Kamerlid Sophie De Wit (N-VA)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Sophie De Wit in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: Het Strafwetboek, de grondslapers en de militairen op straat

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De oplossing voor de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: Het akkoord over de justitie

  Vraag: Het akkoord over met name de overbevolking van de gevangenissen en de militairen op straat

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De justitiedeal

  veiligheid, justitie en defensie

  Het Strafwetboek, de grondslapers en de militairen op straat
  De justitiedeal
  De justitiedeal
  De justitiedeal
  De oplossing voor de overbevolking van de gevangenissen
  Het akkoord over de justitie
  Het akkoord over met name de overbevolking van de gevangenissen en de militairen op straat
  De justitiedeal
  De justitiedeal
  Justitiehervorming en gevangenisoverbevolking summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 19 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Annelies Verlinden presenteert na maanden onderhandelingen een principeakkoord om de gevangenisoverbevolking (644 grondslapers, 2.600 overtollige gedetineerden) en straffeloosheid aan te pakken, met maatregelen zoals elektronisch toezicht (enkelbanden voor straffen <18 maanden en laatste 18 maanden van langere straffen, exclusief zeden/terrorisme), versnelde uitzetting van illegale gedetineerden (250 transferten op korte termijn, o.a. naar Marokko) en beperking van vervroegde invrijheidstelling (enkel nog voor straffen <3 jaar ipv <10 jaar). Critici – waaronder Van Tigchelt (cd&v), Merckx (Vooruit) en Aouasti (Ecolo) – noemen het akkoord onvoldoende, opgedrongen door N-VA/MR en vrezen meer grondslapers door gebrek aan capaciteit bij gemeenschappen (uitvoering enkelbanden) en trage procedures. Verlinden belooft “enkele honderden” grondslapers minder en 600 miljoen euro extra investeringen in gevangeniscapaciteit, maar erkent dat structurele oplossingen tijd vragen; vakbonden en oppositie betwijfelen de haalbaarheid. Nevenpunt: het uitstel van het nieuwe Strafwetboek (tot 1 september) wordt breed onthaald als noodzakelijk, maar Merckx (Vooruit) en Van Hecke (Groen) hekelen de politieke koehandel en het ontbreken van een integrale visie op justitiehervorming.

  Paul Van Tigchelt:

  Mevrouw de minister, proficiat. Na zes maanden hebt u – misschien – een deal. Ik zal u niet vragen of u persoonlijk tevreden bent. Waar het om gaat, is dat onze veiligheidsdiensten op het terrein verder kunnen werken en voor onze veiligheid kunnen zorgen.

  In dat kader heb ik drie concrete vragen naar aanleiding van wat in de pers over de deal is verschenen.

  Ten eerste, wat betreft de militairen op straat zou u juridisch laten onderzoeken of de soloslim van uw collega’s wel wettelijk was. Door wie hebt u dat laten onderzoeken? Hebt u dat juridisch onderzoek al afgerond en blijkt daaruit dat uw collega’s het artikel in de wet op de geïntegreerde politie hebben misbruikt om u bewust buitenspel te zetten?

  Mijn tweede vraag betreft het uitstel van de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek. Iedereen – magistraten, politie, advocaten, burgemeesters, parlementsleden, zowel van de oppositie als van de meerderheid, en zelfs ministers van andere regeringen – riep dat u te laat was met de invoering van het nieuwe Strafwetboek en vroeg om uitstel om chaos en onzekerheid te vermijden, maar u bleef, helemaal geïsoleerd, volhouden dat alles in orde zou komen. Nu komt er toch uitstel. Hoe is dat verlopen? Hebt u dat beslist of heeft de regering dat voor u beslist?

  Mijn derde vraag betreft de grondslapers. Ik weet dat er een deal is, mevrouw de minister, maar er is nog geen oplossing. Mijn vraag is heel concreet – u hebt dat zeker berekend – hoeveel grondslapers er minder zullen zijn en vanaf wanneer. Die berekeningen moeten bestaan. Daarnaast hebt u verklaard dat u desnoods de laatste zult zijn om voor dit dossier te vechten. Mag ik daaruit afleiden dat we hier binnen drie maanden opnieuw zullen staan met hetzelfde probleem?

  Ik dank u voor uw antwoorden.

  Sophie De Wit:

  Mevrouw de minister, gisteren is er een akkoord bereikt over het uitstel van de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek. Laten we eerlijk zijn, ik denk dat er ook in dit halfrond een zucht van opluchting hoorbaar was. Het is vooral goed dat men heeft geluisterd naar de vraag op het terrein om dit wat meer tijd te geven. Het is belangrijk dat die tijd nu ook nuttig wordt besteed door iedereen.

  Gisteren is er ook een akkoord bereikt over de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen. Mevrouw de minister, laten we ook daarover eerlijk zijn, dat is een zware erfenis die u van uw voorgangers hebt gekregen. In de vorige legislatuur heeft men de korte straffen willen uitvoeren, een goede zaak, maar daarvoor is uiteraard capaciteit nodig en die was er onvoldoende. Dat was men uit het oog verloren. Dat heeft geleid tot wachtlijsten, waarbij men dan stiekem zei: voor straffen tot vijf jaar moet u zich niet aanmelden.

  Die overbevolking proberen we met dit akkoord tegemoet te komen. We pakken de wachtlijsten aan. Nu gebeurt daar niets mee. Mensen zijn veroordeeld, maar er gebeurt niets. U wilt hen nu onder elektronisch toezicht zetten, zodat er tenminste controle is. Dat is goed.

  Niet alleen de instroom, maar ook de uitstroom wordt aangepakt. De laatste maanden straf van langgestraften zou in elektronisch toezicht kunnen worden omgezet. Dat is ook controle. Dit geldt uiteraard niet voor zedenfeiten, terrorisme of drugs. Iedereen zal het erover eens zijn dat dit beter is dan de 12 maanden kwijtschelding van straf, die vandaag onder meer door de vakbonden wordt gevraagd. De instroom en uitstroom worden dus aangepakt, mevrouw de minister.

  Ondertussen gaat Anneleen Van Bossuyt verder met de turbo op de uitwijzing van gedetineerde illegalen. Dat is een stijging met een kwart tegenover de vorige regering. Dat is goed, maar daarmee is het werk nog niet af, mevrouw de minister. Die eerlijkheid moeten we ook hebben.

  Collega Geens zei in de vorige legislatuur: bouwen, bouwen, bouwen, want we hebben nog extra capaciteit nodig. Mevrouw de minister, wat zijn uw plannen op korte, middellange en lange termijn om voor extra capaciteit te zorgen?

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, voilà plus d'un an qu'on vous demande de trouver une solution à différents problèmes. Tout d'abord, pour des détenus entassés, dont plusieurs centaines dorment encore à même le sol. Ensuite pour des agents pénitentiaires qui sont débordés et fatigués, dont les conditions de travail les mettent même en danger vital, comme samedi dernier à la prison de Leuze-en-Hainaut.

  Il y a un an, vous avez fait voter avec votre majorité une loi d'urgence dont le résultat n'est rien d'autre qu'un échec. Depuis quatre mois, à la suite d'une dizaine de kern et d'un désaveu public sur les militaires en rue, on nous dit qu'un grand accord sur la justice serait tombé hier soir.

  Mise dos au mur, vous avez été amenée à tout concéder. La présence de militaires en rue vous a été imposée sans que vous ne soyez consultée. Le report de l'entrée en vigueur du Code pénal – vous n'en vouliez pas –, semble désormais acquis. Et quelle est votre solution face à la surpopulation? C'est sous-traiter aux entités fédérées par le biais des bracelets électroniques alors que les communautés n'ont ni les moyens humains ni les moyens financiers pour exécuter ces peines.

  Madame la ministre, qui était autour de la table de ce fameux accord puisqu'il semble désormais que dans ce gouvernement, les deals se font en dehors du kern? Les Engagés ont-ils été associés à l'idée de commuer les peines d'emprisonnement de moins de 18 mois en surveillance par bracelet électronique? Quels sont les budgets que vous allez débloquer pour permettre à la Fédération Wallonie-Bruxelles et à la Communauté flamande de prendre ce nouveau transfert de charges? Vooruit était-il autour de la table quand il a été décidé que ce dossier était soudain lié et couplé au retour de la loi "casseurs" une semaine après une manifestation nationale ayant amené dans les rues plus de 100 000 personnes? Pouvez-vous nous garantir que le délai de six mois que vous avez concédé ne permettra pas à vos partenaires conservateurs de la majorité de détricoter le Code pénal et ses avancées progressistes? Quelles précisions pouvez-vous nous donner? Combien de détenus seront concernés?

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, na een bewogen week is het goed dat er een akkoord is over de overbevolking van de gevangenissen. Die was uitgegroeid tot een maatschappelijk probleem, omdat het gaat over veilige buurten en straten. Dat belangt ons allemaal aan. Het was ook een probleem dat al lang aansleept en absoluut een oplossing nodig had. Het gaat immers over veiligheid, zowel voor de cipiers als voor de gevangenen zelf. Wat we zeker niet willen, is dat gevangenissen recidivefabrieken worden. Tot slot pakt dat akkoord ook de straffeloosheid aan. Als we samen niet in staat zijn om zware criminelen vast te zetten en te houden, dan lopen we allemaal gevaar.

  Wat nu op tafel ligt, is niet een of andere one-shot , maar zijn recurrente maatregelen die de instroom beperken en de uitstroom versnellen, met één belangrijk kernpunt: de straffen worden uitgevoerd. Dat staat, collega Van Tigchelt, in tegenstelling tot het beleid van u en uw voorganger. Wij voeren de straffen uit.

  We moeten echter ook naar de toekomst kijken. Capaciteit is daarbij een belangrijk onderwerp. Er zal gebouwd worden. Er zal gewerkt worden om de geïnterneerden van de gevangenissen naar gespecialiseerde instellingen te krijgen. Tot slot moeten gevangenen zonder papieren zo snel mogelijk naar hun land van herkomst.

  De overbevolking is een maatschappelijk probleem dat doordacht en collectief door de hele regering moet worden aangepakt. Als cd&v zullen we daarop ook de komende maanden toezien.

  Mevrouw de minister, welke stappen zult u nog zetten om dat akkoord uit te voeren?

  Alain Yzermans:

  Collega's, mevrouw de minister, ik sta hier met een lach en een traan, blij en droevig tegelijkertijd. België behaalde een nieuw triestig record, met 644 grondslapers in onze Belgische gevangenissen. Mevrouw de minister, uw objectief is om dat getal te herleiden naar nul. 644 mensen slapen op een enge matras. 644 mensen zitten gepropt tussen overvolle stapelbedden en stinkende wc’s. 644 mensen zitten met veel te veel anderen in krappe cellen gepropt. Dat is inhumaan en mensonterend.

  Dat is niet nieuw. Die overbevolking kennen we. Het is een neverending story. Maar dat neemt de gevolgen, die dramatisch zijn, niet weg. Die overbevolking is, zoals ik al hoorde, in de eerste plaats een probleem van de levensomstandigheden en het welzijn in de gevangenissen. Ze is schrijnend en een rechtsstaat onwaardig.

  Maar er is vooral een probleem van veiligheid, in de eerste plaats de veiligheid van onze cipiers en van het andere gevangenispersoneel, die in ultramoeilijke omstandigheden keihard werken. Ze doen dat onder druk van personeelstekorten, een toename van drugs, een geweldspiraal, enzovoort. Dat is een groot probleem, dat we een halt moeten toeroepen. Nu worden onze Belgische gevangenissen een goed geolied misdaadinstituut, en dat moeten we vermijden.

