervroegd met pensioen te gaan. We hebben een steekproef genomen van 50.000 mensen uit 2023. Van die groep wordt 77 % niet getroffen door de malus. De overige 23 % kan door een beetje langer te werken eveneens een malus vermijden. Dat is het eventuele gedragseffect.

  Ik wil nog iets rechtzetten: we gaan ervan uit dat mensen, zowel vrouwen als mannen, hun gedrag zullen aanpassen wanneer ze merken dat ze door enkele maanden langer te werken een hoger pensioenbedrag kunnen krijgen. Nog iets belangrijks: door de gelijkstelling van de ziekteperiodes worden 11 % extra vrouwen gevrijwaard van de malus. Dat is dubbel zoveel als bij de mannen.

  Laat me tot slot nog dit zeggen: in veel landen wordt het pensioen automatisch verminderd wanneer iemand vóór de wettelijke pensioenleeftijd stopt. Wij kiezen voor een milder systeem. Door de werkvoorwaarden kan men nog altijd met vervroegd pensioen gaan zonder malus. Dat is geen strafmechanisme. Het is een noodzakelijk evenwicht tussen solidariteit en verantwoordelijkheid. Willen we een pensioensysteem dat ook voor de volgende generatie nog betaalbaar is of blijven we de mensen wijsmaken dat ze meer pensioen kunnen krijgen terwijl ze minder werken? Ik kies voor eerlijkheid. De mensen hebben daar recht op.

  Dieter Vanbesien:

  Mijnheer Ronse, u zegt dat een voltijds werkende vrouw evenveel waard is als een halftijds werkende vrouw. Wel, mijnheer Ronse, het omgekeerde is ook waar. Volgens u is dat echter niet zo, want het zit in het DNA van uw partij en ondertussen in het DNA van de hele meerderheid. U kijkt neer op niet-betaalde taken. U zult die met terugwerkende kracht afstraffen en raakt dus aan verworven rechten.

  Daarbovenop vindt u dat iedereen die niet-betaalde taken uitvoert – en dat zijn vooral veel vrouwen –, zich moet aanpassen. Zij moeten zich plooien naar uw wereldbeeld. Mijnheer de minister, u hebt dat niet gezegd; het is waarschijnlijk dus een door artificiële intelligentie geconstrueerde deepfake van de openbare omroep, die we dan gezien en gehoord hebben.

  Mijnheer de minister, ik zal uw koude wereldbeeld, dat puur gericht is op cash en betaalde arbeid, nooit delen. Ik zal het blijven bestrijden. Die belofte maak ik u alvast.

  Ludivine Dedonder:

  Ce gouvernement n’aime pas les femmes. Nous le savions déjà. J’ai d’ailleurs eu l’occasion de le dire. Toutes vos mesures le démontrent. Ce malus pension touchera une femme sur deux. Ce n’est pas moi qui le dis, mais le Comité d' é tude sur le Vieillissement (CEV) ainsi que de nombreuses autres instances.

  Aujourd’hui, vous nous demandez de nous adapter face au travail, à la maladie, ou à la pension. Et demain, qu'allez-vous nous demander? D’adapter la longueur de nos jupes? D’adapter nos comportements en public? D’adapter nos revendications pour disposer de notre corps? Est-ce cela?

  Monsieur le ministre, vous ne connaissez pas bien la détermination des femmes. Je vais vous dire comment nous allons nous adapter: nous allons nous mettre en travers de votre route, comme aujourd’hui dans les rues de Bruxelles. Et demain, avec le Parti Socialiste, en déposant des contre-propositions, nous vous ferons reculer. Et si vous respectez réellement les femmes, modifiez vous-même votre réforme des pensions au Parlement!

  Barbara Pas:

  Iedere expert zegt dat met een werkzaamheidsgraad van 80 % de pensioenen perfect betaalbaar zijn. Vlaanderen haalt dat percentage nagenoeg. U vraagt die Vlamingen, niet de gelukszoekers die van over de hele wereld naar hier komen – daarvoor heeft de regering-De Wever belastinggeld genoeg –, om nog maar eens een extra inspanning te leveren om andermans putten te vullen. Uw plannen zijn anti-Vlaams en antivrouw.

  Hervormen, ja, maar niet met terugwerkende kracht. Afspraken die aan het begin van de rit met de burgers worden gemaakt, moeten worden gerespecteerd. Ze mogen niet retroactief worden bestraft, mijnheer de minister. De vrouwen zijn daar de grootste dupe van.

  U levert nog maar eens knoeiwerk af. Zelfs tien personal brand managers zullen dat niet meer kunnen rechttrekken. Mijnheer de minister, maak uw huiswerk opnieuw, zonder op de kap te zitten van de hardwerkende Vlaming en van de vrouwen in het bijzonder.

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de minister, ik had de collega’s verwittigd voor het antwoord dat het de fout is van de pers. Ik had graag gehad dat die een persoonlijk feit mocht inroepen. U hebt letterlijk gezegd: vrouwen zullen een aanpassing doen.

  Mag ik u een aantal goedbedoelde tips geven? Misschien moet u, ten eerste, meer KISS-en. U kent de KISS-methode: keep it short and simple . Uw hervorming is veel te complex.

  Ten tweede, zorg ervoor dat mypension snel weer ramingen geeft. Mensen willen weten wat de hervorming voor hen betekent. Ze willen geen theoretische uitleg.

  Ten derde, maak in de tussentijd een aantal simulaties. Wat betekent uw hervorming concreet voor vrouwen in verschillende situaties op het terrein?

  Tot slot, misschien moet u een personal brand manager aannemen, maar dan niet op kosten van het Parlement.

  Nahima Lanjri:

  Collega’s, met welles-nietesspelletjes en met heen-en-weerverwijten wordt geen enkele vrouw geholpen, niet zij die vandaag mee heeft betoogd en ook niet zij die thuis zit om voor de kinderen te zorgen.

  Waar het wel om draait, is zorgen voor concrete maatregelen om de pensioenen van vrouwen te verbeteren.

  Onze voorstellen zijn duidelijk, namelijk een aanvullend pensioen voor iedereen, ook voor die vrouwen, een familiekrediet zodat werk en gezin beter combineerbaar zijn en ten derde de pensioensplit.

  Wij willen zelfs verder gaan dan wat in het regeerakkoord is afgesproken. De pensioensplit moet er komen voor iedereen en moet automatisch zijn zodat het pensioen eerlijk wordt verdeeld tussen beide partners. Als partners immers samen de keuze hebben gemaakt dat de ene wat minder werkt om voor de kinderen te zorgen, moeten zij ook samen de gevolgen dragen.

  Daarom vragen wij u om die drie maatregelen uit te voeren. Onze concrete voorstellen liggen op tafel. Wij hebben ze ingediend als concrete wetsvoorstellen.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, een vrouw op drie die vandaag met pensioen gaan, heeft een pensioen onder de armoedegrens. Hoe komt dat? Dat komt omdat meer vrouwen deeltijds werken. Deeltijds werk wordt al afgestraft.

  Mijnheer Ronse, deeltijds werk is gelijk aan een deeltijds loon en dus aan een lager pensioen. Het klopt helemaal niet dat al die mensen evenveel pensioen krijgen. Daarom heeft een vrouw op drie die vandaag met pensioen gaan, al een pensioen onder de armoedegrens.

  Mijnheer de minister, de cijfers van uw eigen kabinet geven aan dat dat aantal nog zal toenemen. U stelt dat 23 % de malus krijgt. Hoeveel mensen binnen die groep zijn vrouwen? Dat zijn er vier keer zoveel.

  Collega’s, er zijn tal van vrouwen die de malus zullen krijgen en die nog minder pensioen zullen krijgen. Niet al die vrouwen kunnen langer werken. Zij hebben niet allemaal 30 jaar in het Parlement gezeten. (…)

  Axel Ronse:

  Het is een boeiend debat. Ik had het nooit gedacht, maar Groen en het Vlaams Belang zijn vandaag exact dezelfde partijen. Zij vinden dat een deeltijds werkende mama beter is dan een voltijds werkende mama. Dat vind ik schandalig, collega’s. Schandalig! U toont allebei even weinig...

  (Protest op de Vlaams Belangbanken.)

  Mijnheer de voorzitter, zet u de tijd stil?

  Voorzitter:

  Collega’s, collega’s…

  (Geroep vanuit de Vlaams Belangfractie.)

  Axel Ronse:

  Dat mag u tegen uzelf zeggen inderdaad.

  Kunnen we een beetje beschaafd zijn en naar elkaar luisteren?

  Voorzitter:

  Mag ik vragen om niet te roepen en te brullen vanuit de zaal? Er is één man die het woord heeft en er is geen discussie.

  Axel Ronse:

  Ik kan goed begrijpen dat u niet graag met Groen vergeleken wordt. Dat kan ik nog begrijpen, collega’s.

  Weet u wat u nog doet lijken op Groen? U zit allebei totaal niet in met de pensioenen van de nieuwe generatie. Deze minister, deze regering heeft hier de grootste pensioenhervorming ooit op tafel gelegd. Ze houdt rekening met vrouwen die effectief de keuze maken om deeltijds te werken. Halftijds werk kan perfect leiden tot vervroegd pensioen, zelfs zonder malus. U zou zich moeten schamen en moeten applaudisseren voor die pensioenhervorming!

  (Protest van de Vlaams Belangfractie.)

  Voorzitter:

  Collega’s, het gebeurt wel eens dat op de tribune dingen worden gezegd die andere fracties onwelgevallig zijn. Dat is de essentie van een politiek debat en dus geen reden om de spreker het onmogelijk te maken zijn discours verder te zetten.

  Ik hoop dat u allen mevrouw Vanrobaeys de volle minuut het woord gunt.

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de minister, ik heb gisteren heel wat ongeruste mensen ontmoet. Zij rekenen nu op duidelijke informatie op mypension, niet binnen twee jaar. Collega’s, die pensioenhervorming is nodig. Ze is complex en moeilijk. Wat ik echter niet pik, is dat mensen onnodig bang worden gemaakt. Wat ik ook niet pik, is dat er hier partijen zijn die zondag, op Internationale Vrouwendag, dat allemaal niet meer nodig vinden, maar hier vandaag wel hypocriet staan te doen. Vooruit maakt het verschil voor de pensioenen, ook voor vrouwen. Wij zullen dat blijven doen. Dank u wel.

• Vraag: Het advies van de Raad van State dat bevestigt dat de pensioenhervorming erg nadelig is voor vrouwen

  Vraag: Het advies van de Raad van State met betrekking tot de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  economie en werk

  Het advies van de Raad van State dat bevestigt dat de pensioenhervorming erg nadelig is voor vrouwen
  Het advies van de Raad van State met betrekking tot de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Advies Raad van State over nadelige gevolgen pensioenhervorming voor vrouwen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Ludivine Dedonder, Ellen Samyn en Raoul Hedebouw bekritiseren scherp de pensioenhervorming van minister Jambon, die volgens hen door de Raad van State wordt afgeschoten wegens ongelijkheid, discriminatie van vrouwen, gebrek aan vertrouwensbescherming en een daling van de sociale bescherming voor werknemers, vooral in zware beroepen en deeltijdse loopbanen. Jambon verdedigt de hervorming als fundamenteel solide en belooft technische aanpassingen na het advies van de Raad van State, maar ontkent dat de kritiek zo vergaand is, terwijl oppositie en vakbonden hem beschuldigen van ondoorzichtige improvisatie en minachting voor arbeiders. De oproep om landingsbanen en overgangsmaatregelen te herzien, de malus op vrouwenloopbanen te schrappen en transparante simulaties te bieden, blijft onbeantwoord, met Dedonder die Jambon beschuldigt van "amateurisme" en weigering om expertaudities te organiseren. Hedebouw valt ook de steunpartijen Vooruit en cd&v aan omdat ze de "asociale" maatregelen tegen zware beroepen en deeltijdwerkers mededragen.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le président, franchement, ce n’est pas possible. Je vais attendre que ça (…)

  Voorzitter:

  U hebt gelijk, mevrouw Dedonder., maar ik denk dat de heer Van Quickenborne ondertussen tot rust is gekomen, dus we gaan een nieuwe poging ondernemen.

  Madame Dedonder, je vous en prie.

  (Rumoer in de zaal)

  Collega’s, u kunt nog lang blijven murmelen – zoals in het verslag zal staan –, maar het is mevrouw Dedonder die het woord heeft. Ik heb de indruk dat u allemaal een heel opgewonden week hebt en dat u blij bent om terug in het halfrond te zitten.

  Madame Dedonder, je vous en prie. Ce ne sont que vos propos qui seront repris dans le compte rendu.

  Ludivine Dedonder:

  C'est un énième revers pour ce gouvernement. Dites donc, c'est que vous êtes à la fête en ce moment! En une semaine: votre réforme de la TVA, recalée par le Conseil d'État; votre budget, démonté par la Cour des comptes; et maintenant, c'est le Conseil d'État qui tire à boulets rouges sur votre réforme des pensions – parce qu'elle diminue la protection sociale des travailleurs, parce qu'en changeant les règles en cours de route, elle brise la confiance des citoyens, qui ne peuvent plus s'adapter, parce qu'elle crée des discriminations et parce qu'elle renforce l'inégalité entre les hommes et les femmes.

