Kamerlid Steven Matheï (cd&v)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Steven Matheï in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De loonlastenverlaging en de begroting

  economie en werk

  De loonlastenverlaging en de begroting
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 11 juni 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Steven Matheï (cd&v) benadrukt dat de hervorming van de personenbelasting cruciaal is om het nettoloon te verhogen, België’s hoge belastingdruk op arbeid te verminderen en de middenklasse te ontzien, en bekritiseert dat een meerderheidspartij de lastenverlaging enkel tot lagere lonen wil beperken. Minister Jan Jambon bevestigt dat de reeds in consensus goedgekeurde wettekst alleen gewijzigd kan worden als de regering het eens wordt, maar gaat niet in op concrete bezorgdheden. Matheï herhaalt dat cd&v de geplande belastingverlaging voor de middenklasse onverkort wil behouden, omdat hogere nettolonen volgens hem noodzakelijk zijn voor meer tewerkstelling en minder bijklussen of vennootschapsconstructies.

  Steven Matheï:

  Mijnheer de minister, meer nettoloon op het einde van de maand op de rekening van de werkende mens, dat zal het resultaat zijn van de hervorming van de personenbelasting die we momenteel in de commissie bespreken. Dat past perfect in de hervormingstrein, met telkens drie doelen: de budgetten op orde brengen, ervoor zorgen dat meer mensen aan het werk gaan en de economie aanzwengelen. De hervorming van de personenbelasting is voor ons geen detail in de marge. Dat is een essentieel onderdeel van die hervormingstrein van de regering.

  Collega's, België is wereldkampioen in het belasten van inkomsten uit arbeid. Van het inkomen van een alleenstaande die uit werken gaat, wordt 52,5 % wegbelast. Alvast die trofee willen wij snel doorgeven. De hervorming van de personenbelasting zal daarvoor zorgen.

  Wij vinden het met cd&v dan ook onbegrijpelijk dat er in de meerderheid een partij dat nu ter discussie stelt en de lastenverlaging tot de lagere lonen wil beperken. Als we dat scenario volgen, zullen er heel wat werkende mensen uit de boot vallen, zeker wekenden met enige anciënniteit, van verpleegkundigen, cipiers, politiemensen tot zelfstandigen. Dat zullen we niet laten gebeuren. Met cd&v blijven we de middenklasse beschermen, want ook zij heeft recht op meer nettoloon.

  Mijnheer de minister, blijft u ook achter de belangrijke belastingverlaging die we momenteel in de commissie bespreken, staan?

  Jan Jambon:

  Mijnheer Matheï, de wettekst, die in consensus in de regering tot stand kwam, hebben we al een eerste keer in commissie besproken en aangenomen. Hopelijk kunnen we die volgende week in tweede lezing behandelen en vervolgens snel in de plenaire vergadering agenderen en goedkeuren.

  We staan nu wel voor een budgettaire oefening en er worden allerlei ballonnetjes opgelaten. Het is eigenlijk eenvoudig: elk voorstel dat op tafel komt, zal bij consensus in de regering moeten worden beslist. Als de wettekst moet worden gewijzigd, zal dat dus eveneens bij consensus in de regering gebeuren. Meer heb ik daar op dit moment eigenlijk niet over te zeggen.

  Steven Matheï:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. Laten we duidelijk stellen dat de nettobelastingverlaging voor de middenklasse essentieel is voor ons. We kunnen absoluut niet begrijpen dat men daaraan zou raken, terwijl iedereen volhoudt dat de lasten op arbeid te hoog zijn en dringend moeten dalen opdat meer mensen aan het werk zouden gaan, opdat men niet overal moet bijklussen om toch maar een fatsoenlijk loon te krijgen, en opdat niet iedereen naar een vennootschap moet overstappen. Voor cd&v is het heel duidelijk: blijf met de handen af van de geplande nettobelastingverlaging. We zullen de middenklasse blijven beschermen.

• Vraag: De steun voor gezinnen en werknemers in het licht van de sterk gestegen energieprijzen

  Vraag: De energiecrisis en de ontmanteling van de kerncentrales

  Vraag: De toelating van Europa om een overwinstbelasting voor energiebedrijven in te voeren

  Vraag: De gevolgen van de hogere energieprijzen voor de werkende mensen

  Vraag: De tegen 21 juli geplande routekaart inzake het nucleaire aanbod

  Vraag: De uitspraken van de eerste minister over steunmaatregelen n.a.v. de hoge energieprijzen

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De bevindingen van de taskforce en de beslissing over concrete maatregelen i.v.m. de energieprijzen

  klimaat, energie en landbouw

  De steun voor gezinnen en werknemers in het licht van de sterk gestegen energieprijzen
  De energiecrisis en de ontmanteling van de kerncentrales
  De toelating van Europa om een overwinstbelasting voor energiebedrijven in te voeren
  De gevolgen van de hogere energieprijzen voor de werkende mensen
  De tegen 21 juli geplande routekaart inzake het nucleaire aanbod
  De uitspraken van de eerste minister over steunmaatregelen n.a.v. de hoge energieprijzen
  De energieprijzen
  De bevindingen van de taskforce en de beslissing over concrete maatregelen i.v.m. de energieprijzen
  Energiecrisis, steunmaatregelen en beleid voor gezinnen, werknemers en bedrijven summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 16 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert de regering scherp voor haar passiviteit tijdens de energiecrisis, met stijgende brandstof- en verwarmingskosten die huishoudens en bedrijven zwaar treffen, terwijl andere Europese landen wel maatregelen nemen. Volgens critici zoals Prévot (4 euro steun per Belg is "een gifle") en Maouane is de weigering om overwinstbelastingen op energiebedrijven in te voeren—ondanks EU-toestemming—een bewuste keuze om "profiteurs de guerre" zoals Shell te beschermen in plaats van kwetsbare groepen, terwijl D’Amico de regering beschuldigt van leugens over beloftes zoals accisverlagingen. Minister Bihet kondigt gerichte, tijdelijke steun aan (voor fossiele verwarming en woon-werkverkeer), afhankelijk van de ministerraad van 16 april, maar ontwijkt concrete bedragen of een overwinstbelasting, wijzend op een nog lopend EU-voorstel. Op nucleair vlak belooft hij een langetermijnplan (via een nieuw NEPIO-agentschap en AIEA-samenwerking) om België’s energieonafhankelijkheid te versterken, maar kritiek blijft dat demontage van Tihange 1 onomkeerbare gevolgen heeft en kortetermijnactie ontbreekt, ondanks oproepen om demontage te pauzeren. De splijtzwam binnen de regering—tussen MR (die "beperkte steun" verdedigt) en N-VA (die "rationele, doelgerichte" maatregelen eist)—verergert het wantrouwen, terwijl oppositiepartijen als Vooruit en PTB herhalen dat belasting op surwinsten (miljarden opbrengst) de enige rechtvaardige oplossing is. De Smet (Les Engagés) stelt dat de kortetermijncrisis (zoals het behoud van bestaande kernreactoren) onbeantwoord blijft, ondanks langetermijnambities.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le ministre, cela fait un mois et demi que les prix de l'énergie explosent, un mois et demi que vous regardez passer la tempête, les bras croisés, un mois et demi, surtout, que vous abandonnez les ménages et les entreprises. Monsieur le ministre, un Belge sur deux dit aujourd'hui qu'il ne sait pas comment il va faire si les carburants continuent à augmenter. Un sur deux, ce n'est plus un épiphénomène, c'est un véritable cri d'alarme. Partout en Europe, les gouvernements agissent, ils amortissent, ils protègent, ils anticipent et vous, vous communiquez. Vous essayez d'imposer votre récit mais malheureusement pour vous, monsieur le ministre, plus personne ne vous croit.

  Le 3 avril, vous nous avez annoncé avoir trouvé un accord pour soutenir les ménages, et pour prendre des mesures pour les entreprises. Et puis votre gouvernement est parti en vacances, pendant que les gens comptaient les kilomètres. Nous sommes 15 jours plus tard, monsieur le ministre, et toujours rien. Pas un euro pour les familles, pas un euro pour les travailleurs et pas un euro pour les indépendants. Après des semaines d'inaction, votre plan: 42 millions d'euros pour 11 millions de Belges, ça fait moins de 4 euros par personne. Ce n'est même pas deux litres de mazout, c'est une aumône, c'est une gifle, et je prends même cela pour de la provocation. Et pendant ce temps-là, le prix du plein dépasse les 110 euros. Les travailleurs ne font pas un seul plein par mois, ils en font plusieurs par mois pour aller bosser.

  Monsieur le ministre, ce que vous proposez, ce n'est pas une réponse, c'est un aveu d'impuissance. C'est surtout un choix politique indigne. Et ça, personne ne l'oubliera!

  J'ai deux questions simples. Quand allez-vous sortir de la communication pour entrer dans l'action? Quand allez-vous enfin protéger celles et ceux qui travaillent, qui roulent et qui se chauffent?

  Marc Lejeune:

  Monsieur le ministre, chers collègues, en pleine crise énergétique majeure, avec des prix du pétrole, du mazout et du gaz qui explosent, ENGIE continue patiemment de démonter Tihange 1. Et pourtant, que nous reste-t-il sinon l'électricité et notre indépendance énergétique pour faire face à nos besoins?

  L'électrification de nos usages fait partie de LA solution pour répondre à nos besoins en énergie. Elle est compatible avec la transition énergétique et constitue un levier essentiel pour renforcer notre indépendance et notre souveraineté. Alors même que nous n'en avons jamais eu autant besoin, la Belgique connaîtra cette année la production d'électricité nucléaire la plus faible de son histoire avec pour conséquence, bien évidemment, une hausse des importations.

  Pendant ce temps, ENGIE poursuit à marche forcée le démantèlement de Tihange 1. C'est difficilement compréhensible et, dans ce contexte de crise, est-ce bien cohérent? L'une de vos grandes priorités pourtant, monsieur le ministre, et vous savez que nous la soutenons pleinement, est ce renforcement du nucléaire, dont la prolongation de Tihange 1 fait partie.

  Notre part nucléaire est déjà fortement réduite. Il ne nous reste plus que Tihange 3 et Doel 4, en activité prolongée. Vous avez vous-même évoqué la nécessité de maintenir d'autres capacités. Ne finirons-nous pas par atteindre des failles irréversibles dans ce démantèlement?

  Monsieur le ministre, envisagez-vous de conserver au minimum la disponibilité de Tihange 1 et, le cas échéant, de suspendre ce démantèlement au regard du contexte énergétique actuel, voire d'examiner aussi la situation de Doel 1 et de Doel 2? Avez-vous des informations à nous fournir quant aux phases d'avancement du démantèlement de Tihange 1?

  J'attends vos réponses, et je vous en remercie déjà.

  Oskar Seuntjens:

  Al langer dan een maand is er een oorlog bezig in Iran. Al langer dan een maand zien de mensen de prijzen aan de pomp stijgen. Al langer dan een maand wachten de mensen op perspectieven.

  Tegelijkertijd begrijpen de mensen heel goed wat de budgettaire situatie van ons land is, mijnheer de minister. Ze begrijpen dat we niet aan iedereen massa’s geld kunnen geven, omdat we het eenvoudigweg niet hebben.

  U zult het wel met mij eens zijn dat er mensen zijn die niet een beetje, maar extreem hard getroffen worden door die oorlog, zonder dat ze er ook maar iets aan kunnen doen. U moet zich eens inbeelden dat u een dokwerker bent en dat u elke dag naar de haven van Antwerpen moet rijden. U hebt geen alternatief voor de wagen. Elke keer betalen de dokwerkers aan de pomp de volle pot. Of u moet zich inbeelden dat u een alleenstaande moeder bent en de luxe niet hebt om uw appartement beter te isoleren, laat staan een warmtepomp te installeren.

  Wat moeten die mensen denken als ze zien dat er anderen zijn, dat er bedrijven zijn, energiebedrijven, die hun broek niet scheuren, maar integendeel hun zakken vullen met oorlogsgeld?

  Mijnheer de minister, daar is maar één woord voor. Dat is onrechtvaardig.

  Daarom vragen wij met Vooruit opnieuw een overwinstbelasting in te voeren voor de energiebedrijven, opdat we die middelen kunnen gebruiken om ze te geven aan de mensen die alweer de dupe zijn van de Trumps, de Poetins en de Netanyahus van deze wereld.

  Ik heb goed nieuws. Europa heeft gezegd dat het mag. Er is dus geen enkel excuus meer, mijnheer de minister. De vraag is vooral: zult u het ook doen?

  Steven Matheï:

  Mijnheer de minister, de energieprijzen aan de pomp zijn historisch hoog. Dat is pijnlijk voor wie absoluut de auto nodig heeft om de kinderen naar school of naar de kinderopvang te brengen of om te gaan werken, omdat men geen alternatief heeft, omdat men vroeg moet beginnen of te ver van het station af woont en er eerst naartoe moet rijden. De vraag is hoe we hen kunnen tegemoetkomen, gelet op de precaire budgettaire situatie. (…)

  (De heer Steven Matheï wordt onwel en verlaat onder begeleiding het halfrond.)

  Voorzitter:

  We schorsen vanzelfsprekend even de zitting.

  De vergadering wordt geschorst van 16.19 uur tot 16.28 uur.

  La séance est suspendue de 16 h 19 à 16 h 28.

  We hervatten de zitting. Collega Matheï krijgt alle nodige zorgen. We wensen hem natuurlijk het allerbeste.

  François De Smet:

  Monsieur le président, j’ai une pensée pour notre collègue Steven Matheï, en espérant qu'il nous revienne très rapidement.

  Monsieur le ministre, comme en 2022, notre pays et son gouvernement se retrouvent surpris par une crise de l'énergie qui nous rappelle l'incroyable dépendance de l'Europe en matière énergétique.

  Au-delà des mesures que le gouvernement finira peut-être enfin par prendre, il est temps d'avancer sur la vision stratégique nucléaire que votre parti, le MR, a tant vantée en campagne et dont on ne voit toujours pas le début d'un atome depuis un an.

  Mais on avance, puisque vous annoncez, je cite, "une feuille de route concrète sur le nucléaire pour le 21 juillet". Nous voilà sauvés, si du moins cette feuille de route lève les contradictions de votre politique.

  Premièrement, sur Doel 1, Doel 2, Tihange 1, votre feuille de route proposerait de demander à l'AFCN de rouvrir de sa propre initiative les dossiers de prolongation de ces réacteurs. Or vous avez admis vous-même ici que l'AFCN exige qu'un tel dossier soit déposé par l'exploitant. Rappelons aussi que le CEO d'ENGIE martèle depuis longtemps que Tihange 1 est une discussion du passé et que sa prolongation est impensable.

  Deuxièmement, votre feuille de route évoquerait le dégagement de moyens pour renforcer la capacité d'action de l'autorité fédérale afin de se muscler face à ENGIE. Pourtant, vous avez évoqué, encore ici même, que les accords Phœnix limitent votre marge de manœuvre.

  Et puis, il y a l'urgence du calendrier, monsieur le ministre. Vous promettez un plan pour juillet; mais les permis de démolition pour les tours de refroidissement de Tihange 1 et 2 ont déjà été octroyés. Le démantèlement commencera bientôt. Juillet, ce sera trop tard.

  Confirmez-vous que cette feuille de route contiendra enfin des mesures contraignantes pour stopper les démolitions et un calendrier de négociations pour la prolongation de Doel 4 et Tihange 3 à 20 ans, avec ou sans ENGIE?

  Monsieur le ministre, vous vous êtes vous-même fait surnommer Atomic Boy . Je crois qu'il est grand temps qu' Atomic Boy sorte de son carton d'emballage et nous montre ce qu'il sait faire. Merci.

  Rajae Maouane:

  Monsieur le président, j'adresse une petite pensée à notre collègue Matheï et j’espère qu’il va mieux.

  Monsieur le ministre, depuis l’attaque illégale des États ‑ Unis et d ’ Isra ë l contre l'Iran et le Liban, les prix de l ’é nergie explosent. Cela fait des semaines que les Belges voient leurs factures s ’ envoler. Et votre gouvernement ne fait rien. Pire encore, depuis quelques jours, nous assistons à un spectacle assez triste et assez lamentable au sein de votre majorité.

  D’un côté, nous constatons des menaces de blocage de votre président de parti, des sorties médiatiques et des tensions internes. De l’autre, votre premier ministre répète qu'il n'y a pas d'argent pour aider les ménages face à l’explosion des prix de l’énergie. En revanche, c'est le jackpot pour M. Francken, ses drones, ses avions et ses armes de guerre. Pendant que votre gouvernement se divise, les factures continuent d’augmenter. Les gens n’ont pas le luxe d’attendre. Ils paient encore et toujours plus cher.

  Monsieur le ministre, j'aimerais comprendre. En ce moment, cinq pays européens demandent à la Commission européenne de réactiver une taxe sur les surprofits des entreprises énergétiques. Un rapport de Greenpeace indique, du reste, noir sur blanc que les compagnies pétrolières engrangent 2,3 millions de surprofits par jour sur le dos des citoyens, des citoyennes et des petites entreprises; et cela, sans compter les profits issus de la spéculation.

  Avec le gouvernement précédent, nous avions mis en place cette taxe sur les surprofits. Elle avait rapporté des milliards en 2022. Taxer les surprofits est une mesure concrète. Cela permet de financer des aides ciblées, en allant chercher l’argent là où il est, sans faire payer une fois de plus les citoyens. La Vivaldi – qui n’était pas parfaite, mais que vous aimez bien critiquer – avait également élargi le tarif social, protégeant ainsi un million de ménages belges face à la hausse des prix de l’énergie.

  Le gouvernement se réunit demain pour discuter des mesures à prendre afin de soulager les factures de nos concitoyens et concitoyennes. Monsieur le ministre, la Belgique va ‑ t ‑ elle mettre en place cette taxe sur les surprofits? Assumez ‑ vous votre choix de prot é ger les grandes compagnies p é troli è res plut ô t que les m é nages? Votre gouvernement est ‑ il aujourd ’ hui trop divis é pour prendre des mesures fortes afin de faire baisser le prix de l ’é nergie? Je vous remercie pour vos r é ponses.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, we zijn al een aantal weken bezig over de vraag of er al dan niet energiesteun moet worden ingezet in het kader van de hoge energieprijzen. Tegelijk weten we dat de budgettaire situatie niet rooskleurig is en dat er geen middelen zijn. We weten ook dat experts afraden om brede energiesteun in te zetten, omdat dit de situatie nog erger zou kunnen maken. We zitten bovendien aan het einde van het stookseizoen, wat maakt dat het allemaal iets minder precair is. Daarnaast zien we een aantal evoluties op de energiemarkt die in de juiste richting gaan. De prijzen zijn iets minder hoog. Voor verwarmingsbrandstoffen liggen de huidige prijzen bijvoorbeeld 20 tot 30 % lager dan een aantal weken geleden, toen ze een piek bereikten.

  We lazen vandaag in de krant dat de Nationale Bank het riedeltje ontkracht dat de overheid slapend rijk wordt met deze crisis. Integendeel, in de komende jaren zullen we wellicht een stuk meer moeten uitgeven om bepaalde kosten als gevolg van die energiecrisis te dekken. Mijn fractie heeft steeds aangehaald dat als er energiesteun moet komen, die zeer doelgericht moet zijn. Die kan alleen terechtkomen bij mensen die het absoluut nodig hebben en moet ook beperkt zijn in de tijd.

  Mijnheer de minister, u hebt de opdracht gekregen om een aantal maatregelen voor te bereiden. Ik denk aan verwarming voor kwetsbare gezinnen en maatregelen voor woon-werkverkeer. Het is dan ook op zijn plaats om te vragen wat de stand van zaken is. Op welke manier kunnen we daarmee omgaan? Hoe kijkt u vandaag naar het concept van energiesteun en wat moet dat inhouden? Welke scenario’s hebt u voorbereid en over welke grootteorde spreken we dan?

  Roberto D'Amico:

  Monsieur le président, j'ai tout d'abord une pensée pour mon collègue Steven Matheï.

  Monsieur le ministre, depuis un mois et demi, les prix de l'énergie augmentent à la suite de l'agression des États-Unis et d'Israël sur l'Iran et le Liban. La grande majorité des pays européens ont déjà pris des mesures, 18 pays européens sur 27. En Belgique, rien, nada , que dalle! Vous allez même augmenter les accises sur le gaz et le mazout. On vient d'en apprendre le report, c'est un minimum! Il faut supprimer définitivement cette hausse de taxes.

  Depuis des semaines, on vous interroge et on vous appelle à prendre des mesures. À chaque fois, c'est la même chose. Vous monitorez, vous observez, mais en fait vous regardez aveuglément. Monsieur le ministre, vous rendez-vous compte que, chaque semaine, c'est plus de 100 euros pour faire un plein? Plus de 100 euros! Vous rendez-vous compte que les travailleurs paient de plus en plus pour aller bosser?

  Monsieur le ministre, vous faites partie de la task force Énergie autour du premier ministre pour "proposer" des mesures. Je voudrais vous poser deux questions très simples.

  Premièrement, j'ai lu dans la presse qu'une baisse des accises sur le carburant n'est plus sur la table. Confirmez-vous que cette piste est abandonnée? Répondez tout simplement par oui ou non et ne venez pas avec une longue tirade pour noyer le poisson. Je veux simplement un oui ou un non sur la baisse des accises.

  Deuxièmement, si on se limite aux gains faits par l'État, l'aide sera insuffisante. Ce n'est pas à l'État de s'endetter pour bloquer les prix à la pompe. Ce sont les profiteurs de guerre qui doivent payer: Total, Shell, Exxon, etc. Ce sont eux qui font du surprofit. On compte déjà plus de 8 milliards de surprofit depuis le début de la guerre. Dès lors, une taxe sur les surprofits est-elle sur la table du gouvernement? Continuerez-vous à les regarder augmenter sans rien faire?

  À ces deux questions, monsieur le ministre, je vous demande de répondre par oui ou non. Pas plus!

  Mathieu Bihet:

  Monsieur le président, comme mes collègues, j'ai évidemment tout d'abord une pensée pour le collègue Matheï, en espérant qu'il recouvre la santé le plus vite possible.

  Chers collègues, voici mes réponses à vos différentes questions sur le volet aide.

  Zoals de premier gisteren heeft aangegeven, is het de bedoeling dat de regering morgen op de ministerraad beslissingen neemt over gerichte energiesteun. Zoals de premier benadrukte, moeten die maatregelen beperkt, tijdelijk en doelgericht zijn. Concreet gaat het, zoals voor de paasvakantie in het kernkabinet werd afgesproken, over steun voor kwetsbare huishoudens die hun woning verwarmen met fossiele brandstoffen en voor mensen die voor hun woon-werkverkeer uitsluitend op hun eigen wagen zijn aangewezen.

  Hier, les cabinets se sont réunis pour détailler les diverses mesures proposées et mises sur la table par l'ensemble des partis de la majorité, et se pencher sur elles. Ces échanges ont été fructueux et portaient sur différents aspects: tout d'abord les mesures de soutien aux ménages et aux travailleurs, mais aussi les mesures visant à garantir l'offre et celles travaillant sur la demande. Je ne peux pas anticiper les mesures qui seront décidées demain par le Conseil des ministres, mais je suis confiant que le Conseil des ministres pourra trancher et prendre des mesures soutenant tant les ménages que les travailleurs.

  J'en viens aux surprofits.

  Op aandringen van onder meer België zal de Europese Commissie uiterlijk op 22 april haar toolbox ter ondersteuning van consumenten en bedrijven voorstellen. Die zal vervolgens worden besproken tijdens de informele Europese Raad van staatshoofden en regeringsleiders op 23 en 24 april.