  Morgen ligt er een akkoord op tafel. Er zijn bedenkingen bij van de vakbonden, die duidelijk zeggen dat het een maat voor niets is, omdat de overbevolking nog zal toenemen.

  Mevrouw de minister, kunt u dat akkoord meer in detail toelichten? Zal dat akkoord op korte termijn leiden tot minder grondslapers?

  Sofie Merckx:

  Mevrouw de minister, collega's, we kregen gisteren het nieuws dat er een deal was rond justitie. Het schijnt dat de premier het helemaal terug ziet zitten. Het is terug allemaal peace and love in de regering, alles is weggemasseerd.

  Laten we echter duidelijk zijn, die deal gaat meer over de profileringsdrang van de ene of de andere dan over een echte oplossing voor veiligheid op straat en de overbevolking van onze gevangenissen, want daarover gaat het. Zes maanden lang is dat dossier geblokkeerd gebleven. Meer dan 600 mensen slapen in de gevangenissen op de grond. Er is geen veiligheid op straat. De omstandigheden voor onze cipiers zijn onwerkbaar.

  Mevrouw de minister, ik heb verschillende vragen over die deal.

  Ten eerste, kunt u mij zeggen hoeveel grondslapers er zullen verdwijnen? U was vanochtend op de radio heel vaag daarover, maar u moet dat toch berekend hebben. Komt er een oplossing?

  Ten tweede, zult u dat plan kunnen uitvoeren? Zijn er genoeg middelen voorzien om dat plan uit te voeren, bijvoorbeeld voor de elektronische enkelbanden, en om de achterstand van het justitieapparaat weg te werken?

  Ten derde, wat zeggen de vakbonden over de militairen op straat? Werd bekeken of er geen capaciteit is bij de DAB, die bekwaam is voor de bewaking van kritieke sites in ons land?

  Ten vierde, blijkbaar geldt er ook een betogingsverbod. Is het betogingsverbod uit de vorige legislatuur terug uit de kast gehaald en opnieuw op tafel gelegd?

  Ten vijfde, is dat een akkoord van de hele regering of van slechts drie personen?

  Catherine Delcourt:

  Madame la ministre, nous nous réjouissons de ce préaccord tripartite qui reporte au 1 er septembre l’entrée en vigueur du nouveau Code pénal. Cette demande émanait du terrain. Cela permettra le déploiement des militaires en rue et allègera la surpopulation carcérale.

  À ce sujet, l’accord prône davantage de surveillance électronique pour éviter l’impunité, une extension du bracelet électronique pour les peines de moins de 18 mois, pour les personnes condamnées et en attente d’une place en prison, ainsi que pour les détenus en fin de peine pour des condamnations comprises entre 18 mois et 10 ans. Pour le MR, cette décision doit absolument être prise par un juge. D’autre part, nous insistons pour que les peines infligées aux personnes condamnées pour les faits les plus graves, comme le terrorisme ou les violences sexuelles, soient exclues de ce dispositif.

  Deuxièmement, vous avez également évoqué le transfèrement rapide des détenus vers l’étranger. La presse parle de 250 détenus à transférer à court terme. Le Maroc aurait déjà accepté.

  Ce préaccord prévoit aussi la limitation drastique des libérations anticipées. Une peine prononcée doit être une peine exécutée, comme l’a toujours défendu le MR. Cette mesure s’appliquera uniquement aux peines de moins de trois ans, et non plus à celles de moins de 10 ans, comme c’était le cas auparavant.

  Madame la ministre, quel sera l’impact concret de ces mesures sur la surpopulation carcérale? Combien de détenus sont concernés? Quels pays sont visés pour le transfèrement des 250 détenus à l’étranger? Quelles mesures permettront d’obtenir des transfèrements plus nombreux et plus rapides? Existe-t-il encore des freins pour conclure des accords avec d’autres pays?

  Enfin, concernant la surveillance électronique, quels accords avez-vous conclus avec les communautés pour la mise à disposition des bracelets électroniques? Quand les communautés seront-elles prêtes à mettre en œuvre ces mesures? Pouvez-vous indiquer quand le préfinancement sera garanti aux communautés?

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, het resultaat van de koehandel in de regering rond de overbevolking is de zoveelste stinkende kameel. Er komt een celkorting van 18 maanden die wordt omgezet in het gunstregime van de enkelband, wat het inderdaad is. Dat is geen kordate uitvoering van straffen. Dat is geen aanpak van de straffeloosheid.

  Mevrouw de minister, bent u er echt van overtuigd dat die maatregel voor een oplossing zal zorgen? Naar ik heb gelezen, rekent u op enkele honderden grondslapers minder. Vandaag is er echter een overbevolking van meer dan 2.000 gedetineerden en wachten meer dan 2.500 veroordeelden nog om hun straf uit te zitten. De grondslapers zullen niet verdwijnen met het akkoord.

  De kritiek van de cipiers, die op het terrein werken en met kennis van zaken spreken, is duidelijk. Zij vrezen zelfs voor meer grondslapers, want wie een enkelband krijgt en zijn voorwaarden schendt, heeft opnieuw een bed in de cel nodig.

  Mevrouw de minister, wat vinden de gemeenschappen van het akkoord? Zij moeten het immers uitvoeren. Zij moeten instaan voor de enkelbanden en de naleving van de voorwaarden opvolgen. In het verleden was Vlaams minister Demir duidelijk. Ik citeer: “Ik ga niet besparen op diensten die wij hier in Vlaanderen doen om de knoeiboel die op federaal niveau is georganiseerd, te betalen.”

  Mijn vraag is dan ook duidelijk. Is er ook met de gemeenschappen een akkoord? Zullen zij meewerken aan de uitvoering ervan? Indien dat niet het geval is, hebt u immers enkel een akkoord op papier in de federale regering, een akkoord dat niet tot een oplossing zal leiden, integendeel.

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, het was niet echt uw weekje. De manier waarop ministers Quintin en Francken, met medeweten van de premier, achter uw rug hebben beslist om militairen op straat te laten patrouilleren, is nooit gezien. U werd volledig opzijgezet; u werd volledig genegeerd. Dan kwam er gisteren plots toch een deal, na maanden van ruziemaken en blokkeringen in de regering, maar het is duidelijk dat die deal u werd opgedrongen door de MR en de N-VA.

  Het is een slechte deal, die het probleem van de 644 grondslapers vandaag helemaal niet zal oplossen. Het elektronisch toezicht voor straffen onder de 18 maanden zal vandaag en morgen immers geen impact hebben op het aantal grondslapers. Wat de straffen tussen 18 maanden en 10 jaar betreft, de gedetineerden kunnen de laatste 18 maanden doorbrengen onder elektronisch toezicht, maar dat zal via de strafuitvoeringsrechtbank moeten gebeuren. Die hele procedure biedt geen garantie of automatisme en dus op korte termijn geen oplossing. De strafkorting van zes maanden voor wie een straf tot 10 jaar uitzit, wordt flink verstrengd en zou enkel nog gelden voor straffen tot 3 jaar. Het toepassingsgebied wordt fors beperkt, waardoor een pak minder gedetineerden in aanmerking komt. De uitstroom uit de gevangenis zal hierdoor niet afnemen, integendeel.

  Mevrouw de minister, het is nu al duidelijk dat het akkoord het probleem van de grondslapers en de hoge overbevolking niet zal oplossen. Eigenlijk gaf u dat vanochtend al toe op de radio. Het biedt geen oplossing, het akkoord is wel een nederlaag voor u.

  De enige vraag die ik heb, werd ook al door de collega's gesteld. Hoeveel grondslapers zullen er minder zijn door het akkoord? Hoe zal dat een impact hebben op de overbevolking?

  Annelies Verlinden:

  Na maanden onderhandelen over de overbevolking in onze gevangenissen ben ik tevreden dat er vandaag een principeakkoord voorligt. Is dat het akkoord-Verlinden? Nee, want zo werkt dat niet in een coalitie. Ik heb daarvoor gestreden en in een coalitie komt men samen tot wat haalbaar is, met respect voor ieders positie. Het principeakkoord kan ervoor zorgen dat er minder grondslapers zullen zijn, als het later ook door het Parlement wordt goedgekeurd. Volgens de berekeningen, die we inderdaad hebben gemaakt, zou het goed zijn voor enkele honderden.

  Met het akkoord zullen gedetineerden zonder wettig verblijf ook sneller terugkeren naar landen van herkomst. Welke dat zijn, wordt bepaald in samenspraak met mijn collega bevoegd voor asiel en migratie. Voorts moet het akkoord ook resulteren in een snellere doorstroom van geïnterneerden.

  Anderzijds kan het principeakkoord er ook toe bijdragen dat de werkomstandigheden voor het personeel in de gevangenissen verbeteren, dat de wachtlijst van veroordeelden, die dateert uit de vorige legislatuur, wordt afgebouwd en dat er meer ruimte wordt gecreëerd voor re-integratie.

  Het principeakkoord met recurrente maatregelen staat uiteraard niet op zichzelf. In juli vorig jaar heeft de regering al een plan van aanpak goedgekeurd met maatregelen voor extra capaciteit, de uitstroom van geïnterneerden en een versnelde terugkeer voor gedetineerden zonder wettig verblijf. Bij de begrotingsbesprekingen werden bovendien bijkomende middelen vrijgemaakt om die werven effectief uit te voeren.

  Zo lossen we de problemen op die tijdens de vorige legislatuur lichtzinnig werden opgestapeld. Beslissingen werden verborgen gehouden voor de toenmalige coalitiepartners, waardoor de ernst van de overbevolking werd gemaskeerd. De arizonaregering trof niet alleen overvolle gevangenissen aan, maar ook een stock van duizenden veroordeelden voor wie geen plaats was in de gevangenis.

  Collega’s, na maanden onderhandelen ligt er nu een principeakkoord op tafel dat de situatie in onze gevangenissen structureel en op korte termijn kan verbeteren, na goedkeuring van de afspraken door het Parlement.

  Nous mettons donc aujourd'hui un terme à l'impunité. Tout condamné sera tenu d'exécuter sa peine. Pour certains détenus, cette exécution prendra la forme d'une surveillance électronique assortie de conditions strictes. Ce dispositif nous permet de surveiller les condamnés – ce qui constitue une avancée considérable par rapport à l'impunité que nous avons constatée. Il nous permet également de libérer des places dans les prisons afin que les criminels les plus dangereux puissent y être maintenus. Nous opérons ainsi une distinction entre les différentes catégories de condamnés. Il est évident que ceux qui représentent un danger pour la société doivent purger leur peine en prison. Nous avons pris cette décision dans l'intérêt de la sécurité des victimes et de la société dans son ensemble.

  Après négociation, cette approche s'inscrit dans la durée et offre, par conséquent, une perspective au système pénitentiaire. Elle reposera sur une base légale. En outre, nous conservons un instrument indispensable pour réguler la situation dans les prisons en attendant, notamment, les extensions structurelles des capacités.

  Collega’s, een probleem dat al 20 jaar aansleept, los je niet op met een toverstokje. We volgen de impact van die nieuwe maatregelen nauwgezet op, wat het effect op de gevangenispopulatie betreft. U weet intussen dat ik niet loslaat. Als minister van Justitie blijf ik zoeken naar oplossingen voor een probleem dat ons allemaal raakt, in het belang van veiligheid en rechtvaardigheid.

  Collega De Wit, we zullen inderdaad ook extra capaciteit bouwen. Enkele weken geleden hebben we op de ministerraad een afspraak gemaakt over de verdeling van die 600 miljoen euro extra die zal worden geïnvesteerd in capaciteit. Dat gaat over detentiehuizen, over extra capaciteit in gevangenissen en over modulaire units. We werken daarvoor samen met de Regie der Gebouwen, want we moeten die extra capaciteit absoluut realiseren.