  À force de recevoir des claques, cela doit piquer un peu, non? Visiblement, pas au point de vous faire reculer. Vous vous entêtez, alors que je vous l'avais dit, comme beaucoup de monde. Aujourd'hui c'est le retour du bâton: à force de taper sur la classe moyenne, il vous revient en pleine figure. Or, c'est tout sauf drôle évidemment, car votre réforme fait mal aux travailleurs et aux travailleuses, qui vont devoir travailler plus longtemps pour gagner moins. Votre réforme, c'est une punition pour celles et ceux qui ont travaillé toute leur vie dans des conditions pénibles.

  En durcissant les conditions de carrière, votre réforme s'attaque de plein fouet aux femmes. Ce n'est plus seulement moi qui le dis, mais c'est bien le Conseil d'État. Elles devront travailler plus souvent plus longtemps que les hommes pour remplir vos nouvelles conditions.

  Alors il est temps, non pas d'ajuster votre réforme, mais bien de revoir votre copie en profondeur. Retirez le malus, revenez sur le durcissement des conditions de carrière et reconnaissez la pénibilité des métiers. Je l'ai dit, je le redis et je le dirai encore: allez-vous enfin comprendre que vous faites fausse route?

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, daags nadat ik u in de commissie heb gewezen op de onduidelijkheid, de versnippering in verschillende wetsontwerpen en het gebrek aan transparantie over de netto-impact van uw plannen, lezen we dat de Raad van State – het zit u precies niet helemaal mee met die adviezen – nu ook uw pensioenhervorming stevig onderuithaalt.

  Het gaat daarbij niet over futiliteiten, maar precies over de kern, namelijk de ongelijke behandeling, het vertrouwensbeginsel, de daling van de beschermingsgraad en de motivering die volgens de Raad van State onvoldoende is. Bovendien wijst hij op een mogelijk onevenredige impact op vrouwen door strengere loopbaanvoorwaarden en door de malus voor deeltijdse loopbanen.

  Daarom, mijnheer de minister, heb ik drie zeer concrete vragen.

  Welke onderdelen van uw hervorming zult u aanpassen, aangezien de Raad van State aangeeft dat de motivering en proportionaliteit tekortschieten? Welke maatregelen worden herwerkt of geschrapt, en waarom?

  De Raad van State waarschuwt voor het risico op ongelijkheid, onder meer door het ontbreken van een overgangsrecht. Welke billijke overgangsmaatregelen zult u voorzien, zodat mensen niet opnieuw midden in het spel nieuwe regels opgelegd krijgen?

  Ten slotte, los van de juridische bijsturing blijft het fundamentele probleem dat werkelijk niemand nog kan inschatten wat uw hervorming netto betekent. Wanneer krijgt de burger, zwart op wit, een duidelijke simulatie per profiel? Wanneer zullen mensen die effectief kunnen raadplegen op MyPension?

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister van Pensioenen, de Raad van State zegt wat de vakbonden en de PVDA eigenlijk al maanden zeggen. U zegt dat pensioenen geherwaardeerd zullen worden, maar de Raad van State is snoeihard en stelt: "De beoogde maatregelen zullen een achteruitgang meebrengen voor alle werknemers." Dat citaat staat op pagina 10. Even verder staat: "Het valt te betwijfelen of de verschillende voorgenomen maatregelen in hun geheel genomen geen aanzienlijke achteruitgang zouden meebrengen voor alle werknemers binnen de verschillende pensioenregelingen." Aanzienlijk, beste collega’s, is een hard woord. Dat betekent dat er helemaal geen vooruitgang is voor de gepensioneerden. De Raad van State zegt dat mensen langer zullen moeten werken voor minder pensioen.

  De Raad van State zegt ook dat vrouwen de eerste slachtoffers zullen zijn. Dat is discriminatie! Vrouwen zijn wederom het slachtoffer, omdat hun carrière niet compleet is. Er komen weer eens maatregelen tegen vrouwen. Hoe durft u, mijnheer de minister? De malus op de pensioenen zal voornamelijk vrouwen treffen.

  Dan kom ik tot de landingsbanen. Het gaat om mensen die hard werken, in ploegen, van 6.00 uur tot 14.00 uur, van 14.00 uur tot 22.00 uur, ’s nachts, in bedrijven, in de zorg, in de industrie, en die het op het einde van hun loopbaan niet meer aankunnen. Er werd hun gezegd dat ze tot 67 jaar moesten werken, maar dat er landingsbanen zullen zijn. Nu beslist u dat die minder zullen meetellen. Dat betekent 600 tot 700 euro minder per maand voor mensen met een landingsbaan. Hoe durft u?

  Mijnheer de minister, ga eens één week werken in de industrie. Ga eens één week werken in de zorg. U zult smeken om een landingsbaan. Maar neen, de minister met zijn 13.500 euro per maand beslist dat landingsbanen niet meer meetellen. Daarom zijn mensen kwaad.

  Mijn vraag is duidelijk: zult u rekening houden met de Raad van State?

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, geachte Kamerleden, mijnheer Hedebouw, ik stel voor dat u, wanneer u volgende keer hier komt staan, ook uw eigen wedde vermeldt. Maak die wedde ook maar eens bekend, evenals alle voordelen die ook u iedere maand opnieuw opstrijkt. Doe dat, in plaats van hier elke keer de witte ridder te komen uithangen, hoewel u zelf de voordelen mee opstrijkt. Ik ben dat beu.

  Ik ben niet beschaamd om te stellen dat wij en alle parlementsleden die hun job doen, hard werken voor het loon dat wij verdienen. Ik ben niet beschaamd om dat te uiten.

  Nu kom ik ter zake. We hebben inderdaad het advies van de Raad van State over ons ontwerp van pensioenwet ontvangen. Het betreft een omstandig en interessant advies van 80 pagina’s. We nemen natuurlijk de nodige tijd om dat grondig te bestuderen. De bemerkingen worden momenteel besproken in technische vergaderingen.

  Dès que les adaptations nécessaires seront finalisées, nous pourrons soumettre le projet de loi dans les plus brefs délais pour une troisième et dernière lecture au Conseil des ministres. Il sera ensuite déposé au Parlement. Vous recevrez à cette occasion, comme il est d'usage, l'avis même ainsi qu'une version de notre projet de loi avant et après les adaptations apportées sur la base de cet avis. Ainsi, tout pourra être examiné en profondeur sur la base d'informations complètes et transparentes.

  Wat ik ten stelligste tegen wil spreken, is dat de Raad van State zo verschrikkelijk kritisch over onze pensioenwet zou zijn. Dat klopt niet. Wat de pers ook schrijft, dat is niet het geval. Uiteraard stelt hij kritische vragen, dat is zijn rol, en daarmee zullen we uiteraard rekening houden. We zullen de gevraagde motivering aan de memorie van toelichting toevoegen. De nodige aanpassingen zullen aan het ontwerp worden aangebracht, op basis van het advies van de Raad van State en de uitkomst van de bespreking in onze technische werkgroepen en in de regering.

  De fundamenten van onze pensioenhervorming zijn goed. We zijn zeer tevreden dat het advies van de Raad van State dat ook bevestigt.

  Ludivine Dedonder:

  Vous dites que le Conseil d'État pose des questions critiques, comme nous, d'ailleurs, qui vous disons depuis le mois d'août que cette réforme ne tient pas la route. Vous ne voulez pas nous entendre, vous n'avez pas non plus voulu entendre le Comité d'Étude sur le Vieillissement, vous ne voulez pas entendre le Conseil d'État. Nous avions obtenu des auditions d'experts en ce qui concerne l'impact de cette réforme sur les femmes et on n'organise pas ces auditions. Vous préférez avancer seul, vous nous dites que vous allez nous faire une proposition, des ajustements, vous allez comme d'habitude bidouiller quelque chose dans votre coin. Emballez, c'est pesé, vite fait, et ce sera encore recalé.

  Au-delà de cet amateurisme, c'est de l'inconscience mais aussi un manque de considération pour celles et ceux qui ont travaillé toute leur vie. Celles et ceux qui aujourd'hui se demandent ce qu'elles vont avoir comme pension. Pour ces femmes, mais aussi pour ces travailleurs et ces travailleuses aux conditions pénibles, revoyez cette copie et venez avec les auditions d'experts au Parlement avant de décider quoi que ce soit.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, u zegt dat u aanpassingen zult doen, maar als het opnieuw alleen over wat technische bijschavingen gaat, mist u de boodschap van de Raad van State volledig. Het advies gaat niet over juridische futiliteiten. Het gaat over de kern van uw beleid: uw hervorming is onvoldoende onderbouwd, riskeert een ongelijke behandeling en ondermijnt het vertrouwen van de mensen.

  Zelf als u enkele juridische pleistertjes kleeft, blijft één probleem overeind: de onduidelijkheid. U verdeelt de hervormingen over verschillende teksten, waardoor het voor de burgers gewoon onmogelijk wordt te weten wat hun pensioen straks nog waard is.

  Wie jarenlang heeft bijgedragen, verdient respect, mijnheer de minister. Die verdient geen improvisatie. Zolang u geen eerlijke overgangsmaatregelen en een transparante netto-impact op tafel legt, blijft uw hervorming voor ons wat ze altijd al was: zand in de ogen.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, ik heb blijkbaar een gevoelige snaar geraakt. U zegt dat u samen met de andere ministers hard werkt. De arbeiders in de industrie, werken die niet hard? De buschauffeurs of het personeel in de zorgsector, werken die niet hard? Werken de poetshulpen niet hard? Werken alle bedienden in dit land niet hard? Ik heb u gevraagd waarom u sancties wilt opleggen aan de werknemers die na 55 jaar in een landingsbaan één vijfde of halftijds gaan werken, maar u geeft geen antwoord. Hoe durft u de mensen langer doen werken en de enkele poortjes die nog open waren, gewoon dichtslaan? Dat de N-VA dat doet, is logisch. Dat is een asociale rechtse partij. Waarom scharen Vooruit en cd&v zich evenwel achter de maatregel waarbij landingsbanen minder meetellen voor de berekening van de pensioenen? Waarom gaan zij mee met dat verhaal? Komaan, leden van Vooruit en cd&v, laat uw stem horen. Zeg toch duidelijk dat dat niet kan. De Raad van State is kritisch, maar de raad van de staat is nog kritischer. Wij gaan (…)

• Vraag: De pensioenen van het onderwijzend personeel in het kader van de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het pensioen van het onderwijzend personeel

  Vraag: De vertraging en onduidelijkheden bij de uitvoering van de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenopnameleeftijd en het pensioenbedrag

  economie en werk

  De pensioenen van het onderwijzend personeel in het kader van de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Het pensioen van het onderwijzend personeel
  De vertraging en onduidelijkheden bij de uitvoering van de pensioenhervorming
  De pensioenopnameleeftijd en het pensioenbedrag
  Pensioenen onderwijzend personeel, hervorming, uitvoeringsproblemen, leeftijd en bedrag summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  Nabil Boukili
  

  op 20 november 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De pensioenhervorming van minister Jambon wordt fel bekritiseerd omdat ze leraren, ambtenaren en jongere generaties zwaar treft (tot €500/mnd minder pensioen, 21% verlies voor jongeren) terwijl hoge inkomens en banken gespaard blijven. Critici – waaronder oppositie en vakbonden – wijzen op onbetaalbaarheidclaims die volgens hen onterecht zijn (kosten stijgen met 0,07% PIB/jaar) en eisen belasting op rijken in plaats van besparingen op werknemers, met een tweede algemene staking (24-26/11) als protest. Jambon verdedigt de hervorming als noodzakelijk voor "betaalbaarheid" en benadrukt geleidelijke invoering, maar onduidelijkheid, vertraging (goedkeuring pas na 2025) en gebrek aan transparantie verergeren het wantrouwen, met duizenden in onzekerheid over hun toekomstige pensioen.

  Ludivine Dedonder:

  Mais qu'est-ce qu'on pourrait mettre en solde ce mois-ci? Ce n'est pas simple, parce que vous avez déjà pris des milliards chez les malades, des milliards chez les pensionnés et parce que le MR ne veut pas toucher aux multimillionnaires ni aux banques. Mais vous avez peut-être une petite idée.

  C'est vrai que Les Engagés vous ont dit que travailler avec les enfants, c'était chouette, que c'était une récompense en soi et que ça n'avait pas besoin de plus. Et vous l'avez votre solde du mois: ce sont les enseignants. Vous irez chercher dans la poche des enseignants, chez les plus âgés mais surtout chez les plus jeunes. Pour les enseignants, nés entre 1965 et 1970, moins 60 euros par mois. Pour les bacheliers nés dans les années 80, jusqu'à moins 350 euros par mois. Pour les masters, moins 500 euros par mois. Quant à ceux nés dans les années 90, une perte de pension pouvant monter à 21 %.