  Ce qui circule aujourd'hui notamment au sujet d'une éventuelle taxe sur les surprofits relève d'un projet de texte incomplet ayant fuité. La Commission indique, à ce stade, qu'elle examinera des initiatives nationales sans pour autant esquisser la mise en place d'une taxe sur les surprofits pilotée au niveau européen. Par ailleurs, des éléments cruciaux font encore défaut et le texte doit encore faire l'objet de discussions internes entre commissaires par exemple, de sorte que des modifications restent encore, à ce stade, très probables.

  Zodra we het voorstel ontvangen, zal meteen worden geschakeld, voortbouwend op de reeds lopende coördinatie en in nauwe afstemming met onze buurlanden.

  Pour ce qui est de l'offre, l'ambition de ce gouvernement est d'inscrire l'énergie nucléaire dans une perspective durable en Belgique. L'intention de ce gouvernement n'est pas d'en faire une politique conjoncturelle qui va s'arrêter à la fin de la législature, comme ce fut trop souvent le cas, mais bien un choix structurant pour les décennies à venir.

  Dans ce contexte, après avoir consulté l'ensemble des parties prenantes et des meilleures expertises et spécialistes disponibles en Belgique, nous avons décidé de nous inscrire dans l'approche méthodologique recommandée par l'Agence internationale de l'énergie atomique (AIEA), qui constitue, à ce jour, la référence internationale en la matière. C'est robuste et sérieux.

  Concrètement, cette approche implique au minimum trois éléments essentiels. Je les résumerai vu le temps de parole qui m'est imparti.

  Tout d'abord, l'élaboration d'un projet de programme nucléaire pour la Belgique; ce projet de programme sera notre plan Messmer. Ensuite, la mise en place en place d'un encadrement législatif permettant l'adoption et, surtout, encadrant les conséquences liées à l'adoption effective de ce programme nucléaire national. Enfin, la création d'un acteur dédié pour piloter ces travaux. Vous avez prévu cet outil dans l'article 25 de la loi du 17 mai 2025. Vous m'avez donné les instruments, que je vais donc utiliser. Je vais mobiliser cette disposition légale pour mettre en place un NEPIO. Un budget a d'ailleurs été débloqué à l'occasion du dernier contrôle budgétaire et nous allons l'utiliser. Cette structure de nature institutionnelle aura pour première mission de proposer ledit projet – le nouveau programme nucléaire belge – et de définir cette base légale permettant son adoption. Les travaux préparatoires sont en cours et mes équipes ont déjà des réunions avec l'AIEA. Je mettrai les bases en place pour l'opérationnalisation de cet NEPIO à brève échéance. C'est une priorité.

  Soyons lucides, tous les pays qui relancent aujourd'hui le nucléaire ont engagé ces démarches avant nous; je pense aux Pays-Bas, à la Suède, à la Pologne ou encore à l'Estonie. Oui, il fallait lever les interdictions il y a dix ans déjà et oui, il fallait préparer ce nouveau programme il y a cinq ans déjà.

  Patrick Prévot:

  Tout d’abord, monsieur le président, vous me permettrez d’exprimer, pour mon groupe et pour moi-même, nos pensées à l’égard de notre collègue Matheï, dont nous espérons qu’il se rétablira rapidement.

  Monsieur le ministre, sans transition, c’est trop tard, c’est trop peu et c’est trop mou. Vous paradez, vous communiquez, vous surcommuniquez, vous lancez des ultimatums. Il fallait encore voir, cette semaine, votre président de parti, Georges-Louis Bouchez, déclarer: "Je vais bloquer le gouvernement s'il ne prend pas de mesures", avant d’être, quelques heures plus tard, renvoyé à ses chères études par le premier ministre, qui a indiqué qu’il s’agirait de mesures limitées, temporaires et ciblées.

  Vous nous dites qu’un groupe de travail s’est penché sur la question hier, mais vous aviez déjà annoncé vous pencher sur cette question à la sortie du Conseil des ministres du 3 avril. Qu’avez-vous fait entre-temps? Certains membres de votre gouvernement sont partis en vacances, tandis que, dans le même temps, le prix à la pompe explose, que les gens ne savent plus se chauffer et qu’aucun euro n’a été dégagé pour les ménages, pour les travailleurs, pour les PME ni pour les entreprises. Quand allez-vous arrêter de communiquer?

  Marc Lejeune:

  À mon tour, mes pensées vont à notre collègue Matheï. J’espère qu’il se porte mieux et je forme des vœux pour sa santé.

  Monsieur le ministre, j’ai compris que vous ne pouvez pas nous en dire beaucoup plus sur vos négociations avec ENGIE. J’en profiterai pour rappeler que nous devons éviter toute action qui pourrait être irréversible et compromettre notre sécurité d’approvisionnement à l’avenir. Le contexte actuel nous montre clairement la nécessité de réduire autant que possible notre dépendance aux énergies fossiles et aux importations. Nous n’avons pas d’autre choix que de renforcer notre autonomie si nous voulons garantir un approvisionnement fiable et des prix soutenables pour nos concitoyens et nos entreprises.

  Nous savons déjà que, dans le domaine de l’électricité, le "tout, partout et tout le temps" est terminé et que les dix prochaines années seront particulièrement exigeantes en matière d’équilibre du système. Dans ce contexte, l’enjeu est simple: préserver les capacités pilotables dont nous disposons encore. J’ai entendu que cette question faisait partie de vos priorités et que des travaux se poursuivaient. Je l’espère. Je vous remercie de suivre ces travaux. Nous les suivrons avec vous.

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de minister, soms hoeven wij het niet moeilijker te maken dan het is. De vorige regering, waarvan u ook deel uitmaakte, heeft ook de overwinsten van de energiebedrijven kunnen belasten. Die maatregel was toen heel erg belangrijk voor Vooruit. Vandaag, nu er een nieuwe energiecrisis is, stelt Europa opnieuw dat dat kan en dat wij de overwinsten van energiebedrijven mogen belasten.

  Daarom legt Vooruit de maatregel opnieuw op tafel, omdat hij logisch en rechtvaardig is. De energiebedrijven krijgen nu immers extra winsten, zonder dat ze daarvoor extra moeten werken. Het zou veel rechtvaardiger zijn mochten wij die winsten gebruiken om aan de mensen te geven die het geld vandaag het meest nodig hebben.

  Vooruit zal daarvoor blijven vechten.

  François De Smet:

  Merci, monsieur le ministre. Première information: le MR a abandonné le cliquet inversé. Pendant trois semaines, vous en parliez ici à chaque séance. Pour la première fois, vous n’en parlez plus. Vous avez donc perdu et abandonné. Cela ne figurera pas dans l’accord de demain. C’est dommage, parce que c’est sans doute l’outil – que nous soutenions – qui permet le plus de faire face à l’imprévisibilité.

  Deuxièmement, sur le nucléaire: sur le long terme, je vous crois et je vous soutiens. Vous mettez vraiment ce qu'il faut en place. Pour le moyen et le court termes, vous ne répondez pas. Rien sur la manière d'empêcher le démantèlement des réacteurs actuels. Rien sur la prolongation après 2035 de Doel 4 et Tihange 3. Rien sur la relation que ce gouvernement entretient ou non avec ENGIE. Allez-vous essayer de leur forcer la main? Négociez-vous? Faites-vous semblant de négocier?

  On le sait: hier, c'était l'Ukraine; aujourd'hui, c'est l'Iran. Demain, ce sera encore autre chose. Nous devons absolument sortir de la dépendance aux énergies fossiles avec du nucléaire et du renouvelable. Cela se prépare dès maintenant, pour le long terme, mais aussi pour le court terme.

  Rajae Maouane:

  Monsieur le ministre, merci pour vos réponses, mais elles sont vraiment loin d'être à la hauteur. Nous sommes en pleine crise. Des civils au Liban et en Iran meurent sous les bombes israéliennes et américaines. Pendant que nos concitoyens, ici, se privent pour se chauffer, pour se nourrir, pour aller bosser, vous continuez à ne rien faire.

  Les Belges réclament des solutions; et il y en a un paquet! Je vous en ai donné quelques-unes: restaurer le tarif social, taxer les surprofits de guerre, investir dans les énergies renouvelables. La Commission européenne, d'ailleurs, dit que c'est aux États membres d'avancer. La Belgique peut donc avancer. Eh bien, avançons! Je vous donne ici une solution en or. C'est du concret. Elle ne coûte pas un balle. Elle va rapporter des milliards pour protéger les Belges. Allez-y! Avançons! Je vous mets au défi.

  Bert Wollants:

  Dank u wel voor uw antwoorden, mijnheer de minister. Ik meen dat het van zeer groot belang is dat er morgen op een rationele manier naar dit dossier gekeken wordt.

  Ik hoor heel veel mensen die de zaak aan het opkloppen zijn en die aan het proberen zijn, bijvoorbeeld voor verwarmingsbrandstoffen, dingen te krijgen die ze in de vorige legislatuur bij de huidige prijzen zelf niet in gang gezet hebben. Die dingen zijn pas veel later gekomen en bij veel hogere prijzen. Laat u alstublieft niet door hen leiden. Laat u leiden door wat rationeel is en door wat absoluut nodig is in dit verhaal.

  Als het gaat over de nucleaire piste weet u dat we daar een zeer grote voorstander van zijn. We zullen u daar altijd in steunen. Er moeten stappen vooruit gezet worden. U hebt heel duidelijk aangegeven dat u die stappen aan het zetten bent. Uiteraard begrijpen we dat u niet kunt onderhandelen met de fanfare op kop. We weten dat. Zo is dat nu eenmaal. We steunen u dus in uw gesprekken die ervoor moeten zorgen dat we op het juiste punt uitkomen en dat we onze toekomst veiligstellen.

  Roberto D'Amico:

  Monsieur le ministre, vous dites que les mesures seront ciblées. Par là même, vous reconnaissez publiquement que la baisse des accises ne sera pas sur la table du gouvernement. Et le MR de crier partout dans la presse, à la radio – pas plus tard qu'avant-hier – que vous baisserez les taxes sur les carburants. En réalité, vous confirmez que vous comptez les maintenir. Vous vous dites contre les taxes? Je veux bien vous croire, mais contre les taxes de qui? Celles des multinationales, ceux qui sont en train de réaliser des profits énormes grâce à la guerre? Là, vous êtes contre les taxes. C'est même un tabou pour vous d'imaginer taxer ces gens-là. Vous invoquez l'Union européenne. Mais l'Union européenne vous donne l'autorisation. Elle vous y autorise, lisez bien. Par contre, quand il s'agit de taxer la classe travailleuse, plus de problème. Si l'on vous laissait faire, vous parleriez même d'augmenter encore ces taxes. Le MR, s'il vous plaît, cessez votre hypocrisie!

• Vraag: De onenigheid binnen de regering over de crisis

  Vraag: De kakofonie binnen de regering met betrekking tot de crisis

  Vraag: De onenigheid binnen de regering rond de energieprijzen en de afschaffing van de Senaat

  Vraag: De explosieve stijging van de energieprijzen

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De internationale geopolitiek en het EU-standpunt inzake energie

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De evolutie van de energieprijzen

  klimaat, energie en landbouw

  De onenigheid binnen de regering over de crisis
  De kakofonie binnen de regering met betrekking tot de crisis
  De onenigheid binnen de regering rond de energieprijzen en de afschaffing van de Senaat
  De explosieve stijging van de energieprijzen
  De energieprijzen
  De internationale geopolitiek en het EU-standpunt inzake energie
  De energieprijzen
  De energieprijzen
  De evolutie van de energieprijzen
  Politieke verdeeldheid en energiecrisis in binnen- en buitenland summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 2 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert de regering scherp omdat ze niet ingrijpt tegen de recordhoge brandstof- en energieprijzen die gezinnen en bedrijven verstikken, terwijl buurlanden wel maatregelen nemen zoals prijsplafonds of belastingverlagingen. Volgens critici als Coenegrachts (N-VA), Prévot (PS) en Van Lysebettens (Groen) profiteert de overheid via extra btw-opbrengsten van de crisis en moeten meeropbrengsten en winsten van oliemaatschappijen worden herverdeeld via een omgekeerde cliquet of belasting op overwinsten, maar premier De Wever (N-VA) ontkent dat de staat rijker wordt en waarschuwt dat vraagstimulering de crisis alleen verlengt. De Wever benadrukt dat structurele oplossingen zoals kernenergie behouden, Europese regelgeving herzien en energie-onafhankelijkheid vergroten prioriteit moeten zijn, terwijl kortetermijnmaatregelen beperkt en gericht moeten blijven om de begroting niet verder te belasten. MR-voorzitter Bouchez pleit voor snelle steun aan werkenden maar ook voor realisme: fossiele afhankelijkheid blijft decennia nodig, en goedkope energie is cruciaal voor industrie en transitie. De discussie ontaardt in beschuldigingen van politiek theater (PS, VB) en tegenstrijdig beleid (bv. N-VA’s keuze voor Europese koolstoftaks), terwijl partijen als cd&v en Les Engagés tijdelijke, gefinancierde prijsplafonds voorstellen maar de regering weigert te zwichten voor "helikoptergeld" zonder duurzame impact.

  Steven Coenegrachts:

  Premier, vanochtend ben ik gaan tanken, samen met heel veel andere mensen die voor de auto geen alternatief hebben, mensen die met de auto hun kinderen naar school brengen, boodschappen doen en gaan werken. Probeer als verpleegkundige maar eens in het ziekenhuis te geraken als je shift om 6.30 uur begint.

  Die mensen hebben allemaal dezelfde vraag, premier. Waarom helpt deze regering mij niet? Waarom grijpt de regering niet in op de prijzen aan de pomp? Het antwoord op die vraag is heel simpel. De begroting van deze regering is aan het kapseizen. Om te vermijden dat die kapseist, zegt u: tank maar vol, tank mijn zakken maar vol met btw en accijnzen, dan lost alles zich vanzelf op.

  Wat is de realiteit? U rekent op een pakjestaks, maar Europa heeft die overgenomen. U rekent op een pensioenhervorming, maar u hebt die hier te laat ingediend. U rekent op twintig arizonataksen, maar die zijn hier nog niet goedgekeurd. U rekent op een btw-hervorming, maar u hebt er een stinkende kameel van gemaakt en we horen daar niets meer van.

  Voor veel mensen was dat slechte theater van de voorbije maanden een ver-van-mijn-bedshow. Dat speelde zich af in Brussel, in de Wetstraat. Vandaag voelen ze uw slechte theater rechtstreeks in hun portemonnee, waar het pijn doet. Er is wel een silver lining . Optimism is a moral duty . Ik voel consensus ontstaan voor een omgekeerde cliquet. De MR is voor, Vooruit is voor, Les Engagés is voor. Cd&v zegt: enerzijds en anderzijds, we zullen wel zien.

  Premier, zult u vrijdag eindelijk die omgekeerde cliquet invoeren?

  Jeroen Van Lysebettens:

  Mijnheer de premier, we worden geconfronteerd met een enorme aanbodschok in het energielandschap. Die treft de gezinnen, de bedrijven en uiteraard ook de overheid. Stijgende prijzen, stijgende inflatie, stijgende tekorten. Het is niet de eerste keer en het zal ook niet de laatste keer zijn, zolang jullie ons blijven vastkoppelen aan het fossiele infuus, dat afhankelijk is van de grillen van buitenlandse dictators.

  Terwijl de regeringspartijen over elkaar buitelen met allerlei ideeën en het ene voorstel na het andere lanceren, blinkt de regering, en zeker de minister van Energie, uit in nietsdoen en in uitstellen. Nochtans moeten jullie de energietransitie nu versnellen. Haal die 180 euro aan federale belastingen uit de elektriciteitsfactuur. Versterk het elektriciteitsnet en verhoog onze eigen productie via de uitbouw van windenergie op de Noordzee. Die is stopgezet vorige zomer en nog altijd niet opnieuw opgestart, terwijl hernieuwbare energie nooit vastzit in de Straat van Hormuz en niet afhankelijk is van de constante import uit het Midden-Oosten of Rusland.

  Dat is het meest evidente wat jullie nu moeten doen, namelijk onze windcapaciteit uitbouwen. Dat zeg ik niet alleen, dat zei ook Bart De Wever in Hamburg. Ook Vlaams minister-president Diependaele zei in Noorwegen dat we alle expertise hebben om in België offshorewindparken te bouwen. Herinner u dat wanneer u terug in België bent. Doe dat ook in onze Noordzee. Ga nu eindelijk aan de slag om onze economie robuuster te maken, onze energieonafhankelijkheid uit te bouwen en onze burgers mee te laten delen in de energiewinsten via burgerparticipatie en via een stabiele energiefactuur.

  Vandaar mijn vraag, premier. Zult u minister Bihet tot spoed aanmanen om eindelijk te werken en die windenergie te realiseren?

  Barbara Pas:

  Mijnheer de premier, u herhaalt regelmatig hoe moeilijk en zwaar uw taak wel is, bijna alsof u zelf niet voor de regering hebt gekozen. Blijkbaar geldt dat ook voor de oppositie. Voor de arizonaregering kunnen wij nooit goed doen. Als wij inhoudelijk terechte kritiek hebben, als wij ons verzetten tegen uw asociale en kille belastingverhogingen op gas en brandstof bijvoorbeeld of als wij zaken wegstemmen, zoals wij dat vandaag met volle overtuiging zullen doen met uw schandalige meerwaardebelasting, dan is dat obstructie. Als wij willen voorstemmen, is het weer niet goed. Franstaligen zijn voor de afschaffing van de Senaat, maar als het Vlaams Belang voor is, zijn zij tegen. Werkelijk alle redenen zijn goed voor de MR en Les Engagés om het enige kleine institutionele hervormingspunt in uw regeerakkoord te saboteren. Het zal plezant worden op het kernkabinet morgen, want dezelfde partijen koppelen daaraan ondertussen maatregelen om de energieprijzen te temperen, terwijl u weigert daarop in te grijpen.

  Mijnheer de premier, zou u met uw kibbelkabinet niet beter eens aan de burgers denken en eindelijk iets doen aan de stijgende energieprijzen? Ik heb hier vorige week verwezen naar Italië, Hongarije, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Griekenland, Portugal en Kroatië. Intussen hebben ook Australië, Polen, Zweden, Slovenië, Cyprus en Ierland energiemaatregelen genomen. Wanneer volgt u? Wanneer zult u eindelijk maatregelen nemen, door taksen te verlagen in plaats van te verhogen om tanken, gas en stookolie betaalbaar te houden?

  Misschien vraag ik beter ook ineens of u nog vóór de stemming in de Senaat morgen een etentje met Bouchez hebt gepland.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, cela fait cinq semaines que les gens sont inquiets, que les gens passent à la caisse et que votre gouvernement regarde ailleurs. Je ne sais pas si vous avez fait le plein récemment. Moi oui, et, si vous l'aviez fait, vous auriez vu les mines déconfites des gens qui sont en train de faire le plein à la pompe.

  Entre le 28 février et aujourd'hui, le plein a pris plus de 20 euros. C'est 20 euros de plus juste pour aller travailler, conduire les enfants à l'école ou à la crèche. Et, pour remplir sa cuve à mazout, c'est 3 000 euros, uniquement pour se chauffer.

  Alors, oui, monsieur le premier ministre, à ce prix-là, les gens pensent à vous. Tous les jours, mais, je vous rassure, pas toujours en bien car, cinq semaines plus tard, qu'avez-vous fait? Rien. Même pas un geste, même pas un signal.

  Pendant ce temps-là, les pétroliers, eux, se portent très bien: 2,3 millions d'euros de profits excessifs chaque jour en Belgique, 2,3 millions d'euros par jour! Visiblement, eux, ils ont réussi à vous convaincre.

  Monsieur le premier ministre, quand vous entendez ces montants, ne pensez-vous pas qu'il y a de quoi financer des mesures concrètes? Aujourd'hui, ce que les gens voient, c'est un gouvernement lent et des factures très, très rapides. Et, aujourd'hui précisément, nous, le groupe PS, déposons un texte pour lequel nous demanderons d'ailleurs l'urgence. Notre proposition est claire: bloquer le prix des carburants et du mazout avec compensation, ce qui est faisable très rapidement. Puisque vous n'avez pas d'idée, nous vous en donnons.

  Monsieur le premier ministre, face à votre inaction, je n'aurai qu'une seule question. Qu'attendez-vous?

  Sofie Merckx:

  Monsieur le premier ministre, les gens sont en train de souffrir de la montée des prix de l'énergie. Une dame m'a ainsi envoyé un message m'indiquant qu'elle versait dans sa cuve à mazout 20 litres par 20 litres, car il lui est impossible de payer pour la remplir convenablement. Quelqu'un m'a également dit qu'il avait dû payer plus de 100 euros pour un plein afin d'aller travailler et d'accomplir des choses essentielles. Pendant que le peuple est en train de souffrir, vous ne faites rien. Plusieurs de nos voisins prennent des mesures, mais la Belgique n'a toujours rien décidé.

  Qu'avons-nous appris hier par la voix de M. Crucke sur le plateau de la RTBF? Nous avons appris qu'aucune mesure ne serait présentée demain en Conseil des ministres. Comment est-ce possible? Certes, Les Engagés et le MR montent au créneau et diffusent des vidéos sur les réseaux sociaux, mais rien de concret ne se décide.

  Pendant que les gens souffrent, certains en profitent. D'abord, les multinationales du pétrole font du bénéfice à crever, mais il y a aussi l' É tat. En effet, quand le prix à la pompe monte, les rentrées fiscales augmentent automatiquement, étant donné que la TVA est un pourcentage calculé sur le prix. Nous avons estimé que cela faisait environ 74 millions d'euros par mois. Qui les paie? Ce sont les gens, quand ils vont faire le plein.

  Monsieur le ministre, pouvez-vous me dire si figure à l'ordre du jour de demain une initiative relative aux rentrées fiscales? Pouvez-vous me confirmer l'existence de rentrées supplémentaires consécutives à la hausse des prix? Envisagez-vous, par exemple, de taxer les surprofits des multinationales du pétrole?

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le premier ministre, je trouve cette Assemblée assez extraordinaire en termes de pensée magique! Ceux qui vous disent aujourd'hui qu'on doit intervenir quant au prix de l'énergie et qui nous disent qu'on doit être autonomes, sont les mêmes qui ont lutté contre le nucléaire pendant plus de 25 ans – je regarde du côté gauche de l'hémicycle –, ce qui nous a amené aujourd'hui à cette situation de dépendance. Ce sont également ceux qui ont voté des législations comme RED III et ETS2 au Parlement européen, qui auront pour conséquence que le prix de 2 euros à la pompe sera le prix à l'avenir, c'est-à-dire le prix normal à partir de 2028.

  Monsieur le premier ministre, pendant ce temps-là, tous ceux qui viennent pleurer devant vous pour des interventions sont ceux qui qui s'opposent à ce que nous puissions participer à une coalition avec la France et la Grande-Bretagne pour sécuriser le détroit d'Ormuz, ce qui permettrait de libérer des quantités de pétrole sur le marché. Ce sont ceux qui nous ont demandé de boycotter la Coupe du Monde au Qatar, alors que nous avons plus que jamais besoin du Qatar pour notre approvisionnement en gaz. Ce sont ceux qui nous demandent de couper les relations avec les États-Unis, dont nous avons besoin pour notre approvisionnement énergétique.

  Monsieur le premier ministre, cette pensée magique les met manifestement fort mal à l'aise.

  À court terme – et vous connaissez notre position – , une intervention immédiate est nécessaire pour venir en aide aux femmes et hommes qui travaillent dans notre pays. Au-delà, nous devons également garantir une sécurité d'approvisionnement en pétrole et en gaz pour les années à venir ainsi que mettre un terme à ces législations européennes qui rendent l'énergie trop chère pour nos concitoyens.