  Het werk is nog niet af. Binnen Justitie staan nog veel werven op stapel en mijn engagement is totaal. Half werk is geen optie, want daarvoor is Justitie te belangrijk. Ik blijf werken aan een Justitie waar alle inwoners van dit land recht op hebben, want onze samenleving verdient niets minder.

  S’agissant du nouveau Code pénal, il est également positif que nous soyons parvenus à un accord, certes tardif mais résolu, sur le report de son entrée en vigueur au 1 er septembre de cette année. J’ai déjà indiqué à plusieurs reprises dans cet hémicycle que, vu les préoccupations des magistrats, un report pouvait se justifier. La persévérance paie, chers collègues. Après quatre cycles de discussions au sein du gouvernement et compte tenu des enseignements tirés, nous allons reporter cette date.

  De debatten van de voorbije weken zijn in die zin ook een oproep aan mijn federale en deelstatelijke collega's om alles tijdig aan te passen. Collega's, u ziet dat wij werken tot het werkt, ook en misschien vooral als de tegenwind sterk is.

  Paul Van Tigchelt:

  Mevrouw de minister, ik heb bij uw antwoorden geen déjà-vu-, maar toch een déjà-entendugevoel. Ik heb de voorbije maanden hier al veel gehoord. Het recordaantal grondslapers is geen probleem van de voorbije jaren, maar van de voorbije maanden. Ik denk dat ik het impliciet goed heb gehoord, want u blijft het antwoord op een aantal concrete vragen schuldig. Ik denk dat we hier over enkele maanden opnieuw zullen staan met hetzelfde probleem. Ik heb de voorbije maanden veel gehoord over moonshots , over plannen. Het Rekenhof stelde dat er geen plan is. Maak inderdaad werk van extra capaciteit. Als u dat zou doen, zou u volgens mij sneller dingen gedaan krijgen van uw collega's in de meerderheid.

  Sophie De Wit:

  Mevrouw de minister, ten eerste noteer ik dat Groen liever iedereen vrij laat en geen straffen uitvoert. Ten tweede, mijnheer Van Tigchelt, u zegt dat het een probleem van de laatste maanden is. Ik recapituleer even.

  Van Quickenborne kondigde 720 detentieplaatsen aan om korte straffen te kunnen uitvoeren. Daarvan werden er nog geen 100 gerealiseerd. Daar zitten de grondslapers, alleen daar al. Welke gevangenis hebt u zelf in de steigers gezet, los van die die door vorige regeringen werden gerealiseerd? Komaan, u moet wel eerlijk blijven. Ik ga ook eerlijk blijven.

  We zijn er inderdaad nog niet, mevrouw de minister. Ik ben heel blij om te horen dat er voor extra capaciteit wordt gezorgd, want dat is nodig. Ook de N-VA-fractie vindt het belangrijk dat straffen worden uitgevoerd. We zijn daarin niet van gedacht veranderd.

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, j'ai une vraie question. Vos partenaires vous prennent-ils au sérieux? Quand j'entends Mme Delcourt oser déclarer à la tribune que c'est un accord tripartite, c'est-à-dire un accord MR-N-VA que vous devez assumer et vendre aux partenaires de la majorité qui étaient absents de la table, je me le demande.

  Machiavel disait: "Gouverner, c'est faire croire". Faire croire, dans votre accord, c'est considérer qu'alors même que les peines de moins de trois ans ne sont pas exécutées actuellement, on va réduire la surpopulation carcérale en mettant un bracelet électronique aux condamnés à moins de 18 mois. Faire croire, c'est dire à vos collègues de la majorité qu'il y a de l'argent là où vous n'en avez pas, puisque vous cherchez 110 millions ne fût-ce que pour vos mesures de pension, et que vous en cherchez pour la magistrature. Vous n'avez pas d'argent pour rénover les palais de justice ni les prisons. Faire croire, c'est aussi considérer que les collègues qui, demain, s'assiéront auront un accord tripartite blanc, et leur demander (…)

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is inderdaad goed om de inwerkingtreding van het Strafwetboek uit te stellen en de overbevolking aan te pakken. Dat zal inderdaad gemonitord moeten worden, maar we hebben de zekerheid dat u dat verder zult opvolgen.

  Wij pakken de straffeloosheid aan. Mijnheer Van Tigchelt, hoe hebt u de overbevolking aangepakt? U hebt plaats willen maken in de gevangenissen door gevangenen op verlof te sturen, zonder enige wettelijke basis. Wat hebben wij aangetroffen? Vijfduizend niet-uitgevoerde straffen. Ondertussen heeft minister Verlinden daar al meer dan de helft van opgelost. U hebt met Anders. de straffeloosheid georganiseerd. Met cd&v lossen wij dat op.

  Alain Yzermans:

  Mevrouw de minister, ik hoop dat de gordiaanse knoop wordt ontward. Het is een lang verhaal. Ik hoop vooral voor de mensen op het terrein, voor ons gevangenispersoneel, dat dit akkoord, naast het oplossen van de straffeloosheid, ook een oplossing biedt voor het wegwerken van de overbevolking. Wij zullen dat in elk geval opvolgen en mee bewaken.

  Voor ons is humane detentie essentieel, waarbij mensen de juiste straf krijgen en alle straffen worden uitgevoerd en waarbij gevangenissen geen Champions League voor misdaad en recidive zijn. Wij pleiten voor een gevangenisbeleid waarin een en-enoplossing op termijn een totaaloplossing kan bieden voor meer integratie, meer kleinschalige detentie en meer menselijkheid.

  Ik hoop oprecht dat u daarin slaagt en dat deze oplossing, waarop mensen al zo lang wachten, ook tot een definitieve oplossing leidt.

  Sofie Merckx:

  À vous écouter, madame la ministre, on n'a pas seulement un mauvais accord, il n'y a en fait pas d'accord, parce que ce n'est pas encore passé au gouvernement. C'est apparemment un accord tripartite.

  Madame la ministre, je vais vous dire ce que je pense. Notre justice est dans un état lamentable. Le taux de récidive dans notre pays est extrêmement haut. Les prisons sont surpeuplées. Les conditions de travail des agents pénitentiaires sont anormales. Et vous, que faites-vous ici? Vous vous envoyez des noms d'oiseaux, vous vous chamaillez. Franchement, les gens n'attendent pas cela. Ils veulent une justice qui fonctionne et que vous vous occupiez des problèmes, s'il vous plaît.

  Catherine Delcourt:

  Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses. La sécurité des citoyens est au cœur de cet accord qui sera finalisé en kern: renforcer la présence des militaires en rue, c'est la situation qui l'exige, exécuter réellement les peines avec ou sans bracelet électronique et limiter les libérations anticipées. Ce sont là des marqueurs libéraux que nous sommes fiers de défendre et surtout de voir aboutir.

  Ces premières mesures diminueront la pression dans les prisons. C'est une bouffée d'oxygène pour les détenus et pour l'ensemble du personnel pénitentiaire. Il faudra continuer à avancer et nous vous soutiendrons. Aujourd'hui, 43 % des détenus sont étrangers, souvent sans titre de séjour. Les solutions existent et notre priorité est claire en la matière. Les accords existants doivent être renforcés, des accords bilatéraux avec d'autres pays doivent être trouvés et les négociations pour obtenir de la capacité carcérale à l'étranger doivent continuer.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, ik heb aandachtig naar uw antwoord geluisterd, maar ik heb geen antwoord gekregen op de cruciale vraag die vandaag gesteld werd, namelijk die over het standpunt van de gemeenschappen. Zonder medewerking van de gemeenschappen zal er op het terrein namelijk niets gebeuren, want zij en zij alleen zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de straffen met enkelbanden.

  Nogmaals, dit akkoord zal geen oplossing bieden voor de overbevolking en de grondslapers. Onze fractie betreurt het bijzonder dat er niet kordater wordt ingezet op de meer dan 4.000 illegalen en buitenlandse gedetineerden in de gevangenissen. Nochtans had de eerste minister hier twee vliegen in één klap kunnen slaan. Door hen terug te sturen, kon hij zowel de overbevolking kordaat aanpakken als eindelijk werk maken van het zogenaamd strengste asielbeleid ooit, waarop we heden, collega’s van de N-VA, nog steeds wachten.

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, uw antwoorden overtuigen niet en u gelooft er zelf ook niet in, denk ik. Wees eerlijk. Uw deal is geen oplossing voor het probleem. U spreekt over enkele honderden personen minder die op de grond moeten slapen, maar de overbevolking bedraagt vandaag 2.600 mensen. De vakbonden vrezen zelfs dat het aantal grondslapers nog zal oplopen en dat het probleem alleen maar groter zal worden. U hebt het gevecht in de regering verloren. U hebt zich moeten neerleggen bij een akkoord dat u is opgedrongen. Het is duidelijk, mevrouw de minister, dat de N-VA en de MR de baas zijn. Zij dicteren wat kan en wat niet, niet u. U moet het gewoon ondergaan. Deze deal zal niets oplossen. Mevrouw De Wit, wat de 720 plaatsen in detentiehuizen betreft, weet u zeer goed dat de vorige regering er alles aan heeft gedaan om die te realiseren. Als dat niet is gelukt, is dat te wijten aan het verzet van de lokale besturen. Dat weet u zeer goed.

• Vraag: De aanpak van partnergeweld

  veiligheid, justitie en defensie

  De aanpak van partnergeweld
  

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Sophie De Wit wijst op de alarmerende stijging van partnergewelddossiers (67.583 in 2025, +20% sinds 2021), het hoge verdoken cijfer en de seponeringsgraad van 60%, en pleit voor betere bescherming (o.a. via gps-tracking en een slachtofferapp) en strengere handhaving van contactverboden. Minister Verlinden beaamt de urgentie, benadrukt bestaande maatregelen (o.a. verdubbeling huisverboden, femicidewet, stalkingalarmen) en belooft verdere uitrol van technische hulp (gps, mobiel alarm), maar stelt dat seponering niet altijd strafloosheid betekent dankzij hulpverlening. De Wit blijft kritisch en dringt aan op versnelde invoering van haar wetsvoorstel voor realtime monitoring van daders, om verbroken verboden sneller te detecteren. Beide partijen erkennen de noodzaak van gecoördineerde actie, met focus op preventie, technologische oplossingen en slachtofferbescherming.

  Sophie De Wit:

  Collega's, het parket opent dagelijks 185 dossiers wegens partnergeweld, wat neerkomt op 8 dossiers per uur in de veronderstelling dat men de nacht doorwerkt. In 2025 bedroeg het totale aantal dossiers 67.583, wat een stijging van 20 % is ten opzichte van 2021. We weten dat slachtoffers niet meteen aangifte doen, maar pas na meerdere incidenten, gemiddeld zelfs 30, vaak pas wanneer het escaleert. Dat is te veel. Wanneer we weten dat er 185 meldingen per dag zijn, dan moeten we erkennen dat dit slechts het topje van de ijsberg is. In werkelijkheid blijft er een groot verdoken cijfer verborgen binnen de huiskamers. Van de slachtoffers die wel aangifte doen en die stap durven zetten, wordt vandaag 60 % van de dossiers geseponeerd. Dat betekent dat er geen verdere vervolging komt, om uiteenlopende redenen. Dat is te veel. Het gaat om hallucinante cijfers.