  Alors c'est vrai que c'est le Black Friday, mais chez vous, ça ne se traduit jamais par un gain de pouvoir d'achat. Non, avec ce gouvernement, c'est toujours moins d'argent en poche, c'est toujours travailler plus longtemps dans des conditions toujours plus précaires. Vous, vous bradez les travailleurs, métier après métier, et aujourd'hui, c'est le métier d'enseignant que vous dégradez, que vous méprisez; ce métier déjà en pénurie, avec des salaires d'entrée bas, et maintenant une pension que vous voulez amputer fortement.

  En procédant de la sorte, comment pensez-vous encore attirer des jeunes dans cette profession? Comment pensez-vous garder des enseignants motivés? Et quel message envoyez-vous à notre jeunesse, celle qui évolue déjà difficilement dans un contexte anxiogène, qui recherche des repères, des professeurs rassurants qui donnent un sens aux études qu'elle suit et qui lui donnent un avenir? Aujourd'hui, vous l'attaquez, et vous offrez à toutes et tous un avenir sombre.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, afgelopen weekend hebt u op de grote geldbeurs, hier in Tour & Taxis, een discours gehouden. Wat u daar zei, heeft mij en veel andere mensen verbaasd. U zei dat wij vandaag boven onze stand leven, dat wij op dieet moeten en dat wij soberder moeten gaan leven.

  Mijnheer de minister, wie zijn die wij? Gaat dat over de 4 op 10 vrouwen met een pensioen onder de armoedegrens in ons land? Gaat dat over de gemiddelde werknemer met een loon van 2.400 euro en een pensioentje van 1.500 euro? Of gaat dat over u en uw collega's met een loon van 10.000 euro, een woontoelage van 1.000 euro, een pensioen van 5.000 à 6.000 euro?

  Wij leven niet boven onze stand, mijnheer de minister. U leeft boven onze stand, u en de oververmogenden die u blijft beschermen.

  Mijnheer de minister, ook uw uitspraak dat u de welvaartsstaat zult redden, klopt van geen kanten. U zult niks redden, mijnheer de minister; u zult de welvaartsstaat in snel tempo afbreken! Daarom komt er een tweede algemene staking in zeven maanden, tegen de diefstal van de pensioenen, tegen de diefstal van de pensioenen van de ambtenaren, tegen de afbraak van de lonen van werknemers die 's nachts en 's morgens vroeg in ploegen werken en tegen de pensioenmalus voor werknemers die niet tot 67 jaar kunnen werken.

  Mijnheer de minister, zes concrete maatregelen in uw regeerakkoord breken het pensioen van de werknemers met een gemiddeld pensioen van 1.523 euro af. Vindt u dat zij boven hun stand leven?

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, les chiffres viennent de tomber. Votre réforme des pensions va coûter environ 300 euros par pensionné, prof, par mois. Pour les jeunes, ce montant pourrait atteindre 500 euros de moins par mois.

  Franchement, je pense que les directeurs d'école, à l'heure qu'il est, se seraient bien passés de cette nouvelle annonce. Ce secteur connaît déjà de grosses difficultés à recruter. Un jeune prof sur trois quitte cette profession dans les cinq premières années. C’est un secteur dans lequel, quand on commence avec plein d'étoiles dans les yeux, on se rend compte qu'on est obligé, pour pouvoir compléter son horaire, de faire trois, quatre, cinq écoles différentes; qu'on est mis au chômage deux mois par an parce qu'on ne nous paie pas pendant l'été.

  Aujourd'hui, ce que vous leur dites, c'est qu'ils n'en font pas encore assez. En Fédération Wallonie-Bruxelles, on nous avait pourtant annoncé des grandes mesures pour soutenir ce secteur. Résultat, un an plus tard, qu’apprenons-nous? Les profs vont devoir travailler deux heures de plus par semaine, sans aucune compensation. Mille cinq cents jobs vont passer à la trappe. J'ai vu la semaine dernière des profs pleurer dans les salles des profs.

  Je ne sais pas ce qui vous passe par la tête. Les profs étaient-ils vraiment dans votre ligne de mire pendant la campagne électorale, quand vous avez fait de grandes promesses? Je n'en ai pas le sentiment. Aujourd'hui, nous avons l'impression qu’ils sont responsables de tous les maux de ce pays, aux côtés des soignants et des pensionnés.

  Ne pas investir dans l'enseignement, c'est ne pas investir dans le futur. C'est très tarte à la crème, monsieur le ministre, mais je ne sais pas dans quelle langue le dire: quand on décide de sous-financer l'enseignement, on n’investit pas dans l'avenir. On ne soutient pas ces personnes qui, chaque jour, s'occupent de vos enfants, leur donnent un enseignement de qualité et leur permettent de trouver leur voie, de s'insérer dans la société et de trouver un boulot qui leur conviendra plus tard.

  Monsieur le ministre, pouvez-vous nous confirmer ces chiffres? (…)

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, weet u het eigenlijk zelf nog? Uw pensioenhervorming begint te lijken op de kroniek van een aangekondigde dood. Wat u eerst afdeed als losse eindjes, blijkt intussen een dossier vol fundamentele knelpunten te zijn: de malus, de al dan niet gelijkstelling van ziekteperiodes, de grote impact op vrouwen en jonge leerkrachten die hun toekomstig pensioen met honderden euro's per maand zien verdampen, om nog maar te zwijgen van de gebrekkige communicatie. De Federale Pensioendienst kan de nieuwe regels al maandenlang niet verwerken, omdat de regering ze zelf niet kent. Burgers krijgen standaard het antwoord: we kunnen niets zeggen, zolang de maatregelen niet goedgekeurd zijn. Dat is geen verwijt aan de Pensioendienst, maar wel een schandvlek op uw beleid. En dan is er nog de vrees dat uw pensioenhervorming alsnog een verkapte besparingsmaatregel wordt in het begrotingsakkoord, waarvan we nog steeds niet weten wanneer dat er komt.

  Mijnheer de minister, de Vlaming wordt hier terecht ongerust van. Er zijn voortdurende wisselende cijfers en scenario's. Vandaag weten duizenden mensen niet eens wanneer ze mogen stoppen met werken, laat staan hoeveel pensioen ze zullen krijgen. Het minste wat u hun verschuldigd bent, is duidelijkheid en eerlijkheid. Van een felle naar een geleidelijke pensioenhervorming, waar knelt het schoentje? Waarom zit dat dossier muurvast? Wanneer zal uw hervorming in definitieve, begrijpelijke en werkbare vorm worden gecommuniceerd, zodat de burgers eindelijk weten waar ze aan toe zijn?

  Axel Ronse:

  Net zoals ik is de minister bang van wat er vandaag uit de mond van sommigen komt. Collega's, ik was per ongeluk uitgenodigd op een samenkomst met Paul Magnette en Raoul Hedebouw, die vandaag niet aanwezig is, omdat hij opblaasbare vliegtuigjes is gaan opblazen. Daar was ook Sarah Schlitz aanwezig ter vervanging van de twee aftredende voorzitters van Ecolo. Zij verklaarden dat ze het pensioenprobleem zouden oplossen en dat ze een beter plan hebben dan Jan Jambon. Zij zouden tout le monde qui glisse sur un caca, pour le reste de sa vie en invalidité zetten en de beperking van de werkloosheid in de tijd weer ongedaan maken.

  En wat zouden ze doen om de pensioenen te betalen? De pensioenen kosten 70 miljard euro per jaar, collega's, terwijl de bijdragen maar goed zijn voor 40 miljard, wat dus betekent dat er jaarlijks een gat is van 30 miljard euro. Welnu, Raoul Hedebouw belooft een eenvoudige oplossing: hij zal de honderden miljardairs die hier wonen, zoals in de Rue de Dison in Verviers, belasten. Tax the rich . Hij zou die aan 50 à 60 % belasten. Dan is, volgens hem, het hele pensioenprobleem opgelost. Dat was uw oplossing. Wanneer mensen u op straat aanspreken, mijnheer Boukili, en zij u vragen comment va-t-on payer nos pensions , dan antwoordt u: t ax the rich; tax the rich .

  Terwijl België de kortste loopbanen van heel Europa kent, de gelijkgestelde periodes er gigantisch zijn en sommige Waalse steden geen financiering meer – Belfius waarschuwde al dat er geen geld meer was - voor lopende uitgaven krijgen, blijft u de mensen wijsmaken dat hun pensioenen betaalbaar zullen zijn, zodra u een of andere rijkentaks zult invoeren. Het is gewoon crimineel dat u dat nog aan de mensen wijs durft te maken.

  Minister, doe voort. U hebt onze volledige steun. ( Rumoer op de banken )

  Voorzitter:

  Collega’s, we zijn hier niet op een speelplaats. We zijn hier in het Parlement. Gelieve het woord te voeren wanneer u het woord gekregen hebt. Het is nu aan de minister.

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, collega's, elke dag geven duizenden leerkrachten het beste van zichzelf binnen en buiten de klasuren om onze kinderen vooruit te helpen. Iedereen hier in het halfrond zal het ermee eens zijn dat hun maatschappelijke rol essentieel is en dat die rol respect, een correcte verloning en een eerlijk pensioen verdient.

  C'est précisément pour cette raison que nous devons veiller à ce que leur pension reste financièrement viable pour eux-mêmes et en particulier pour les générations qu'ils forment. Dans le même temps, nous voulons moderniser et harmoniser le système, et éviter de futures inégalités en garantissant un traitement égal entre les différents régimes de pension existants.

  Permettez-moi d'apporter trois remarques importantes concernant les chiffres cités ici sur la perte importante de pension. Pour les enseignants proches de la retraite, l'impact sera très limité, grâce au caractère très progressif de la réforme. Pour ceux qui ont aujourd'hui plus de 60 ans, il s'agit de moins d'1 %. Pour les plus de 55 ans, il s'agit de 1 à 4 %. La pleine ampleur de nos réformes ne se fera réellement sentir que dans 35 ans.

  Avec notre réforme des pensions, nous voulons surtout encourager un changement de comportement, de sorte que les jeunes enseignants qui débutent devront travailler plus longtemps, réduisant ainsi l'impact financier sur le montant de leur pension. Ceux qui souhaitent continuer à travailler après l'âge de la retraite seront également récompensés grâce au bonus pension. Même après la réforme, la pension légale des enseignants restera nettement plus élevée que celle des salariés ou des indépendants. Nous le faisons consciemment, en compensation de l'absence d'avantages extralégaux – chèques repas, voitures de société, assurance hospitalisation, etc.

  Voor de meeste ambtenaren schaffen we de verhogingscoëfficiënt af. Omdat we echter weten dat leraren een specifieke opdracht hebben, behouden we voor hen wel een verhogingscoëfficiënt. Dat zorgt ervoor dat een carrière van 40 jaar telt voor 41 jaar, waardoor zij in de feiten een jaar vroeger met pensioen kunnen gaan.

  Meer algemeen herhaal ik dat de grootste onrechtvaardigheid tegenover onze jongeren zou zijn dat wij, de huidige politieke klasse, de noodzakelijke pensioenhervormingen niet uitvoeren. Dat verplicht ons om de stijging van de vergrijzingskosten beheersbaar te maken. Op die manier vrijwaren wij onze welvaart en redden we de sociale zekerheid.

  Mevrouw Samyn, op de vraag over de vertraging die is opgetreden bij de tweede lezing van de pensioenwet, kan ik antwoorden dat de goedkeuring ervan in het Parlement voor eind 2025 inderdaad niet meer haalbaar is. Ik wil u echter tegelijk geruststellen. Onze pensioenhervorming en onze pensioenwet staan of vallen niet met de goedkeuring ervan voor 31 december 2025. In de pensioenwet staan hoofdzakelijk maatregelen die pas vanaf 2027 in werking zullen treden. Slechts enkele hervormingen in de pensioenwet zouden volgens plan starten in januari 2026. De nieuwe bonus-malus zal dus inderdaad pas later in werking kunnen treden, maar de budgettaire en inhoudelijke impact van dat uitstel is relatief beperkt. De hervorming zal inderdaad in het Parlement moeten worden goedgekeurd vooraleer we heel concreet via de Pensioendienst de informatie kunnen verstrekken.

  Ludivine Dedonder:

  Vous dites vouloir changer leur comportement pour qu'ils travaillent plus, plus longtemps, pour gagner moins. Ce que je constate, en fait, c'est que ce gouvernement n'a que du mépris pour les travailleurs, en lieu et place de la reconnaissance et de la récompense. Ce que je constate, c'est que ce gouvernement avait promis 500 euros de plus aux travailleurs et qu'il auront, avec vos chiffres, 500 euros de moins.

  Cela fait 40 ans qu'on nous dit que les pensions sont impayables, et elles sont toujours payées. Le coût des pensions, vous le savez, augmentera de 1,8 % du PIB d'ici 2050. Cela représente 0,07 % par an. Ensuite il sera stable, puis diminuera.