  Marc Lejeune:

  Monsieur le premier ministre, 2,33 euros, c'est le prix d'un litre de diesel à la pompe ce matin. Pour beaucoup de nos concitoyens, ce n'est plus une hausse, c'est une impasse. C'est le travailleur qui hésite à prendre sa voiture pour aller travailler. C'est l'indépendant qui voit ses coûts exploser et son entreprise en péril. Les transporteurs, les soins à domicile, les aides ménagères, tout le monde est en difficulté. C'est la famille qui doit arbitrer entre se déplacer et boucler ses fins de mois.

  Dans le même temps, les contrats de fourniture d'énergie explosent. Face à cela, une question simple se pose: peut-on rester les bras croisés? La réponse est clairement non. Oui, nous devons aussi préserver nos finances publiques, c'est indispensable; mais non, nous ne pouvons pas accepter une telle escalade des prix sans réagir.

  Par ailleurs, comme l'indique l'Agence internationale de l'énergie, vu le risque potentiel de pénurie, on ne peut pas non plus se passer de recommandations visant à diminuer la consommation pour ceux qui le peuvent.

  Au-delà de cela, Les Engagés veulent être clairs: des solutions immédiates existent, comme nous le proposons depuis plusieurs semaines. En temps de crise, et de manière ciblée, nous proposons d'agir autour de différentes priorités: plafonner les prix et appliquer le cliquet inversé. En effet, nous plaidons pour le cliquet inversé afin d'aider la classe moyenne, plus particulièrement au moyen de mesures ciblées comme les aides aux gens qui en ont le plus besoin.

  Dans la réalité budgétaire que l'on connaît, il est hors de question de laisser exploser les coûts. Nous devons éviter des pics de prix insoutenables et faire baisser les prix à la pompe. Il faut aussi maintenir la TVA à 6 % sur le gaz et l'électricité, je le rappelle. Surveiller et empêcher les surprofits dans le secteur énergétique nous semble aussi prépondérant. Aujourd'hui, il faut agir concrètement, ici et maintenant.

  Monsieur le premier ministre, le gouvernement va-t-il freiner cette hausse des prix à la pompe à l'aide de mesures ciblées et temporaires, à l'inverse du gouvernement précédent, qui a laissé courir des mesures inutiles quand les prix sont revenus à la normale? Êtes-vous prêt à envisager un mécanisme de plafonnement des recettes fiscales, activable en période de crise, qui protège les citoyens sans mettre en péril les finances publiques?

  Nos concitoyens attendent des réponses (…)

  Steven Matheï:

  Mijnheer de premier, als politici komen we vaak onder de mensen. Momenteel houden twee zaken de mensen bezig. Ten eerste, de oorlog in het Midden-Oosten en de vragen wanneer die zal stoppen en wat we er nog van kunnen verwachten. Ten tweede, de hoge energieprijzen, de prijzen aan de pomp en de vraag of men beter kan overstappen van een variabel naar een vast energiecontract. Wij moeten oor hebben naar die grote bezorgdheid bij onze bevolking.

  Mijnheer de premier, u en uw regering hebben enkele weken geleden beslist om de prijzen te monitoren. Dat is absoluut een goede zaak. Ondertussen blijft de druk op de koopkracht stijgen. Voor ons moet u ook de meeropbrengsten bij de overheid, bijvoorbeeld door meer btw en meeropbrengsten bij bedrijven, in de gaten houden. Als er echt sprake is van meeropbrengsten, moeten die voor ons gaan naar degenen die ze het meeste nodig hebben, naar de ondersteuning van de gezinnen. Het kan niet dat de overheid, de bedrijven of eender wie rijker worden door de crisis, terwijl de gezinnen hun facturen niet kunnen betalen, hun verwarming een paar graden lager moeten zetten of tegen 70 km per uur op de snelweg naar hun werk moeten rijden.

  Mijnheer de premier, bent u van plan om ook de meeropbrengsten te monitoren? Welke gevolgen zulle u en uw regering daaraan koppelen?

  Bert Wollants:

  Collega’s, mijnheer de eerste minister, de energieprijzen houden de bevolking bezig en we hebben daar zeker begrip voor. Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat het aanbod van gas en andere brandstoffen onder druk staat en dat zien we in de prijzen. Experts zijn daarover duidelijk. Zij zeggen dat als men daar nu op ingrijpt, men er alleen maar voor zorgt dat die prijzen langer hoog blijven.

  Dat is dus geen oplossing. Het zorgt er niet voor dat de burgers beter af zijn. Integendeel, men zorgt er net voor dat de miserie langer blijft duren. Men kan, zoals Vivaldi, helikoptergeld gaan uitstrooien. Vivaldi heeft daar indertijd 10 miljard euro tegenaan gegooid, maar wat heeft dat de burgers uiteindelijk opgeleverd? Economen zijn daar zeer duidelijk over. Dat was volgens hen een foute manier om dat dossier aan te pakken en dat moeten we dus ook niet meer doen.

  Er zijn natuurlijk altijd partijen die daar anders over denken en zeggen dat we de beurzen zo ver mogelijk moeten opentrekken en met geld moeten smijten om toch maar te tonen dat we iets doen. Laat ons eerlijk zijn, dat is niet de oplossing. Men moet daar met een verantwoorde blik naar kijken en het bredere plaatje in ogenschouw nemen, want dat is absoluut belangrijk.

  We moeten echter ook eerlijk zijn. Dit is niet de eerste energiecrisis en het zal jammer genoeg ook niet de laatste zijn. We moeten dus onafhankelijker worden en ervoor zorgen dat we dat ook effectief doen. We moeten niet zoals de vorige regering verbieden om nog kerncentrales te bouwen, maar integendeel onze nucleaire capaciteit uitbouwen en ervoor zorgen dat we op die manier weerbaarder worden.

  Mijnheer de eerste minister, het is duidelijk wat we moeten doen voor de toekomst, namelijk die veiligstellen. Het regeerakkoord voorziet dat ook. Daarom vraag ik u op welke manier u deze situatie wilt aanpakken en hoe de regering ervoor zal zorgen dat we weerbaar worden, in plaats van de zakken van onze burgers verder leeg te kloppen door extra belastingen te heffen ten gevolge van al dat sinterklaasbeleid.

  Bart De Wever:

  Mijnheer de voorzitter, collega's, dank u voor de vele vragen.

  Wat de energieprijzen betreft, uiteraard heb ik begrip voor de bezorgdheden die in de samenleving worden geuit en die velen onder u hebben verwoord. Sta mij toe enig realisme in het debat te brengen, evenals sereniteit en enig sérieux. Velen hebben hier beweerd dat de overheid rijk zou worden van de hogere energieprijzen. Dat is natuurlijk niet juist. Ik denk dat wie dat beweert, dat eigenlijk ook wel weet, maar die waarheid niet van mij zal aanvaarden. Daarom raad ik die mensen ten zeerste aan om de analyse van professor Peersman te lezen die vandaag verschenen is in Het Laatste Nieuws , een populaire krant. Professor Peersman wijst erop dat die prijsstijgingen er niet voor zorgen dat de inkomsten uit accijnzen stijgen. Integendeel, die dalen. De btw zal uiteraard wel stijgen, maar daar kom ik nog toe, collega. Ik vraag een beetje sereniteit, sérieux en geduld. Accijnzen worden immers niet procentueel per eenheid geheven. We mogen bovendien hopen dat de vraag zal terugvallen. Het enige zinnige dat men kan doen bij een supply shock is werken op de vraag en die naar beneden halen, niet de vraag stimuleren, want ik denk dat ongeveer elke econoom en expert zal zeggen dat dat zowat het domste is wat men kan doen.

  Voor de overheid wordt de energiefactuur uiteraard ook veel duurder. De inflatie zorgt voor een snellere indexatie van de ambtenarenlonen, pensioenen en uitkeringen.

  Last but not least, het zal u misschien opgevallen zijn dat de rente op de schulden die we moeten afbetalen door het publieke beheer van onze financiën in het verleden pijlsnel oploopt. Het gaat om kolossale bedragen, om vele miljarden extra kosten voor de overheid. Daartegenover plaatst u een zeer kleine meeropbrengst uit de btw. Wees eerlijk, dat is niet ernstig.

  De conclusie van alle experten is dan ook dat de staat niet verdient aan hogere energieprijzen. De staat scheurt er zijn broek aan, en nog geen beetje.

  Alle experten die ik ken, tenzij u er kunt aanhalen die iets anders zeggen, raden aan om op een aanbodcrisis niet te reageren met maatregelen die de vraag stimuleren. Vanuit de Nationale Bank van België kwam exact hetzelfde geluid. Gouverneur Wunsch verwoordde het treffend: in een aanbodcrisis onbezonnen de vraag stimuleren, is zoals olie op het vuur gooien.

  Met andere woorden, dat deze crisis budgettaire ruimte zou creëren om helikoptergeld uit te geven, klopt feitelijk niet. De begroting van het land is bovendien geen helikopter, maar een duikboot. In een helikopter kan men de deuren nog openzetten, in een duikboot zou ik dat afraden voordat die aan de oppervlakte gekomen is. Daar zijn we met onze publieke financiën nog lang niet.

  Je tiens également à souligner que même des mesures fortes n'auraient qu'un effet très limité pour la population. Prenons la proposition des communistes, traditionnellement ceux qui veulent dépenser le plus d'argent public. Cette proposition se traduit par un impact de seulement quelques euros par habitant. Celui qui pense pouvoir en tirer un gain politique auprès de la population vit dans l'illusion.

  Dans ce même cadre, je souhaite également remettre en perspective le grand scandale évoqué ici concernant le transfert prévu des accises de l'électricité vers le gaz. Celui-ci entraînerait, dans les mois à venir, un glissement de quelques euros par mois. Pour être clair, il s'agit d'un transfert qui, à terme, nous sera de toute façon imposé par l'Europe dans le but d'encourager l'utilisation de l'électricité par rapport au gaz, ce qui est intelligent. Compte tenu du contexte géopolitique actuel, je pense que ce n'est pas du tout une incitation déraisonnable. Bien au contraire!

  Cela étant dit, je considère bien sûr que nous devons agir d'urgence pour maîtriser nos prix de l'énergie de manière structurelle, tant au niveau national qu'au niveau de l'Europe. Concrètement, cela signifie contribuer à augmenter l'offre, par exemple en maintenant autant que possible les centrales nucléaires ouvertes. Le ministre Bihet et moi-même y travaillons activement.

  Mijnheer Van Lysebettens, van Groen, als u spreekt over een fossiel infuus, moet u weten dat u ons daar heel sterk aan gehangen hebt.

  Cela signifie aussi, comme l’a évoqué M. Bouchez, revoir les réglementations irréalistes – ce qui est en cours en ce moment même au niveau européen. En outre, la Commission européenne proposera prochainement une boîte à outils de mesures adaptées, ciblées et temporaires ( tailored, targeted and temporary ).

  Ook de meeropbrengsten, mijnheer Matheï, zullen daarin worden meegenomen, maar dat is ook iets ingewikkelder dan sommige leden van de oppositie het voorstellen. Uit die toolbox zullen wij kunnen putten.

  Si une action s’avère nécessaire, le gouvernement a convenu que cette action s’inscrira (…)

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de voorzitter, de eerste minister wou meer ernst in het debat brengen, maar ik denk dat u zijn microfoon hebt afgezet, vooraleer hij daaraan kon beginnen.

  Mijnheer de premier, u werpt op dat de lonen door de inflatie stijgen, maar dat geldt voor alle bedrijven. De overheid zal meer betalen voor de energieprijzen van de kantoren, maar alle bedrijven moeten dat doen. Alleen is dat voor de overheid niet hetzelfde, want die krijgt automatisch de btw binnen van degenen die gaan tanken. De meeropbrengsten moet u via het omgekeerde cliquetsysteem teruggeven aan de mensen.

  U hebt morgen een keuze. Mijnheer Bouchez, mijnheer Matheï, mijnheer Prévot, mijnheer Wollants, staat u aan de kant van de overheid? Kiest u voor btw en taksen? Of staat u aan de kant van de burger en voert u het omgekeerde cliquetsysteem in? Dat is uw keuze morgen. Kies voor de burger.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Mijnheer de premier, zoals altijd bent u heel goed in het benoemen wat niet werkt. Wat niet werkt, is inderdaad de stimulering van de vraag, als er een aanbodcrisis is. Wat ook niet werkt, mijnheer Bouchez, is nog wat meer stoken in de Straat van Hormuz en juichen voor president Trump, als hij daar weer begint te bombarderen. Wat ook niet werkt, mijnheer Matheï, is de overwinsten monitoren.

  We verwachten van de regering maatregelen die wel werken. Wat werkt wel? Meer windmolens installeren. De Prinses Elisabethzone ligt klaar om uitgebaat te worden. Zet minister Bihet, die ook niet werkt, wel aan het werk. Stimuleer de transitie en verlaag de elektriciteitsprijs. Er zit een bedrag van 46 euro per megawattuur aan belastingen in de elektriciteitsprijs. Voer de transitie door en belast de overwinsten. (…)

  Barbara Pas:

  Mijnheer de premier, u bent een goede communicator, maar het verschil tussen N-VA-communicatie en N-VA-beleid is hemelsbreed. Nog geen veertien dagen geleden kondigde uw partijvoorzitster op de nationale tv aan dat ze de Europese koolstoftaks wilde uitstellen. Gisteren heeft de N-VA dezelfde Europese koolstoftaks in het Vlaams Parlement goedgekeurd. Dat bedrog zal de Vlaming, die vandaag al moeite heeft om de prijzen aan de pomp te betalen, tot 600 euro kosten. U weigert, in tegenstelling tot een aantal landen, om in te grijpen.

  Ik ben blij dat het Vlaams Belang vandaag uw nefaste taksverhogingen heeft kunnen uitstellen. Ik hoop dat van uitstel afstel komt, want de Vlaming is al genoeg uitgeperst.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, vous avez pris cinq minutes pour nous confirmer que vous ne feriez rien. En revanche, nous avons encore assisté à un beau sketch avec les partis de la majorité. Au MR, chaque semaine, on nous promet des mesures et, chaque semaine, cela fait "plouf": du vent, rien que du vent. Peut-être est-ce, dans le fond, une bonne nouvelle pour notre parc éolien. Du côté des Engagés, on a trouvé des solutions par la voix de Maxime Prévot, notamment: "Vous avez froid? Mettez un pull! Le plein est trop cher? Roulez moins!"

  Soyons sérieux, monsieur le premier ministre! Que dites-vous à l'aide-ménagère qui a besoin de son véhicule pour aller travailler? Que dites-vous aux petits indépendants qui ont également besoin de leur véhicule pour travailler? Et tout simplement aux femmes et aux hommes de notre pays pour qu'ils puissent se déplacer et aller travailler? Vous ne leur dites rien. En revanche, vous allez trouver un milliard pour les grandes entreprises consommatrices d'énergie, notamment celles du Port d'Anvers. Pendant ce temps, le MR et Les Engagés sont restés muets. Rien pour les PME! Pas un euro! Rien pour les ménages! Pas un euro, non plus! Alors, je vais vous le dire comme je le pense, monsieur le premier ministre: vous êtes un très mauvais (…)

  Sofie Merckx:

  Monsieur le premier ministre, je vous avais posé deux questions: existe-t-il des profiteurs de guerre et allez-vous les taxer? Vous n'en avez pas parlé. J'ai demandé quelles étaient les rentrées fiscales supplémentaires. Vous n'avez pas daigné répondre.

  Ce que vous dites, en réalité, est que vous n'allez rien faire – par exemple, en n'instaurant pas le cliquet inversé. C'est clairement ce que vous avez dit. Vous estimez que les propos du MR, des Engagés et même du cd&v relèvent du n'importe quoi. Bravo à vous! Que vous ne donniez pas raison au PTB, j'en ai l'habitude. En revanche, ce qui est grave, c'est que vous décidez que les gens vont devoir payer la guerre et ses conséquences. Voilà votre plan: vous voulez que les gens aient moins de revenus et paient pour la guerre. Mais quand les gens ont moins de revenus ( … )

  Georges-Louis Bouchez:

  Merci, monsieur le premier ministre. Je pense qu'il faut distinguer l'intervention immédiate, que le MR compte bien défendre avec détermination demain à la table du gouvernement, et la sécurisation de notre approvisionnement – ce qui est essentiel. Entre les avis des experts, la théorie et la réalité, il y a la vie des gens qui travaillent et qui n'ont plus que 20 euros à la fin du mois. Quand leur plein d'essence leur coûte 100 euros de plus, ils s'appauvrissent en travaillant, ce que notre gouvernement ne peut pas accepter, car c'était sa promesse de départ de mieux récompenser le travail.

  Ensuite, j'entends encore beaucoup de pensées magiques à propos de la transition. Savez-vous, chers collègues, que nous sommes dépendants à 75 % des énergies fossiles? Croyez-vous que dans cinq ou 10 ans nous parviendrons à descendre à 10 %? Jamais! Nous resterons à des taux élevés pendant un long moment, et c'est la raison pour laquelle nous avons besoin d'une énergie bon marché et abondante, pour le bien-être, l'industrie et la transition.

  Marc Lejeune:

  Merci, monsieur le premier ministre, pour vos réponses. Ici, nous parlons du court terme: nous devons en finir avec les impacts de la hausse des prix de l'énergie tant que la crise continue. Nous nous rendons bien compte qu'à moyen et long terme, ces mesures disparaîtront, en espérant que les prix redeviennent compétitifs et plus alléchants pour les consommateurs.

  Parallèlement, vous l'avez dit, nous devons continuer à avancer pour une plus grande autonomie énergétique – c'est la seule solution – en soutenant le nucléaire, l'éolien offshore et en favorisant la sobriété dans la consommation d'énergie fossile. La sobriété est bien sûr l'une des premières mesures que nous devons nous appliquer. Le cliquet inversé, les mesures ciblées momentanées que Les Engagés proposent aujourd'hui permettent de préserver les finances de l'État. C'est essentiel aussi pour nous. Mais, surtout, elles protègent nos concitoyens qui, pour l'instant, encaissent le choc de ce conflit, qu'ils n'ont pas demandé.

  Steven Matheï:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de premier. De meeropbrengsten zijn natuurlijk het belangrijke thema. Ik ben blij dat u een opening gemaakt hebt zodat eventuele meeropbrengsten bij de bedrijven ook bij de gezinnen terechtkomen. Ik stel voor dat we voor de overheid hetzelfde doen. We kunnen analyses maken, maar ik meen dat we echt naar de cijfers moeten kijken.

  Welke maatregelen we ook nemen voor de mensen, het is belangrijk dat die tijdelijk, gericht en rechtvaardig zijn, zoals u trouwens vorige week in de commissie al hebt aangegeven.

  Bert Wollants:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de eerste minister. Ik meen dat we eindelijk iemand gehoord hebben die, in plaats van paniekvoetbal te spelen, zoals sommigen hier, op een verantwoorde manier naar het dossier kijkt, om ervoor te zorgen dat we de energiefactuur niet nog verder in brand steken en dat we de stappen zetten die absoluut noodzakelijk zijn om onze toekomst veilig te stellen, volgende generaties te behoeden van al te grote afhankelijkheid van het Midden-Oosten voor gas en andere bronnen en eigen energie te kunnen blijven produceren. Die stappen moeten we nu doen. Die rit moeten we nu uitrijden. We moeten doen wat er in het regeerakkoord staat, namelijk gaan voor de toekomst en inzetten op kernenergie.

• Vraag: Het Strafwetboek, de grondslapers en de militairen op straat

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De oplossing voor de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: Het akkoord over de justitie

  Vraag: Het akkoord over met name de overbevolking van de gevangenissen en de militairen op straat

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De justitiedeal

  veiligheid, justitie en defensie

  Het Strafwetboek, de grondslapers en de militairen op straat
  De justitiedeal
  De justitiedeal
  De justitiedeal
  De oplossing voor de overbevolking van de gevangenissen
  Het akkoord over de justitie
  Het akkoord over met name de overbevolking van de gevangenissen en de militairen op straat
  De justitiedeal
  De justitiedeal
  Justitiehervorming en gevangenisoverbevolking summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 19 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Annelies Verlinden presenteert na maanden onderhandelingen een principeakkoord om de gevangenisoverbevolking (644 grondslapers, 2.600 overtollige gedetineerden) en straffeloosheid aan te pakken, met maatregelen zoals elektronisch toezicht (enkelbanden voor straffen <18 maanden en laatste 18 maanden van langere straffen, exclusief zeden/terrorisme), versnelde uitzetting van illegale gedetineerden (250 transferten op korte termijn, o.a. naar Marokko) en beperking van vervroegde invrijheidstelling (enkel nog voor straffen <3 jaar ipv <10 jaar). Critici – waaronder Van Tigchelt (cd&v), Merckx (Vooruit) en Aouasti (Ecolo) – noemen het akkoord onvoldoende, opgedrongen door N-VA/MR en vrezen meer grondslapers door gebrek aan capaciteit bij gemeenschappen (uitvoering enkelbanden) en trage procedures. Verlinden belooft “enkele honderden” grondslapers minder en 600 miljoen euro extra investeringen in gevangeniscapaciteit, maar erkent dat structurele oplossingen tijd vragen; vakbonden en oppositie betwijfelen de haalbaarheid. Nevenpunt: het uitstel van het nieuwe Strafwetboek (tot 1 september) wordt breed onthaald als noodzakelijk, maar Merckx (Vooruit) en Van Hecke (Groen) hekelen de politieke koehandel en het ontbreken van een integrale visie op justitiehervorming.

  Paul Van Tigchelt:

  Mevrouw de minister, proficiat. Na zes maanden hebt u – misschien – een deal. Ik zal u niet vragen of u persoonlijk tevreden bent. Waar het om gaat, is dat onze veiligheidsdiensten op het terrein verder kunnen werken en voor onze veiligheid kunnen zorgen.

  In dat kader heb ik drie concrete vragen naar aanleiding van wat in de pers over de deal is verschenen.

  Ten eerste, wat betreft de militairen op straat zou u juridisch laten onderzoeken of de soloslim van uw collega’s wel wettelijk was. Door wie hebt u dat laten onderzoeken? Hebt u dat juridisch onderzoek al afgerond en blijkt daaruit dat uw collega’s het artikel in de wet op de geïntegreerde politie hebben misbruikt om u bewust buitenspel te zetten?

  Mijn tweede vraag betreft het uitstel van de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek. Iedereen – magistraten, politie, advocaten, burgemeesters, parlementsleden, zowel van de oppositie als van de meerderheid, en zelfs ministers van andere regeringen – riep dat u te laat was met de invoering van het nieuwe Strafwetboek en vroeg om uitstel om chaos en onzekerheid te vermijden, maar u bleef, helemaal geïsoleerd, volhouden dat alles in orde zou komen. Nu komt er toch uitstel. Hoe is dat verlopen? Hebt u dat beslist of heeft de regering dat voor u beslist?

  Mijn derde vraag betreft de grondslapers. Ik weet dat er een deal is, mevrouw de minister, maar er is nog geen oplossing. Mijn vraag is heel concreet – u hebt dat zeker berekend – hoeveel grondslapers er minder zullen zijn en vanaf wanneer. Die berekeningen moeten bestaan. Daarnaast hebt u verklaard dat u desnoods de laatste zult zijn om voor dit dossier te vechten. Mag ik daaruit afleiden dat we hier binnen drie maanden opnieuw zullen staan met hetzelfde probleem?

  Ik dank u voor uw antwoorden.