  Dat betekent niet dat er niets gebeurt. In het kader van de veilige huizen werken politie, hulpverlening en het openbaar ministerie goed samen om slachtoffers op te vangen. Het aantal opgelegde huisverboden is vorig jaar verdubbeld. Dat is positief. Toch is er meer nodig, mevrouw de minister. We moeten ervoor zorgen dat we slachtoffers van partnergeweld beter kunnen beschermen en opvangen. We moeten beter controleren en handhaven wanneer een contactverbod is opgelegd. Er ligt al een resolutie over de aanpak van daders. We hebben zelf een wetsvoorstel ingediend over een slachtofferapplicatie om contactverboden beter op te volgen. Ook het regeerakkoord bevat verschillende beleidsmaatregelen met betrekking tot slachtoffers.

  Mevrouw de minister, wat kunt u nog doen om partnergeweld terug te dringen, de aangiftebereidheid te verbeteren en de seponeringsgraad te verlagen?

  Annelies Verlinden:

  Mevrouw De Wit, u hebt absoluut gelijk dat dit een ernstige problematiek is en dat de cijfers de omvang van het probleem aantonen. Het is dus noodzakelijk dat we het fenomeen prioritair aanpakken en dat we daarbij ook focussen op de hulpverlening voor de mensen die slachtoffer worden van dergelijke vreselijke feiten.

  U had het ook over de processen-verbaal en de dossiers die geseponeerd zouden worden. Ik wil in dat verband graag verwijzen naar een boodschap van een referentiemagistraat die duidelijk maakt dat zelfs als er in eer en geweten wordt geseponeerd, dit niet betekent dat er geen opvolging is. Ook in die gevallen wordt er actief ingezet op hulpverlening en opvolging. Zo zien we inderdaad een sterke toename van de tijdelijke huisverboden. In 2025 waren dat er 926. Die maatregel staat los van eventuele seponeringen en toont aan dat parketten wel degelijk optreden.

  Ik ben het echter absoluut met u eens dat we alles moeten doen wat binnen onze macht ligt, ook over de bevoegdheidsgrenzen heen. In de vorige legislatuur hebben we bijvoorbeeld bij Binnenlandse Zaken preventieprojecten gestart samen met lokale besturen om te bekijken hoe we dergelijke feiten nog beter kunnen voorkomen.

  We moeten het mobiel stalkingalarm verder verspreiden. Ik ben het met u eens dat we ook de technische applicatie van gps-tracking beter moeten uitrollen en daarvoor het nodige kader moeten voorzien. We hebben de femicidewet ingevoerd en zetten die werkzaamheden ook deze legislatuur verder. We hebben bijkomende middelen vrijgemaakt voor de stalkingalarmen en de gps-applicatie. Daarnaast hebben we ervoor gezorgd dat daders hun straf niet meer kunnen uitzitten op het adres van het slachtoffer. Zoals we vorige week in de commissie bespraken, moeten we ook bekijken hoe dat kan voor de autonome straf, zodat er geen risico meer uitgaat van die daders ten aanzien van hun slachtoffers. Ook in het nieuwe Nationaal Veiligheidsplan, dat we vorige week hebben bekrachtigd, krijgen intrafamiliaal en seksueel geweld absolute prioriteit.

  De neuzen moeten in dezelfde richting staan. We moeten inzetten op samenwerking en op hulpverlening. Ik blijf dat alvast doen, samen met de experts op het terrein. Wij staan aan de kant van de slachtoffers.

  Sophie De Wit:

  Dank u voor uw antwoord, mevrouw de minister. Er is inderdaad nog wel wat werk aan de winkel. Er moet meer mogelijk zijn op het vlak van een omgangsverbod of een contactverbod. Wij hebben een wetsvoorstel klaar inzake gps-tracking en slachtofferapplicatie, al aangepast aan de adviezen, om ervoor te zorgen dat er een alarm afgaat als een dader toch te dichtbij komt – een omgangsverbod wordt immers al te vaak verbroken – en de ordediensten veel sneller ter plaatse zijn. Het is misschien een kleine stap, maar alle beetjes helpen om het partnergeweld verder aan te pakken. Ik reken op u allemaal, collega’s.

• Vraag: De bescherming van slachtoffers van familiaal geweld

  Vraag: De drievoudige moord in Roeselare

  Vraag: De drievoudige moord in Roeselare

  veiligheid, justitie en defensie

  De bescherming van slachtoffers van familiaal geweld
  De drievoudige moord in Roeselare
  De drievoudige moord in Roeselare
  Maatschappelijke impact, preventie en juridische aanpak van familiaal geweld en extreme gevallen zoals Roeselare summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 25 september 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Een Afghaanse man, eerder veroordeeld voor familiaal geweld maar met een lichte straf (1 jaar, half voorwaardelijk) en zonder effectief toezicht, pleegde een drievoudige moord in Roeselare, ondanks een lopend contactverbod. Sophie De Wit dringt aan op snelle goedkeuring van haar wetsvoorstel voor gps-tracking van daders en slachtoffers (slachtofferapplicatie) om herhaling te voorkomen, terwijl Alexander Van Hoecke de te lage straffen, gebrek aan uitzetting van criminelen en taalbarrières (geen begeleiding door onvoldoende Nederlands) hekelt als systeemfalen. Minister Annelies Verlinden belooft strafverzwaringen, gespecialiseerde rechtbanken, betere slachtofferbescherming (mobiel alarm, gps) en verbeterde communicatie tussen justitie en lokale besturen, maar erkent dat onmiddellijke aanhouding bij voorwaardelijke straffen niet mogelijk was. De discussie draait om systeemtekorten in preventie, strafuitvoering en migratiabeleid, met urgente oproepen tot concrete maatregelen.

  Voorzitter:

  Collega's, gelieve respect op te brengen voor degene die het woord heeft. Dat is nu mevrouw De Wit.

  Sophie De Wit:

  Mevrouw de minister, collega’s, een Afghaanse man werd vorige week veroordeeld wegens familiaal geweld tot een gevangenisstraf van één jaar, waarvan de helft met uitstel. Er gold een contactverbod gedurende de beroepstermijn, die nog liep, maar het heeft niet mogen baten. Afgelopen zondag is hij aan een dodelijke raid begonnen. Uiteindelijk heeft hij zijn partner, een kennis en de buurman om het leven gebracht.

  Uiteraard roept dat opnieuw heel wat vragen op, ook over de werking van Justitie. Uiteraard zijn we dan verontwaardigd, ik ook. Het zal maar uw moeder, uw vriend, uw broer, uw zus of uw vader zijn. Die verontwaardiging is terecht, alweer, want dit is helaas niet de eerste keer.

  Verontwaardiging volstaat echter niet. Daarvoor zijn wij hier, collega’s: als politici moeten we proberen het verschil te maken. Dat is wat ik probeer te doen. In het regeerakkoord hebben we een uitgebreid luik geschreven over een betere bescherming van slachtoffers. Daarin staan heel wat maatregelen en een daarvan is de slachtofferapplicatie. Bij een contact- of plaatsverbod kan er een gps-systeem gekoppeld worden aan zowel het slachtoffer als aan de dader. Wanneer iemand dat plaatsverbod schendt of te dicht in de buurt komt, wordt een signaal verstuurd en kunnen de instanties ingrijpen. Op die manier weet men dat, en de dader weet dat hij gevolgd wordt.

  Mevrouw de minister, collega’s, naast de verontwaardiging die er vandaag opnieuw is, ligt er ook een wetsvoorstel op tafel. We hebben dat in januari al ingediend en de adviezen zijn al gevraagd. Wat ik u hier vandaag eigenlijk alleen maar wil vragen – aan u allen – is uw steun. Kunnen we dat wetsvoorstel, dat de wettelijke basis biedt voor wat vandaag al een proefproject is, alstublieft snel goedkeuren? Zo hoeven er niet nog meer drama’s te gebeuren. Ik dank u.

  Alexander Van Hoecke:

  Drie verschillende moorden door een reeds veroordeelde Afghaan binnen enkele uren tijd. Mohamed K. is een man die sinds 2015 in ons land verblijft, geen woord Nederlands spreekt en al veroordeeld werd voor brutaal intrafamiliaal geweld. Vorige zomer moest de politie ter plaatse komen nadat zijn eigen dertienjarige zoon in paniek bij de buren had aangebeld. Ter plaatse constateerde de politie dat zijn vrouw verwondingen had aan handen, armen en hoofd. De vier kinderen waren in het gezicht geslagen met een broeksriem, een gsm-oplader of een plastic kabel.

  Welke straf kreeg Mohamed K. daarvoor? Eén jaar cel, waarvan de helft met uitstel. We weten allemaal wat dat betekent, want deze regering kiest er heel duidelijk voor om celstraffen van zes maanden of minder niet uit te voeren.

  Nog frappanter was dat aan die geheel voorwaardelijke straf geen voorwaarden waren gekoppeld, want Mohamed K. sprak onvoldoende Nederlands. Volgens de rechter zou dat niet werkbaar zijn. Donderdag werd die straf, of het complete gebrek aan straf, uitgesproken. Zondag vermoordde Mohamed K. drie mensen in koelen bloede in Roeselare.

  Mevrouw de minister, ik weet eerlijk gezegd niet waar ik moet beginnen met mijn vragen hierover. Ik heb twee essentiële vragen voor u vandaag.

  Ten eerste, wat gaat u onmiddellijk ondernemen om ervoor te zorgen dat veroordeelde criminelen niet vrij kunnen rondlopen en effectief een straf krijgen?

  Ten tweede, wellicht de belangrijkste vraag, wat deed die Afghaan in godsnaam nog in ons land?

  Nathalie Muylle:

  Mijnheer de voorzitter, ik zal mij aan mijn tekst houden. Dat is niet mijn gewoonte, maar de omstandigheden zijn dan ook buitengewoon.

  Onze stad werd zondag getroffen door dramatische gebeurtenissen. Een man van Afghaanse origine heeft achtereenvolgens zijn ex-partner, een kennis en een vroegere buur neergestoken. Onze eerste gedachten gaan uit naar de slachtoffers, hun familie en vrienden. Onze Roeselaarse gemeenschap blijft verweesd achter. Hoe is dat kunnen gebeuren? Dergelijk geweld hoort niet thuis in onze stad.

  Onze inwoners vragen zich terecht af hoe iemand die nauwelijks een week geleden is veroordeeld tot een gevangenisstraf van een jaar voor ernstige feiten van intrafamiliaal geweld zomaar vrij kan rondlopen. In het vonnis werd geen voorwaarde van begeleiding opgelegd, omdat de man geen Nederlands spreekt. Ook van elektronisch toezicht was geen sprake.

  Mevrouw de minister, hoe kunnen wij dergelijke situaties aanpakken en voorkomen? Moet de wetgeving niet worden aangepast om ervoor te zorgen dat bij intrafamiliaal geweld in de mogelijkheid wordt voorzien om iemand aan te houden bij veroordelingen van kortere duur, zoals dat vandaag kan bij seksuele delicten?

  Als waarnemend burgemeester heb ik dit weekend vanuit de eerste lijn moeten vaststellen dat de pushberichten van de kranten veel sneller en veel gedetailleerder kwamen dan de informatie waarover wij als lokaal bestuur beschikten.

  Uiteraard is er begrip voor een correct wettelijk kader. Uiteraard is er ook respect voor het geheim van het onderzoek. Ik hoop echter dat u begrijpt dat de bevolking zich in een beangstigende situatie richt tot de burgemeester en het lokale bestuur voor informatie. Er moet een betere doorstroming komen tussen de onderzoeksrechter die het onderzoek leidt, het parket en het lokale bestuur.

  Dat zijn de twee vragen die onze burgemeester u maandag na de gemeenteraad ook per brief heeft gesteld. Ik kijk uit naar uw antwoord.