  Oui, c'est un choix de société, un choix de récompense du travail que nous portons. Nous espérions que vous le porteriez aussi. Les personnes qui seront en rue espèrent aussi que vous le portiez.

  Kim De Witte:

  Mijnheer Ronse, mijnheer de minister, u zegt dat men moet ophouden de mensen iets wijs te maken. Er zijn echter opnieuw mooie voorbeelden gegeven van wat u de mensen zelf wijsmaakt. U stelde daarnet dat wij de kortste loopbanen van heel Europa hebben. Europa zegt nochtans dat de werkende mensen in ons land 38,5 jaar bijdragen voor hun pensioen, terwijl het Europees gemiddelde 36,3 jaar is. Wij hebben dus niet de kortste loopbanen. U verwart de zaken.

  Mijnheer de minister, ten tweede, u zegt dat de maatregel enkel geldt voor mensen die zeer laat op pensioen gaan. De Studiecommissie voor de Vergrijzing zegt echter dat werknemers die in 2040 op pensioen gaan, al 7 % verliezen.

  Dat betekent 100 euro minder op een gemiddeld pensioen van 1.523 euro, mijnheer de minister. Werknemers verliezen 7 %, ambtenaren verliezen 6 %.

  Tot slot, de pensioenen zijn betaalbaar als we de welvaart eerlijker verdelen.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, nous avons tous en tête au moins un prof qui a cru en nous quand nous étions à l'école et qui a façonné une partie de ce que nous sommes. Je trouve incroyable qu'en étant tous passés par là, on choisisse de leur dire – et essayez de tous y penser! – "En plus de la dévalorisation de votre métier, des conditions difficiles qui l'accompagnent et des difficultés dans les premières années de votre carrière pendant lesquelles vous avez dû vous battre pour obtenir vos heures et être nommés, vous allez travailler plus longtemps pour une pension moindre." C'est dégoûtant et c'est une véritable trahison à l'égard de personnes qui ont déjà des carrières bien entamées et qui, à présent, ne peuvent pas changer la façon dont les cartes sont déjà distribuées. Monsieur le ministre, revoyez votre copie et allez chercher l'argent là où il se trouve, s'il vous plaît!

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, me geruststellen doet u niet. Geef toe, u weet het op dit moment niet, de Pensioendienst overigens ook niet, en de toekomstig gepensioneerden al zeker niet.

  Uw zogenaamde hervorming dreigt voor duizenden mensen uit te draaien op honderden euro minder per maand. Dat is een deel van de huur, dat is de water- en de energiefactuur off dat kleine extraatje dat men zich eindelijk wou permitteren.

  Dan kom ik tot uw communicatie. Via sociale media kondigt uw kabinet doodleuk aan dat u nog een beleidsadviseur Pensioenen zoekt die moet meewerken aan de pensioenhervorming van Arizona. Voor een hervorming die allang in het Parlement had moeten liggen, bent u nu nog altijd op zoek naar experts. Sorry, dat is waanzin!

  U bent in feite Lalieux 2.0, met beloften, vertraging, onduidelijkheid, en duizenden mensen in onzekerheid. Zo gaat men niet om met het pensioen van mensen. Dat is geen beleid meer. Het is geknoei op de kap van wie heel zijn leven keihard gewerkt heeft.

  Axel Ronse:

  De gemiddelde loopbaan in ons land duurt 34,5 jaar. Dat komt doordat zoveel mensen in ons land aan de dop of op de ziekenkas zitten, door onze lage activiteitsgraad.

  Als men denkt dat wij elk jaar 30 miljard euro – een bedrag dat stijgt door de vergrijzing – voor de pensioenen kunnen blijven betalen door met minder mensen te werken, met slogans als tax the rich of andere vorte slogans om mensen leugens wijs te maken, dan dwaalt men. Wie denkt dat we daarmee de pensioenen kunnen financieren, nodig ik uit om mee te gaan naar Wallonië, naar enkele centrumsteden die verdorie geen centen meer ontvangen voor hun lopende uitgaven. Dat betekent geen budget meer voor woon-zorgcentra, fini, onderhoud van straten, fini.

  Gaan we dat laten gebeuren met onze pensioenen? Zullen we tegen de mensen zeggen dat het fini is met hun pensioen? Nee. Dankzij Jan Jambon zullen we ervoor zorgen dat mensen ten minste nog een deftig pensioen behouden. Dank u, Jan.

  (…): (…)

  Voorzitter:

  Hij heeft uw naam toch niet genoemd? Hij heeft geen namen genoemd. (Tumult)

  Ik geef het woord aan de heer Boukili.

  Ik verzoek iedereen om het doorzichtig trucje om zichzelf extra spreektijd te geven, achterwege te laten, ook al wordt er maar al te graag op ingegaan.

  Persoonlijk feit

  Fait personnel

  Nabil Boukili:

  Monsieur le président, je tenais à réagir au petit cirque que M. Ronse vient de nous faire pour présenter la N-VA et M. Jambon comme les sauveurs des pensions.

  C’est pourtant la N-VA qui creuse le déficit des pensions. Le tax shift a coûté des milliards aux travailleurs. Vous avez créé ce trou-là pour faire des cadeaux aux grandes entreprises. Vos collègues du MR et vous-même devez supprimer ces cadeaux aux grandes entreprises.

  Monsieur Ronse, il faut taxer les plus riches. Mais vous préférez taxer les travailleurs via une augmentation de la TVA. Voilà votre politique!

  Si vous vous attaquez à nos pensions et à la classe travailleuse, c’est aussi pour financer votre course à l’armement demandée par M. Trump. Votre ministre Francken dit d’ailleurs lui-même que notre sécurité sociale est trop "obèse" et qu’il faut y puiser de l’argent pour acheter des F-35.

  Nous ne sommes pas d’accord avec ce projet de société. C’est pour cette raison que nous serons dans la rue avec les travailleurs les 24, 25 et 26 novembre, pour contrer votre politique antisociale.

  Axel Ronse:

  Mijnheer Boukili, ik ben blij dat u mij aanspreekt. Ik ben ook blij dat u hier bent en niet op de markt vliegtuigjes opblaast om te vergelijken. Tegen de mensen die nu gaan staken, zegt u dat wij 34 miljard uitgeven aan vliegtuigen en dat dit meer is dan dat er moet bijgepast worden bij de pensioenen. Wij passen nu al 30 miljard extra bij voor pensioenen. Mijnheer Boukili, hoeveel is 30 maal 5? Dat is 150 miljard. Dat is bijna vijf keer meer dan voor de aankoop van vliegtuigen .

  Wat zal er gebeuren als wij niets doen? Kent u de vergrijzing? Dat wil zeggen dat er minder mensen werken om het pensioen van meer mensen te betalen. U komt uit Wallonië. Er zijn daar gemeenten … Oh, u komt uit Brussel, oei. C’est encore pire à Bruxelles. Daar is 40 à 50 % van de mensen in de beroepsactieve leeftijd niet aan het werk.

  Wat gaat u de mensen blijven wijsmaken? Gaat u ze blijven meepakken naar de villawijken en hen zeggen "Les gens qui habitent là payeront votre pension. Si on supprime les avions militaires, votre pension sera payée"?

  Kunt u zich 's avonds in de spiegel bekijken et luidop zeggen dat u opkomt voor de werkende klasse die gaat travakken?

  "Jacqueline, qui a glissé sur le caca, ne doit pas travailler jusqu'à sa pension. Cela ne pose aucun souci." Wat zegt u dan? "Le chômage, si on est au pouvoir, sera de nouveau illimité. Pas de souci. Et ce sont les gens qui habitent dans les belles villas qui paieront les pensions!"

  Mijnheer Boukili, dat zijn sprookjes. Dat zijn even dwaze sprookjes als dat F-16- of F-35-vliegtuigje dat u opblaast. Weet u wat er met u zou gebeuren als u aan de macht komt? Heel onze pensioenfactuur zou letterlijk opgeblazen zijn. Ik blij dat Jan er is.

  Voorzitter:

  U bent blij dat hij er is, maar hij gaat vertrekken.

• Vraag: De onrechtvaardige pensioenhervorming

  economie en werk

  De onrechtvaardige pensioenhervorming
  

  Beantwoord door

  MR Eléonore Simonet (Minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO’s)
  

  op 2 oktober 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Ludivine Dedonder bekritiseert dat de regering van minister Jambon empathie toont voor banken maar pensioenen verlaagt en de pensioenleeftijd verhoogt, terwijl ze volgens haar de fraude bestrijding en belasting op grote vermogens ontwijkt en miljarden uitgeeft aan wapens en belastingvoordelen voor rijken. Minister Simonet verdedigt de pensioenhervorming als noodzakelijk voor financiële duurzaamheid en wijst op steun van het CGG voor het bonus-malusprincipe, met aandacht voor overgangsmaatregelen zoals voor mantelzorgers geboren tussen 1956-1973. Dedonder werpt tegen dat de regering enkel cosmetische aanpassingen doet, al belastingvoordelen voor topinkomens doorvoert en de hervorming zonder parlementair debat doorduwt, wat ze "indecent" noemt en eist om de plannen in te trekken. Simonet benadrukt dat het CGG de kern van de hervorming onderschrijft, maar Dedonder ziet dit als schijnparticipatie zonder echte verandering.

  Ludivine Dedonder:

  Madame Simonet, le ministre Jambon ayant fui ses responsabilités, c'est à vous que je m'adresse en tant que membre de ce gouvernement.

  Qu'ai-je lu dans le journal? Les propos du ministre Jambon qui dit: "Notre rôle est de challenger les banques, mais aussi de les écouter si elles nous disent qu'elles ne seront pas prêtes." Ai-je bien lu? Oui. Le ministre Jambon a donc bien de l'empathie.

  Et que dit ce gouvernement aux travailleurs qui n'en peuvent plus, qui ont le dos brisé et les genoux usés? Vous leur dites: "Allez bosser plus longtemps, jusque 67 ans, et pour vous y forcer, eh bien, on va diminuer votre pension de plusieurs centaines d'euros par mois." Fini! Plus d'empathie. Tous les citoyens sont inquiets. Et, ce matin encore, les indépendants vous ont aussi interpellée.

  Avec ce gouvernement, c'est deux poids, deux mesures. On écoute les banques et on attaque les travailleurs. Et, ces attaques contre la classe moyenne, vous les justifiez toujours avec le même prétexte, l'assainissement du budget. Mais quelle supercherie! Vous allez doubler le déficit. Pourquoi? Parce que vous faites des cadeaux aux plus fortunés, parce que vous achetez aux États-Unis des avions de chasse à un coût exorbitant.

  Mais être courageux dans un gouvernement, c'est s'attaquer à la fraude fiscale et au blanchiment d'argent. C'est aller chercher les moyens sur les plus-values, les dividendes et les gros patrimoines. Être courageux, ce n'est pas appauvrir les pensionnés et ainsi nuire à l'économie. C'est être lâche en fait que de donner des coups de bâton à ceux qui ne savent pas se défendre. C'est être lâche que d'attaquer les pensionnés, les malades et les travailleurs.

  Alors, ce que je vous demande ou plutôt ce que la population vous demande, ce n'est pas de reporter vos sanctions, mais c'est bien d'y renoncer.

  Ma question est simple, madame la ministre: allez-vous entendre les travailleurs qui vous écrivent et qui m'écrivent?

  Eléonore Simonet:

  Madame Dedonder, vous l'aurez vu, je ne me suis pas transformée en Jan Jambon dans la matinée. Je me présente devant vous pour répondre à une question que vous avez introduite sous l'intitulé "Pensions, rapport CGG".

  Tout d'abord, permettez-moi de vous rappeler que la réforme des pensions portée actuellement par le gouvernement s'inscrit dans une vision claire et nécessaire. En tant que ministre des Indépendants, vous me posez la question – ou plutôt vous ne me posez pas la question –, donc j'y réponds. J'ai demandé l'avis du Comité général de gestion pour le statut social des travailleurs indépendants (CGG).

  Et cet avis, il l'a rendu hier, et mon cabinet a tout de suite commencé à l'examiner. Force est de constater que le CGG partage pleinement l'esprit du gouvernement, à savoir, premièrement, renforcer le lien entre travail et droit à la pension; deuxièmement, responsabiliser chacun dans ses choix de carrière; troisièmement, harmoniser les régimes de pension; quatrièmement, assurer la pérennité financière de notre système. Je note aussi que le CGG soutient le principe du bonus-malus: qui travaille plus longtemps doit être récompensé, qui s'arrête plus tôt assume un malus, mais toujours avec la liberté de choix.

  Certes, le CGG a formulé quelques remarques. Il aurait, entre autres, souhaité que la prise en compte des périodes assimilées soit davantage limitée. J'entends par ailleurs ses recommandations en matière de simplicité, de transparence et de communication.