  Sophie De Wit:

  Mevrouw de minister, gisteren is er een akkoord bereikt over het uitstel van de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek. Laten we eerlijk zijn, ik denk dat er ook in dit halfrond een zucht van opluchting hoorbaar was. Het is vooral goed dat men heeft geluisterd naar de vraag op het terrein om dit wat meer tijd te geven. Het is belangrijk dat die tijd nu ook nuttig wordt besteed door iedereen.

  Gisteren is er ook een akkoord bereikt over de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen. Mevrouw de minister, laten we ook daarover eerlijk zijn, dat is een zware erfenis die u van uw voorgangers hebt gekregen. In de vorige legislatuur heeft men de korte straffen willen uitvoeren, een goede zaak, maar daarvoor is uiteraard capaciteit nodig en die was er onvoldoende. Dat was men uit het oog verloren. Dat heeft geleid tot wachtlijsten, waarbij men dan stiekem zei: voor straffen tot vijf jaar moet u zich niet aanmelden.

  Die overbevolking proberen we met dit akkoord tegemoet te komen. We pakken de wachtlijsten aan. Nu gebeurt daar niets mee. Mensen zijn veroordeeld, maar er gebeurt niets. U wilt hen nu onder elektronisch toezicht zetten, zodat er tenminste controle is. Dat is goed.

  Niet alleen de instroom, maar ook de uitstroom wordt aangepakt. De laatste maanden straf van langgestraften zou in elektronisch toezicht kunnen worden omgezet. Dat is ook controle. Dit geldt uiteraard niet voor zedenfeiten, terrorisme of drugs. Iedereen zal het erover eens zijn dat dit beter is dan de 12 maanden kwijtschelding van straf, die vandaag onder meer door de vakbonden wordt gevraagd. De instroom en uitstroom worden dus aangepakt, mevrouw de minister.

  Ondertussen gaat Anneleen Van Bossuyt verder met de turbo op de uitwijzing van gedetineerde illegalen. Dat is een stijging met een kwart tegenover de vorige regering. Dat is goed, maar daarmee is het werk nog niet af, mevrouw de minister. Die eerlijkheid moeten we ook hebben.

  Collega Geens zei in de vorige legislatuur: bouwen, bouwen, bouwen, want we hebben nog extra capaciteit nodig. Mevrouw de minister, wat zijn uw plannen op korte, middellange en lange termijn om voor extra capaciteit te zorgen?

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, voilà plus d'un an qu'on vous demande de trouver une solution à différents problèmes. Tout d'abord, pour des détenus entassés, dont plusieurs centaines dorment encore à même le sol. Ensuite pour des agents pénitentiaires qui sont débordés et fatigués, dont les conditions de travail les mettent même en danger vital, comme samedi dernier à la prison de Leuze-en-Hainaut.

  Il y a un an, vous avez fait voter avec votre majorité une loi d'urgence dont le résultat n'est rien d'autre qu'un échec. Depuis quatre mois, à la suite d'une dizaine de kern et d'un désaveu public sur les militaires en rue, on nous dit qu'un grand accord sur la justice serait tombé hier soir.

  Mise dos au mur, vous avez été amenée à tout concéder. La présence de militaires en rue vous a été imposée sans que vous ne soyez consultée. Le report de l'entrée en vigueur du Code pénal – vous n'en vouliez pas –, semble désormais acquis. Et quelle est votre solution face à la surpopulation? C'est sous-traiter aux entités fédérées par le biais des bracelets électroniques alors que les communautés n'ont ni les moyens humains ni les moyens financiers pour exécuter ces peines.

  Madame la ministre, qui était autour de la table de ce fameux accord puisqu'il semble désormais que dans ce gouvernement, les deals se font en dehors du kern? Les Engagés ont-ils été associés à l'idée de commuer les peines d'emprisonnement de moins de 18 mois en surveillance par bracelet électronique? Quels sont les budgets que vous allez débloquer pour permettre à la Fédération Wallonie-Bruxelles et à la Communauté flamande de prendre ce nouveau transfert de charges? Vooruit était-il autour de la table quand il a été décidé que ce dossier était soudain lié et couplé au retour de la loi "casseurs" une semaine après une manifestation nationale ayant amené dans les rues plus de 100 000 personnes? Pouvez-vous nous garantir que le délai de six mois que vous avez concédé ne permettra pas à vos partenaires conservateurs de la majorité de détricoter le Code pénal et ses avancées progressistes? Quelles précisions pouvez-vous nous donner? Combien de détenus seront concernés?

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, na een bewogen week is het goed dat er een akkoord is over de overbevolking van de gevangenissen. Die was uitgegroeid tot een maatschappelijk probleem, omdat het gaat over veilige buurten en straten. Dat belangt ons allemaal aan. Het was ook een probleem dat al lang aansleept en absoluut een oplossing nodig had. Het gaat immers over veiligheid, zowel voor de cipiers als voor de gevangenen zelf. Wat we zeker niet willen, is dat gevangenissen recidivefabrieken worden. Tot slot pakt dat akkoord ook de straffeloosheid aan. Als we samen niet in staat zijn om zware criminelen vast te zetten en te houden, dan lopen we allemaal gevaar.

  Wat nu op tafel ligt, is niet een of andere one-shot , maar zijn recurrente maatregelen die de instroom beperken en de uitstroom versnellen, met één belangrijk kernpunt: de straffen worden uitgevoerd. Dat staat, collega Van Tigchelt, in tegenstelling tot het beleid van u en uw voorganger. Wij voeren de straffen uit.

  We moeten echter ook naar de toekomst kijken. Capaciteit is daarbij een belangrijk onderwerp. Er zal gebouwd worden. Er zal gewerkt worden om de geïnterneerden van de gevangenissen naar gespecialiseerde instellingen te krijgen. Tot slot moeten gevangenen zonder papieren zo snel mogelijk naar hun land van herkomst.

  De overbevolking is een maatschappelijk probleem dat doordacht en collectief door de hele regering moet worden aangepakt. Als cd&v zullen we daarop ook de komende maanden toezien.

  Mevrouw de minister, welke stappen zult u nog zetten om dat akkoord uit te voeren?

  Alain Yzermans:

  Collega's, mevrouw de minister, ik sta hier met een lach en een traan, blij en droevig tegelijkertijd. België behaalde een nieuw triestig record, met 644 grondslapers in onze Belgische gevangenissen. Mevrouw de minister, uw objectief is om dat getal te herleiden naar nul. 644 mensen slapen op een enge matras. 644 mensen zitten gepropt tussen overvolle stapelbedden en stinkende wc’s. 644 mensen zitten met veel te veel anderen in krappe cellen gepropt. Dat is inhumaan en mensonterend.

  Dat is niet nieuw. Die overbevolking kennen we. Het is een neverending story. Maar dat neemt de gevolgen, die dramatisch zijn, niet weg. Die overbevolking is, zoals ik al hoorde, in de eerste plaats een probleem van de levensomstandigheden en het welzijn in de gevangenissen. Ze is schrijnend en een rechtsstaat onwaardig.

  Maar er is vooral een probleem van veiligheid, in de eerste plaats de veiligheid van onze cipiers en van het andere gevangenispersoneel, die in ultramoeilijke omstandigheden keihard werken. Ze doen dat onder druk van personeelstekorten, een toename van drugs, een geweldspiraal, enzovoort. Dat is een groot probleem, dat we een halt moeten toeroepen. Nu worden onze Belgische gevangenissen een goed geolied misdaadinstituut, en dat moeten we vermijden.

  Morgen ligt er een akkoord op tafel. Er zijn bedenkingen bij van de vakbonden, die duidelijk zeggen dat het een maat voor niets is, omdat de overbevolking nog zal toenemen.

  Mevrouw de minister, kunt u dat akkoord meer in detail toelichten? Zal dat akkoord op korte termijn leiden tot minder grondslapers?

  Sofie Merckx:

  Mevrouw de minister, collega's, we kregen gisteren het nieuws dat er een deal was rond justitie. Het schijnt dat de premier het helemaal terug ziet zitten. Het is terug allemaal peace and love in de regering, alles is weggemasseerd.

  Laten we echter duidelijk zijn, die deal gaat meer over de profileringsdrang van de ene of de andere dan over een echte oplossing voor veiligheid op straat en de overbevolking van onze gevangenissen, want daarover gaat het. Zes maanden lang is dat dossier geblokkeerd gebleven. Meer dan 600 mensen slapen in de gevangenissen op de grond. Er is geen veiligheid op straat. De omstandigheden voor onze cipiers zijn onwerkbaar.

  Mevrouw de minister, ik heb verschillende vragen over die deal.

  Ten eerste, kunt u mij zeggen hoeveel grondslapers er zullen verdwijnen? U was vanochtend op de radio heel vaag daarover, maar u moet dat toch berekend hebben. Komt er een oplossing?

  Ten tweede, zult u dat plan kunnen uitvoeren? Zijn er genoeg middelen voorzien om dat plan uit te voeren, bijvoorbeeld voor de elektronische enkelbanden, en om de achterstand van het justitieapparaat weg te werken?

  Ten derde, wat zeggen de vakbonden over de militairen op straat? Werd bekeken of er geen capaciteit is bij de DAB, die bekwaam is voor de bewaking van kritieke sites in ons land?

  Ten vierde, blijkbaar geldt er ook een betogingsverbod. Is het betogingsverbod uit de vorige legislatuur terug uit de kast gehaald en opnieuw op tafel gelegd?

  Ten vijfde, is dat een akkoord van de hele regering of van slechts drie personen?

  Catherine Delcourt:

  Madame la ministre, nous nous réjouissons de ce préaccord tripartite qui reporte au 1 er septembre l’entrée en vigueur du nouveau Code pénal. Cette demande émanait du terrain. Cela permettra le déploiement des militaires en rue et allègera la surpopulation carcérale.

  À ce sujet, l’accord prône davantage de surveillance électronique pour éviter l’impunité, une extension du bracelet électronique pour les peines de moins de 18 mois, pour les personnes condamnées et en attente d’une place en prison, ainsi que pour les détenus en fin de peine pour des condamnations comprises entre 18 mois et 10 ans. Pour le MR, cette décision doit absolument être prise par un juge. D’autre part, nous insistons pour que les peines infligées aux personnes condamnées pour les faits les plus graves, comme le terrorisme ou les violences sexuelles, soient exclues de ce dispositif.

  Deuxièmement, vous avez également évoqué le transfèrement rapide des détenus vers l’étranger. La presse parle de 250 détenus à transférer à court terme. Le Maroc aurait déjà accepté.

  Ce préaccord prévoit aussi la limitation drastique des libérations anticipées. Une peine prononcée doit être une peine exécutée, comme l’a toujours défendu le MR. Cette mesure s’appliquera uniquement aux peines de moins de trois ans, et non plus à celles de moins de 10 ans, comme c’était le cas auparavant.

  Madame la ministre, quel sera l’impact concret de ces mesures sur la surpopulation carcérale? Combien de détenus sont concernés? Quels pays sont visés pour le transfèrement des 250 détenus à l’étranger? Quelles mesures permettront d’obtenir des transfèrements plus nombreux et plus rapides? Existe-t-il encore des freins pour conclure des accords avec d’autres pays?

  Enfin, concernant la surveillance électronique, quels accords avez-vous conclus avec les communautés pour la mise à disposition des bracelets électroniques? Quand les communautés seront-elles prêtes à mettre en œuvre ces mesures? Pouvez-vous indiquer quand le préfinancement sera garanti aux communautés?

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, het resultaat van de koehandel in de regering rond de overbevolking is de zoveelste stinkende kameel. Er komt een celkorting van 18 maanden die wordt omgezet in het gunstregime van de enkelband, wat het inderdaad is. Dat is geen kordate uitvoering van straffen. Dat is geen aanpak van de straffeloosheid.

  Mevrouw de minister, bent u er echt van overtuigd dat die maatregel voor een oplossing zal zorgen? Naar ik heb gelezen, rekent u op enkele honderden grondslapers minder. Vandaag is er echter een overbevolking van meer dan 2.000 gedetineerden en wachten meer dan 2.500 veroordeelden nog om hun straf uit te zitten. De grondslapers zullen niet verdwijnen met het akkoord.

  De kritiek van de cipiers, die op het terrein werken en met kennis van zaken spreken, is duidelijk. Zij vrezen zelfs voor meer grondslapers, want wie een enkelband krijgt en zijn voorwaarden schendt, heeft opnieuw een bed in de cel nodig.

  Mevrouw de minister, wat vinden de gemeenschappen van het akkoord? Zij moeten het immers uitvoeren. Zij moeten instaan voor de enkelbanden en de naleving van de voorwaarden opvolgen. In het verleden was Vlaams minister Demir duidelijk. Ik citeer: “Ik ga niet besparen op diensten die wij hier in Vlaanderen doen om de knoeiboel die op federaal niveau is georganiseerd, te betalen.”

  Mijn vraag is dan ook duidelijk. Is er ook met de gemeenschappen een akkoord? Zullen zij meewerken aan de uitvoering ervan? Indien dat niet het geval is, hebt u immers enkel een akkoord op papier in de federale regering, een akkoord dat niet tot een oplossing zal leiden, integendeel.

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, het was niet echt uw weekje. De manier waarop ministers Quintin en Francken, met medeweten van de premier, achter uw rug hebben beslist om militairen op straat te laten patrouilleren, is nooit gezien. U werd volledig opzijgezet; u werd volledig genegeerd. Dan kwam er gisteren plots toch een deal, na maanden van ruziemaken en blokkeringen in de regering, maar het is duidelijk dat die deal u werd opgedrongen door de MR en de N-VA.

  Het is een slechte deal, die het probleem van de 644 grondslapers vandaag helemaal niet zal oplossen. Het elektronisch toezicht voor straffen onder de 18 maanden zal vandaag en morgen immers geen impact hebben op het aantal grondslapers. Wat de straffen tussen 18 maanden en 10 jaar betreft, de gedetineerden kunnen de laatste 18 maanden doorbrengen onder elektronisch toezicht, maar dat zal via de strafuitvoeringsrechtbank moeten gebeuren. Die hele procedure biedt geen garantie of automatisme en dus op korte termijn geen oplossing. De strafkorting van zes maanden voor wie een straf tot 10 jaar uitzit, wordt flink verstrengd en zou enkel nog gelden voor straffen tot 3 jaar. Het toepassingsgebied wordt fors beperkt, waardoor een pak minder gedetineerden in aanmerking komt. De uitstroom uit de gevangenis zal hierdoor niet afnemen, integendeel.

  Mevrouw de minister, het is nu al duidelijk dat het akkoord het probleem van de grondslapers en de hoge overbevolking niet zal oplossen. Eigenlijk gaf u dat vanochtend al toe op de radio. Het biedt geen oplossing, het akkoord is wel een nederlaag voor u.

  De enige vraag die ik heb, werd ook al door de collega's gesteld. Hoeveel grondslapers zullen er minder zijn door het akkoord? Hoe zal dat een impact hebben op de overbevolking?

  Annelies Verlinden:

  Na maanden onderhandelen over de overbevolking in onze gevangenissen ben ik tevreden dat er vandaag een principeakkoord voorligt. Is dat het akkoord-Verlinden? Nee, want zo werkt dat niet in een coalitie. Ik heb daarvoor gestreden en in een coalitie komt men samen tot wat haalbaar is, met respect voor ieders positie. Het principeakkoord kan ervoor zorgen dat er minder grondslapers zullen zijn, als het later ook door het Parlement wordt goedgekeurd. Volgens de berekeningen, die we inderdaad hebben gemaakt, zou het goed zijn voor enkele honderden.

  Met het akkoord zullen gedetineerden zonder wettig verblijf ook sneller terugkeren naar landen van herkomst. Welke dat zijn, wordt bepaald in samenspraak met mijn collega bevoegd voor asiel en migratie. Voorts moet het akkoord ook resulteren in een snellere doorstroom van geïnterneerden.

  Anderzijds kan het principeakkoord er ook toe bijdragen dat de werkomstandigheden voor het personeel in de gevangenissen verbeteren, dat de wachtlijst van veroordeelden, die dateert uit de vorige legislatuur, wordt afgebouwd en dat er meer ruimte wordt gecreëerd voor re-integratie.

  Het principeakkoord met recurrente maatregelen staat uiteraard niet op zichzelf. In juli vorig jaar heeft de regering al een plan van aanpak goedgekeurd met maatregelen voor extra capaciteit, de uitstroom van geïnterneerden en een versnelde terugkeer voor gedetineerden zonder wettig verblijf. Bij de begrotingsbesprekingen werden bovendien bijkomende middelen vrijgemaakt om die werven effectief uit te voeren.

  Zo lossen we de problemen op die tijdens de vorige legislatuur lichtzinnig werden opgestapeld. Beslissingen werden verborgen gehouden voor de toenmalige coalitiepartners, waardoor de ernst van de overbevolking werd gemaskeerd. De arizonaregering trof niet alleen overvolle gevangenissen aan, maar ook een stock van duizenden veroordeelden voor wie geen plaats was in de gevangenis.

  Collega’s, na maanden onderhandelen ligt er nu een principeakkoord op tafel dat de situatie in onze gevangenissen structureel en op korte termijn kan verbeteren, na goedkeuring van de afspraken door het Parlement.

  Nous mettons donc aujourd'hui un terme à l'impunité. Tout condamné sera tenu d'exécuter sa peine. Pour certains détenus, cette exécution prendra la forme d'une surveillance électronique assortie de conditions strictes. Ce dispositif nous permet de surveiller les condamnés – ce qui constitue une avancée considérable par rapport à l'impunité que nous avons constatée. Il nous permet également de libérer des places dans les prisons afin que les criminels les plus dangereux puissent y être maintenus. Nous opérons ainsi une distinction entre les différentes catégories de condamnés. Il est évident que ceux qui représentent un danger pour la société doivent purger leur peine en prison. Nous avons pris cette décision dans l'intérêt de la sécurité des victimes et de la société dans son ensemble.

  Après négociation, cette approche s'inscrit dans la durée et offre, par conséquent, une perspective au système pénitentiaire. Elle reposera sur une base légale. En outre, nous conservons un instrument indispensable pour réguler la situation dans les prisons en attendant, notamment, les extensions structurelles des capacités.

  Collega’s, een probleem dat al 20 jaar aansleept, los je niet op met een toverstokje. We volgen de impact van die nieuwe maatregelen nauwgezet op, wat het effect op de gevangenispopulatie betreft. U weet intussen dat ik niet loslaat. Als minister van Justitie blijf ik zoeken naar oplossingen voor een probleem dat ons allemaal raakt, in het belang van veiligheid en rechtvaardigheid.

  Collega De Wit, we zullen inderdaad ook extra capaciteit bouwen. Enkele weken geleden hebben we op de ministerraad een afspraak gemaakt over de verdeling van die 600 miljoen euro extra die zal worden geïnvesteerd in capaciteit. Dat gaat over detentiehuizen, over extra capaciteit in gevangenissen en over modulaire units. We werken daarvoor samen met de Regie der Gebouwen, want we moeten die extra capaciteit absoluut realiseren.

  Het werk is nog niet af. Binnen Justitie staan nog veel werven op stapel en mijn engagement is totaal. Half werk is geen optie, want daarvoor is Justitie te belangrijk. Ik blijf werken aan een Justitie waar alle inwoners van dit land recht op hebben, want onze samenleving verdient niets minder.

  S’agissant du nouveau Code pénal, il est également positif que nous soyons parvenus à un accord, certes tardif mais résolu, sur le report de son entrée en vigueur au 1 er septembre de cette année. J’ai déjà indiqué à plusieurs reprises dans cet hémicycle que, vu les préoccupations des magistrats, un report pouvait se justifier. La persévérance paie, chers collègues. Après quatre cycles de discussions au sein du gouvernement et compte tenu des enseignements tirés, nous allons reporter cette date.

  De debatten van de voorbije weken zijn in die zin ook een oproep aan mijn federale en deelstatelijke collega's om alles tijdig aan te passen. Collega's, u ziet dat wij werken tot het werkt, ook en misschien vooral als de tegenwind sterk is.

  Paul Van Tigchelt:

  Mevrouw de minister, ik heb bij uw antwoorden geen déjà-vu-, maar toch een déjà-entendugevoel. Ik heb de voorbije maanden hier al veel gehoord. Het recordaantal grondslapers is geen probleem van de voorbije jaren, maar van de voorbije maanden. Ik denk dat ik het impliciet goed heb gehoord, want u blijft het antwoord op een aantal concrete vragen schuldig. Ik denk dat we hier over enkele maanden opnieuw zullen staan met hetzelfde probleem. Ik heb de voorbije maanden veel gehoord over moonshots , over plannen. Het Rekenhof stelde dat er geen plan is. Maak inderdaad werk van extra capaciteit. Als u dat zou doen, zou u volgens mij sneller dingen gedaan krijgen van uw collega's in de meerderheid.

  Sophie De Wit:

  Mevrouw de minister, ten eerste noteer ik dat Groen liever iedereen vrij laat en geen straffen uitvoert. Ten tweede, mijnheer Van Tigchelt, u zegt dat het een probleem van de laatste maanden is. Ik recapituleer even.

  Van Quickenborne kondigde 720 detentieplaatsen aan om korte straffen te kunnen uitvoeren. Daarvan werden er nog geen 100 gerealiseerd. Daar zitten de grondslapers, alleen daar al. Welke gevangenis hebt u zelf in de steigers gezet, los van die die door vorige regeringen werden gerealiseerd? Komaan, u moet wel eerlijk blijven. Ik ga ook eerlijk blijven.

  We zijn er inderdaad nog niet, mevrouw de minister. Ik ben heel blij om te horen dat er voor extra capaciteit wordt gezorgd, want dat is nodig. Ook de N-VA-fractie vindt het belangrijk dat straffen worden uitgevoerd. We zijn daarin niet van gedacht veranderd.

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, j'ai une vraie question. Vos partenaires vous prennent-ils au sérieux? Quand j'entends Mme Delcourt oser déclarer à la tribune que c'est un accord tripartite, c'est-à-dire un accord MR-N-VA que vous devez assumer et vendre aux partenaires de la majorité qui étaient absents de la table, je me le demande.

  Machiavel disait: "Gouverner, c'est faire croire". Faire croire, dans votre accord, c'est considérer qu'alors même que les peines de moins de trois ans ne sont pas exécutées actuellement, on va réduire la surpopulation carcérale en mettant un bracelet électronique aux condamnés à moins de 18 mois. Faire croire, c'est dire à vos collègues de la majorité qu'il y a de l'argent là où vous n'en avez pas, puisque vous cherchez 110 millions ne fût-ce que pour vos mesures de pension, et que vous en cherchez pour la magistrature. Vous n'avez pas d'argent pour rénover les palais de justice ni les prisons. Faire croire, c'est aussi considérer que les collègues qui, demain, s'assiéront auront un accord tripartite blanc, et leur demander (…)

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is inderdaad goed om de inwerkingtreding van het Strafwetboek uit te stellen en de overbevolking aan te pakken. Dat zal inderdaad gemonitord moeten worden, maar we hebben de zekerheid dat u dat verder zult opvolgen.

  Wij pakken de straffeloosheid aan. Mijnheer Van Tigchelt, hoe hebt u de overbevolking aangepakt? U hebt plaats willen maken in de gevangenissen door gevangenen op verlof te sturen, zonder enige wettelijke basis. Wat hebben wij aangetroffen? Vijfduizend niet-uitgevoerde straffen. Ondertussen heeft minister Verlinden daar al meer dan de helft van opgelost. U hebt met Anders. de straffeloosheid georganiseerd. Met cd&v lossen wij dat op.

  Alain Yzermans:

  Mevrouw de minister, ik hoop dat de gordiaanse knoop wordt ontward. Het is een lang verhaal. Ik hoop vooral voor de mensen op het terrein, voor ons gevangenispersoneel, dat dit akkoord, naast het oplossen van de straffeloosheid, ook een oplossing biedt voor het wegwerken van de overbevolking. Wij zullen dat in elk geval opvolgen en mee bewaken.