  Annelies Verlinden:

  Collega's, laat me beginnen met het betuigen van mijn diepste meeleven met de familie en de vrienden, en zeker ook de kinderen van de slachtoffers, net als met de hele gemeenschap. Wat in Roeselare is gebeurd, is een tragedie die niemand onberoerd laat.

  Levens zijn verwoest, de lokale gemeenschap is ontredderd en bovendien situeren de feiten zich in een context van intrafamiliaal geweld. Het gaat om geweld op een plek die voor iedereen als de meest veilige plek zou moeten aanvoelen. Daarom moeten zowel onze boodschappen als ons optreden kordaat en resoluut zijn.

  We moeten alles doen wat binnen onze controle is om dergelijke drama's te vermijden. Het gerechtelijk onderzoek naar de feiten loopt en ik zal dat uiteraard op de voet volgen, want het is ook voor mij van belang om precies te weten waarom en hoe die feiten zijn kunnen gebeuren. De lokale en federale politie, het parket en de onderzoeksrechter hebben alles op alles gezet om de verdachte zo snel mogelijk te lokaliseren.

  Ik wil hen danken voor hun daadkracht en ik wil ook de waarnemend burgemeester en de burgemeester van Roeselare danken voor hun waardig optreden de afgelopen dagen. Wat ik verder kan duiden over de feiten, is dat de verdachte op 29 juli door de raadkamer werd vrijgelaten onder voorwaarden, waaronder een contactverbod. In tegenstelling tot wat in sommige media werd gesuggereerd, is dat contactverbod nog altijd van kracht.

  Op 18 september sprak de correctionele rechtbank van West-Vlaanderen zich vervolgens uit over eerdere feiten, maar dat vonnis was nog niet definitief op het ogenblik van de feiten, omdat de beroepstermijn van 30 dagen nog loopt. Daardoor bleven weliswaar de voorwaarden van de voorlopige invrijheidsstelling van 29 juli, met name ook het contactverbod, van toepassing. De op 18 september opgelegde straf voor de eerdere feiten bedraagt een jaar, waarvan de helft met uitstel en een geldboete.

  Ik begrijp dat daarbij ook rekening werd gehouden met het blanco strafregister en met de huidige context van de verdachte. De maximale strafmaat werd toegepast door de rechtbank, het contactverbod liep nog, het vonnis was nog niet definitief en een onmiddellijke aanhouding is inderdaad in dat geval niet voorzien.

  Collega's, niemand kan helemaal uitsluiten dat zulke feiten ooit nog zullen gebeuren, maar mijn vastberadenheid daarentegen is bijzonder groot. De daders van intrafamiliaal en van zwaar geweld moeten kordaat worden gestraft, ook en precies omdat we het leed aan en het onrecht van de slachtoffers zeer ernstig moeten nemen. Daarnaast moet ook de omkadering bij seksueel en intrafamiliaal geweld door onze partners toereikend worden gemaakt, ook op het vlak van integratie en verplichte begeleiding in justitiehuizen en andere. Net zoals in de vorige legislatuur maken we van de strijd tegen intrafamiliaal geweld en seksueel geweld een prioriteit.

  Daarom voorziet het nieuwe Strafwetboek in strafverzwaringen en in nieuwe strafbaarstellingen. We zorgen ook, mevrouw De Wit, voor een brede uitrol van het mobiel stalkingalarm en de gps-toepassingen in overleg met de gemeenschappen die ook een bevoegdheid hebben in dezen. We kunnen uw wetsvoorstel daarbij zeker in aanmerking nemen.

  Daarnaast investeren we in parketcriminologen om de werking van de veilige huizen te versterken vanuit het budget van Justitie. We richten ook gespecialiseerde kamers op bij de rechtbanken voor intrafamiliaal geweld en voor seksueel geweld. Daarnaast willen we de verplichte inschakeling van de DAVO bij intrafamiliaal geweld bekijken om zo ook economisch geweld tegen te gaan, wat vaak samengaat met intrafamiliaal geweld.

  Ik wil graag nog even terugkomen op de terechte bezorgdheden vanuit Roeselare omtrent de communicatie vanwege Justitie in de eerste uren. De zoektocht naar het juiste evenwicht tussen enerzijds het verlenen van transparantie omtrent de beschikbare informatie met het oog op het scheppen van vertrouwen en het geruststellen van de bevolking en anderzijds de bescherming van het onderzoek en het veilige optreden van de veiligheidsdiensten waardoor enige terughoudendheid geboden kan zijn, is wezenlijk. Vorige week nog had ik overleg met de woordvoerders van de zetel en het openbaar ministerie om het gepaste handelingskader voor dat soort gevallen verder uit te diepen. Deze casus toont aan hoezeer dat nodig is.

  We moeten ook allemaal een vuist maken tegen lekken vanuit de bevoegde diensten naar de pers, die de communicatie vanuit lokale en bovenlokale besturen kunnen doorkruisen. Geweld, van welke aard ook, verplicht ons samen te werken en samen te blijven investeren in Justitie en in een passende omkadering voor slachtoffers, zoals met het mobiel stalkingalarm en de gps-toepassing, en zo ook onze binnenlandse veiligheid te dienen. We moeten dat doen voor de slachtoffers, voor de nabestaanden en uiteindelijk ook voor onze hele samenleving. Ik maak er alvast werk van.

  Sophie De Wit:

  Dank u voor uw antwoord, mevrouw de minister.

  Samen maken we er werk van. Ons wetsvoorstel werd in januari ingediend. We hebben inmiddels ook de adviezen ontvangen van de Vlaamse Gemeenschap. Ik kijk dus naar de voorzitter van de commissie voor Justitie. Laten we er gewoon aan beginnen, want die controle en die dwangmaatregelen zijn wel degelijk nodig. Alleen een voorwaarde opleggen, is niet voldoende. Er zijn immers te veel incidenten. U zegt terecht dat we niet alles kunnen vermijden. Dat klopt. We kunnen evenwel proberen de gaten in het net op zoveel mogelijk plaatsen te dichten. De slachtofferapplicatie is daartoe een middel.

  Collega's, ik ga ervan uit dat u dat allemaal heel snel zult steunen. Ik dank u.

  Alexander Van Hoecke:

  Drie verschillende moorden in een paar uur tijd hadden voorkomen kunnen worden. Drie mensenlevens en de levens van tientallen nabestaanden hadden niet verwoest moeten worden. Wat deed die Afghaan, die in 2015 naar hier werd gehaald onder Theo Francken en die zijn vrouw en kinderen mishandelde, in hemelsnaam nog in ons land?

  Buitenlandse criminelen uitzetten in plaats van ze fopstrafjes geven, dat is geen onmogelijkheid, dat is een beleidskeuze. Criminelen tout court niet vrijlaten na een veroordeling, maar ze effectief bestraffen, dat is een beleidskeuze. Dat zijn de beleidskeuzes die u maakt en die jammer genoeg op deze manier nog veel slachtoffers zullen eisen.

  Mevrouw de minister, u draagt hier een loodzware verantwoordelijkheid.

  Nathalie Muylle:

  Mevrouw de minister, er zijn in dit dossier heel veel mitsen en maren . Hadden we maar… Was dit maar gebeurd... Deze keer ging het om een vrouw die de moed had om weg te gaan van haar partner, een buur die zijn burgerplicht heeft gedaan en een kennis die het verschrikkelijk vond en afstand nam, omdat iemand zijn gezin sloeg. U hebt terecht een aantal goede maatregelen opgenoemd en ik hoop dat u die ook kunt realiseren. Er komt een cruciale periode aan, namelijk de begroting. U vraagt bijkomende middelen en ik hoop dat u die zult krijgen, want elk slachtoffer van intrafamiliaal geweld is er een te veel.

• Vraag: De ontsnappingen uit gevangenissen

  Vraag: De ontsnappingen uit gevangenissen

  veiligheid, justitie en defensie

  De ontsnappingen uit gevangenissen
  De ontsnappingen uit gevangenissen
  Gevangenisontsnappingen summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 15 mei 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De recente golf aan gevangenisontsnappingen (Brugge, Gent, Saint-Hubert) en misbruik van enkelbanden (5% doorgeknipt, 700+ schendingen) ondermijnen het vertrouwen in Justitie, zo benadrukken Sophie De Wit (N-VA) en Paul Van Tigchelt. Minister Verlinden belooft strafbaarstelling van ontsnappingen, extra beveiliging (drones, camera’s) en analyse per incident, maar erkent dat capaciteitsuitbreiding (55 miljoen euro) onvoldoende is voor de regeerakkoorddoelen—kritiek op vorige regeringen inbegrepen. De Wit dringt aan op snelle wetgeving ("quick win") en wijst op structurele nalatigheid, terwijl Van Tigchelt concrete plannen eist voor de extra middelen en vreest voor politiek gekibbel. Alle ontsnapte gevangenen zijn inmiddels ingerekend, maar systeemherstel blijft urgent.

  Sophie De Wit:

  Mevrouw de minister, collega's, bij Justitie is er nooit een saaie dag, elke dag gebeurt er wel iets. Bovenop alle andere gekende problemen is het momenteel blijkbaar in om uit de gevangenis te ontsnappen. Vorige week zaterdag liep er in Brugge iemand de deur uit, maandag maakten twee mannen een gat in de muur van hun cel en gisteren zijn er zes gevangenen in de vrije natuur verdwenen in Saint-Hubert. Met een beetje slechte wil, mevrouw de minister, zou men bijna kunnen zeggen dat men tegenwoordig sneller de gevangenis uit kan lopen dan dat men opgesloten wordt. Ik overdrijf natuurlijk, maar u begrijpt wat ik bedoel.

  Trouwens, collega's, misschien weet u het niet, maar 5 % van de enkelbanden wordt doorgeknipt. Dat ging vorig jaar alleen al over 245 personen. Daarnaast worden voorwaarden gelinkt aan de enkelband niet nageleefd. Meer dan 700 personen zijn buiten de cirkel gegaan waar ze mochten komen. Ook dat is ontsnappen. Die situatie mogen we eigenlijk niet aanvaarden, mevrouw de minister. Het is niet goed voor het imago van de overheid en van Justitie. De politiediensten moeten opnieuw het werk doen, terwijl die eigenlijk hun handen al vol hebben. Er ontstaat een gevoel van onveiligheid, een gevoel van straffeloosheid. Bovendien kosten die enkelbanden elke keer opnieuw veel geld.

  Het is gek, maar ontsnappen op zich is in dit land niet strafbaar. De N-VA-fractie pleit er al jaren voor om ontsnappen wel strafbaar te maken. Dat werd nu ook eindelijk in het regeerakkoord ingeschreven.

  Ik heb enkele eenvoudige vragen. Ik zou graag willen weten of iedereen al gevat is.

  Zult u onderzoeken hoe die ontsnappingen konden gebeuren, met de bedoeling die te voorkomen? Ze mogen immers niet voor herhaling vatbaar zijn.

  Er is heel veel werk aan de winkel binnen Justitie, maar dit is een quick win. Wij hebben teksten, u ook vermoed ik. Mevrouw de minister, kunnen we die alstublieft zo snel mogelijk bespreken in dit Parlement? Ik dank u.

  Paul Van Tigchelt:

  Mevrouw de minister, ontsnappingen uit gevangenissen zijn niet fijn voor een minister van Justitie. Ik veronderstel dat het voor sommigen simpel zal zijn en dat het de schuld is van de vorige regering of de vorige minister van Justitie. Nee, het Parlement verdient beter. We weten dat het niet zo simpel is.