  Le CGG demande également une mesure transitoire pour les conjoints aidants dans le cadre du bonus-pension. Cette mesure est actuellement discutée en intercabinet et, concrètement, vise à donner à ces conjoints aidants la possibilité de construire un bonus pension. En effet, le statut des conjoints aidants n'existe que depuis 2003 et n'est devenu obligatoire qu'à partir du 1 er juillet 2005. Cela signifie, et ça c'est une belle injustice qu'on peut noter, que les conjoints aidants nés entre 1956 et 1973 ne peuvent pas ouvrir le droit à un bonus pension.

  Ludivine Dedonder:

  Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses, même si j'ai le sentiment que ce gouvernement fait semblant d'écouter. En fait, vous ne modifiez en rien les plans; vous prévoyez, tout au plus, une adaptation fonctionnelle de la loi. La preuve en est encore les informations relatives à votre réforme déjà présentes sur le site des Pensions, alors qu’elle n’a même pas encore été discutée au Parlement et que, grâce au Parti Socialiste, des auditions en rapport avec l’impact de cette réforme doivent encore se tenir. Par contre, vous exonérez de cotisation le salaire des CEOs de plus de 30 000 euros. Cela creuse un trou de 150 millions dans la sécurité sociale. En revanche, vous ne touchez ni aux bénéfices des banques ni aux dividendes des multinationales. Je vous vois là tous – MR, Les Engagés et consorts – applaudir. Eh bien, je me dis: mais quelle indécence! Vous rendez-vous compte qu’à chaque jour qui passe, vous creusez un peu plus la tombe des travailleurs? Si je me trompe, prouvez-moi le contraire: renoncez à cette réforme des pensions et arrêtez les cadeaux aux plus nantis!

• Vraag: De geneesmiddelenprijzen

  gezondheid en welzijn

  De geneesmiddelenprijzen
  

  Beantwoord door

  Vooruit Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)
  

  op 17 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Vandenbroucke verhoogt medicijnprijzen (tot €14/doos) om de 25% stijging in farmabudget te beteugelen, wijzend op overconsumptie (bv. 2,5 miljoen Belgen nemen maagzuurremmers, dubbel zoveel als 15 jaar geleden) en gaspillage (slecht gebruik cholesteroremmers). Hij belooft bescherming voor kwetsbaren (remboursement bij hartproblemen) en wil zo zorg betaalbaar houden voor prioritaire domeinen zoals tandzorg en psychologische hulp. Dedonder noemt de maatregel schandalig: patiënten zoals Ida (AVC-patiënt) worden gestraft met €130/jaar extra, terwijl ze medisch noodzakelijke geneesmiddelen gebruiken, en riskeert zorgmijding door financiële drempels. Ze eist terugdraaiing en pleit voor hardere aanpak van farmaceutische winsten in plaats van patiënten te laten opdraaien voor bezuinigingen.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le ministre, jamais je n'aurais pensé que vous auriez osé augmenter le prix des médicaments, comme l'a fait à l'époque Maggie De Block. Je dois vous avouer que je suis très déçue.

  Une augmentation de 1 à 2 euros par boîte de médicaments pour tous les patients, de plus de 11 euros pour une boîte de médicaments pour l'estomac et de 14 euros pour une boîte de médicaments contre le cholestérol! Le comble, c'est votre justification: vous dites que les gens consomment trop de médicaments et qu'il faut les responsabiliser. Pour ce faire, quelle méthode choisissez-vous? Une large campagne d'information et de prévention? Non, vous choisissez de les faire payer plus cher!

  Ida a fait un AVC il y a quelques années et une œsophagite. Dans son pilulier, à côté d'autres médicaments pour la tension et le cœur, elle a du Pantomed ainsi qu'un médicament pour réguler son taux de cholestérol. Croyez-vous qu'elle prend ces médicaments par plaisir et sans avis du médecin? Bien évidemment que non!

  Ida n'est certainement pas un cas isolé. Un citoyen sur deux prend un médicament contre le cholestérol et pour l'estomac. Un million de personnes, comme Ida, doivent prendre ces deux médicaments tous les jours. C'est une réalité. Pour eux, la réalité, sera de devoir débourser 130 euros supplémentaires par an.

  En mettant cela en perspective avec les nombreuses mesures prises par ce gouvernement qui ne feront qu'appauvrir les travailleurs, les pensionnés et les malades, que va-t-il se passer, selon vous? Eh bien, de nombreuses personnes vont renoncer à aller à la pharmacie, à se soigner, mettant ainsi leur santé et leur vie en danger. En effet, un médecin a jugé qu'elles avaient besoin de ces médicaments.

  Alors, je vous le demande, monsieur le ministre, revenez sur cette mesure!

  Frank Vandenbroucke:

  Chère collègue, si nous ne faisons rien, le budget des médicaments augmentera de 25 % pendant cette législature. De l'argent que nous ne pourrons pas investir dans un meilleur remboursement des soins dentaires, de l'argent que nous ne pourrons pas investir dans le personnel soignant, dans l'amélioration des soins psychologiques. La sécurité sociale ne sert pas seulement à financer l'industrie pharmaceutique. Il faut donc absolument mettre un frein à cette explosion de dépenses. Dès lors, nous proposons un effort conséquent.

  Le secteur pharmaceutique fournira le plus gros effort. C'est extrêmement important. Mais les pharmaciens, les hôpitaux, les mutualités, les médecins et les citoyens doivent aussi faire leur part. Je crois qu'il n'y a pas de tabou. Aujourd'hui, 2,5 millions de Belges prennent des antiacides. Voici 15 ans, c'était la moitié. Comment peut-on justifier cela? C'est impossible. Un quart des Belges de plus de 40 ans prennent des médicaments contre le cholestérol, généralement sans antécédents cardiaques. La plupart les prennent mal, ce qui leur fait perdre leur efficacité. C'est un gaspillage qu'on ne peut pas ignorer.

  Ceux qui ont vraiment besoin de médicaments resteront protégés. Les médicaments contre le cholestérol continueront à être remboursés en cas de problèmes cardiaques. Les antiacides resteront aussi remboursés sous certaines conditions. Il faut arrêter un vrai gaspillage. C'est la seule façon de garantir que nos soins de santé restent abordables et viables à long terme, et de pouvoir investir dans les soins prioritaires.

  Ludivine Dedonder:

  En fait, monsieur le ministre, vous dites aux gens: "Vous consommez trop de médicaments." C'est comme si vous leur disiez: "Vous consommez trop de bonbons ou trop de chips." Comme s'ils avaient choisi d'avoir un problème gastrique ou d'attraper une maladie cardio-vasculaire, comme si tous les médecins qui prescrivaient les médicaments étaient des incompétents ou des imbéciles! Vous parlez de "gaspillage", comme si un patient savait mieux que son médecin ce qui était bon pour lui!

  Je vous reproche cette conception selon laquelle responsabiliser les patients consiste à ce qu'ils paient plus cher leurs médicaments, sous-entendu: pour qu'ils ne puissent plus les acheter et, surtout, pour réaliser plus de 100 millions d'euros d'économies. Vous le dites: "C'est pour réaliser des économies." Elle est là, la réalité! Alors, c'est vrai, vous n'avez pas été hypocrite, vous l'avez dit. Je sais que le budget n'est certainement pas simple à boucler, mais le faire sur le dos des malades et des patients est, pour moi, tout bonnement scandaleux. Si vous tenez à économiser, faites-le ailleurs; il existe des solutions plus justes. Vous parlez du secteur pharmaceutique. Eh bien, faites-le contribuer davantage. Il brasse des milliards de bénéfices (…) (Léger brouhaha)

  Voorzitter:

  La minute était déjà terminée. Je vous en prie, chers collègues.

• Vraag: Het akkoord over de meerwaardebelasting

  Vraag: De meerwaardebelasting

  Vraag: De meerwaardebelasting

  Vraag: Het akkoord over de meerwaardebelasting

  Vraag: De meerwaardebelasting en een hoger netto-inkomen

  Vraag: De meerwaardebelasting

  Vraag: De akkoorden in het kernkabinet over de meerwaardebelasting

  Vraag: Het akkoord over de meerwaardebelasting

  Vraag: De meerwaardebelasting

  economie en werk

  Het akkoord over de meerwaardebelasting
  De meerwaardebelasting
  De meerwaardebelasting
  Het akkoord over de meerwaardebelasting
  De meerwaardebelasting en een hoger netto-inkomen
  De meerwaardebelasting
  De akkoorden in het kernkabinet over de meerwaardebelasting
  Het akkoord over de meerwaardebelasting
  De meerwaardebelasting
  Meerwaardebelasting en kabinetsakkoorden summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 3 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De meerwaardebelasting (10% op beurswinst) wordt fel bekritiseerd omdat ze niet de superrijken (top 1%) raakt—door slimme constructies en vrijstellingen—maar wel de middenklasse, spaarders en familiebedrijven, terwijl de opbrengst (500 miljoen) onzeker is en de administratieve lasten hoog. Premier De Wever verdedigt de maatregel als onderdeel van een breder pakket (fiscale hervorming, lagere lasten op arbeid, pensioenhervorming) met vrijstellingen (10.000–30.000 euro/jaar) om "kleine spaarders" te ontzien, maar critici noemen het een symbolische trofee voor Vooruit, zonder echte herverdeling. De oppositie hamert op oneerlijke belastingdruk (België is al kampioen in lasten op arbeid *en* kapitaal) en waarschuwt dat de werkende klasse opnieuw de rekening betaalt—zonder zicht op de beloofde netto-loonstijging (tot 1.900 euro/jaar). CD&V benadrukt dat de hervorming enkel acceptabel is *als* die loonstijging erkomt, maar sceptici zien geen concreet plan om de sterkste schouders écht te laten bijdragen.

  Lode Vereeck:

  Mijnheer de eerste minister, maandenlang hebt u Conner Rousseau het hof gemaakt om in de regering te stappen, maar wie smost met een sos, is de klos. Na een ezelsdracht van dertien maanden heeft de bromance een ongewenst en lelijk gedrocht opgeleverd, de meerwaardebelasting. Uw maten zeggen dat het een lelijk gedrocht is, maar dat het geld zal opleveren. Nee, het gat in uw begroting wordt zelfs groter dan onder Vivaldi. Uw maten sussen dan: ah, maar wacht, Bart en Conner hebben ook een schoon kindje, de beperking van de werkloosheid in de tijd. Maar nee, dat is een pestkopje dat vooral oudere mensen en mantelzorgers treft. Uw maten zeggen dan: Bart en Conner plannen nog een schoon kindje in 2029, het staat vandaag al in de krant, meer netto uit bruto. Maar is daar geld voor?

  Uw meerwaardebelasting discrimineert tussen kleine spaarders en grote beleggers, laat de sterkste schouders ongemoeid, maakt waardevolle dingen zoals familiebedrijven kapot en belast mensen die na vijf jaar en één dag met verlies verkopen, oftewel minwaarde. Dat is compleet absurd. U wilde de goede huisvaders redden, maar u ligt onder de sloef van Conner. U bent geplooid voor de postjes. Bart, Jan, Theo en Anneleen mogen fijn Belgische ministers blijven spelen op de kap van de Vlamingen, die werken, sparen of een familiebedrijf uit de grond stampen.

  Mijn vraag aan u is wat SPQA echt betekent. Is dat a) syndicaat voor politieke quatsch en absurde belastingen of b) sossenknechtjes en postjespakkers voor fiscale quasi-afpersing?

  Ik kijk uit naar uw antwoord.

  Alexia Bertrand:

  De meerwaardetaks: er werd acht maanden over onderhandeld en daarna waren er nog vijf maanden en een ganse nacht nodig om de modaliteiten vast te leggen. De kogel is nu echter door de kerk. De meerwaardetaks treft de middenklasse, niet de 1 % rijksten. Daarover is iedereen het eens. Ik zeg dat niet, alle experts zeggen dat. Doe de krant maar open: Ellen Vermorgen van De Tijd , Michel Maus, Herman De Knijf van de Fiscale Hogeschool, Bruno Colmant, Stijn Fockedey, Mark Delanote, Ive Rosseel van het ACV en Jürgen Ingels.

  Ouders die sparen voor hun kinderen gaan betalen. Mijnheer De Wever, u had toch beloofd dat wie langer dan tien jaar spaart vrijgesteld was? U hebt uw belofte ingeslikt onder druk van de socialisten!

  De opbrengst is ook totaal onzeker. Uw vicepremier, de heer Jambon, heeft echter al een plan B klaar: meer van hetzelfde. Ik heb deze ochtend gelezen in Het Laatste Nieuws dat als het niet voldoende opbrengt, er opnieuw naar dezelfde doelgroep zal worden gekeken om na te gaan hoe dat kan worden opgelost. In dezelfde doelgroep, serieus? De middenklasse, de hardwerkende middenklasse? De mensen die elke dag vroeg opstaan, die een spaarpotje opbouwen? Volgens minister Jambon is dat logisch, want, zo luidt zijn verklaring, die mensen hoeven niet na te gaan of ze op het einde van de maand kunnen rondkomen. Gewone werkende mensen mogen dus gerust worden gepluimd. Is uw minister socialist geworden, mijnheer de premier?