  Voor ons is humane detentie essentieel, waarbij mensen de juiste straf krijgen en alle straffen worden uitgevoerd en waarbij gevangenissen geen Champions League voor misdaad en recidive zijn. Wij pleiten voor een gevangenisbeleid waarin een en-enoplossing op termijn een totaaloplossing kan bieden voor meer integratie, meer kleinschalige detentie en meer menselijkheid.

  Ik hoop oprecht dat u daarin slaagt en dat deze oplossing, waarop mensen al zo lang wachten, ook tot een definitieve oplossing leidt.

  Sofie Merckx:

  À vous écouter, madame la ministre, on n'a pas seulement un mauvais accord, il n'y a en fait pas d'accord, parce que ce n'est pas encore passé au gouvernement. C'est apparemment un accord tripartite.

  Madame la ministre, je vais vous dire ce que je pense. Notre justice est dans un état lamentable. Le taux de récidive dans notre pays est extrêmement haut. Les prisons sont surpeuplées. Les conditions de travail des agents pénitentiaires sont anormales. Et vous, que faites-vous ici? Vous vous envoyez des noms d'oiseaux, vous vous chamaillez. Franchement, les gens n'attendent pas cela. Ils veulent une justice qui fonctionne et que vous vous occupiez des problèmes, s'il vous plaît.

  Catherine Delcourt:

  Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses. La sécurité des citoyens est au cœur de cet accord qui sera finalisé en kern: renforcer la présence des militaires en rue, c'est la situation qui l'exige, exécuter réellement les peines avec ou sans bracelet électronique et limiter les libérations anticipées. Ce sont là des marqueurs libéraux que nous sommes fiers de défendre et surtout de voir aboutir.

  Ces premières mesures diminueront la pression dans les prisons. C'est une bouffée d'oxygène pour les détenus et pour l'ensemble du personnel pénitentiaire. Il faudra continuer à avancer et nous vous soutiendrons. Aujourd'hui, 43 % des détenus sont étrangers, souvent sans titre de séjour. Les solutions existent et notre priorité est claire en la matière. Les accords existants doivent être renforcés, des accords bilatéraux avec d'autres pays doivent être trouvés et les négociations pour obtenir de la capacité carcérale à l'étranger doivent continuer.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, ik heb aandachtig naar uw antwoord geluisterd, maar ik heb geen antwoord gekregen op de cruciale vraag die vandaag gesteld werd, namelijk die over het standpunt van de gemeenschappen. Zonder medewerking van de gemeenschappen zal er op het terrein namelijk niets gebeuren, want zij en zij alleen zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de straffen met enkelbanden.

  Nogmaals, dit akkoord zal geen oplossing bieden voor de overbevolking en de grondslapers. Onze fractie betreurt het bijzonder dat er niet kordater wordt ingezet op de meer dan 4.000 illegalen en buitenlandse gedetineerden in de gevangenissen. Nochtans had de eerste minister hier twee vliegen in één klap kunnen slaan. Door hen terug te sturen, kon hij zowel de overbevolking kordaat aanpakken als eindelijk werk maken van het zogenaamd strengste asielbeleid ooit, waarop we heden, collega’s van de N-VA, nog steeds wachten.

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, uw antwoorden overtuigen niet en u gelooft er zelf ook niet in, denk ik. Wees eerlijk. Uw deal is geen oplossing voor het probleem. U spreekt over enkele honderden personen minder die op de grond moeten slapen, maar de overbevolking bedraagt vandaag 2.600 mensen. De vakbonden vrezen zelfs dat het aantal grondslapers nog zal oplopen en dat het probleem alleen maar groter zal worden. U hebt het gevecht in de regering verloren. U hebt zich moeten neerleggen bij een akkoord dat u is opgedrongen. Het is duidelijk, mevrouw de minister, dat de N-VA en de MR de baas zijn. Zij dicteren wat kan en wat niet, niet u. U moet het gewoon ondergaan. Deze deal zal niets oplossen. Mevrouw De Wit, wat de 720 plaatsen in detentiehuizen betreft, weet u zeer goed dat de vorige regering er alles aan heeft gedaan om die te realiseren. Als dat niet is gelukt, is dat te wijten aan het verzet van de lokale besturen. Dat weet u zeer goed.

• Vraag: De explosieve stijging van de energieprijzen

  Vraag: De crisis in het Midden-Oosten, de energieprijzen en mechanismen om de tarieven te plafonneren

  Vraag: De energieprijzen en de accijnzen

  Vraag: De energieprijzen en het omgekeerde cliquetsysteem

  Vraag: De impact van de gebeurtenissen in Iran op de energieprijzen

  klimaat, energie en landbouw

  De explosieve stijging van de energieprijzen
  De crisis in het Midden-Oosten, de energieprijzen en mechanismen om de tarieven te plafonneren
  De energieprijzen en de accijnzen
  De energieprijzen en het omgekeerde cliquetsysteem
  De impact van de gebeurtenissen in Iran op de energieprijzen
  Geopolitieke invloeden en beleidsmaatregelen rond energieprijzen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de urgente energiecrisis door de stijgende brandstof- en energieprijzen als gevolg van het conflict in Iran, met kritiek op de trage en onvoldoende beschermende overheidsmaatregelen. Thiébaut en Dubois bekritiseren het gebrek aan directe actie zoals TVA-verlaging, energicheques of een prijsplafond, terwijl Ravyts (N-VA) en Matheï (CD&V) de geplande accijnsverhogingen op fossiele brandstoffen aan de kaak stellen als contraproductief tijdens een crisis. Minister Jambon benadrukt dat het bestaande automatische accijnsverlagingsmechanisme (bij prijsstijgingen) al werkt, maar belooft verdere evaluatie, terwijl Bombled (MR) pleit voor een snellere en krachtigere inzet van het "cliquet inversé" om koopkracht te beschermen. Critici zoals Ravyts wijzen erop dat de regering met belastingverhogingen de koopkracht verder uitholt, terwijl anderen zoals Dubois concrete voorstellen doen om het prijsbeschermingsmechanisme te versnellen en uit te breiden naar kwetsbare groepen.

  Éric Thiébaut:

  Messieurs les ministres, la guerre en Iran a fait exploser les coûts de l’énergie.

  Hier soir, j'ai vu des files de voitures devant les stations-services dans ma région. Les gens sont inquiets et ont peur de ne plus pouvoir payer leurs factures énergétiques. Et nous pouvons les comprendre! Ce matin, le litre de diesel a pratiquement atteint deux euros.

  En Belgique, le coût de l’électricité a doublé en cinq jours. Remplir votre cuve à mazout aujourd’hui coûtera 500 euros de plus qu’il y a deux semaines. Les prix n’arrêtent pas d’augmenter. Il y a une véritable explosion des factures énergétiques.

  Des solutions existent pour faire face à cette crise. Durant la dernière crise énergétique, avec les socialistes, des mesures avaient été prises, notamment la diminution de la TVA, les chèques énergie et l’élargissement du tarif social. De plus, les surprofits avaient été taxés, car il n’est pas normal de pouvoir faire des bénéfices sur le dos d’une crise.

  Alors, messieurs les ministres, quand allez-vous prendre des mesures pour diminuer la facture énergétique des citoyens? Et quand allez-vous plafonner le coût de l’énergie?

  Xavier Dubois:

  Messieurs les ministres, le conflit en Iran suscite de vives inquiétudes en termes de sécurité, mais aussi, bien évidemment, en ce qui concerne le prix de l'énergie. Nous ne sommes pas encore dans la flambée tarifaire que nous avons connue en 2022 et 2023, à l'occasion de laquelle le prix du gaz était monté jusqu'à 250 euros du MW/h. Cela dit, en quelques jours, nous l'avons vu augmenter, passant d'une trentaine d'euros à plus de 55 euros du MW/h. C'est donc une réalité à laquelle nous assistons jour après jour et qui va peser sur notre société, nos concitoyens et nos entreprises. À ce titre, nous nous devons de proposer une solution efficace et des réponses intelligentes qui visent à protéger immédiatement et de manière pérenne nos concitoyens et nos entreprises.

  Auparavant, la Vivaldi avait pris des mesures dans tous les sens, qui se sont parfois révélées inefficaces et qui ont coûté très cher. Nous devons donc proposer un système efficient. Celui que nous proposons consiste à revoir le mécanisme de protection des prix, qui n'est pas efficace. Il ne protège en effet pas assez et ne sécurise que 6 % au-delà d'un certain plafond. De plus, il ne protège pas tout le monde, notamment les bénéficiaires du tarif social. Or ce sont eux qui seront le plus rapidement touchés. Il ne protège pas non plus nos entreprises. Et puis, son application est beaucoup trop lente. Il faut en effet attendre deux trimestres après le dépassement du plafond pour qu'il commence à produire ses effets. Nous souhaitons donc que ce mécanisme soit réformé pour qu'il puisse protéger véritablement nos concitoyens et nos entreprises.

  Monsieur le ministre, ma question est simple: allez-vous modifier ce mécanisme de protection des prix pour qu'il devienne un authentique bouclier énergétique pour notre société?

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, particulieren die met gas of mazout verwarmen en de energie-intensieve industrie in dit land houden momenteel hun adem in. Mocht het conflict in het Midden-Oosten aanhouden, dan dreigt immers een nieuwe energiecrisis. Net nu zal de meerderheid een programmawet goedkeuren waarin men mordicus een federale taks toevoegt aan een al aangekondigde lasagne van Vlaamse en Europese taksen op het gebruik van gas, stookolie en diesel, fossiele brandstoffen dus. Uw federale taxshift, het duurder maken van gas en het goedkoper maken van elektriciteit, betekent netto wel degelijk een belastingverhoging voor de Vlamingen die nog met gas verwarmen, en dat zijn er maar liefst twee op de drie.

  Afgelopen week regende het plots verklaringen van kopstukken van nagenoeg alle meerderheidspartijen, met uitzondering van de N-VA, over een mogelijk uitstel van de accijnsverhogingen op gas en zelfs over een accijnsverlaging.

  Mijnheer de minister, u verwijst in de toelichting bij de programmawet als motief voor uw accijnsverhoging onder meer naar de klimaatdoelstellingen en dus niet alleen naar het stutten van uw begroting. Weet u wat de N-VA in het Europees Parlement deed met betrekking tot de Europese koolstoftaks en de nieuwe Europese klimaatdoelstelling? Zij stemde tegen respectievelijk onthield zich. Ze verstuurde tevens een persbericht dat die zowel de concurrentiepositie van de Vlaamse bedrijven als de koopkracht van de Vlaamse gezinnen dreigt aan te tasten. Hier leidt de partij de federale regering en volgt ze slaafs het Europees uitgestippelde pad van koolstoftaksen. Tegelijk argumenteert de N-VA-premier doodleuk dat de mensen in 2030 door het Europese kader toch 21 % btw op gas zullen moeten betalen en dat men hen een beetje wil prepareren op flink duurdere energie. Mevrouw Valerie Van Peel zou vergoelijken dat men de mensen een beetje pijn doet. Ik zou plaatsvervangende schaamte hebben.

  Is de regering-De Wever bereid om in te grijpen, als de negatieve ontwikkelingen op de gasmarkt aanhouden?

  Christophe Bombled:

  Messieurs les ministres, les tensions géopolitiques récentes au Moyen-Orient, notamment le conflit impliquant l'Iran, provoquent une forte volatilité sur les marchés de l'énergie. Ces derniers jours, les prix du gaz sur le marché de gros ont fortement augmenté et les prix à la pompe repartent également à la hausse.

  Nous observons déjà des effets concrets: le prix du diesel a atteint 1,92 euro le litre, soit son niveau le plus élevé depuis 2023, tandis que le prix du mazout de chauffage et celui de l'essence vont augmenter dès demain. Dans ce contexte, de nombreux ménages et entreprises s'inquiètent d'une nouvelle pression sur leurs factures énergétiques.

  Notre pays dispose déjà d'outils pour amortir ces chocs, notamment le mécanisme du cliquet inversé, qui permet de diminuer les accises lorsque les prix de l'énergie augmentent fortement. Au sein du Mouvement Réformateur, nous avons toujours été attentifs à la préservation du pouvoir d'achat des ménages et à la capacité de nos entreprises à faire face à des hausses brutales des prix de l'énergie.

  Monsieur le ministre des Finances, envisagez-vous d'évaluer et, le cas échéant, de recalibrer le mécanisme du cliquet inversé afin qu'il puisse jouer pleinement son rôle en cas de nouvelle flambée des prix de l'énergie, notamment pour les carburants? Ou estimez-vous qu'il soit encore trop tôt à ce stade pour intervenir et qu'il convient d'observer l'évolution des marchés avant d'envisager d'éventuelles adaptations?

  Steven Matheï:

  Heren ministers, de vorige grote energiecrisis ligt ondertussen vier jaar achter ons. Afgelopen week zagen we dat de gasprijzen plots spectaculair stegen. Dat heeft uiteraard alles te maken met de ontwikkelingen in het Midden-Oosten. In de kranten noemde men het een nieuwe energieschok.

  Dat zorgt uiteraard voor onrust bij de mensen. Gezinnen hebben schrik voor een stijging van de energiefactuur. Zij vrezen een aanslag op hun portemonnee. Als de prijzen de komende weken verder blijven stijgen, zullen wij iets moeten ondernemen. We kunnen niet stil blijven zitten. We zijn het aan de mensen verschuldigd om hun opnieuw een stukje gemoedsrust en ademruimte te geven.

  Voor cd&v moeten er twee zaken gebeuren.

  Ten eerste, als de prijzen blijven stijgen, vragen wij om de geplande accijnsverhoging in de programmawet, die we afgelopen week hebben besproken, uit te stellen. Een verhoging zou niet logisch zijn, als de prijzen blijven stijgen.

  Ten tweede, als de prijzen verder blijven stijgen, vragen wij om de accijnzen versneld te laten dalen. Het gaat om een aanpassing van de bescherming van de koopkracht binnen de energienorm.

  Wat wij absoluut niet willen en waar wij geen voorstander van zijn, zoals sommigen hier suggereren, is het à volonté uitdelen van allerlei energiechecks. Wij pleiten daarentegen voor twee weldoordachte maatregelen.

  Onze vraag aan de regering is dan ook heel duidelijk. Zult u beiden maatregelen nemen die ervoor zorgen dat, als de prijzen blijven stijgen, de accijnzen versneld dalen?

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, beste leden, de regering heeft in december inderdaad een reeks maatregelen genomen om onze begroting opnieuw op een gezond spoor te krijgen met een duidelijk tot 2030 uitgestippeld pad. Dat is natuurlijk een werk van lange adem. Toen de programmawet werd opgemaakt, was er bovendien nog geen sprake van een oorlog in Iran, wat vandaag jammer genoeg bijkomende onzekerheden met zich brengt.

  Nous devons, tout d’abord, examiner le mécanisme déjà en place. Le gouvernement précédent a instauré un mécanisme de protection des prix, prévoyant une diminution automatique des accises sur le gaz naturel dès qu’un certain plafond de prix est atteint. L’objectif est précisément de protéger les ménages contre les fluctuations de prix qui se produisent sur une longue période. Ce système existe depuis trois ans. Si le prix du gaz continue d’augmenter, les accises commenceront donc à diminuer automatiquement. Nous devons, néanmoins, continuer à examiner et à suivre ce système de manière critique. J’ai donc également chargé mon administration d’étudier comment nous pourrions éventuellement encore améliorer ce mécanisme.

  Als de energieprijzen pieken en als de prijsstijging structureel zo blijft, kan de regering dat uiteraard niet zomaar naast zich neerleggen. Tegelijkertijd leert het verleden ons dat paniekvoetbal op dat vlak geen goed beleid oplevert.

  Bovendien zitten we vandaag nog lang niet op het prijsniveau van na de Russische inval in Oekraïne. Iedereen hoopt uiteraard dat de oorlog snel zal eindigen en dat de energieprijzen opnieuw zullen dalen. Daarom blijven we de situatie nauwgezet opvolgen en monitoren.

  Mathieu Bihet:

  Monsieur le président, chers collègues, le ministre Jambon vient de répondre sur le volet fiscal. Je vais, quant à moi, répondre sur le mécanisme existant dans notre pays.

  Les tensions actuelles au Moyen-Orient provoquent naturellement une forte nervosité sur les marchés énergétiques mondiaux. Nous constatons une hausse des prix du gaz et du pétrole sur les différents marchés et aux différents indices. Concrètement, nous assurons depuis ce week-end un monitoring constant de la situation par vecteur afin de connaître les impacts sur les consommateurs, qu'ils soient entreprises ou ménages.

  We hebben geen controle over de duur van de crisis, maar we bekijken wel de verschillende mogelijke scenario’s. Op dit moment moeten we het hoofd koel houden en een grote waakzaamheid aan de dag leggen.

  J’ai cependant veillé à ce que le contrat-programme sur les prix du carburant joue pleinement son rôle d'amortisseur pour les prix à la pompe. Cela nous a conduits à maintenir le facteur k, un mécanisme permettant de modérer l'augmentation des prix à la pompe pour les consommateurs et de limiter la volatilité des prix.

  En ce qui concerne les mesures pour limiter les hausses de prix, nous n'excluons rien pour l'instant. Le plus important, à ce stade, est d'objectiver l'impact pour le consommateur. Pour cela, je prends des initiatives pour mettre les parties autour de la table afin de mesurer la portée réelle de la hausse des prix sur le consommateur.

  Nous sommes particulièrement attentifs notamment à la hausse dans les contrats variables d'énergie et à la disponibilité de contrats fixes pour les consommateurs. En outre, nous sommes évidemment très attentifs, monsieur Thiébaut, au fonctionnement du tarif social pour le gaz et pour l'électricité pour protéger de la précarité énergétique.

  Je vous remercie.

  Éric Thiébaut:

  Messieurs les ministres, je pense que votre gouvernement travaille à l'envers. Il y a quelques jours, vous avez décidé d'aggraver encore la crise en augmentant les taxes sur l'essence, le gaz et le mazout.

  Aujourd'hui, beaucoup de gens se demandent comment ils vont pouvoir faire le plein pour se déplacer, comment ils vont pouvoir remplir leur cuve à mazout pour se chauffer.

  Il faut absolument de nouvelles mesures pour faire face à cette nouvelle crise énergétique. C'est une urgence absolue pour des milliers de ménages dans notre pays.

  Xavier Dubois:

  Messieurs les ministres, je vous remercie pour vos réponses.

  Monsieur le vice-premier ministre, je vous remercie particulièrement pour la réponse concernant le mécanisme de protection des prix. Nous faisons finalement le même constat: un mécanisme existe, mais il doit être amélioré. J'entends que vous avez demandé à vos services de l'analyser, de voir comment l'améliorer.

  Nous avons bien entendu des solutions pour le rendre plus efficace, et rapidement. Tout d'abord, il faut qu'il soit davantage protecteur en termes de montant. Aujourd'hui, il se limite à 6 % de l'augmentation des prix; il faut qu'il monte à minimum 50 %. Ensuite, il faut qu'il touche davantage de personnes, et en particulier les bénéficiaires du tarif social; il est impossible de passer à côté de cette modification. Enfin, il faut surtout qu'il fonctionne plus vite. Comme je l'ai dit, aujourd'hui, il faut attendre deux trimestres pour que le mécanisme s'enclenche. Ce délai doit être ramené à un mois, pour une protection immédiate. C'est la seule manière d’avoir une protection pérenne et de ne pas avoir à se poser la question, à chaque nouvelle crise, de la protection de nos citoyens et de nos entreprises.

  Kurt Ravyts:

  Heren ministers, ik dank u voor uw antwoord.

  Het moet mij toch van het hart dat onze bevolking tot 2030 moet wachten op de beloofde koopkrachtversterking van 1.000 euro netto per jaar (83 euro per maand), terwijl de verhoging van de accijnzen op gas nog dit jaar, samen met de Europese koolstoftaks en de Vlaamse maatregelen, ertoe zal leiden dat de energiefactuur voor gezinnen tegen 2030 met 40 euro per maand stijgt.

  Nochtans is energie een basisrecht en moet dat te allen tijde betaalbaar blijven. De energiefactuur kan en mag geen belastingbrief zijn. De energiefactuur van de burgers en de bedrijven, zeker in tijden van stijgende energieprijzen, mag geen instrument zijn om het begrotingstekort terug te dringen.

  Christophe Bombled:

  Il est effectivement essentiel de garder la tête froide dans un contexte international incertain, notamment avec les tensions actuelles impliquant l’Iran. Nous savons aussi que les ménages et les entreprises sont extrêmement sensibles à l’évolution des prix de l’énergie. Chaque hausse à la pompe ou sur la facture de gaz a un impact direct sur le pouvoir d’achat et sur la compétitivité de notre économie. C’est pourquoi nous ne pouvons pas rester immobiles. Il faut agir avec méthode et responsabilité, sans céder à la précipitation, mais sans tarder non plus, car il est de notre devoir d’anticiper et de prendre les mesures nécessaires au bon moment.

  Monsieur le ministre des Finances, dans un marché structurellement instable, il est de la responsabilité des pouvoirs publics d’offrir un élément de stabilité. Le cliquet inversé, mécanisme de référence, doit jouer pleinement son rôle de protection automatique du pouvoir d’achat.

  Steven Matheï:

  Heren ministers, ik dank u voor het antwoord. Als de energieprijzen blijven stijgen, mogen wij de mensen niet in de kou laten staan. Wij moeten in dat geval maatregelen nemen, niet via energiecheques maar via structurele maatregelen. Dan komen we uit bij het prijsbeschermingsmechanisme dat is ingevoerd door de vorige minister van Financiën, Vincent Van Peteghem. Dat mechanisme heeft een solide basis om aan de prijs te sleutelen door er namelijk voor te zorgen dat bij een verdere stijging van de prijzen, de accijnzen sneller dalen. Dat zal de burgers echt vooruithelpen.

• Vraag: De overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De onenigheid in de regering en het plan van de premier betreffende het koninklijke genaderecht

  Vraag: De door u voorgestelde langetermijnoplossing voor de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De impasse in de regering met betrekking tot de aanpak van de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De aanpak van de overbevolking van de gevangenissen en het verlenen van gratie

  veiligheid, justitie en defensie

  De overbevolking van de gevangenissen
  De onenigheid in de regering en het plan van de premier betreffende het koninklijke genaderecht
  De door u voorgestelde langetermijnoplossing voor de overbevolking van de gevangenissen
  De impasse in de regering met betrekking tot de aanpak van de overbevolking van de gevangenissen
  De aanpak van de overbevolking van de gevangenissen en het verlenen van gratie
  Politieke verdeeldheid en oplossingen voor gevangenisoverbevolking en gratieverlening summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 29 januari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert minister Verlinden scherp voor het falend beleid rond de extreme overbevolking in Belgische gevangenissen (13.600 gedetineerden op 11.000 plaatsen, 600 grondslapers), waarbij ze haar onmacht, gebrek aan concrete actie en dodelijk vertragende regeringsruzie (o.a. met premier De Wever) aanwijzen. Volgens kritici zoals Aouasti (PS) en Pas (VB) leiden haar "pseudo-oplossingen" (zoals de mislukte noodwet) en gebrek aan korte-termijnmaatregelen tot onmenselijke omstandigheden (gebrek aan zorg, veiligheidsrisico’s) en ondermijning van rechtszekerheid, terwijl voorstellen zoals collectieve gratie (De Wever) of gedwongen terugkeer van buitenlandse gedetineerden (VB) omstreden blijven. Verlinden verdedigt zich door te benadrukken dat ze structurele plannen (extra capaciteit, betere zorg, internationale overplaatsingen) en korte-termijnvoorstellen op tafel legde, maar stuit op regeringsblokkades en wijst mediahype af; ze eist respect voor rechterlijke straffen en noemt enkelbanden voor niet-ingezeten gedetineerden (zoals De Wever voorstelt) geen oplossing voor de acute crisis. Oppositie en coalitiepartners betwijfelen haar leiderschap en eisen onmiddellijke, tastbare actie, met sommigen (Groen) die zelfs een koninklijk commissaris bepleiten om de patstelling te doorbreken.