  Ik weet wel dat er door bepaalde partijen van de arizonaregering hard is geroepen om een kordate strafuitvoering. Intussen zit deze regering, als ik goed heb geteld, 102 dagen in het zadel en gisteren hebben we tot bijna middernacht de beleidsnota van Justitie mogen bespreken. Mevrouw De Wit was daar ook bij, uiteraard. Wat daarin werd aangekondigd aan extra gevangeniscapaciteit voor 2025 is het detentiehuis in Olen en het transitiehuis in Hamme en voor 2026 de gevangenis van Antwerpen. Dat zijn beslissingen van de vorige regering, dames en heren, en wat de gevangenis in Antwerpen betreft, dat is een beslissing van 2008. Als ik mij niet vergis, was Jo Vandeurzen toen minister van Justitie.

  Met het paasakkoord werd een noodwet aangekondigd om de uitstroom te verhogen, maar gisteren in de commissie was er bij mijn weten geen sprake meer van die noodwet, laat staan dat er sprake was van concrete plannen voor bijkomende capaciteit door bijvoorbeeld unitbouw. Er was geen concreet stappenplan, geen ambitie. Met de 55 miljoen euro die u hebt gekregen voor de strafuitvoering kunt u inderdaad niet veel bijkomende capaciteit voorzien. Dat is ook wat u gisteren zei in de commissie voor Justitie. Het is onvoldoende om alle ambities uit het regeerakkoord te realiseren.

  Mijn vragen, mevrouw de minister, zijn simpel. Net zoals collega De Wit wil ik graag weten wat u kunt zeggen over de omstandigheden van de ontsnapping. Een serieuze bocht, ik geef het toe.

  Gaat deze regering nu extra gevangeniscapaciteit voorzien? Wat is het plan met de 55 miljoen euro extra middelen? We mogen dat stilaan weten.

  Voorzitter:

  Dank u wel, collega Van Tigchelt. Het onderwerp van uw vraag was ontsnappingen uit de gevangenis. Gelukkig hebt u over dat laatste woord toch wel iets gezegd. Over de ontsnappingen ging het wat minder.

  Annelies Verlinden:

  Mevrouw De Wit en mijnheer Van Tigchelt, gisteren hadden we het bij de bespreking van mijn beleidsnota gedurende tien uur over hetgeen we met de middelen willen doen. Daarover is het laatste woord zeker nog niet gezegd, maar dat we ambitieus zijn in de creatie van capaciteit, onder meer door het inzetten op terugkeer, door het aandacht besteden aan geïnterneerden en door het voorzien in bijkomende plaatsen, staat als een paal boven water. Het is dus iets te kort door de bocht te beweren dat wij geen ambitie op het vlak van capaciteit aan de dag zouden leggen. Integendeel, we zullen in tegenstelling tot vroeger de daad bij het woord voegen.

  Wanneer gevangenen uit de gevangenis ontsnappen, roept dat grote bezorgdheid en frustratie op, ook bij mij. Ik ben mij er terdege van bewust dat elke ontsnapping het vertrouwen in het gevangenissysteem kan aantasten. Gisterenavond, tijdens onze bespreking, kwam het bericht van de ontsnapping van de gevangenen in Saint-Hubert. Het vertrouwen en de verantwoordelijkheid die aan gedetineerden met een laag risicoprofiel in een open instelling als Saint-Hubert met het oog op hun re-integratie wordt gegeven, werd in dit geval door een aantal gedetineerden misbruikt.

  Mevrouw De Wit, gelukkig konden alle voortvluchtigen dankzij het snelle en accurate optreden van de penitentiaire beambten, justitie en politie, inmiddels worden ingerekend. Dat was ook het geval bij de recente ontsnappingen uit de gevangenissen van Brugge en Gent. In Gent konden de vluchtende gedetineerden nog binnen de gevangenismuren worden gevat.

  Na elke ontsnapping en ook pogingen daartoe wordt een onderzoek naar de oorzaken gevoerd, mevrouw De Wit. Alle mogelijkheden tot verbetering worden na die analyse zo snel mogelijk in de praktijk gebracht om nieuwe incidenten te vermijden. Daarnaast worden de betrokken gedetineerden in veel gevallen naar een andere gevangenis overgebracht of aan een ander regime onderworpen. Eveneens wordt geëvalueerd of het algemene regime in de instelling, in dit geval de open gevangenis in Saint-Hubert, moet worden bijgestuurd. Het waarborgen van veiligheid is immers essentieel, ook van degenen die in de gevangenis werken.

  Samen met de regering wil ik een vuist tegen het fenomeen, omdat het afbreuk doet aan het vertrouwen in het gevangenissysteem. We werken daarom aan een wettekst om ontsnappingen uit de gevangenis, sabotage van de enkelband en het overtreden van de voorwaarden strafbaar te stellen. De eerste pennentrekken om dat in een wet te gieten, zijn al gezet en hopelijk kunnen we snel de bespreking in de commissie voeren.

  Daarnaast zetten we in op de uitbreiding van het aantal extra beveiligde cellen voor gedetineerden met een hoog of een verhoogd ontvluchtingsrisico. We willen ook technologie inzetten, zoals drones en camera's, om het toezicht en de veiligheid in en rond de gevangenissen te versterken.

  Onze ambitie is heel duidelijk. Dat hebben we gisteren heel duidelijk besproken. Terwijl de reclassering en de re-integratie in de samenleving in detentie desgevallend al moet kunnen worden voorbereid, zullen we er tegelijkertijd alles aan doen om ontsnappingen te vermijden en streng optreden tegen ontsnappingen en de sabotage van enkelbanden. Dat is voor mij immers ook een onderdeel van een rechtvaardige justitie.

  Sophie De Wit:

  Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord.

  Ik ben eigenlijk van mijn melk door het schaamteloze bochtenwerk dat ik van uw voorganger heb gehoord. Ik kan daar niet van over. De puinhoop die u moet opruimen, is door hem veroorzaakt. Mijnheer Van Tigchelt, u hebt 15 detentiehuizen beloofd en 2 afgeleverd. Hoeveel gevangenissen hebt u in de steigers gezet voor de volgende regering? Geen enkele.

  Mevrouw de minister, er ligt nog veel werk op de plank, maar vele handen maken licht werk. Wij willen u helpen. Onze teksten om ontsnappingen strafbaar te stellen, liggen al klaar en wij kunnen daar volgende week mee naar het Parlement komen. Laten we dat gewoon doen. Dat is een quick win en dan kunt u zich focussen op de andere problemen.

  Paul Van Tigchelt:

  Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. De mirakeloplossing bestaat niet en die verwachten we ook niet. Ik moet het gisteren dan toch niet goed gehoord hebben. Ik weet niet wat er zal gebeuren met de 55 miljoen euro. Gaat die naar extra detentiehuizen? Eén detentiehuis kost 15 miljoen euro. Of gaat die naar de prefinanciering van de enkelbanden, zoals door uw Vlaamse collega Demir wordt gevraagd? Het enige wat wij vragen, is concrete acties die overeenstemmen met de door de arizonacoalitie gedane beloftes. Ik heb daarnet het debat over Gaza gevolgd. Ik heb daar geen ploeg gezien, maar wel politieke partijen die een verschillende taal spreken. Ik hoop dat u dat niet zal overkomen bij Justitie, want dat is niet wat Justitie verdient. Ik wens u veel succes.

• Vraag: De overbevolking van de Antwerpse gevangenis

  Vraag: De vervroegde vrijlatingen en het verlengd penitentiair verlof in het kader van de overbevolking

  veiligheid, justitie en defensie

  De overbevolking van de Antwerpse gevangenis
  De vervroegde vrijlatingen en het verlengd penitentiair verlof in het kader van de overbevolking
  Gevangenisoverbevolking en vervroegde vrijlatingen Antwerpen summaryExplanation

  Beantwoord door

  Paul Van Tigchelt (Minister van Justitie en Noordzee)
  

  op 26 september 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De Antwerpse gevangenis kampt met extreme overbevolking (700 gedetineerden op 439 plaatsen), wat leidde tot een staking door cipiers die de deuren slotten voor nieuwe gevangenen, met risico’s voor veiligheid en justitie (zoals vrijlating van gevaarlijke verdachten). Minister Van Tigchelt claimt een tijdelijke oplossing (60 overplaatsingen, deuren heropend) en wijst op capaciteitsuitbreidingen, maar kritiek blijft hard: structurele maatregelen ontbreken, en het versoepelen van penitentiair verlof (zonder voorwaarde van "gunstig verloop") wordt gezien als zwak beleid dat de strafwaardigheid ondermijnt. De oppositie hamert op gefailleerd justitiebeleid, met loze beloftes en gebrek aan respect voor vonnissen, terwijl de crisis dreigt te escaleren. Kortetermijnfixes (politiecellen, verlofversoepeling) maskeren het falend langetermijnbeheer.

  Sophie De Wit:

  Mijnheer de minister, de Antwerpse cipiers zijn het beu. De gevangenis heeft slechts 439 plaatsen voor 700 gedetineerden, waardoor een aantal van hen op de grond moet slapen. Er zijn tal van incidenten en de infrastructuur laat behoorlijk te wensen over. De cipiers hebben gezegd dat het gedaan moet zijn en hebben de deuren gesloten. Men verwacht dat men de deuren dichtdoet in een gevangenis, maar de deuren werden wel gesloten voor beide kanten. Er wordt immers niemand meer binnengelaten, behalve indien een andere gedetineerde de gevangenis verlaat.

  Dat is problematisch voor onze politie- en gerechtelijke diensten, zeker in Antwerpen, aangezien het daar een arresthuis betreft. Indien iemand aangehouden moet worden, dan is dat dringend en acuut. Dat gaat nu echter niet meer. Mijnheer de minister, een illegale inbreker moest hierdoor worden vrijgelaten, waarna die weer verder kan doen. Een pleger van familiaal geweld verklaarde bij zijn aanhouding zijn slachtoffer opnieuw te zullen slaan zodra hij wordt vrijgelaten. Zo iemand kan geen enkelband krijgen of onder voorwaarden worden vrijgelaten. Wat moet men daarmee dan doen?

  De politie en het openbaar ministerie zoeken naar oplossingen, bijvoorbeeld door politiecellen te gebruiken, maar dat kan slechts tijdelijk soelaas bieden. Ze zitten met de handen in het haar. Andere gevangenissen geven ook niet thuis indien hun verzocht wordt om gevangenen over te nemen. Het DG EPI heeft niet meteen een oplossing en op uw kabinet vinden ze ook niet meteen een partner, maar dit is wel het resultaat van uw beleid en dat van voormalig minister Van Quickenborne. Wat nu? U beseft toch dat er hierdoor slachtoffers kunnen vallen en dat gevaarlijke mensen vrijgelaten zullen moeten worden?

  Mijnheer de minister, hoe zult u dit oplossen of vindt u het allemaal prima zo?

  Marijke Dillen:

  Mijnheer de minister, de overbevolking in onze gevangenissen blijft maar aanslepen. Met de bouw van detentiehuizen, transitiehuizen en FPC’s zouden u en uw voorganger deze aanslepende problematiek oplossen. De gemaakte beloftes werden echter jammer genoeg niet gerealiseerd. De cipiers zijn dit meer dan beu en daarom voeren ze opnieuw acties, ditmaal in de gevangenis van Antwerpen, waar het personeel heeft beslist geen nieuwe gedetineerden meer toe te laten.

  Het personeel, mijnheer de minister, heeft het gevoel actief deel te nemen aan foltering. Als gevolg daarvan neemt ook de agressie tegen de cipiers steeds extremere gevolgen aan. Met deze actie wil het personeel zeggen dat vol vol en genoeg genoeg is.