  Mijnheer de premier, u zou het huis op orde zetten, maar u bouwt gewoon een zoveelste fiscale koterij en zorgt voor administratieve rompslomp op de kap van wie werkt, spaart en onderneemt. Zijn dat de grote hervormingen? Mijn vraag is dan ook eenvoudig: treft deze taks de juiste doelgroep, ja of nee?

  Dieter Vanbesien:

  Mijnheer de premier, u hebt de Belgen in de luren gelegd. U hebt ze gefopt. Maandag was er een akkoord over de meerwaardebelasting. Eindelijk was er een manier om de sterkste schouders een grotere bijdrage te laten leveren. Ik zeg bewust, een grotere bijdrage en niet een grote bijdrage. Het gaat over, ocharme, 500 miljoen euro, tegenover een bijdrage van 8 miljard euro van de gepensioneerden en de werklozen, maar goed, het zou gebeuren.

  Wat blijkt nu? Het is niet waar. Het klopt niet. Het akkoord was nog niet droog of het regende commentaren van experts en specialisten. Die commentaar is redelijk eenduidig: de echte rijken, de multimiljonairs en de miljardairs, zullen geen cent betalen.

  Mijnheer de premier, ik heb het hier ooit gehad over twee fictieve vrienden, Fernand Muts en Marc Toecke. Wel, ik heb hen deze week fictief gebeld. Wat blijkt? Ze zijn tevreden. Het is niet voor ons, zeggen ze. Well done , dikke duim.

  Ive Marx vat het scherp samen: “Het is een solidariteitsbijdrage voor de sterkste schouders, behalve dan voor de allersterkste.” De meerwaardebelasting treft niet de top 1 %, zegt ook professor Maus. Volgens Maus zou Marc Coucke – dat is geen fictief persoon – ook met deze wet niet getroffen worden bij de verkoop van Omega Pharma met een meerwaarde van anderhalf miljard euro en dat moest toch de bedoeling zijn.

  Dat is onaanvaardbaar, mijnheer de premier. Hoe gaat uw regering ervoor zorgen dat de 1 % grootste vermogens toch zullen bijdragen?

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, savez-vous quel est le problème avec votre taxe sur les plus-values? Vous ne taxez pas les riches, vous taxez ceux qui essayent de le devenir. Vous ne taxez pas le patrimoine, vous taxez l'investissement et l'effort.

  On savait déjà que ce gouvernement Arizona n'était pas social. Voilà qu'on découvre qu'il n'est pas non plus libéral, parce que jamais un gouvernement libéral ne taxerait ainsi le risque, l'investissement et l'effort. Vous n'allez pas toucher les grandes fortunes pour une raison simple, c'est que les grandes fortunes, les grandes familles en général, elles gardent leurs actions, elles les transfèrent à leurs héritiers. Ce que vous allez toucher, c'est la classe moyenne, dont on a besoin, qui investit, qui crée de l'emploi.

  Pour ma part, je n'ai pas de problème à ce qu'on taxe davantage les revenus du patrimoine et du capital. Mais il y avait d'autres moyens de le faire. Vous auriez pu, par exemple, simplement majorer votre taxation sur les comptes-titres, augmenter sa base fiscale jusqu'aux actions nominatives. C'est ce que proposait, par exemple, Bruno Colmant. Mais non, au lieu de ça, au lieu de choisir la simplicité, vous ajoutez un étage entier à la tour de Babel qu'est déjà la fiscalité belge, en y ajoutant une complexité et en enrichissant les seuls qui se frottent vraiment les mains, à savoir les fiscalistes. Et vous le faites pourquoi? Parce qu'il fallait un trophée à Vooruit.

  Votre gouvernement n'est ni libéral ni social, c'est une étagère avec des trophées symboliques et idéologiques. Un trophée pour le MR, la limitation du chômage à deux ans; un trophée pour la N-VA, le milliard pour les avions de chasse; et un trophée pour Vooruit, la taxe sur les plus-values. On n'a pas encore le trophée centriste, c'est peut-être parce que c'est vous l'étagère. On verra.

  J'ai trois questions très simples, monsieur le premier ministre. Où allez-vous chercher votre rendement de 500 millions que, pour l'instant, personne ne trouve? A-t-il été calculé de la même manière que vos 8 milliards d'effets retour? Que répondez-vous aux banques qui vous disent qu'il est absolument impossible d'être prêt au 1 er janvier prochain? Et, surtout, quand allez-vous vous attaquer au vrai problème fiscal de ce pays, à savoir les charges assommantes sur le travail pour les salariés et pour les indépendants?

  Steven Matheï:

  Mijnheer de eerste minister, met het akkoord over de meerwaardebelasting is er een belangrijke stap gezet. Het is een evenwicht akkoord, waarin de sterke schouders een eerlijke bijdrage leveren en de hardwerkende middenklasse die elke maand wat geld opzijzet; wordt gespaard dankzij de verhoogde vrijstelling, waarvoor cd&v verantwoordelijk is. De meerwaardebelasting draagt, ten slotte, ook nog bij aan de begroting.

  Collega’s, waar het voor de mensen echt om draait, is meer nettoloon op het einde van de maand. Dat betekent een lastenverlaging. Dat is exact de reden waarom cd&v deel uitmaakt van de huidige regering, namelijk voor een fatsoenlijke fiscale hervorming.

  Die hervorming ligt ook op tafel. De plannen zijn er om ervoor te zorgen dat een alleenstaande tot 1.200 euro netto meer krijgt en een gezin tot 1.900 euro meer. Dat komt neer op meer dan 100 euro extra per maand.

  Dat verschil zullen de gezinnen echt voelen, bijvoorbeeld wanneer ze hun maandelijkse energiefactuur moeten betalen of een uitstapje met de kinderen organiseren en betalen. Die bedragen kunnen het verschil maken. De lastenverlaging moet er dan ook snel komen.

  Voor cd&v is het heel duidelijk. De meerwaardebelasting is onlosmakelijk verbonden met een lastenverlaging. Wij vragen een eerlijke bijdrage van de sterkste schouders. Tegelijkertijd moet de werkende middenklasse de extra centen op het einde van de maand kunnen zien.

  Mijnheer de eerste minister, alles ligt op tafel. De regering heeft zich geëngageerd om voor 21 juli aanstaande een fiscale hervorming te lanceren. Er is met andere woorden een momentum.

  Bent u van plan om dat momentum te grijpen, zodat er ook zekerheid is voor de hardwerkende middenklasse onder de vorm van een extraatje op het einde van de maand?

  Jean-Marie Dedecker:

  We zijn gejost en gesost, mijnheer de premier. In het labyrint van onze belastingkoterij heeft men na lang zoeken een nieuw soort belasting ontdekt: de meerwaardebelasting op aandelen. In feite is het een chantagebelasting. Naar verluidt zou er immers geen regering gevormd zijn als de socialistische tollenaars van Vooruit deze nieuwe belasting niet mochten invoeren. Socialisten staan traditioneel dicht bij de mensen – vooral om in hun zakken te kunnen zitten. Voor u, mijnheer de premier, was het dus kiezen tussen de pest en de cholera.

  Louter uit ideologische motieven slaat men nu het spaarvarken van de middenklasse stuk met een linkse trofeemaatregel. Het was een ware zoektocht om nog een belastingdiscipline te vinden waarin we niet op het podium staan. Met 52,6 % zijn we sinds de regering-Verhofstadt, al 25 jaar, lang kampioen in de lasten op arbeid. Met 39 % belasting op kapitaal zijn we ook vice-Europees kampioen. Met een overheidsbeslag van 56 % – een van de hoogste ter wereld – roomt de overheid al meer dan de helft van onze welvaart af. Het is echter nooit genoeg. Het zijn zotten die werken, maar blijkbaar ook zotten die sparen en beleggen.

  In de jaren '80 werd de aankoop van Belgische aandelen, via de wet Cooreman-De Clercq, fiscaal aftrekbaar gemaakt. Dat werd een groot succes. Heel wat geld vond toen zijn weg naar ondernemingen, wat leidde tot de creatie van 90.000 nieuwe jobs. Het dwaallicht Verhofstadt schafte deze regeling af. De heer Cooreman was een CVP’er. Het is dus hypocriet dat de christelijke arbeidersbeweging vandaag nog durft pleiten voor een meerwaardebelasting.

  Het ACW – of het huidige Beweging.net – moet nog altijd 1,4 miljard euro vergoeden aan haar 800.000 Arcospaarders, aan wie ze ten onrechte aandelen verkochten als waren het spaarboekjes. Van die boeren lust ik geen eieren. Als men een werkzaamheidsgraad van 80 % wil behalen, mijnheer de premier, voert u beter een nieuwe wet Cooreman-De Clercq in.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le premier ministre, vous tenez donc votre deal plus-value. J'aurais sincèrement pu vous féliciter. Pourtant, ce n'est pas l'euphorie, car votre taxe loupe complètement sa cible. Même votre rendement de 500 millions est remis en question.

  La question n'est pas "qui va payer?", mais plutôt "qui ne va pas payer?". Un entrepreneur qui fait 2 millions de plus-value ne paiera que 12 500 euros. Les vraies grosses fortunes, comme d'habitude avec l'Arizona, les milliardaires ne paieront pas. Pour eux, on trouve des exceptions et des exemptions. Pendant ce temps-là, tous les citoyens de ce pays remplissent leur déclaration fiscale ces jours-ci. Ils sont loin de posséder 2 millions, mais, eux, ils paient des impôts: 40 % Et pourtant, ils bossent tous les jours. Or, pour eux, rien n'est prévu pour augmenter leur pouvoir d'achat! Au contraire, ils devront travailler plus longtemps pour gagner encore moins.

  Et ce n'est pas tout, parce que vous avez conclu un marché. Et, dans ce marché, il y a en contrepartie l'achat de 11 F-35 pour un coût de 2 milliards. Il faudra bien que quelqu'un paie ce super deal. Nous avons entendu Maxime Prévot parler d'une nouvelle taxe et votre ministre du Budget annoncer qu'il faudrait encore faire des économies. C'est la classe moyenne, encore et toujours elle, qui va devoir passer à la caisse. C'est déjà elle qui porte le poids des réformes de l'Arizona. Ce ne sont ni les grandes fortunes ni les multinationales. Non! Avec vous, ce sont les familles, les travailleurs et les retraités qui passent à la caisse.

  Monsieur le premier ministre, pourquoi tant d'exceptions? Pourquoi des taux si faibles? Pourquoi une taxe aussi ridicule pour les gros actionnaires? Qui va la payer? En reverrez-vous le rendement à la lumière des déclarations des économistes, fiscalistes et institutions de ce pays?

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de eerste minister, als historicus bent u volgens mij stiekem heel trots, want de voorbije week gaat de geschiedenisboeken in met een historisch akkoord over de meerwaardetaks op aandelen. Ik had er mijn hemd voor moeten strijken!

  Ik hoor de mensen hier spottend lachen. Maar ze zijn jaloers, want het is een historisch akkoord. De FOD Financiën was heel duidelijk.

  Er is vandaag een kleine groep mensen die van geld nog meer geld maken. Als er in de wettekst geen achterpoortjes werden gecreëerd, konden we de superrijken effectief eindelijk doen bijdragen. Met Vooruit hebben we dus superhard gevochten om alle achterpoortjes dicht te metselen, opdat mensen met een goede boekhouder of rijke families de dans niet konden ontspringen.

  U mag ermee lachen, maar leg het maar eens uit aan de werknemers in de zorg, die nachtshiften draaien of aan de werknemers in de bouw, die hun rug kapotwerken, dat ze bijna de helft van hun loon moeten afstaan, terwijl tegelijk een klein groepje miljoenen winst maakt op aandelen, maar niets bijdraagt.

  Ik schrik er natuurlijk niet van dat partijen als Open Vld hun rijke vriendjes willen beschermen. Daar schrik ik niet van. Waar mensen wel van schrikken, is dat het Vlaams Belang als een wolf in schaapsvacht opkomt voor de elite en het gewone volk negeert. Het contrast met de regering kan niet groter zijn.

  Uw regering, mijnheer de eerste minister, zal hervormen om onze toekomst te beschermen en om in de zorg van onze burgers en in hun koopkracht te kunnen investeren.

  Mijnheer de eerste minister, mijn vraag is eenvoudig: wanneer komt dat schitterende ontwerp naar de Kamer?

  Sofie Merckx:

  Nous venons encore de l'entendre, l'accord de l'Arizona n'aurait jamais vu le jour sans une contribution des super riches, parce que tout le monde doit faire un effort.

  Mais depuis le début, nous avions vu clair. Nous avions vu que les super riches allaient échapper à cet impôt; et maintenant que nous avons vraiment l'accord et les détails, monsieur De Wever, nous voyons clairement, comme les autres collègues l'ont déjà dit, que les super riches, justement, sont épargnés.