  Khalil Aouasti:

  Monsieur le président, madame la ministre, chers collègues, on dénombre environ 11 000 places dans nos prisons, mais seules 9 000 répondent véritablement aux normes. Nous comptons aujourd'hui 13 400 détenus. En intégrant les 3 200 condamnés qui ne se trouvent toujours pas dans nos prisons, cela représente une surpopulation réelle de 2 400 personnes et une surpopulation carcérale potentielle de 5 600 personnes, 5 600 détenus.

  Madame la ministre, la situation est insupportable. C'est du jamais vu et d'une totale indignité! Les acteurs de terrain, les agents pénitentiaires, les experts, l'opposition parlementaire vous implorent chaque semaine d'agir. Et vous, que faites-vous? L'été dernier, vous avez fait voter une supposée "loi d'urgence", qui constitue un échec manifeste. Depuis, vous avez organisé sept kerns visant à traiter de la question de la surpopulation carcérale, mais pour quel résultat? Quelques préfabriqués en projet, l'évocation de prisons à l'étranger et des promesses pour 2035… Pour le reste, rien! Pas une seule avancée! Pire que tout, avec une collègue, vous n'hésitez pas à étaler dans la presse votre impuissance, votre incapacité à faire face à la plus grande crise pénitentiaire de l'Histoire de ce pays.

  Derrière ces chiffres, madame la ministre, ce sont des agents pénitentiaires à bout de souffle. Ce sont des détenus qui dorment à même le sol et qui vivent à plusieurs dans neuf mètres carrés, sans intimité, dans une promiscuité totale, sans accès suffisant aux soins de santé. Ce sont des personnes atteintes de troubles mentaux que l'on ne soigne pas dans des annexes psychiatriques. Ce sont des détenus qui ressortent brisés, et donc plus dangereux. Cette situation exige une ministre à la hauteur.

  Madame la ministre, il est encore temps d'éviter une nouveau dossier i-Police. Qu'entendez-vous faire?

  Barbara Pas:

  De regering-De Wever heeft nog steeds geen deftig plan om de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen tegen te gaan.

  Mevrouw de minister, uw plan bestaat erin criminelen een korting van tien maanden te geven op een celstraf van vijf jaar. Wie vijf jaar celstraf opgelegd krijgt, moet in dit land toch al behoorlijk wat mispeuteren. Over dat plan geraakt de regering het niet eens.

  De premier heeft nu zelf een plan. U hebt dat plan in de media al afgeschoten, waarna u vandaag in de media verkondigt dat de discussie niet in de media moet worden gevoerd.

  Collega’s van de N-VA, ik had de premier vandaag hier graag over zijn plan ondervraagd maar hij weigert dat. Ik begrijp dat.

  Het plan van De Wever rekent op de hulp van zijn ondertussen boezemvriend, Zijne Majesteit. Hij vraagt de Sire deze keer niet om honderd dagen, maar wil wel dat de Koning gratie verleent aan 1.300 veroordeelde criminelen van de meer dan 3.000 criminelen die momenteel zonder enig toezicht thuis zitten te wachten op de uitvoering van hun straf. Genaderecht komt neer op een kwijtschelding. Dat is geen omzetting in enkelbandjes, maar dat is blijkbaar wel de bedoeling. Ik had hem graag dus gevraagd of hij kwijtschelding dan wel enkelbandjes bedoelt. Ik had hem ook graag gevraagd hoe de kwijtschelding van gevangenisstraffen, al dan niet met enkelbandjes, voor veroordeelde criminelen die nog niet in de gevangenis zitten, kan helpen om de huidige 545 grondslapers weg te werken. Mevrouw de minister, u hebt al duidelijk aangegeven dat dat niet het geval is. Ik had graag gehad dat De Wever mij kwam uitleggen wat dan wel de oplossing is, maar hij durft niet.

  Mevrouw de minister, mijn vraag aan u is heel eenvoudig. Hoe zal de regering de overbevolking in de Belgische gevangenissen op korte termijn eindelijk aanpakken?

  Sandro Di Nunzio:

  Mevrouw de minister, we hoorden hier al een aantal cijfers. Ik heb ook die van de beleidsnota erbij genomen. Afgerond zijn er inderdaad 11.100 plaatsen in onze gevangenissen. Er zitten vandaag ongeveer 13.600 gedetineerden in de gevangenissen, van wie 600 grondslapers zijn. Dat wil zeggen dat er 2.500 mensen te veel in de gevangenissen zitten. Daarnaast zijn er nog 3.000 wachtenden die er niet in geraken. U zult het met mij eens zijn dat dit een regelrechte schande is voor ons als land, voor onze justitie en voor onze strafuitvoering.

  De belangrijkste vraag die ik u wil stellen, is wat u daar het afgelopen jaar eigenlijk al aan gedaan hebt. Wat hebt u al ondernomen om dat probleem effectief aan te pakken? Het afgelopen jaar is de druk immers alleen maar toegenomen. De vorige regering heeft bijvoorbeeld wel actie ondernomen en een aantal maatregelen genomen. Ik verwijs bijvoorbeeld naar de 1.400 extra plaatsen die gecreëerd werden, de 70 extra personeelsleden die ingeschakeld werden en het kader dat werd gecreëerd voor de plaatsing van extra containers, goed voor meer dan 1.000 plaatsen. Ook de terugstuurakkoorden, onder andere met Marokko, werden toen door de vorige regering afgesloten, maar worden veel te weinig uitgevoerd. Daarom vraag ik wat u effectief hebt gedaan.

  We lezen dat u 1 miljard euro hebt gevraagd. Hoeveel van dat budget zal daadwerkelijk naar extra capaciteit gaan? We vernemen ook dat een aantal collega's binnen de regering in het verleden voorstellen hebben gedaan die u bij voorbaat afketst of blokkeert. Uw noodwet heeft, zoals we u gewaarschuwd hadden, geen enkel effect gehad.

  Mijn vraag aan u is zeer eenvoudig. Wat hebt u gedaan en wat zult u op de langere termijn doen? Hoe zult u de situatie aanpakken en ombuigen? Zoals mijn collega van het Vlaams Belang zei, circuleert er een voorstel om gratie te verlenen. Is dat de langetermijnvisie waarvoor u staat, waarmee u de tendens zult keren en de overbevolking zult oplossen?

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, hoe lang duurt het nog vóór u en de regering eindelijk iets zullen doen aan de overbevolking in de gevangenissen? Of moeten er eerst doden vallen vooraleer de regering in actie schiet?

  Het geduld is op bij iedereen, bij het personeel en de vakbonden, bij mensenrechtenorganisaties, bij de CTRG-commissies, bij de gouverneurs en de burgemeesters, maar ook in het Parlement. Blijkbaar is het geduld ook op in de regering en zelfs bij de Koning, die de regering gisteren een nooit geziene bolwassing heeft gegeven, overigens met goedkeuring van de regering zelf.

  De situatie in onze gevangenissen is explosief en onmenselijk, met een overbevolking van meer dan 2.500 gedetineerden. Er zijn bijna 600 grondslapers, waarvan sommige soms naast de wc-pot slapen. We mogen niet vergeten dat het nog altijd om mensen gaat. Wie denkt dat gedetineerden beter uit de gevangenis komen als we hen eerst maanden of jaren op een onmenselijke en vernederende manier opsluiten, heeft het fout.

  Wat doet de regering? Mekaar met de vinger wijzen, veto's stellen, andere dossiers blokkeren en ruziemaken, maar oplossingen komen er niet. De wederzijdse verwijten zijn stevig, als we de media mogen geloven. Mevrouw de minister, uw collega-ministers uiten heel zware kritiek op u, maar omgekeerd wijst u andere ministers met de vinger. U zegt bijvoorbeeld dat minister Vandenbroucke niets zou doen voor de aanpak van de geïnterneerden. De sfeer in de regering is dus allesbehalve optimaal.

  Mevrouw de minister, op u rust een loodzware verantwoordelijkheid. Als een oplossing uitblijft, toont u uw onmacht als minister van Justitie. Wanneer komt er een oplossing? Vindt u echt dat minister Vandenbroucke niets heeft gedaan aan die problematiek?

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, de problematiek van de overbevolking is bekend. Er is een tekort van 2.000 plaatsen in de gevangenissen en er zijn bijna 600 grondslapers. Dat is uiteraard problematisch voor de veiligheid van de gevangenen zelf, de cipiers en de andere personeelsleden. Het zet bovendien het principe van re-integratie, re-integratie die het vervolg van de gevangenisstraf moet zijn, op de helling. Het gezegde gaat dat, als men mensen in een gevangenis als beesten behandelt, ze er ook als beesten uitkomen. Dat is net wat we niet willen.

  Er moeten dus oplossingen komen. Er circuleren verschillende voorstellen, waaronder een van eerste minister Bart De Wever om over te gaan tot een soort van collectieve gratie. Daarbij zouden 1.300 personen hun door een rechter opgelegde effectieve gevangenisstraf niet moeten uitzitten, maar een enkelband krijgen. Daar heeft cd&v toch wel wat vragen bij. Hoe legt men het uit aan de rechters die iemand tot een gevangenisstraf veroordelen, dat de veroordeelde zijn of haar straf niet moet uitvoeren? Hoe legt men het uit aan slachtoffers dat daders uiteindelijk niet naar de gevangenis moeten?

  Bovendien rijst de vraag of de collectieve genade, zelfs als daar voorwaarden aan zijn verbonden en de gevangenisstraf in een straf met enkelband wordt omgezet, de juridische toets zou doorstaan. Helpt zo’n maatregel trouwens het probleem van de grondslapers op te lossen? Hoeveel grondslapers zullen er door de collectieve genademaatregel minder zijn? Nul, geen enkele.

  Mevrouw de minister, we moeten dus op zoek naar andere oplossingen, naar oplossingen zoals u die op tafel hebt gelegd, oplossingen die effectief en duurzaam zijn. Mevrouw de minister, welke oplossingen ziet u om het probleem aan te pakken?

  Annelies Verlinden:

  Beste collega’s, voorbij het geblaas en gespin, ook van anonieme bronnen in de pers, wil ik hier graag de precieze toedracht geven van de lopende gesprekken in de regering over de overbevolking in onze gevangenissen.

  Als iemand hier voorhoudt dat ik een echte en duurzame oplossing voor de schrijnende situatie van de overbevolking en de grondslapers zou tegenhouden of niet bereid zou zijn tot een compromis, dan vergist die zich. Reeds sinds november heb ik verschillende voorstellen op de regeringstafel gelegd naar aanleiding van de sterke stijging van het aantal gedetineerden in onze gevangenissen, niet het minst van degenen die op een matras moeten slapen. Het gaat om een reeks maatregelen die er samen voor kunnen zorgen dat de druk in onze gevangenissen echt wordt verlicht. De teksten zijn wat Justitie betreft al geruime tijd klaar.

  Collega’s, er zijn dus oplossingen. Die vragen wel de moed en de wil om het probleem doortastend aan te pakken. Een voorstel waarbij een uitzonderingsmaatregel wordt genomen en waarbij een enkelband wordt toegekend aan enkele honderden mensen die vandaag niet in onze gevangenissen zitten, is geen oplossing voor de grondslapers in onze gevangenissen vandaag. Dat zou immers niets veranderen aan de situatie van de grondslapers noch aan de dagelijkse onveiligheid waarin de penitentiaire beambten hun taken moeten uitvoeren. Bovendien geef ik er de voorkeur aan om maximaal de door de rechters uitgesproken straffen te respecteren en te werken binnen de context van de strafuitvoeringsmodaliteiten en organisatorische maatregelen om de overbevolking aan te pakken.

  Het gaat mij dus niet om het grote gelijk, beste collega’s. Het gaat mij wel om de aanpak van de straffeloosheid en om de veiligheid en de menswaardigheid in onze gevangenissen. Daarom blijven we aandringen op maatregelen die wel soelaas bieden. De directeurs, de penitentiaire beambten en alle partners van het gevangeniswezen rekenen op ons. Zij hebben terecht recht op perspectief op korte termijn. We mogen hen dus niet wegsturen met pseudo-oplossingen. Ik sta en blijf resoluut aan hun zijde staan en blijf werken aan een resultaat dat hen echt vooruit kan helpen.

  Daarom roep ik vandaag opnieuw iedereen op om samen een impactvolle en daadkrachtige oplossing mogelijk te maken. Dat moeten we inderdaad samen doen. Ik kan daar trouwens heel helder over zijn, ik heb niemand verhinderd om aan de slag te gaan met zijn of haar bevoegdheden en op het terrein alle mogelijke maatregelen te nemen die een impact op de overbevolking kunnen hebben.

  Je tiens dès lors à rappeler à chacun que le gouvernement a déjà approuvé, le 18 juillet dernier, un plan global visant à lutter contre la surpopulation. Ce plan prévoit une augmentation de la capacité carcérale, avec des infrastructures de soins supplémentaires pour les internés, ainsi qu’une approche plus efficace du retour des condamnés en séjour illégal et le renforcement des services chargés des transfèrements internationaux. Les grandes lignes sont tracées et je ne doute pas que mes collègues et moi-même resterons déterminés à les mettre en œuvre.

  Nous ne pouvons pas nous contenter de mesures en deçà de cette ambition.

  Collega’s, ik hoef er niemand van te overtuigen dat het probleem complex is. We lopen een marathon om op middellange en op lange termijn extra capaciteit te creëren om de overbevolking aan te pakken. We moeten vandaag echter ook een sprint trekken om de onveiligheid en de onmenselijkheid in de gevangenissen weg te werken, niet omdat het makkelijk is, niet omdat we meedingen naar een schoonheidsprijs, maar wel omdat het absoluut noodzakelijk is.

  Het is om die reden dat ik in de voorbije maanden concrete en berekende voorstellen met impact heb voorgelegd. De gesprekken daarover zijn lopende in de regering. Daarbij zijn twee principes belangrijk: ten eerste, de oplossingen moeten structureel en doortastend zijn en, ten tweede, de door rechters uitgesproken straffen moeten maximaal gerespecteerd worden. Met dat doel voor ogen ben ik ervan overtuigd dat niets ons in de arizonaregering in de weg staat tot een akkoord te komen. De veiligheid van onze samenleving, de rechtszekerheid, de strijd tegen straffeloosheid en het streven naar menswaardige detentieomstandigheden, die onze rechtsstaat van ons vraagt, zijn me uitermate dierbaar.

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, je vous ai entendue, je vous ai écoutée, mais je n’ai reçu aucune réponse.

  Votre réponse consiste à dire que, le 18 juillet, vous avez fait voter des textes. Le 18 juillet, nous comptions 12 900 détenus dans nos prisons. Aujourd’hui, 29 janvier 2026, nous en comptons 13 626. Autrement dit, entre le 18 juillet et aujourd’hui, votre plan de lutte contre la surpopulation carcérale a lamentablement échoué. Alors, madame la ministre, j’entends des appels à tout le monde – voilà donc ce qu'on peut appeler une majorité de cohésion – à vous soutenir, après sept kern, avec 13 600 détenus, avec de l'indignité, avec la reconnaissance, de votre propre aveu, de la présence de personnes avec des troubles mentaux ou de grande précarité. Madame la ministre, je vais vous dire une seule chose: il n’y a pas un problème que l’inaction finisse par résoudre. Et j’ai bien peur, en réalité, que cet adage s’applique à votre gouvernement.

  Barbara Pas:

  Deze regering heeft duidelijk geen plan. Ze focust graag op het buitenland, maar de eerste prioriteit zou de veiligheid van de burgers in België zelf moeten zijn. Veroordeelde criminelen vrij laten rondlopen ondergraaft de veiligheid van burgers. Daarmee lacht men de slachtoffers vierkant uit. Zo'n 70 % van de gedetineerden recidiveert. U bent de mening toegedaan dat de straffen van de rechters gerespecteerd moeten worden, maar u wilt zelf wel strafkorting geven. De Wever wil zelfs dat 1.300 veroordeelde criminelen hun gevangenisstraf niet eens moeten uitzitten. Dat valt niet uit te leggen.

  Weet u wat u moet doen? U moet 5.500 niet-Belgische gedetineerden terugsturen en het genaderecht afschaffen. Dat is een praktijk die volledig achterhaald is en alleen nog thuishoort bij middeleeuwse koningen en Romeinse keizers.

  Sandro Di Nunzio:

  Mevrouw de minister, ik denk dat de Anders.-fractie de eerste is om te erkennen dat dit een complex probleem is dat niet eenvoudig op te lossen valt. Uw antwoorden stellen ons echter niet gerust.

  Zoals altijd brengt u in uw gekende stijl zeer verbindende, warme boodschappen en legt u allerlei plannen op tafel. De realiteit is echter dat u het afgelopen jaar niets hebt gerealiseerd. U hebt niets gedaan en dat typeert u. Ik vraag me oprecht af wat u als minister klaarkrijgt, want er beweegt niets. Wanneer u zegt een dossier in handen te nemen, blijft het liggen en gebeurt er absoluut niets mee. U hebt nog enkele jaren om te tonen dat het anders kan. Ik geloof er niet meer in, maar u hebt nog een aantal jaren om te tonen dat dit geen verloren legislatuur voor Justitie hoeft te zijn. Communiceer dus geen plannen in de media, maar ga samenzitten met uw collega-ministers en zorg ervoor dat er actie wordt ondernomen op het terrein.

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, ik heb goed geluisterd naar uw antwoord. Ik vraag mij af of dat antwoord namens de regering was of namens uzelf. Ik twijfel. U verwijst naar collega’s in de regering als oorzaak van de blokkering maar dat is al te gemakkelijk. U draagt als minister van Justitie immers in de eerste plaats een verpletterende verantwoordelijkheid. Het is echter ook een collectieve verantwoordelijkheid van de hele regering.

  Ik stel alleen vast dat er vandaag geen oplossingen zijn. Is dat onmacht, onkunde of onwil? Ik vrees dat het een mix van de drie is. De toestand is echter vooral schandalig. Collega’s, wij hebben eerder al voorgesteld om een koninklijk commissaris tegen de overbevolking aan te stellen. De regering kan het niet oplossen. De minister kan het niet oplossen. Geef het dan uit handen. Dat is nog het enige wat rest. Doe echter vooral iets.

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, ik dank u voor de antwoorden. Het is inderdaad een heel complexe situatie. Ik ben blij dat de heer Di Nunzio dat ook erkent. Mijnheer Di Nunzio, het zou u echter sieren mocht u erkennen dat de situatie mede is gecreëerd door de twee vorige ministers van Justitie. Wat de oplossingen betreft, wij moeten inderdaad een duurzame oplossing vinden om het aantal grondslapers naar beneden te halen en vooral om de toestand in de gevangenissen te verbeteren. Mevrouw de minister, er zijn heel wat mogelijkheden, zoals u hebt aangehaald, onder andere bijkomende capaciteit, waaraan u dag in dag uit werkt. Daarvoor hebt u ook de steun nodig van de andere regeringsleden. Wij hopen dat u die steun vindt en dat wij op die manier vooruitgang kunnen boeken in het dossier.

• Vraag: De noodkreet van de gevangenisdirecteurs over de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De noodkreet van de gevangenisdirecteurs

  Vraag: De noodkreet van de gevangenisdirecteurs

  Vraag: De overbevolkte Belgische gevangenissen

  veiligheid, justitie en defensie

  De noodkreet van de gevangenisdirecteurs over de overbevolking van de gevangenissen
  De noodkreet van de gevangenisdirecteurs
  De noodkreet van de gevangenisdirecteurs
  De overbevolkte Belgische gevangenissen
  Gevangenisdirecteurs slaan alarm over chronische overbevolking Belgische gevangenissen summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 2 oktober 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De catastrofale overbevolking in Belgische gevangenissen (13.156 gedetineerden op 11.000 plaatsen, 350+ grondslapers) leidt tot veiligheidsrisico’s, mensonwaardige omstandigheden en burn-outs bij personeel, terwijl directeurs dreigen met gedwongen vrijlating van gevangenen als noodmaatregel. Minister Verlinden erkent het acute probleem—veroorzaakt door stijgende criminaliteit (drugs, geweld), tekort aan plaatsen, en 1.000+ geïnterneerden/illegale migranten in gevangenissen—en wijst op kortetermijnacties (versnelde uitzetting illegale gedetineerden, overplaatsing geïnterneerden naar zorginstellingen) en langetermijnplannen (nieuwe gevangenissen, modulair bouwen), maar benadrukt dat structurele oplossingen falen zonder extra budget (1 miljard gevraagd) en samenwerking met andere ministers (Migratie, Volksgezondheid). Kritiek varieert van Vlaams Belangs eis om alle buitenlandse criminelen uit te zetten (à la Duitsland) tot linkse oproepen om te stoppen met "meer opsluiten" en te investeren in reïntegratie, betere arbeidsomstandigheden voor bewakers, en prioritering van justitie boven defensie-uitgaven (bv. F-35’s). De kernvraag—hoe de crisis *nu* te breken—blijft onbeantwoord, terwijl de vertrouwenscrisis bij personeel escaleert.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, de gevangenissen zitten propvol. Er is plaats voor 11.000 gedetineerden, maar vandaag is een recordaantal van 13.156 bereikt, met 353 grondslapers. De situatie is werkelijk uitzichtloos.

  In de voorbije maanden hebben de gevangenisdirecteurs al herhaaldelijk aan de alarmbel getrokken maar de reactie van deze regering was bedroevend. De noodwet van deze zomer heeft niets, nul, nada, uitgehaald, integendeel. Vlaams Belang had u nochtans gewaarschuwd.

  Nee, mevrouw de minister, verwijs alstublieft niet naar de vier zogenaamde taskforces, die pas in 2028 hun definitieve voorstellen moeten geven. Dat probleem moet niet onderzocht worden. Het is niet nieuw, maar sleept al decennialang aan. Het bestond al in 1991, toen ik voor de eerste keer in het Parlement zetelde. De opeenvolgende ministers van Justitie, van cd&v, van Open Vld en van de socialisten, hebben dat probleem laten verrotten.

  De gevangenisdirecteurs dreigen nu met toch wel zeer drastische acties. Voor elke nieuwkomer willen ze twee gedetineerden vrijlaten. Die actie is werkelijk ongezien, wat bewijst dat de gevangenisdirecteurs compleet ten einde raad zijn en dat ze zich totaal niet gehoord voelen door de politiek.

  Vlaams Belang begrijpt hun frustratie, mevrouw de minister, maar het vrijlaten van gedetineerden is niet het antwoord waarop deze samenleving zit te wachten. U moet handelen. U, en bij uitbreiding de hele regering, draagt hier een verpletterende verantwoordelijkheid. Oplossingen zijn er, maar niet de collectieve gratie, zoals sommigen vandaag voorstellen.

  Mevrouw de minister, welke noodmaatregelen zullen u en deze regering bij hoogdringendheid nemen?