  U hebt trouwens al een begin van oplossing gegeven. Helaas, mijnheer de minister, was het niet de juiste. Het penitentiaire verlof verlengen om de uitstroom uit de gevangenissen te versnellen, was namelijk in mei al gebeurd, maar dat was voor u blijkbaar nog niet voldoende. Via de media hebben we immers vernomen dat u ook dit nog eens wilt versoepelen. De voorwaarde dat men eerst een gunstig penitentiair verlof moet hebben gerealiseerd – dus een penitentiair verlof dat goed verlopen is – zou nu wegvallen. Dat is onbegrijpelijk, mijnheer de minister. Een straf moet een straf zijn. Oud-minister Van Quickenborne is hier vandaag niet, maar herinner u zijn heel straffe uitspraken, zoals "15 dagen zijn 15 dagen en moeten worden uitgezeten". Dat was allemaal in het begin van de vorige legislatuur, bij de aankondiging van uw 'straffe justitie'.

  Hoe kunt u deze maatregel verantwoorden? Hoe zult u garanderen dat deze vervroegd vrijgelatenen goed zullen worden opgevolgd? Ook daar loopt het immers dikwijls mis.

  Paul Van Tigchelt:

  De gevangenis van Antwerpen heeft afgelopen maandag, vier dagen geleden, de deuren gesloten. De eis van de cipiers was dat de bevolking moest zakken tot 600 gedetineerden. Er verbleven op dat ogenblik iets meer dan 660 gedetineerden. Zoals we hebben begrepen, was dat een spontane actie van het personeel, waarvoor ik als verantwoordelijke minister begrip heb.

  We hebben sindsdien, in overleg met de vakbonden en het personeel van de gevangenis van Antwerpen, maatregelen genomen om de gevangenis te ontlasten. Ik had dat ook gezegd. In totaal zijn er sinds maandag meer dan 60 gedetineerden overgebracht naar andere gevangenissen. Gisteren, woensdag, werden er bijvoorbeeld nog 34 overplaatsingen uitgevoerd in samenwerking tussen het gevangeniswezen, de federale politie en de directie Beveiiging (DAB). Ik wil hen daarvoor bedanken, want dat is geen evidente operatie.

  Sinds gisteravond, woensdagavond dus, zijn de deuren weer geopend en kunnen er opnieuw aangehouden verdachten worden ondergebracht in de Begijnenstraat. Er zijn intussen geen verdachten in vrijheid gesteld als gevolg van dit probleem.

  Wat u hebt aangehaald, mevrouw De Wit, klopt. Er zijn inderdaad afspraken gemaakt met de politie om sommigen – tijdelijk – langer dan voorzien in een politiecel onder te brengen. Dat gebeurde dus uitzonderlijk en dat moet zo blijven.

  De voorbije legislatuur hebben we, zoals u weet, de capaciteit fors verhoogd. We moeten die nog opdrijven voor onder meer de detentiehuizen. We hebben ook maatregelen getroffen om het plaatstekort aan te pakken.

  Mevrouw Dillen, u verwijst naar het penitentiaire verlof. We zijn een regering in lopende zaken. Ik neem dus geen nieuw beleid, maar pas het bestaande beleid toe. Sinds maart passen we de regeling voor het verlengde penitentiaire verlof (VPV) aan. Dat is een bestaande techniek. Het is de bedoeling dat de gedetineerde dat penitentiaire verlof gebruikt om zich voor te bereiden op het strafeinde. Dat verlof wordt geëvalueerd en kan worden ingetrokken, als de gedetineerde zich niet aan de regels houdt.

  Sophie De Wit:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord, al is het wel een beetje pappen en nathouden. Dankzij de inspanningen van het personeel zelf is er sinds gisteren opnieuw wat plaats, al zegt het personeel dat 630 het maximum is en dat daarna de deuren opnieuw onherroepelijk dichtgaan. Momenteel zitten er bij de onderzoeksrechter al 14 personen klaar. Een halve dag later zitten we dus al aan de helft. Dit is geen oplossing. U brengt niet alleen de veiligheid, maar ook het gerechtelijke en politionele werk in gevaar.

  Als we evolueren naar een land waar er eerst iemand buiten moet – die al gevaarlijk werd geacht – alvorens er weer iemand naar binnen kan, dan is het hek helemaal van de dam. Dan heeft het beleid gefaald. Dan hebben u en uw voorganger met heel veel loze beloftes een departement in volle crisis achtergelaten. Ik herhaal wat ik vorige week al heb gezegd: wat een puinhoop!

  Marijke Dillen:

  Mijnheer de minister, ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag of de regels nu versoepeld worden door de voorwaarde van eerst een gunstig penitentiair verlof te hebben doorlopen. Ik stel vast dat het in ons land blijkbaar veel gemakkelijker is om de gevangenis te verlaten dan erin te worden opgesloten. U zult dat nu opnieuw vergemakkelijken door die veranderingen in het penitentiaire verlof in het kader van de bestrijding van de overbevolking. Dat getuigt niet van respect voor de uitspraken van onze strafrechters. Dat getuigt niet van een krachtdadige of straffe justitie waar uw voorganger, en nu ook u, steeds de mond van vol had. Dat is niet de oplossing waar de burger op zit te wachten.

• Vraag: De erbarmelijke staat van de gerechtelijke dossiers en de gerechtsgebouwen

  Vraag: De erbarmelijke staat van de gerechtelijke dossiers en de gerechtsgebouwen

  Vraag: De erbarmelijke staat van de gerechtelijke dossiers en de gerechtsgebouwen

  veiligheid, justitie en defensie

  De erbarmelijke staat van de gerechtelijke dossiers en de gerechtsgebouwen
  De erbarmelijke staat van de gerechtelijke dossiers en de gerechtsgebouwen
  De erbarmelijke staat van de gerechtelijke dossiers en de gerechtsgebouwen
  Verwaarlozing van gerechtelijke infrastructuur en dossiers. summaryExplanation

  Beantwoord door

  Paul Van Tigchelt (Minister van Justitie en Noordzee)
  

  op 19 september 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om het falend justitiebeleid dat slachtoffers van de aanslagen van 22 maart 2016 acht jaar na dato nog steeds laat wachten op schadevergoeding door personeelstekort, verwaarloosde gebouwen en slecht archiefbeheer—met weggerotte dossiers en uitgestelde vonnissen als gevolg. Minister Van Tigchelt erkent de problemen, wijst op investeringen in personeel (138 magistraten, 140 griffiers) en digitalisering, maar schuift verantwoordelijkheid voor efficiëntie naar de rechterlijke orde en de Regie der Gebouwen; oppositie noemt dit onvoldoende en eist directe oplossingen voor slachtoffers die "in de kou staan". Kritiek richt zich op decennia wanbeleid (over alle partijlijnen heen) en het gebrek aan empathie voor slachtoffers, terwijl de minister benadrukt dat structurele hervormingen (minder gebouwen, betere archivering) tijd vragen maar lopende zaken nu prioriteit moeten krijgen. De oppositie dringt aan op snelle actie—"een TGV in plaats van een boemeltrein"—en erkenning van systeemfalen, met de vrees dat de aankomende regering (arizonacoalitie) de puinhoop moet opruimen.

  Sophie De Wit:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, wanneer we het over Justitie hebben, verslikken we ons weleens in onze koffie. Een incidentje meer of minder, daar schrikken we niet van.

  Ik wil het vandaag even met u hebben over Nijvel en Brussel. In Nijvel vallen archiefkasten om, lekt een dak, zijn dossiers beschimmeld en heeft de griffier te weinig personeel om dat allemaal aan te kunnen. Dat is geen probleem, want de collega's uit Brussel snellen wel te hulp. Die Brusselse griffiers moeten daarvoor evenwel hun eigen werk laten liggen en dat is wel een probleem, want daar ligt belangrijk werk op de plank. Zij moeten een arrest schrijven in een heel belangrijke zaak, namelijk het proces over de aanslagen, met betrekking tot de schadevergoeding voor alle nabestaanden van alle slachtoffers. Die mensen wachten al acht jaar. Toch wordt dat arrest nu voor onbepaalde tijd uitgesteld, omdat men aan het helpen is in Nijvel. Na acht jaar wachten wordt dat nu on hold gezet .

  Mijnheer de minister, mijn verbazing werd nog groter toen ik gisteren uw reactie daarop las. U zei dat het pijnlijk en bizar was. U sprak over slecht beheer en u zou uitleg vragen. Ik verslikte mij opnieuw in mijn koffie, en niet omdat u het pijnlijk vindt, want dat vind ik zelf ook. Die situatie is inderdaad heel pijnlijk en krijgen we niet uitgelegd. Ik verslikte mij evenwel vanwege uw vermanend vingertje en uw opmerking over slecht beheer en de aankondiging dat u uitleg zou vragen. U bent immers zelf de minister van Justitie. U bent bevoegd. Het personeelstekort op de griffie moet u dus oplossen. Eerst was de heer Van Quickenborne bevoegd en daarna u. Dat is nog steeds het geval in lopende zaken. Laten we eerlijk zijn, het tekort aan personeel en de toestand van de gebouwen bij Justitie is niet per ongeluk na 9 juni ontstaan. Dat is een gevolg van het beleid dat voordien werd gevoerd.

  Ik hoop dat u die verantwoordelijkheid wilt opnemen. Ik hoop echt dat u meer zult doen dan alleen maar met het vingertje zwaaien en wat uitleg vragen.

  Jinnih Beels:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, beste collega's, houdt het dan nooit op? Dat is wat de slachtoffers van de aanslagen in Zaventem zich vandaag opnieuw afvragen. Zij stellen zich die vraag, niet omdat we twijfelen over hun leed of hun oprechtheid, maar wel omdat er documenten beschimmeld zijn. Dat overkomt niet alleen hen. Een moordenaar zal niet veroordeeld worden omdat documenten in verband met zijn zaak onleesbaar zijn geworden. Een gebouw staat op instorten door slecht onderhoud en ook daarin gaan archieven verloren door schimmel. Dat is een rechtsstaat onwaardig. Papier kan vergaan, maar het leed van de slachtoffers blijft.

  Dergelijke uitwassen staan niet op zichzelf. Papier vergaat niet van de ene op de andere dag. Oplossingen komen er dus ook niet van vandaag op morgen. Ik verwacht niet dat u met een zwaai van uw toverstok een gloednieuw gerechtsgebouw zult doen oprijzen, want ik ben realistisch genoeg en besef bovendien dat de regering in lopende zaken zit.

  Personeelsleden en griffies moeten echter onmogelijke keuzes maken omdat zij werken in abominabele toestanden. Ze helpen elkaar, waardoor zij het nog erger maken voor de slachtoffers, die opnieuw in de kou komen te staan. Dat is een vicieuze cirkel. Voor Vooruit is dat onaanvaardbaar. Slachtoffers komen op de eerste plaats.

  Mijnheer de minister, wat zult u doen om de slachtoffers, die vandaag opnieuw met vragen zitten, te helpen? Wanneer zal voor hen recht geschieden? Wat zult u doen opdat hun leed niet langer aansleept? In lopende zaken past u op de meubelstukken, maar op dit moment zijn die meubelstukken essentiële documenten om rechtspraak mogelijk te maken. Zorg er alstublieft voor dat voor die slachtoffers recht geschiedt.