  N'avez-vous pas lu Michel Maus de la VUB qui dit que les riches ne paient pas beaucoup d'impôts sur le revenu des personnes physiques? Leur richesse est structurée en sociétés. Isabel Albers: " De realiteit is dat de one percent toch ontsnapt ". Et Bruno Colmant: "Cette taxe ne touchera pas les plus fortunés".

  Monsieur le premier ministre, comment réagissez-vous à ce qui est dit par des experts, par des fiscalistes, par des opinion makers selon lesquels, justement, le 1 % arrivera encore à éluder cet impôt?

  Ce qui est clair aujourd'hui, c'est que cette taxe sur les plus-values n'est rien d'autre qu'un symbole. M. Jambon l'a clairement mis sur Twitter. Ce n'est rien d'autre qu'un symbole pour faire passer l'ensemble des mesures antisociales de ce gouvernement. Un symbole qui ne touche donc pas les super riches.

  Monsieur le premier ministre, pouvez-vous me confirmer que suite à cet accord sur la taxe des plus-values, les partis comme Vooruit, Les Engagés et le cd&v vous donnent le feu vert pour acheter 11 F-35; qu'ils vous donnent le feu vert pour la réforme des pensions avec le malus pension; qu'ils vous donnent le feu vert, de manière générale, pour faire de ce gouvernement un gouvernement de la casse sociale?

  Voorzitter:

  Heel wat vragen, mijnheer de eerste minister. Dat geeft u recht op vijf minuten om er antwoord op te geven.

  Bart De Wever:

  Collega's, voor een wetgever is het maken van schone kindjes niet gemakkelijk, behalve dan voor de voorzitter van dit Huis. Dat spreekt voor zich.

  Ik ben zelf geen one percenter . Ik ben de zoon van een spoorwegarbeider. Ik ben niet thuis in die leefwereld. Ik heb thuis wel geleerd hoe men een hemd moet strijken en dat men dat ook in zijn broek kan steken, mijnheer Seuntjens.

  (Gelach en applaus)

  Van de wereld van de zeer rijken ken ik echter weinig. Ik noteer de collectieve ambitie van de hele oppositie. Het is mij opgevallen dat het vooral zij zijn die voor het rendement moeten zorgen. Ik begrijp dat en heb uw raadgevingen ter zake, mevrouw Bertrand, goed aangehoord en kijk er ook verder naar uit.

  Chers collègues, j'ai compris qu'une première discussion a eu lieu mardi en commission des Finances et que celle-ci se poursuivra lors des prochaines séances.

  Je ne peux que vous donner les grandes lignes de cet accord qui, comme vous le savez, doit encore passer en première lecture au Conseil des ministres. S'ensuivront un avis du Conseil d'État et une seconde lecture. Les plus impatients d'entre vous devront encore prendre leur mal en patience pour voir arriver le texte final au Parlement.

  L'accord sur la taxation des plus-values fait partie de l'accord de gouvernement, mais aussi et surtout d'un vaste ensemble de réformes sur lesquelles les cinq partis de la coalition se sont mis d'accord. Ce sont des réformes dont ce pays a cruellement besoin si on veut le remettre sur les rails, arrêter le pourrissement budgétaire et protéger notre prospérité.

  Wij hervormen de arbeidsmarkt om zoveel mogelijk mensen aan de slag te krijgen. Wij hervormen de pensioenen om deze in de toekomst betaalbaar te houden. En wij voeren ook een fiscale hervorming door om de brutoloonlast te verlagen en het netto-inkomen van werknemers te verhogen, in het bijzonder voor de lage en middeninkomens. Werken moet lonen. Het verschil tussen werken en niet werken moet 500 euro of meer bedragen. Mijnheer Matheï, die ambitie zullen wij gestalte geven. Meer mensen aan het werk voor een beter loon, dat betekent meer welvaart en een financieel gezonder land.

  Om de koopkracht van de werkenden te versterken, voorziet het regeerakkoord inderdaad in een belasting van 10 % op de meerwaarde. Dames en heren, in een land waar de fiscale druk al bijzonder hoog is, heeft de regering een duidelijke keuze gemaakt. De gewone spaarder en de hardwerkende kleine zelfstandige mogen niet het slachtoffer worden van bijkomende lasten. Zij verdienen respect en bescherming, geen bestraffing. Zoals vastgelegd in het regeerakkoord, voeren we vanaf 1 januari 2026 een evenwichtige meerwaardebelasting in. Het algemene principe daarvan is helder: een tarief van 10 % op effectief gerealiseerde meerwaarde, met de mogelijkheid om minwaarde in hetzelfde jaar af te trekken.

  We voorzien bovendien een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro per persoon. Na vijf jaar zonder gebruik van deze vrijstelling loopt dat bedrag op tot 15.000 euro. Voor een koppel betekent dat dus een vrijstelling van 30.000 euro.

  Bovendien wordt dat bedrag geïndexeerd. Dus stellen dat deze belasting de middenklasse zeer zwaar zal treffen, lijkt mij zeer zwaar overdreven.

  Voor wie minstens 20 % van een onderneming bezit, voorzien we een vrijstelling tot 1 miljoen euro. Zo zorgen we ervoor dat de kleine zelfstandige, die zijn of haar levenswerk, of het levenswerk van een koppel, wil overdragen of verkopen aan het einde van de carrière, fiscaal niet zal worden bestraft. Laat het ook duidelijk zijn, deze belasting geldt niet voor pensioenspaarproducten, zoals pensioensparen of groepsverzekeringen.

  De opbrengst van deze maatregel, zoals ingeschreven in onze begrotingstabel, werd bevestigd. Het gaat om 250 miljoen euro in 2026, oplopend tot 500 miljoen euro in 2030. Die middelen zullen we inzetten om de lasten te verlagen, met name de lasten op arbeid, in het bijzonder voor mensen die werken voor een laag of gemiddeld inkomen. Dat lijkt mij zeer rechtvaardig, want wie elke ochtend vroeg opstaat en bijdraagt aan onze samenleving, verdient meer waardering. Dat is inderdaad de belofte van deze regering en die belofte zullen we houden. Voor het parlementair reces zal de minister van Financiën deze belastingverlaging nog in eerste lezing voorleggen aan de ministerraad.

  Lode Vereeck:

  Mijnheer de eerste minister, altijd als we vragen stellen over de meerwaardebelasting, krijgen we antwoorden over de personenbelasting. Ik begrijp dat niet.

  Het blijft een feit dat u in het zwaarst belaste land de enige belasting zult invoeren die we nog niet hadden, de ultieme trofee voor socialisten en communisten, een meerwaardebelasting op kap van de Vlaamse spaarders en familiebedrijven en niet van de superrijken.

  Men zegt weleens dat het gemakkelijker is een hond voorbij een hotdogkraam te krijgen dan een socialist voorbij een zak geld, maar vandaag is het gemakkelijker om een hond voorbij een hotdogkraam te krijgen dan een N-VA'er voorbij een postje als minister, burgemeester of schepen. U hebt dan ook de ruggengraat van een hotdog.

  Er is echter ook goed nieuws. Ook u hebt een trofee gewonnen, die ik u mag overhandigen. U bent de winnaar, na Guy Verhofstadt en Alexander De Croo, van de wisseltrofee belgicistische-socialistische schoothondjes. Proficiat.

  ( De heer Vereeck overhandigt een trofee aan de eerste minister )

  Voorzitter:

  Er volgt nog een reeks replieken. Als iedereen een geschenk voor u heeft, mijnheer de premier, zult u langs de deontologische commissie moeten.

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de premier, een land kan alleen goed functioneren met een sterke middenklasse. U hebt ook ondernemers en bedrijven nodig. Ze zijn de motor van onze economie en tewerkstelling; dat ziet u trouwens ook in uw stad. Laat ons fier op hen zijn.

  De heer Dedecker had het over 25 jaar. Open Vld heeft die taks inderdaad 25 jaar lang tegengehouden omdat ze altijd de middenklasse treft. Het zijn altijd dezelfden die betalen, mijnheer Dedecker. Wat de PS nooit gelukt is in de regering, krijgt ze cadeau van u, mijnheer De Wever, en waarom? Omdat u gezwicht bent voor een trofee van Vooruit.

  Mijnheer Seuntjes, u zult uw debatfiches moeten aanpassen, want de heer Bouchez zegt het zelf: als men rendement wilt, dan moet men een brede belastingbasis aanspreken, dus de middenklasse.

  Ik eindig met Willy De Clercq. Dat was een liberaal, mijnheer Dedecker. Wat u doet (…)

  Voorzitter:

  Mevrouw Bertrand, iedereen zal die woorden van Willy De Clercq op Google kunnen opzoeken.

  Dieter Vanbesien:

  Collega's, de rijkste 10 % van ons land bezit samen 1.632 miljard euro. Van dat gigantisch vermogen vraagt deze regering een bijdrage van 500 miljoen euro. Het is een schande hoe de regering de sterkste schouders keer op keer beschermt. Het is een schande dat de gewone mensen, die onze samenleving draaiende houden, telkens opnieuw het gelag betalen. Deze regering zit in de verkeerde zakken.

  Wat blijkt vandaag? Zelfs die beperkte bijdrage raakt de rijkste 1 % niet eens. Opnieuw zit de regering in de verkeerde zakken. Als de fiscale experts gelijk krijgen dat die maatregel niet opgaat voor de allergrootsten, dan blijft er maar één conclusie over: het is tijd voor een echte vermogensbelasting: eenvoudig, eerlijk, zonder achterpoortjes. Alleen op die manier kan deze regering de belofte aan de Belgen nakomen.

  Voorzitter:

  Collega Vanbesien, bedankt voor die suggestie.

  François De Smet:

  Merci pour vos réponses, monsieur le premier ministre.

  Pourquoi cet impôt n'existait-il pas jusqu'ici en Belgique alors qu'il existe dans un grand nombre de pays? Il n'existait pas parce qu'en Belgique, il y avait – et il y a toujours – une immense taxation des charges sur le travail.

  Donc, dès le moment où vous choisissez d'ajouter cet impôt, la moindre des choses aurait été de faire un vrai tax shift et de diminuer les charges sur le travail. Ce n'est pas ce que vous faites; vous le ferez peut-être, si tout va bien, dans deux ou trois ans, où chaque Belge aura peut-être 100 euros environ par mois.

  Votre réforme de l'emploi est d'abord une réforme du chômage, vous en êtes très fier, vous l'avez à nouveau rappelé. L'une des faiblesses de cette réforme, outre le fait que vous sanctionnez évidemment les chômeurs beaucoup plus tôt, est que vous ne créez pas l'emploi, vous n'avez pas de stratégie industrielle. Là encore, vous sanctionnez les entrepreneurs, ceux qui doivent créer, ceux qui doivent investir, et vous rendez encore plus difficile, demain, la possibilité d'atteindre vos objectifs en termes de taux d'emploi.

  Steven Matheï:

  Dank u wel, mijnheer de eerste minister, voor uw antwoorden. Meer nettoloon op het einde van de maand, dat houdt de mensen bezig. Dat is op zich logisch, want veel werknemers uit de hardwerkende middenklasse geven de helft van hun loon af. Meer nettoloon is ook een absolute prioriteit van cd&v. Het staat in het regeerakkoord en ik ben blij dat u dat daarnet opnieuw hebt onderschreven en ook een timing hebt opgegeven, die aantoont dat u er snel werk van zult maken.

  Als we op 1 januari 2026 een lastenverlaging willen doorvoeren, dan moet er voor 21 juli een akkoord zijn. Wij zullen daarvoor strijden, want dat zijn we verschuldigd aan de hardwerkende middenklasse.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de eerste minister, u had zich er gemakkelijker van af kunnen maken met een verdubbeling van de hoogste beurstaks ter wereld, die al van toepassing is, namelijk 1,32%. Dan had de brol van de heer Bouchez niet hoeven te worden ingevoerd. Op dividenden betalen we al 30 % roerende voorheffing. We hebben een Reynderstaks van 30 %, een kaaimantaks van 30 %, een uitzonderlijke meerwaardebelasting op aandelen van 33 % en nu nog eens 10 % meerwaardebelasting.

  Ik heb het lastig met de hypocrisie hier. Zo is het dankzij uw partij, mevrouw Dedonder, dat we de hoogste kapitaalbelasting van Europa hebben. Ik heb ook al gewezen op de strapatsen van cd&v. Over sommigen spreek ik niet meer, want die verkiezen gelijke armoede boven ongelijke rijkdom. Dat is voor mij niet het probleem. En wat verkondigde het Vlaams Belang vóór de verkiezingen in een interview in De Tijd ? Weet u het nog? Ik zal niet kijken naar collega Vereeck, want hij komt ook van LDD, waar hij is weggelopen - het was te goed bij ons. In zijn verkiezingsprogramma voor de verkiezingen pleitte die partij voor 25 % meerwaardebelasting. ( Tumult )

  Ludivine Dedonder:

  (…)

  Voorzitter:

  Collega's, mag ik u vragen om te luisteren naar mevrouw Dedonder?