  Alain Yzermans:

  Mevrouw de minister, gevangenisdirecteurs, vakbonden en magistraten trekken aan de alarmbel, want de onhoudbare toestanden in de gevangenissen zijn ongezien. Die alarmbel moet u dwingen tot nieuwe en dringende acties. Het is een kwestie van waardigheid, zowel voor de gedetineerden als voor het gevangenispersoneel. Bovenal is het een veiligheidsprobleem. De veiligheid van onze samenleving komt stilaan in het gedrang. Sinds uw aantreden is het aantal grondslapers verdubbeld, zijn er enorme personeelstekorten, puilen de cellen uit en stijgt het druggebruik in de gevangenissen stilaan, met alle gewelddadige dynamieken tot gevolg. Camera's en sloten functioneren niet en de gebouwen zijn aftands. Dat alles leidt tot mensenrechtenschendingen.

  De overbevolking in de gevangenis leidt tot schrijnende levensomstandigheden, maar, nog meer, heeft ernstige gevolgen voor het gevangenispersoneel, dat elke dag keihard werkt voor iedereen. We bevinden ons op een punt van onomkeerbaarheid. Werkgroepen en taskforces brengen inderdaad geen zoden aan de dijk. De dijk van veiligheid dreigt stilaan te breken. Er is nood aan crisismanagement, concrete stappen, acties en hervormingen. Er is geen weg terug, mevrouw de minister. De cijfers stijgen en de toestanden op het terrein worden soms angstaanjagend.

  Wat zult u doen voor de algemene veiligheid? Wat zult u doen om de veiligheid in onze gevangenissen in de toekomst te garanderen?

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, de gevangenisdirecteurs slaken gisteren en vandaag een noodkreet over de overbevolking. Ze kennen natuurlijk de situatie op het terrein. Als we alleen al bijvoorbeeld naar de gevangenis van Hasselt kijken, daar zijn 640 gevangenen voor 450 plaatsen.

  Als burgers verwachten wij echter dat wanneer verschrikkelijke taferelen gebeuren zoals in Roeselare en in Mol, de daders van zo'n steekpartij snel gevat worden, berecht worden en een straf krijgen die ze moeten uitzitten.

  Om het probleem van de overbevolking op te lossen, is extra budget nodig. We moeten investeren in binnenlandse veiligheid en in justitie. Als we dat niet doen, krijgen we als maatschappij de factuur dubbel terug. Het is heel belangrijk dat we dat onder ogen zien.

  Justitie kan het echter niet alleen. Neem bijvoorbeeld de 1.000 geïnterneerden die in de gevangenissen zitten en zo medeoorzaak zijn van de overpopulatie. Zij zouden beter in een gespecialiseerde instelling zitten, vandaar mijn vraag aan minister Vandenbroucke waar de realisaties op het terrein blijven. Of neem de 4.000 tot 5.000 gevangenen zonder verblijfsrecht, die best naar hun land van herkomst zouden worden teruggebracht of minstens in een gesloten instelling zouden moeten terechtkomen. Ook daaromtrent vragen we waar de realisaties op het terrein blijven.

  Voor cd&v is binnenlandse veiligheid een prioriteit. Dat betekent dat we de straffeloosheid moeten aanpakken. Straffen moeten worden uitgevoerd. Wat ons betreft hoort daar geen maatregel bij van collectieve genade waardoor gevangenen de straat opgaan. De strafuitvoering moet worden gecombineerd met een re-integratieproject, zodat de gevangenen die vrijkomen zich kunnen re-integreren en recidive beperkt wordt.

  Mevrouw de minister, hoe zult u uw collega’s aanzetten om ook de nodige acties te ondernemen en samen het probleem van de overbevolking aan te pakken?

  Julien Ribaudo:

  Madame la ministre, je reviens de la prison de Saint-Gilles. Ce qui se passe aujourd'hui dans toutes les prisons du pays est inédit. Directeurs, agents pénitentiaires, administrations sociales, tous se mobilisent. Quand ceux qui tiennent la maison descendent dans la rue, c'est que la maison croule.

  Et elle croule. On compte aujourd'hui 13 198 détenus pour 11 098 places. Cela veut dire des cellules d'une personne qui en accueillent deux ou trois. Plus de 360 détenus qui dorment à même le sol, collés aux toilettes, enfermés 22 heures par jour sans activités.

  À côté, les agents pénitentiaires qui subissent la même pression, la même dégradation. "Je vais au travail, la boule au ventre", "On est pressé comme des citrons, mais il n'y a plus de jus", "Je n'ai plus de temps ni d'énergie pour ma famille", voilà ce qu'on entend. Congés jamais pris, sous-effectifs permanents, peur de la violence, beaucoup tombent en burn-out ou quittent le métier.

  La situation actuelle renforce l'insécurité des détenus, des agents pénitentiaires et de la société en général. Ce n'est plus une demande, c'est un cri d'alarme qu'on entend dans la presse.

  Madame la ministre, quel résultat la loi d'urgence votée cet été a-t-elle donné? Quelles mesures supplémentaires comptez-vous prendre? Confirmez-vous que 5 600 détenus doivent encore rentrer en prison d'ici à 2027? Si oui, comment absorber le flux? Comment allez-vous redonner de l'attractivité au métier d'agent pénitentiaire?

  Annelies Verlinden:

  Collega's, ik heb uiteraard ook de schreeuw van de gevangenisdirecteurs en het personeel gehoord. Ik hoorde die schreeuw niet gisteren of eergisteren voor het eerst, maar wel op de eerste dag van mijn mandaat.

  De situatie in vele van onze gevangenissen is immers schrijnend en dat al vele jaren. Ik hoor het wekelijks tijdens mijn bezoeken aan gevangenissen en in contacten met directeurs en medewerkers. Duizenden gedetineerden zitten 22 uur per dag op elkaar gepakt in kleine en verouderde cellen. Er zitten duizenden mensen zonder wettig verblijf. Er zitten meer dan duizend psychiatrische patiënten en gedetineerden in psychiatrische kwetsbaarheid, zonder toereikende zorg en met onvoldoende re-integratie- en terug-naar-werkbegeleiding.

  Te midden daarvan zijn medewerkers dag in dag uit bezig om veiligheid, organisatie en samenleving mogelijk te maken. Zij verdienen ons grootste respect.

  Il est illusoire de penser qu'un tel environnement puisse profiter à la sécurité. C'est précisément pour cette raison que je me suis attaquée, dès le premier jour, à ce problème complexe et persistant.

  Eerst moesten we dringend werk maken van de noodwet, omdat duizenden gedetineerden ingevolge beslissingen van de vorige legislatuur niet met hun gevangenisstraf waren gestart. Sinds de inwerkingtreding van de wet op 4 augustus werden maar liefst 700 dossiers bij de strafuitvoeringsrechtbanken aanhangig gemaakt. De noodwet heeft dus wel degelijk een impact, mevrouw Dillen, maar de instroom is groot. Daarom heb ik ook altijd gezegd dat de noodwet alleen niet voldoende zal zijn. De cijfers liegen er niet om. Het aantal druggerelateerde feiten, steekpartijen, zedenfeiten en intrafamiliaal geweld was nog nooit zo hoog, met stijgingen tot meer dan 40 % in de laatste 5 jaar. Dat zien we dus ook in de gevangenissen.

  Sinds februari pakken we de overbevolking met drie maatregelen aan. Voor de korte termijn kunnen we capaciteit winnen door in te zetten op de terugkeer van personen in onwettig verblijf en de gepaste opvang van de meer dan duizend geïnterneerden. Daarvoor werken we goed samen met de ministers van Asiel en Migratie en Volksgezondheid. Ik ga ervan uit dat we samen voldoende daadkracht aan de dag zullen kunnen leggen.

  Met de noodwet kan de Dienst Vreemdelingenzaken mensen zonder wettig verblijf alvast sneller van het grondgebied verwijderen. Mijnheer Yzermans, ik ben al zeer lang vragende partij om de zorg voor de geïnterneerden over te hevelen naar Volksgezondheid. Duizend plaatsen zou een enorme verlichting zijn in de capaciteit van de gevangenissen.

  Deuxièmement, en collaboration avec la Régie des Bâtiments, nous travaillons à l'augmentation de la capacité carcérale grâce à des unités modulaires et des maisons de détention ainsi qu'à la nouvelle prison à Anvers, au maintien en activité d'anciennes prisons et à la construction d'une nouvelle prison à Vresse-sur-Semois.

  Ten derde, moeten we ons strafrechtelijk beleid tegen het licht houden. De branden die in de afgelopen decennia geblust zijn, verhinderen niet dat onze gevangenissen blijven uitpuilen, dat het aantal veroordelingen wegens het schenden van mensenrechten blijft oplopen en dat de recidivecijfers hoog blijven. We moeten dus inzetten op voorstellen die én de veiligheid bevorderen én een duurzaam strafrechtelijk beleid dienen. Meer van hetzelfde zal niet leiden tot structurele veranderingen.

  En ce qui concerne la grâce, je puis vous indiquer que cette mesure a été prise pour corriger ou répondre à des situations personnelles dans des cas individuels. Elle n'a pas vocation à contribuer de manière structurelle à une politique de détention durable, légale et sûre.

  Chers collègues, une chose est certaine. Les moyens actuels dont dispose la justice sont insuffisants. À titre d'exemple, on compte 13 000 détenus pour 11 000 places, sans que les moyens financiers qui y correspondent soient disponibles. Tout le monde le sait: le compte n'y est pas.

  Deze regering maakt terecht van veiligheid een prioriteit en iedereen verwacht van justitie dat het onmiddellijk alles kan oplossen. Ook ik wil dat graag en ik heb er de plannen voor klaar, maar dan moeten we wel consequent zijn en investeren.

  Voor wie enerzijds verontwaardigd is over het toegenomen familiaal geweld en de steekpartijen of over het nietsontziend drugsgeweld in Brussel en Antwerpen, maar anderzijds verwacht dat dit kan worden verholpen zonder bijkomende inspanningen, wil ik een nieuwe spiegel kopen. Dat zou immers betekenen dat van justitie wordt gevraagd om een boksmatch te winnen met een hand op de rug. We kunnen en moeten beter, voor onze veiligheid, onze welvaart en voor alle schakels, partners en medewerkers in de veiligheidsketen, van de wijkinspecteur tot de penitentiair beambte, door hen de middelen te geven om hun werk naar behoren te kunnen uitvoeren. Op mij kunnen zij alvast rekenen. Dank u.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, u hebt een uitvoerig antwoord gegeven, maar ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag over uw standpunt betreffende de aangekondigde zeer drastische acties van de gevangenisdirecteurs. Criminelen vrijlaten en zodoende de samenleving onveiliger maken, is geen oplossing voor de overbevolking. De echte oplossing ligt volledig voor het grijpen: het terugsturen van alle buitenlandse criminelen naar hun landen van herkomst om daar hun straf uit te zitten.

  In ons land is er geen gebrek aan capaciteit, het probleem is dat er te veel illegale en te veel buitenlandse criminelen in onze gevangenissen zitten. Maak daarvan werk! Daartoe is meer daadkracht nodig. Waarom kan in ons land niet wat in andere landen wel kan? Ik verwijs naar Duitsland, waar men dat zeer radicaal aanpakt, want uit Duitsland worden criminelen teruggestuurd naar Afghanistan en naar Syrië. Waarop wachten u en uw N-VA-collega Van Bossuyt om dat te realiseren?

  Alain Yzermans:

  Mevrouw de minister, het is tijd voor actie. Als ik twintig miljard had, u vroeg één miljard, dan zou ik het gat in de begroting wegwerken. Geld is echter geen wondermiddel. U moet op het terrein een concreet toekomstplan opstellen en proberen te realiseren.

  Frank Vandenbroucke reikt u de hand, is bereid om in het luik van de interneringen oplossingen te bieden en die hervormingen ook door te voeren. Wij pleiten voor gevangenissen die geen misdaadfabrieken zijn, maar voor humane detentie. Iedere mens, iedere gevangene heeft een naam en is geen nummer. Wij pleiten voor een goed voorbereide terugkeer naar de samenleving, maar ook voor straffen die correct worden uitgevoerd. Dat alles dient te gebeuren in veilige omstandigheden en binnen een veilige samenleving.

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Bij uw aantreden hebt u natuurlijk een aanzienlijke erfenis gekregen, waarmee u in de afgelopen acht maanden aan de slag bent gegaan. Zoals we hebben gehoord, doet u dat met een duidelijke visie op korte, middellange en lange termijn. Dat alles kunt u echter niet alleen realiseren, daarvoor zijn andere zaken nodig, is samenwerking nodig. We hebben zojuist gehoord dat sommigen u de hand reiken.

  Er moet absoluut iets worden gedaan aan de overbevolking en aan de geïnterneerden en de mensen zonder verblijf, want momenteel vormt de gevangenis de laatste schakel in de rij. Daarbij horen ook voldoende budgetten, zodat u, zoals u aangeeft, niet met een hand op de rug hoeft te boksen. Op die manier kunnen we zowel het probleem van overbevolking als dat van straffeloosheid aanpakken. De mensen verwachten dat van ons.

  Julien Ribaudo:

  Madame la ministre, cela fait 20 ans que votre parti et d'autres, à droite, désinvestissent dans la justice. Le résultat? Surpopulation, matelas par terre et agents à bout. Vous réclamez un milliard et vous savez que vous ne l'aurez pas. Un milliard pour la justice? Pas possible. Trente-quatre milliards pour la défense? Oui, en un instant. Cela ne va pas! Renoncer à quelques F-35 sera un bien meilleur investissement pour la sécurité et pour notre société. Arrêtez la fuite en avant, cessez de toujours enfermer plus, de toujours plus construire et de toujours plus surcharger les agents, parce que ces agents pénitentiaires méritent mieux, madame la ministre! Si vous voulez vraiment les soutenir, renoncez à la réforme des pensions, rendez-leur leurs primes et augmentez les salaires! Vous dites: "Ils peuvent toujours compter sur moi." Sachez une chose: sur le terrain, ils ne vous croient plus. Merci.

• Vraag: De impact van de belastinghervorming op de gezinnen

  Vraag: De impact van de begrotingshervorming op de gezinnen

  Vraag: De fiscale hervorming

  economie en werk

  De impact van de belastinghervorming op de gezinnen
  De impact van de begrotingshervorming op de gezinnen
  De fiscale hervorming
  Fiscale en begrotingshervorming: impact op gezinnen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 17 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De belastinghervorming met verhoging van de belastingvrije som (kost: 3,5 mjd) en fiscale gelijkheid per kind botst op kritiek omdat eerdere plannen grote gezinnen met een gehandicapt kind (tot -5.800 euro/jaar) zouden benadelen—hoewel minister Jambon nu belooft dat gehandicapte kinderen *wel* voor twee tellen. CD&V en Open Vld eisen meer netto-inkomen (via lagere sociale bijdragen, werkbonus) en geen nieuwe taksen, terwijl Jambon bevestigt dat de hervorming budgetneutraal en werkgerelateerd moet zijn, met uitvoering in 2026. De discussie draait om prioriteiten: lastenverlichting *vs.* begrotingsneutraliteit, met verwijten over partijpolitiek blokkeren (Open Vld) en tegenstrijdige beloftes (regering).

  Vincent Van Quickenborne:

  Mijnheer de minister, met het zomerakkoord probeert u ook de belastinghervorming af te ronden, onder meer door de belastingvrije som te verhogen.

  Ik wil u toch herinneren aan wat uw kabinetschef daarover eerder heeft gezegd. De heer Wesley De Visscher zei dat het verhogen van de belastingvrije som nonsens is. Waarom? Ten eerste, het heeft nauwelijks een impact op het inkomen van mensen. Ten tweede, het is een zeer dure maatregel, die 3,5 miljard euro zou kosten. Ten derde, als u mensen echt wilt aanzetten tot werken, dan zijn er betere methoden, zoals de afschaffing van belastingtarieven. Dat hebben wij met de vorige regering gedaan, samen met collega Bouchez. We hebben toen drie tarieven afgeschaft. De laatste keer was dat trouwens met de N-VA. Toch volhardt u in de boosheid en gaat u de belastingvrije som verhogen.

  Wat blijkt nu echter? Om die belastingvrije som te verhogen en de factuur te betalen, wordt een nieuwe taks ingevoerd. Na twintig arizonataksen komt er een nieuwe taks, meer bepaald op gehandicapte kinderen. Grote gezinnen met een gehandicapt kind zullen de prijs betalen. Vandaag is een gehandicapt kind goed voor een toeslag van twee kinderen. Als dat het derde kind in een groot gezin is, is dat 11.140 euro. Met uw hervorming gaat dat naar een forfait, mijnheer de minister. In dat geval levert het gehandicapte derde kind in een groot gezin nog slechts 5.300 euro op. Dat is een achteruitgang voor die gezinnen.

  Het gevolg daarvan is dat de grote gezinnen met een gehandicapt kind meer belastingen zullen betalen. Een alleenstaande ouder met drie kinderen, waarvan het derde kind een handicap heeft, zal duizenden euro’s meer aan belastingen moeten betalen. Mijnheer de minister, ik dacht dat u de belastingen voor de mensen wou verlagen.

  Monsieur Bouchez, diminuer les taxes, pas augmenter les taxes.

  Mijnheer de minister, ik heb maar één vraag. Waarom wilt u grote gezinnen met een gehandicapt kind meer belastingen laten betalen?

  Charlotte Verkeyn:

  Mijnheer de minister, een kind kan opgroeien bij een gehuwd koppel waarvan beide ouders werken, bij een gehuwd koppel waarvan een van de ouders werkt, bij een alleenstaande of in een nieuw samengesteld gezin. Datzelfde kind wordt in die vier situaties fiscaal ongelijk behandeld. Datzelfde kind zal voor de fiscus namelijk ofwel duurder, ofwel goedkoper zijn. Dat is niet afhankelijk van het kind, maar van hoe de ouders willen samenleven en zich organiseren.

  Het regeerakkoord stelt terecht dat we dat moeten herdenken, want anno 2025 is dat niet meer verdedigbaar. Er moet aandacht komen voor fiscale gelijkheid in de gezinsfiscaliteit, voor alleenstaanden, voor kleine gezinnen. Daarnaast moeten werkende ouders, ondernemende ouders, worden beloond.

  Er circuleren nu een aantal suggesties en ontwerpen. Ik wil benadrukken dat aan de situatie van kinderen met een beperking, naar wat ik hoor, niet wordt geraakt. Er worden wel suggesties gedaan over allerlei goede zaken, zoals een stevige verhoging van de belastingvrije som, een verlaging van de bijzondere bijdrage voor de sociale zekerheid, een versterking van de werkbonus, een verhoging van de maaltijdcheques en de ondernemersaftrek.

  Mijnheer de minister, klopt het dat de plannen en ontwerpen die u in uw hoofd hebt, gericht zijn op een fiscaal gelijkere behandeling van onze kinderen en op het doen lonen van werken?

  Steven Matheï:

  Mijnheer de minister, wie werkt, moet netto meer overhouden. Punt. Die strijd voert cd&v al jaren, denk maar aan de uitwerking van de fiscale blauwdruk van Vincent Van Peteghem, de meest verregaande fiscale hervorming van de afgelopen decennia. Een aantal belangrijke krachtlijnen daarvan zijn inmiddels opgenomen in het regeerakkoord.

  Vandaag is het money time . Het is money time voor de regering om een aantal beslissingen te nemen, maar ook money time voor de hardwerkende mensen, de hardwerkende middenklasse. Tal van hervormingen worden aangebracht en uitgewerkt, waarvan de fiscale hervorming een belangrijke is.

  Voor cd&v staan daarbij drie zaken voorop. Ten eerste, meer netto op het einde van de maand, niet alleen voor mensen met een lager inkomen, maar ook voor de hardwerkende middenklasse, uit te voeren door de belastingvrije som op te trekken. Ten tweede, cd&v vindt het essentieel dat gezinnen met kinderen niet benadeeld worden. Ten derde, er moet specifieke aandacht zijn voor singles, in het bijzonder alleenstaande ouders. Zij hebben het financieel moeilijker, omdat ze dezelfde kosten alleen moeten dragen, terwijl ze op fiscaal vlak proportioneel het zwaarst belast worden. Daar moet iets aan veranderen. Dat kan bijvoorbeeld door de bijzondere bijdrage voor de sociale zekerheid, de zogenaamde crisisbelasting, te verlagen.

  Mijnheer de minister, alles ligt op tafel. Het regeerakkoord zegt duidelijk dat er getrancheerd moet worden. We weten dat ons land veel belastingen kent. Als we daaraan iets willen veranderen, dan moeten we dat niet doen door nieuwe belastingen, zoals een defensiebelasting, in het leven te roepen, maar door een echte belastinghervorming uit te werken. Die belastinghervorming ligt nu op tafel.

  Mijnheer de minister, zal met die belastinghervorming worden gegarandeerd dat het netto-inkomen van de hardwerkende Vlaming op het einde van de maand toeneemt?

  Jan Jambon:

  Geachte Kamerleden, enkelen onder u baseren zich verkeerdelijk op interne werkdocumenten en trekken foute conclusies uit wat daarin staat.

  Ik voer, zoals steeds, loyaal het regeerakkoord uit. Mijnheer Matheï, het antwoord op uw vraag is daarom eigenlijk zeer simpel: ja, dat is de bedoeling van de hele belastinghervorming. Ik kan daar kort over zijn.

  Met deze regering streven wij naar een samenlevingsneutrale fiscaliteit waarin elk kind zo veel mogelijk gelijk wordt behandeld. Ik citeer daarvoor graag het regeerakkoord: "De regering wil elk kind zo veel mogelijk gelijk behandelen. De toeslag op de belastingvrije som zal worden gemoderniseerd en meer in lijn worden gebracht met de hedendaagse sociologische realiteit. In de toekomst zal ieder kind dezelfde toeslag krijgen tot een bepaald plafondbedrag. Deze hervorming is budgetneutraal. Daarnaast wordt de toeslag op de belastingvrije som voor alleenstaande ouders enkel toegekend aan werkelijk alleenstaande ouders."

  Wat de precieze hervorming betreft, zolang het werk nog niet is afgerond, geef ik daarover nog geen details. Dat zal in de komende uren en dagen verder uitgewerkt worden. Zodra de regering daarover beslist heeft, komt de tekst naar buiten voor adviezen, daarna volgt een tweede lezing en wordt het wetsontwerp ingediend in het Parlement.

  De regering meent het ernstig met het doen lonen van werk. Daar gaat het in essentie over. Daarom voorzien we een stevige verhoging van de belastingvrije som. We voorzien ook een verlaging van de bijzondere bijdrage voor de sociale zekerheid, een versterking van de werkbonus voor de laagste lonen en een verhoging van de maaltijdcheques. Mijnheer Van Quickenborne, het moet u als muziek in de oren klinken dat de ondernemersaftrek voor zelfstandigen zonder vennootschap er komt, boven op het belastingkrediet, dat wordt opgetrokken tot maar liefst 7.500 euro. Daarnaast zal ook de belastingvermeerdering bij onvoldoende voorafbetalingen verdwijnen. Die principes vormen ons kompas.

  Ik kan één ding heel duidelijk stellen en ik wil ook dat dat zeer duidelijk genoteerd wordt. Een gehandicapt kind zal voor twee blijven gelden. Daarin is geen wijziging voorzien en daarover is elke partij binnen de meerderheid het eens.

  Vincent Van Quickenborne:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord, ook voor het laatste deel, want daar maakt u een serieuze bocht. In de tekst die tot nu toe voorlag, was het forfait voor een gehandicapt kind 2.650 euro. Dat is de realiteit. Nu maakt deze regering een bocht, goed, inderdaad gelukkig op tijd, om ervoor te zorgen dat er niemand op achteruitgaat. Maar dan moet u er wel op toezien dat effectief niemand erop achteruitgaat, ook niet grote gezinnen met een gehandicapt kind.