  Alexander Van Hoecke:

  Mijnheer de minister, gisteren heeft een collega u een vraag gesteld over een crimineel die op de mostwantedlijst stond en die nu vrijuit gaat en aan zijn straf ontsnapt omdat zijn dossier letterlijk is weggerot. Nu dreigt opnieuw een enorm belangrijk en emotioneel dossier de mist in te gaan. Door een instorting op de griffie werd een aantal griffiers in allerijl naar het uitgeleefde justitiepaleis in Nijvel gestuurd. Daardoor slaagt de Brusselse griffie er niet in om het dossier van de schadevergoedingen voor de slachtoffers van de gruwelijke aanslagen van 22 maart 2016 tijdig af te werken. Slachtoffers zullen dus maanden, misschien zelfs jaren, moeten wachten op een uitspraak over hun schadevergoeding. Dat is opnieuw een zware blamage voor Justitie, maar vooral een ramp voor de slachtoffers. Zij torsen dit proces nu al jaren mee als een zware last op hun schouders.

  Mijnheer de minister, we moeten eerlijk zijn: dit is een erfenis van decennia wanbeleid op Justitie door achtereenvolgende socialistische, liberale en christendemocratische ministers van Justitie. Mijn vraag aan u is dan ook erg eenvoudig. Kunt u toelichting geven over hoe dat in hemelsnaam is kunnen gebeuren?

  Paul Van Tigchelt:

  Collega's, hoe meer aandacht voor Justitie, hoe beter. Justitie heeft immers decennialang niet de aandacht gekregen die nodig was. Ik zal eerst de feiten opsommen.

  We zijn de problemen de voorbije legislatuur niet uit de weg gegaan. Integendeel, we hebben hard gewerkt aan een betere Justitie. We zijn er nog niet, maar ik geef de feiten. We hebben geïnvesteerd in personeel: er zijn netto 138 magistraten bij gekomen. Het kader is daarmee voor 97 % ingevuld. We hebben het aantal parketjuristen, referendarissen en criminologen verdubbeld. Er zijn 140 griffiers bij gekomen. Ook het hof van beroep in Brussel is versterkt met 9 magistraten en 7 griffiers.

  Deze extra mensen moeten vervolgens efficiënt worden ingezet. Dat is een taak van de rechterlijke orde zelf. Dat is de autonomie die we beslist hebben. Zo is bijvoorbeeld het hof van beroep in Antwerpen er de voorbije jaren in geslaagd om de achterstand weg te werken. Dat was niet alleen mogelijk door die extra mensen, maar ook door hervormingen die de eerste voorzitter daar heeft doorgevoerd. Dat ging over het personeel.

  Nu zal ik het hebben over de gebouwen. U verwijst terecht allen naar de problematiek van de gerechtsgebouwen. Ook daar is een inhaalbeweging gestart. Die is zelfs al gestart voor deze regering. Toch blijft het een frustratie van elke minister van Justitie dat hij of zij afhangt van de Regie der Gebouwen en de bevoegde minister of staatssecretaris.

  Er zijn ook nog steeds te veel gerechtsgebouwen in dit land. Er zijn er meer dan 200. Op dat vlak is Nijvel en wat daar in de steigers staat een goed voorbeeld. Daar zullen alle diensten gegroepeerd worden in één gebouw. Dat vergt echter tijd, dat weten we. Dat is alleszins the way to go .

  Door de slechte staat van de gebouwen – ik ga de problemen niet uit de weg – zijn er op sommige plaatsen inderdaad problemen met de archieven. Het feit dat criminelen vrijuit gaan als gevolg van slecht bewaarde dossiers is onaanvaardbaar. De oplossing daarvoor is evident, namelijk digitalisering. We hebben de wet gewijzigd, waardoor digitale archieven mogelijk geworden zijn. Voor de archieven van het verleden, de kilometers aan dossiers, werkt men in Antwerpen al samen met een privébedrijf dat al meer dan 2,5 kilometer archief heeft ondergebracht in een speciaal uitgeruste site.

  Mijnheer de voorzitter, collega's, net als u ben ik gisteren wakker geworden met het bericht dat de uitspraak over de schadevergoeding voor de slachtoffers van de aanslagen van 22 maart 2016 zou worden uitgesteld omdat één griffier van Brussel naar Nijvel is gestuurd. Het is bizar dat een zaak die in december 2023 werd ingeleid, in april 2024 werd gepleit en voor uitspraak werd gesteld op 24 september, een week daarvoor plots wordt uitgesteld. Het valt moeilijk uit te leggen hoe door het verplaatsen van één persoon honderden slachtoffers in de kou worden gezet, nota bene in wat men het proces van de eeuw noemt. Dat getuigt van weinig empathie met de slachtoffers en doet vragen rijzen over het management ter zake, waarvoor niet de minister, maar wel de voorzitter van het hof van beroep bevoegd is. Uiteraard respecteer ik te allen tijde de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, maar hier gaat het over beheer. Daarom heb ik het College van de hoven en rechtbanken om uitleg gevraagd.

  Collega's, dit is vooral heel jammer voor al die magistraten en medewerkers van Justitie die het beste van zichzelf geven en Justitie wel degelijk doen werken, met empathie voor slachtoffers. Het is onze taak om verder te werken aan een betere Justitie. Daarvoor kunt op mij rekenen, binnen de bevoegdheden die ons eigen zijn. Mijn fractie zal snel wetsvoorstellen indienen voor een betere evaluatie en tucht van magistraten, conform de aanbevelingen van de Hoge Raad voor de Justitie na het drama-Julie Van Espen.

  Collega's, ik kan ten slotte alleen hopen dat Justitie ook de nodige aandacht zal krijgen van de arizonacoalitie die in de steigers staat. Ik hoor en lees verklaringen vanuit Arizona zelf waarin die coalitie al wordt vergeleken met een boemeltrein. Ik hoop dat dit niet klopt, want een boemeltrein is niet wat Justitie nodig heeft.

  Sophie De Wit:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord.

  Ja, het is pijnlijk. Ja, het is bizar. Ja, het is onaanvaardbaar voor de slachtoffers en hun familie. Daarover ben ik het met u eens. Als u dan echter zegt dat u hard hebt gewerkt en wijst naar de rechterlijke orde en de Regie der Gebouwen, dan vind ik dat een beetje flauw, mijnheer de minister. Uw verantwoordelijkheid stopt niet in lopende zaken. U moet niet stoppen met werken op 9 juni. De regering stopt niet na de verkiezingen. Werk dus voort.

  Over één ding ben ik het met u eens: er mag dringend een nieuwe regering komen. Maar potverdorie, die zal nogal een puinhoop mogen opruimen!

  Jinnih Beels:

  Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord.

  Rechtszekerheid is een fundament van de rechtsstaat, dat weet u ook. U hebt zeker en vast uw best gedaan en u hebt allerlei initiatieven genomen, maar na alles wat de slachtoffers hebben meegemaakt, hebben zij recht op erkenning.

  Een sterke overheid, mijnheer de minister, zorgt ook voor die erkenning. Ik moet echter vaststellen dat de overheid nu ter zake faalt. Wij kunnen de zwartepiet wel naar elkaar doorschuiven, maar dat is niet de bedoeling. De bedoeling is om effectief te zoeken naar oplossingen, om de problemen van de huidige slachtoffers op te lossen en ook die van de slachtoffers van toekomstige zaken.

  Ik nodig u uit om daar in lopende zaken toch nog werk van te maken. Voor Vooruit is rechtszekerheid fundamenteel belangrijk. Wij schuiven aan de onderhandelingstafel aan om te onderhandelen over rechtszekerheid. Wij willen van de boemeltrein van Justitie een tgv maken, mijnheer de minister. De slachtoffers en hun nabestaanden verdienen het dat wij elke dag opnieuw voor hen strijden en hen erkennen in hun slachtofferschap.

  Voorzitter:

  Ook collega Beels heeft zich voor het eerst tot dit gremium gericht.

  (Applaus)

  (Applaudissements)

  Alexander Van Hoecke:

  Mijnheer de minister, het is onaanvaardbaar en bizar, daarover ben ik het 100 % met u eens, maar de uitvoerende macht heeft hier natuurlijk ook een verantwoordelijkheid.

  Dit is Justitie absoluut onwaardig. Ik denk dat iedereen nog weet waar hij of zij was op het moment van de gruwelijke aanslagen van 2016. Niemand durfde toen echter te vermoeden dat wij het op 19 september 2024, meer dan 8 jaar later, nog steeds zouden hebben over het proces daarover.

  Eén zaak is opnieuw heel pijnlijk duidelijk geworden, namelijk dat de slachtoffers van die gruwelijke aanslagen in de steek worden gelaten door Justitie. Zij zijn de echte slachtoffers en ze zijn bijlange niet alleen. U moet zich dus niet afvragen waarom de burger absoluut geen vertrouwen meer heeft in Justitie.

  Voorzitter:

  Jawel, ook collega Van Hoecke was hier voor zijn eerste keer aan het woord. (Applaus) (Applaudissements)

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Sophie De Wit als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Wetsvoorstel tot invoeging van Boek 7 “Bijzondere contracten” in het Burgerlijk Wetboek (743/11)

  Wetsvoorstel tot invoeging van Boek 7 “Bijzondere contracten” in het Burgerlijk Wetboek (743/11)

  Bekijk dossier 743

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 19 december 2003 betreffende het Europees aanhoudingsbevel (1535/6)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 19 december 2003 betreffende het Europees aanhoudingsbevel (1535/6)

  Bekijk dossier 1535

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 7 december 1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus, voor wat de oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad betreft (746/2)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 7 december 1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus, voor wat de oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad betreft (746/2)

  Bekijk dossier 746

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 7 december 1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus, voor wat de oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad betreft (746/2)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 7 december 1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus, voor wat de oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad betreft (746/2)

  Bekijk dossier 746

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 23 maart 2019 betreffende de organisatie van de penitentiaire diensten en van het statuut van het penitentiair personeel (1418/7)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 23 maart 2019 betreffende de organisatie van de penitentiaire diensten en van het statuut van het penitentiair personeel (1418/7)

  Bekijk dossier 1418

• Voorstel: Wetsvoorstel betreffende de verwerking van persoonsgegevens, bij deelname aan een overleg georganiseerd op grond van artikel 458ter van het Strafwetboek (935/4)

  Wetsvoorstel betreffende de verwerking van persoonsgegevens, bij deelname aan een overleg georganiseerd op grond van artikel 458ter van het Strafwetboek (935/4)

  Bekijk dossier 935

• Voorstel: Wetsvoorstel betreffende de verwerking van persoonsgegevens, bij deelname aan een overleg georganiseerd op grond van artikel 458ter van het Strafwetboek (485/4)

  Wetsvoorstel betreffende de verwerking van persoonsgegevens, bij deelname aan een overleg georganiseerd op grond van artikel 458ter van het Strafwetboek (485/4)

  Bekijk dossier 485

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van diverse bepalingen voor wat betreft de invoering van de strafbaarstelling van de ontsnapping van gedetineerden en van de beschadiging of sabotage van een enkelband (907/2)

  Wetsvoorstel tot wijziging van diverse bepalingen voor wat betreft de invoering van de strafbaarstelling van de ontsnapping van gedetineerden en van de beschadiging of sabotage van een enkelband (907/2)

  Bekijk dossier 907

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 8 juni 2006 houdende regeling van economische en individuele activiteiten met wapens wat betreft het verwerven en gebruiken van geluiddempers en nachtkijkers (191/11)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 8 juni 2006 houdende regeling van economische en individuele activiteiten met wapens wat betreft het verwerven en gebruiken van geluiddempers en nachtkijkers (191/11)

  Bekijk dossier 191

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen met het oog op het uitbreiden van het recht om vergeten te worden (302/7)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen met het oog op het uitbreiden van het recht om vergeten te worden (302/7)

  Bekijk dossier 302

Stemmingen

Recente stemmingen van Sophie De Wit in de plenaire vergadering.

Commissies

Sophie De Wit is lid van de volgende commissies.