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le premier ministre, en n'en disant mot, vous confirmez que la taxe ne touchera pas les plus fortunés. C'était certainement votre intention. Cette taxe ne touchera pas les milliardaires. Vous confirmez ainsi que les factures seront bien émises sur le dos de tous les Belges, sauf celui des plus riches.

  Vous dites que cela fait partie d'un ensemble de réformes comprenant notamment celles du chômage, du marché du travail et des pensions. Cela confirme bien que tout se fait sur le dos de la classe moyenne, des travailleurs, des pensionnés et des malades. Quand je vous pose la question relative aux 11 F-35, qui font partie, comme vous l'avez dit vous-même, de ce deal sur les plus-values, je n'ai pas de réponse. Il faudra encore trouver deux milliards sur le dos des travailleurs.

  Cela caractérise bien ce gouvernement. Depuis le début, vous vous acharnez sur les travailleurs alors que vous prétendez vouloir les récompenser. Ils n'auront pas 500 euros supplémentaires, mais devront en payer 500!

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de voorzitter, andere landen doen het allang. Hier wordt er ook allang om geschreeuwd. De huidige regering met Vooruit doet het ook effectief. Wij zorgen ervoor dat in de moeilijke tijden die het vandaag zijn ook de superrijken een eerlijke bijdrage zullen leveren.

  Er wordt hier veel gelachen met belachelijke trofeetjes, maar daar gaat het niet om. Het gaat niet om trofeeën, het gaat om rechtvaardigheid. Op een moment waarop de wereld in brand staat, vragen wij van iedereen een eerlijke bijdrage.

  Daarom is, zoals andere leden al opmerkten, de volgende stap dat mensen die elke dag werken op het einde van de maand netto meer kunnen overhouden. Mijnheer de eerste minister, daarvoor hebt u onze steun. Wij zullen verder hervormen om onze toekomst te beschermen en werkende mensen erop vooruit te laten gaan.

  Sofie Merckx:

  Mijnheer de premier, wij hebben u met minstens vijf parlementsleden gevraagd wat uw antwoord is op de analyses die de afgelopen dagen overal werden gemaakt en die stelden dat de superrijken niet zullen betalen. U mag trouwens ook naar mij luisteren. Ik zie namelijk dat u gezellig keuvelt met de heer Vereeck. Ik had echter van u ook geen antwoord verwacht. Mijnheer Seuntjes, hoe kan uw partij daarin meegaan? Cd&v, hoe kunt u dat? De sterkste schouders zullen de dans ontspringen! Met uw riedeltje dat de superrijken zullen bijdragen en dat alles eerlijk is, maakt u misbruik van dat symbool om mee te stappen op die asociale hervormingstrein. U helpt de werkende mensen immers niet! Wat u doet is (…)

• Vraag: Het pensioen van de leerkrachten en de onzekerheid over het loopbaaneinde in het onderwijs

  economie en werk

  Het pensioen van de leerkrachten en de onzekerheid over het loopbaaneinde in het onderwijs
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  Georges-Louis Bouchez
  

  op 26 juni 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Ludivine Dedonder bekritiseert minister Jambon scherp omdat honderden leraren door zijn pensioenhervorming plots geen recht meer hebben op vervroegd uittreden (DPPR), wat zij een "brutale breuk van het sociaal contract" noemt en beschrijft als "werken voor minder, langer". Jambon ontkent een blokkade en stelt dat het Federaal Pensioenfonds alle aanvragen tijdig afhandelt volgens de wet, maar bevestigt dat hij de hervorming niet zal intrekken. Dedonder werpt tegen dat leraren juist door gebrek aan duidelijkheid en empathie van de regering protesteren en wijst op beloftes die volgens haar geschonden zijn, zoals de bescherming van hun statuut. Jambon blijft bij zijn standpunt dat er geen sprake is van onzekerheid, terwijl Dedonder zijn benadering "koud" en ondoorzichtig noemt.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le ministre, ce matin, sur RTL-TVI, un enseignant parlait de sa pension en ces termes: "C'est du foutage de gueule." Ce langage cru n'est pas vraiment celui auquel les enseignants nous ont habitués, mais il s'explique par le fait qu'il sont excédés et qu'ils veulent se faire entendre. Ces mots sont ceux de Philippe, qui est enseignant depuis 36 ans et à qui on refuse le droit à une retraite anticipée (la disponibilité précédant l'âge de la retraite ou DPPR, comme on dit dans le jargon).

  Il est malheureusement loin d'être le seul. Des centaines d'enseignants sont aujourd'hui dans le flou et l'incertitude. Leur départ à la retraite a été gelé du jour au lendemain, et ils se sentent trahis. Des enseignants qui ont donné des dizaines d'années de leur vie à nos enfants se voient refuser ce qu'ils pensaient être acquis. Des dizaines de témoignages tombent: "Nous devions partir en 2026; maintenant c'est pour 2030. On nous a volé notre fin de carrière; nous ne valons rien à leurs yeux." Que voulez-vous apporter comme réponse, à part qu'il s'agit du résultat de la réforme brutale que vous imposez à la classe moyenne: travailler plus longtemps pour toucher moins, et tout cela avec la complicité du MR et des Engagés!

  Vous m'aviez dit que vous alliez répondre aux inquiétudes des enseignants et que vous alliez régler le problème. Or, non, vous avez rompu brutalement le contrat social. En effet, la DPPR témoigne véritablement de la reconnaissance du caractère pénible du plus beau métier du monde. C'est la reconnaissance de pouvoir lever le pied un peu plus tôt, après des années consacrées à s'occuper de nos enfants.

  Monsieur le ministre, allez-vous débloquer immédiatement la situation de ces enseignants en demande de DPPR? Surtout, allez-vous retirer cette réforme des pensions totalement injuste, antisociale et inefficace?

  Jan Jambon:

  Madame Dedonder, honnêtement, j'ai déjà répondu à votre première question à plusieurs reprises, en bonne collaboration avec le Service fédéral des Pensions (SFP), ici au Parlement, en commission, et dans la presse.

  La campagne de peur menée à propos d'un prétendu blocage des données de pension doit réellement cesser. Le SFP continue aujourd'hui à traiter les demandes de pension des citoyens. Il n'y a aucune raison de s'inquiéter. Le SFP respecte toujours scrupuleusement les procédures et délais légaux. Chacun recevra donc sa décision de pension dans les délais impartis, c'est-à-dire au plus tard quatre mois avant la date P. C'est la loi, et on l'applique.

  Quant à votre deuxième question, madame Dedonder, ma réponse est non.

  Ludivine Dedonder:

  Non, monsieur le ministre, ils n'ont pas de réponse. Sinon, ils ne se poseraient pas toutes ces questions. Sinon, ils ne deviendraient pas vulgaires. Sinon, ils ne seraient pas dans la rue. Non, ils n'ont pas ces réponses!

  Alors, quatre mois avant la date P, trouvez-vous que ce soit longtemps avant? Comment savez-vous vous projeter par rapport à la réforme?

  Georges-Louis Bouchez:

  (…)

  Ludivine Dedonder:

  Allez-vous entraîner comme réserviste à l'armée! On vous attend depuis un an, monsieur Bouchez! Monsieur le ministre, vous aviez dit aux enseignants qu'on ne toucherait pas à leur statut. C'est faux! Vous les faites travailler plus longtemps. En refusant de bouger et en refusant – je suis désolée de vous le dire – d'être clair, vous laissez, à la veille des vacances scolaires, des centaines d'enseignants dans l'incertitude et dans l'inquiétude. Ce n'est pas moi qui le dis, ce sont eux qui le disent! Soyez plus clair, ayez un peu d'empathie! Je pense qu'il en manque vraiment dans ce gouvernement.

• Vraag: De pensioenhervorming en de bijzondere stelsels

  economie en werk

  De pensioenhervorming en de bijzondere stelsels
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 12 juni 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Ludivine Dedonder kritiseert de regering omdat essentiële en risicovolle beroepen (brandweer, politie, leger, onderwijs, magistratuur) onder het mom van *"harmonisatie"* hun pensioenrechten zien afgebouwen—terwijl de regering deze voordelen in discoursen juist prijst. Jan Jambon bevestigt dat het regeerakkoord strikt wordt uitgevoerd, inclusief pensioenleeftijdsverhoging naar 67 jaar en afschaffing van specifieke regimes (bv. NAPAP), maar stelt dat sectorale onderhandelingen (bv. voor militairen) nog lopen en waarschuwt tegen *"voortijdige angstzaaierij"*. Dedonder kaatst terug dat de regeringspartners zelf tegenstrijdigheid zaaien (bv. geruchten over uitzonderingen voor brandweer of leger) en dat dit sociaal wantrouwen en woede verergert, zonder transparantie over de echte gevolgen voor de betrokkenen.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le ministre, éteindre un incendie, porter secours à des victimes, courir derrière des criminels, assurer notre sécurité en Belgique et à l'étranger, larguer de l'aide humanitaire, défendre des civils, ce ne sont pas des tâches anodines. C'est d'ailleurs pour cela que l'on parle de métiers à risque.

  Former nos enfants, nos étudiants, poursuivre et juger les crimes et les délits, ce ne sont pas non plus des tâches anodines. C'est pour cela que l'on parle de métiers essentiels qui contribuent à notre cohésion sociale.

  Les pompiers, les policiers, les militaires, les enseignants, les magistrats, toutes ces fonctions que la droite porte aux nues dans de beaux discours, dans les médias, sont vite transformées en chair à canon lorsqu'il s'agit de leurs pensions, lorsqu'il s'agit de leurs acquis, que vous présentez alors comme des privilèges. Quels privilèges!

  Alors, vous dites qu'il faut harmoniser. Très bien, harmonisons! Faisons en sorte que tous les travailleurs puissent avoir une pension digne à un âge décent. Mais vous, ce que vous faites, c'est tout le contraire. Vous tirez tout vers le bas: les conditions de travail, les revenus, les pensions. Ah, elle est belle, la récompense aux travailleurs!

  Monsieur le ministre, on entend de vos partenaires de majorité tout et son contraire et je voudrais de la clarté. On a entendu dire que le pompier allait bénéficier d'un statut encore plus avantageux. Pourtant, l'accord de gouvernement prévoit de réduire leur coefficient par deux. On a entendu dire que certains militaires pourraient prendre leur pension à 56 ans, alors que l'accord de gouvernement prévoit un âge de départ à la pension à 67 ans. On a entendu dire que la NAPAP des policiers serait maintenue, alors que l'accord de gouvernement amène le système à disparaître.

  Monsieur le ministre, pouvez-vous nous donner toute la clarté pour ces gens qui assurent notre sécurité?

  Jan Jambon:

  Madame Dedonder, il me semble que tout le monde comprend clairement que nous examinons et mettons en œuvre l’accord de gouvernement.

  Tout ce qui y est stipulé sera implémenté dans la loi prévue pour les pensions. En parallèle, mon cabinet et moi-même menons des concertations avec l’ensemble des acteurs concernés: magistrats, militaires, personnel académique, forces de police.

  Concernant le statut des différentes catégories professionnelles, des négociations sont organisées avec les ministres de tutelle afin de conclure des accords sectoriels, notamment pour les militaires. Toutefois, conformément au statut syndical, les négociations formelles ne débuteront qu’après l’approbation de principe des textes par le Conseil des ministres.

  Notre objectif est que la réforme soit définitivement adoptée par ce Parlement avant la fin de l’année. Dans l’attente des résultats de ces concertations, il serait plus judicieux d’éviter de semer l'angoisse parmi les secteurs concernés en diffusant des simulations, micro-simulations et calculs bien trop prématurés.

  En effet, de nombreux éléments dépendent des hypothèses retenues, notamment en ce qui concerne la prolongation de la carrière. Celle-ci pourrait, le cas échéant, impliquer un montant de pension plus élevé qu’en cas de départ anticipé.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le ministre, j'entends qu'il faut éviter de semer l'angoisse – c'est tout ce que je demande – mais ce sont vos partenaires de majorité qui sèment le doute. Ils sont complices et en plus, ils sont hypocrites. Ils disent tout et son contraire. Vous avez été clair, tout ce qui est dans l'accord de gouvernement sera implémenté. Vous venez de le dire. Dites-le aussi à vos collègues, parce qu'ils sèment le doute. Vous savez, quand on malmène celles et ceux qui nous protègent, celles et ceux qui font vivre la société pour protéger quelques privilégiés et qu'en plus, on n'ose même pas l'assumer dans des débats télévisés, on n'obtient qu'une seule chose, monsieur le ministre: la colère et la fracture sociale. Alors, il est vraiment temps de changer votre fusil d'épaule.

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Ludivine Dedonder als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de vrijheid van meningsuiting en de bescherming van journalisten en mensenrechtenactivisten in Azerbeidzjan (491/2)

  Voorstel van resolutie betreffende de vrijheid van meningsuiting en de bescherming van journalisten en mensenrechtenactivisten in Azerbeidzjan (491/2)

  Bekijk dossier 491

Stemmingen

Recente stemmingen van Ludivine Dedonder in de plenaire vergadering.

Commissies

Ludivine Dedonder is lid van de volgende commissies.