  Maar wat is dat altijd met die taksen in deze regering? Taks, taks, taks. Daarnet zei de heer Matheï dat er geen defensietaks mag komen, maar minister Van Peteghem zei deze week dat een defensietaks mogelijk is.

  Collega's, hervorm. Voor hervormingen vindt u in ons een partner. Hervorm, maar stop met die taksen, die taksen, en die taksen. Stop daarmee!

  Charlotte Verkeyn:

  Ik vermoed dat sommigen vanmiddag nog niet gegeten hebben, tenzij een broodje aap.

  Mijnheer de minister, laat u niet van de wijs brengen. Degenen die hier nu staan te kraaien over een hervorming voor kleine gezinnen, zullen morgen kraaien dat we niet genoeg doen voor de alleenstaanden, en overmorgen dat we niet genoeg doen tegen het begrotingstekort.

  Voor zulke personen bestaat een woord, dat zijn windhanen.

  Mijnheer de minister, blijf maar mooi op uw rechte stok zitten, en ga ervoor.

  Voorzitter:

  Mijnheer Matheï, hebt u ook verwijzingen naar het dierenrijk?

  Steven Matheï:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Voor ons is de fiscale hervorming een absolute prioriteit. Ik dank u ook voor de aandacht voor de gezinnen met kinderen, ook voor kinderen met een beperking, en natuurlijk ook voor de lastenverlaging. Collega Van Quickenborne, in deze fiscale hervorming zit een lastenverlaging. In de vorige regering, niet zo lang geleden, onder leiding van een liberale premier, lag een doorgedreven fiscale hervorming op tafel, met lastenverlaging, maar die werd tegengehouden. De partijpolitieke stratego ging voor op de centen van de mensen. Nu realiseren we die fiscale hervorming, mét die lastenverlaging, vanaf januari 2026. Dat is het verschil tussen uw partij, Open Vld, en onze partij, cd&v. Wij doen het, jullie blokkeren.

• Vraag: Het akkoord over de meerwaardebelasting

  Vraag: De meerwaardebelasting

  Vraag: De meerwaardebelasting

  Vraag: Het akkoord over de meerwaardebelasting

  Vraag: De meerwaardebelasting en een hoger netto-inkomen

  Vraag: De meerwaardebelasting

  Vraag: De akkoorden in het kernkabinet over de meerwaardebelasting

  Vraag: Het akkoord over de meerwaardebelasting

  Vraag: De meerwaardebelasting

  economie en werk

  Het akkoord over de meerwaardebelasting
  De meerwaardebelasting
  De meerwaardebelasting
  Het akkoord over de meerwaardebelasting
  De meerwaardebelasting en een hoger netto-inkomen
  De meerwaardebelasting
  De akkoorden in het kernkabinet over de meerwaardebelasting
  Het akkoord over de meerwaardebelasting
  De meerwaardebelasting
  Meerwaardebelasting en kabinetsakkoorden summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 3 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De meerwaardebelasting (10% op beurswinst) wordt fel bekritiseerd omdat ze niet de superrijken (top 1%) raakt—door slimme constructies en vrijstellingen—maar wel de middenklasse, spaarders en familiebedrijven, terwijl de opbrengst (500 miljoen) onzeker is en de administratieve lasten hoog. Premier De Wever verdedigt de maatregel als onderdeel van een breder pakket (fiscale hervorming, lagere lasten op arbeid, pensioenhervorming) met vrijstellingen (10.000–30.000 euro/jaar) om "kleine spaarders" te ontzien, maar critici noemen het een symbolische trofee voor Vooruit, zonder echte herverdeling. De oppositie hamert op oneerlijke belastingdruk (België is al kampioen in lasten op arbeid *en* kapitaal) en waarschuwt dat de werkende klasse opnieuw de rekening betaalt—zonder zicht op de beloofde netto-loonstijging (tot 1.900 euro/jaar). CD&V benadrukt dat de hervorming enkel acceptabel is *als* die loonstijging erkomt, maar sceptici zien geen concreet plan om de sterkste schouders écht te laten bijdragen.

  Lode Vereeck:

  Mijnheer de eerste minister, maandenlang hebt u Conner Rousseau het hof gemaakt om in de regering te stappen, maar wie smost met een sos, is de klos. Na een ezelsdracht van dertien maanden heeft de bromance een ongewenst en lelijk gedrocht opgeleverd, de meerwaardebelasting. Uw maten zeggen dat het een lelijk gedrocht is, maar dat het geld zal opleveren. Nee, het gat in uw begroting wordt zelfs groter dan onder Vivaldi. Uw maten sussen dan: ah, maar wacht, Bart en Conner hebben ook een schoon kindje, de beperking van de werkloosheid in de tijd. Maar nee, dat is een pestkopje dat vooral oudere mensen en mantelzorgers treft. Uw maten zeggen dan: Bart en Conner plannen nog een schoon kindje in 2029, het staat vandaag al in de krant, meer netto uit bruto. Maar is daar geld voor?

  Uw meerwaardebelasting discrimineert tussen kleine spaarders en grote beleggers, laat de sterkste schouders ongemoeid, maakt waardevolle dingen zoals familiebedrijven kapot en belast mensen die na vijf jaar en één dag met verlies verkopen, oftewel minwaarde. Dat is compleet absurd. U wilde de goede huisvaders redden, maar u ligt onder de sloef van Conner. U bent geplooid voor de postjes. Bart, Jan, Theo en Anneleen mogen fijn Belgische ministers blijven spelen op de kap van de Vlamingen, die werken, sparen of een familiebedrijf uit de grond stampen.

  Mijn vraag aan u is wat SPQA echt betekent. Is dat a) syndicaat voor politieke quatsch en absurde belastingen of b) sossenknechtjes en postjespakkers voor fiscale quasi-afpersing?

  Ik kijk uit naar uw antwoord.

  Alexia Bertrand:

  De meerwaardetaks: er werd acht maanden over onderhandeld en daarna waren er nog vijf maanden en een ganse nacht nodig om de modaliteiten vast te leggen. De kogel is nu echter door de kerk. De meerwaardetaks treft de middenklasse, niet de 1 % rijksten. Daarover is iedereen het eens. Ik zeg dat niet, alle experts zeggen dat. Doe de krant maar open: Ellen Vermorgen van De Tijd , Michel Maus, Herman De Knijf van de Fiscale Hogeschool, Bruno Colmant, Stijn Fockedey, Mark Delanote, Ive Rosseel van het ACV en Jürgen Ingels.

  Ouders die sparen voor hun kinderen gaan betalen. Mijnheer De Wever, u had toch beloofd dat wie langer dan tien jaar spaart vrijgesteld was? U hebt uw belofte ingeslikt onder druk van de socialisten!

  De opbrengst is ook totaal onzeker. Uw vicepremier, de heer Jambon, heeft echter al een plan B klaar: meer van hetzelfde. Ik heb deze ochtend gelezen in Het Laatste Nieuws dat als het niet voldoende opbrengt, er opnieuw naar dezelfde doelgroep zal worden gekeken om na te gaan hoe dat kan worden opgelost. In dezelfde doelgroep, serieus? De middenklasse, de hardwerkende middenklasse? De mensen die elke dag vroeg opstaan, die een spaarpotje opbouwen? Volgens minister Jambon is dat logisch, want, zo luidt zijn verklaring, die mensen hoeven niet na te gaan of ze op het einde van de maand kunnen rondkomen. Gewone werkende mensen mogen dus gerust worden gepluimd. Is uw minister socialist geworden, mijnheer de premier?

  Mijnheer de premier, u zou het huis op orde zetten, maar u bouwt gewoon een zoveelste fiscale koterij en zorgt voor administratieve rompslomp op de kap van wie werkt, spaart en onderneemt. Zijn dat de grote hervormingen? Mijn vraag is dan ook eenvoudig: treft deze taks de juiste doelgroep, ja of nee?

  Dieter Vanbesien:

  Mijnheer de premier, u hebt de Belgen in de luren gelegd. U hebt ze gefopt. Maandag was er een akkoord over de meerwaardebelasting. Eindelijk was er een manier om de sterkste schouders een grotere bijdrage te laten leveren. Ik zeg bewust, een grotere bijdrage en niet een grote bijdrage. Het gaat over, ocharme, 500 miljoen euro, tegenover een bijdrage van 8 miljard euro van de gepensioneerden en de werklozen, maar goed, het zou gebeuren.

  Wat blijkt nu? Het is niet waar. Het klopt niet. Het akkoord was nog niet droog of het regende commentaren van experts en specialisten. Die commentaar is redelijk eenduidig: de echte rijken, de multimiljonairs en de miljardairs, zullen geen cent betalen.

  Mijnheer de premier, ik heb het hier ooit gehad over twee fictieve vrienden, Fernand Muts en Marc Toecke. Wel, ik heb hen deze week fictief gebeld. Wat blijkt? Ze zijn tevreden. Het is niet voor ons, zeggen ze. Well done , dikke duim.

  Ive Marx vat het scherp samen: “Het is een solidariteitsbijdrage voor de sterkste schouders, behalve dan voor de allersterkste.” De meerwaardebelasting treft niet de top 1 %, zegt ook professor Maus. Volgens Maus zou Marc Coucke – dat is geen fictief persoon – ook met deze wet niet getroffen worden bij de verkoop van Omega Pharma met een meerwaarde van anderhalf miljard euro en dat moest toch de bedoeling zijn.

  Dat is onaanvaardbaar, mijnheer de premier. Hoe gaat uw regering ervoor zorgen dat de 1 % grootste vermogens toch zullen bijdragen?

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, savez-vous quel est le problème avec votre taxe sur les plus-values? Vous ne taxez pas les riches, vous taxez ceux qui essayent de le devenir. Vous ne taxez pas le patrimoine, vous taxez l'investissement et l'effort.

  On savait déjà que ce gouvernement Arizona n'était pas social. Voilà qu'on découvre qu'il n'est pas non plus libéral, parce que jamais un gouvernement libéral ne taxerait ainsi le risque, l'investissement et l'effort. Vous n'allez pas toucher les grandes fortunes pour une raison simple, c'est que les grandes fortunes, les grandes familles en général, elles gardent leurs actions, elles les transfèrent à leurs héritiers. Ce que vous allez toucher, c'est la classe moyenne, dont on a besoin, qui investit, qui crée de l'emploi.

  Pour ma part, je n'ai pas de problème à ce qu'on taxe davantage les revenus du patrimoine et du capital. Mais il y avait d'autres moyens de le faire. Vous auriez pu, par exemple, simplement majorer votre taxation sur les comptes-titres, augmenter sa base fiscale jusqu'aux actions nominatives. C'est ce que proposait, par exemple, Bruno Colmant. Mais non, au lieu de ça, au lieu de choisir la simplicité, vous ajoutez un étage entier à la tour de Babel qu'est déjà la fiscalité belge, en y ajoutant une complexité et en enrichissant les seuls qui se frottent vraiment les mains, à savoir les fiscalistes. Et vous le faites pourquoi? Parce qu'il fallait un trophée à Vooruit.

  Votre gouvernement n'est ni libéral ni social, c'est une étagère avec des trophées symboliques et idéologiques. Un trophée pour le MR, la limitation du chômage à deux ans; un trophée pour la N-VA, le milliard pour les avions de chasse; et un trophée pour Vooruit, la taxe sur les plus-values. On n'a pas encore le trophée centriste, c'est peut-être parce que c'est vous l'étagère. On verra.

  J'ai trois questions très simples, monsieur le premier ministre. Où allez-vous chercher votre rendement de 500 millions que, pour l'instant, personne ne trouve? A-t-il été calculé de la même manière que vos 8 milliards d'effets retour? Que répondez-vous aux banques qui vous disent qu'il est absolument impossible d'être prêt au 1 er janvier prochain? Et, surtout, quand allez-vous vous attaquer au vrai problème fiscal de ce pays, à savoir les charges assommantes sur le travail pour les salariés et pour les indépendants?

  Steven Matheï:

  Mijnheer de eerste minister, met het akkoord over de meerwaardebelasting is er een belangrijke stap gezet. Het is een evenwicht akkoord, waarin de sterke schouders een eerlijke bijdrage leveren en de hardwerkende middenklasse die elke maand wat geld opzijzet; wordt gespaard dankzij de verhoogde vrijstelling, waarvoor cd&v verantwoordelijk is. De meerwaardebelasting draagt, ten slotte, ook nog bij aan de begroting.

  Collega’s, waar het voor de mensen echt om draait, is meer nettoloon op het einde van de maand. Dat betekent een lastenverlaging. Dat is exact de reden waarom cd&v deel uitmaakt van de huidige regering, namelijk voor een fatsoenlijke fiscale hervorming.

  Die hervorming ligt ook op tafel. De plannen zijn er om ervoor te zorgen dat een alleenstaande tot 1.200 euro netto meer krijgt en een gezin tot 1.900 euro meer. Dat komt neer op meer dan 100 euro extra per maand.

  Dat verschil zullen de gezinnen echt voelen, bijvoorbeeld wanneer ze hun maandelijkse energiefactuur moeten betalen of een uitstapje met de kinderen organiseren en betalen. Die bedragen kunnen het verschil maken. De lastenverlaging moet er dan ook snel komen.

  Voor cd&v is het heel duidelijk. De meerwaardebelasting is onlosmakelijk verbonden met een lastenverlaging. Wij vragen een eerlijke bijdrage van de sterkste schouders. Tegelijkertijd moet de werkende middenklasse de extra centen op het einde van de maand kunnen zien.

  Mijnheer de eerste minister, alles ligt op tafel. De regering heeft zich geëngageerd om voor 21 juli aanstaande een fiscale hervorming te lanceren. Er is met andere woorden een momentum.

  Bent u van plan om dat momentum te grijpen, zodat er ook zekerheid is voor de hardwerkende middenklasse onder de vorm van een extraatje op het einde van de maand?

  Jean-Marie Dedecker:

  We zijn gejost en gesost, mijnheer de premier. In het labyrint van onze belastingkoterij heeft men na lang zoeken een nieuw soort belasting ontdekt: de meerwaardebelasting op aandelen. In feite is het een chantagebelasting. Naar verluidt zou er immers geen regering gevormd zijn als de socialistische tollenaars van Vooruit deze nieuwe belasting niet mochten invoeren. Socialisten staan traditioneel dicht bij de mensen – vooral om in hun zakken te kunnen zitten. Voor u, mijnheer de premier, was het dus kiezen tussen de pest en de cholera.

  Louter uit ideologische motieven slaat men nu het spaarvarken van de middenklasse stuk met een linkse trofeemaatregel. Het was een ware zoektocht om nog een belastingdiscipline te vinden waarin we niet op het podium staan. Met 52,6 % zijn we sinds de regering-Verhofstadt, al 25 jaar, lang kampioen in de lasten op arbeid. Met 39 % belasting op kapitaal zijn we ook vice-Europees kampioen. Met een overheidsbeslag van 56 % – een van de hoogste ter wereld – roomt de overheid al meer dan de helft van onze welvaart af. Het is echter nooit genoeg. Het zijn zotten die werken, maar blijkbaar ook zotten die sparen en beleggen.

  In de jaren '80 werd de aankoop van Belgische aandelen, via de wet Cooreman-De Clercq, fiscaal aftrekbaar gemaakt. Dat werd een groot succes. Heel wat geld vond toen zijn weg naar ondernemingen, wat leidde tot de creatie van 90.000 nieuwe jobs. Het dwaallicht Verhofstadt schafte deze regeling af. De heer Cooreman was een CVP’er. Het is dus hypocriet dat de christelijke arbeidersbeweging vandaag nog durft pleiten voor een meerwaardebelasting.

  Het ACW – of het huidige Beweging.net – moet nog altijd 1,4 miljard euro vergoeden aan haar 800.000 Arcospaarders, aan wie ze ten onrechte aandelen verkochten als waren het spaarboekjes. Van die boeren lust ik geen eieren. Als men een werkzaamheidsgraad van 80 % wil behalen, mijnheer de premier, voert u beter een nieuwe wet Cooreman-De Clercq in.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le premier ministre, vous tenez donc votre deal plus-value. J'aurais sincèrement pu vous féliciter. Pourtant, ce n'est pas l'euphorie, car votre taxe loupe complètement sa cible. Même votre rendement de 500 millions est remis en question.

  La question n'est pas "qui va payer?", mais plutôt "qui ne va pas payer?". Un entrepreneur qui fait 2 millions de plus-value ne paiera que 12 500 euros. Les vraies grosses fortunes, comme d'habitude avec l'Arizona, les milliardaires ne paieront pas. Pour eux, on trouve des exceptions et des exemptions. Pendant ce temps-là, tous les citoyens de ce pays remplissent leur déclaration fiscale ces jours-ci. Ils sont loin de posséder 2 millions, mais, eux, ils paient des impôts: 40 % Et pourtant, ils bossent tous les jours. Or, pour eux, rien n'est prévu pour augmenter leur pouvoir d'achat! Au contraire, ils devront travailler plus longtemps pour gagner encore moins.

  Et ce n'est pas tout, parce que vous avez conclu un marché. Et, dans ce marché, il y a en contrepartie l'achat de 11 F-35 pour un coût de 2 milliards. Il faudra bien que quelqu'un paie ce super deal. Nous avons entendu Maxime Prévot parler d'une nouvelle taxe et votre ministre du Budget annoncer qu'il faudrait encore faire des économies. C'est la classe moyenne, encore et toujours elle, qui va devoir passer à la caisse. C'est déjà elle qui porte le poids des réformes de l'Arizona. Ce ne sont ni les grandes fortunes ni les multinationales. Non! Avec vous, ce sont les familles, les travailleurs et les retraités qui passent à la caisse.

  Monsieur le premier ministre, pourquoi tant d'exceptions? Pourquoi des taux si faibles? Pourquoi une taxe aussi ridicule pour les gros actionnaires? Qui va la payer? En reverrez-vous le rendement à la lumière des déclarations des économistes, fiscalistes et institutions de ce pays?

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de eerste minister, als historicus bent u volgens mij stiekem heel trots, want de voorbije week gaat de geschiedenisboeken in met een historisch akkoord over de meerwaardetaks op aandelen. Ik had er mijn hemd voor moeten strijken!

  Ik hoor de mensen hier spottend lachen. Maar ze zijn jaloers, want het is een historisch akkoord. De FOD Financiën was heel duidelijk.

  Er is vandaag een kleine groep mensen die van geld nog meer geld maken. Als er in de wettekst geen achterpoortjes werden gecreëerd, konden we de superrijken effectief eindelijk doen bijdragen. Met Vooruit hebben we dus superhard gevochten om alle achterpoortjes dicht te metselen, opdat mensen met een goede boekhouder of rijke families de dans niet konden ontspringen.

  U mag ermee lachen, maar leg het maar eens uit aan de werknemers in de zorg, die nachtshiften draaien of aan de werknemers in de bouw, die hun rug kapotwerken, dat ze bijna de helft van hun loon moeten afstaan, terwijl tegelijk een klein groepje miljoenen winst maakt op aandelen, maar niets bijdraagt.

  Ik schrik er natuurlijk niet van dat partijen als Open Vld hun rijke vriendjes willen beschermen. Daar schrik ik niet van. Waar mensen wel van schrikken, is dat het Vlaams Belang als een wolf in schaapsvacht opkomt voor de elite en het gewone volk negeert. Het contrast met de regering kan niet groter zijn.

  Uw regering, mijnheer de eerste minister, zal hervormen om onze toekomst te beschermen en om in de zorg van onze burgers en in hun koopkracht te kunnen investeren.

  Mijnheer de eerste minister, mijn vraag is eenvoudig: wanneer komt dat schitterende ontwerp naar de Kamer?

  Sofie Merckx:

  Nous venons encore de l'entendre, l'accord de l'Arizona n'aurait jamais vu le jour sans une contribution des super riches, parce que tout le monde doit faire un effort.

  Mais depuis le début, nous avions vu clair. Nous avions vu que les super riches allaient échapper à cet impôt; et maintenant que nous avons vraiment l'accord et les détails, monsieur De Wever, nous voyons clairement, comme les autres collègues l'ont déjà dit, que les super riches, justement, sont épargnés.

  N'avez-vous pas lu Michel Maus de la VUB qui dit que les riches ne paient pas beaucoup d'impôts sur le revenu des personnes physiques? Leur richesse est structurée en sociétés. Isabel Albers: " De realiteit is dat de one percent toch ontsnapt ". Et Bruno Colmant: "Cette taxe ne touchera pas les plus fortunés".

  Monsieur le premier ministre, comment réagissez-vous à ce qui est dit par des experts, par des fiscalistes, par des opinion makers selon lesquels, justement, le 1 % arrivera encore à éluder cet impôt?

  Ce qui est clair aujourd'hui, c'est que cette taxe sur les plus-values n'est rien d'autre qu'un symbole. M. Jambon l'a clairement mis sur Twitter. Ce n'est rien d'autre qu'un symbole pour faire passer l'ensemble des mesures antisociales de ce gouvernement. Un symbole qui ne touche donc pas les super riches.

  Monsieur le premier ministre, pouvez-vous me confirmer que suite à cet accord sur la taxe des plus-values, les partis comme Vooruit, Les Engagés et le cd&v vous donnent le feu vert pour acheter 11 F-35; qu'ils vous donnent le feu vert pour la réforme des pensions avec le malus pension; qu'ils vous donnent le feu vert, de manière générale, pour faire de ce gouvernement un gouvernement de la casse sociale?

  Voorzitter:

  Heel wat vragen, mijnheer de eerste minister. Dat geeft u recht op vijf minuten om er antwoord op te geven.

  Bart De Wever:

  Collega's, voor een wetgever is het maken van schone kindjes niet gemakkelijk, behalve dan voor de voorzitter van dit Huis. Dat spreekt voor zich.

  Ik ben zelf geen one percenter . Ik ben de zoon van een spoorwegarbeider. Ik ben niet thuis in die leefwereld. Ik heb thuis wel geleerd hoe men een hemd moet strijken en dat men dat ook in zijn broek kan steken, mijnheer Seuntjens.

  (Gelach en applaus)

  Van de wereld van de zeer rijken ken ik echter weinig. Ik noteer de collectieve ambitie van de hele oppositie. Het is mij opgevallen dat het vooral zij zijn die voor het rendement moeten zorgen. Ik begrijp dat en heb uw raadgevingen ter zake, mevrouw Bertrand, goed aangehoord en kijk er ook verder naar uit.

  Chers collègues, j'ai compris qu'une première discussion a eu lieu mardi en commission des Finances et que celle-ci se poursuivra lors des prochaines séances.

  Je ne peux que vous donner les grandes lignes de cet accord qui, comme vous le savez, doit encore passer en première lecture au Conseil des ministres. S'ensuivront un avis du Conseil d'État et une seconde lecture. Les plus impatients d'entre vous devront encore prendre leur mal en patience pour voir arriver le texte final au Parlement.

  L'accord sur la taxation des plus-values fait partie de l'accord de gouvernement, mais aussi et surtout d'un vaste ensemble de réformes sur lesquelles les cinq partis de la coalition se sont mis d'accord. Ce sont des réformes dont ce pays a cruellement besoin si on veut le remettre sur les rails, arrêter le pourrissement budgétaire et protéger notre prospérité.

  Wij hervormen de arbeidsmarkt om zoveel mogelijk mensen aan de slag te krijgen. Wij hervormen de pensioenen om deze in de toekomst betaalbaar te houden. En wij voeren ook een fiscale hervorming door om de brutoloonlast te verlagen en het netto-inkomen van werknemers te verhogen, in het bijzonder voor de lage en middeninkomens. Werken moet lonen. Het verschil tussen werken en niet werken moet 500 euro of meer bedragen. Mijnheer Matheï, die ambitie zullen wij gestalte geven. Meer mensen aan het werk voor een beter loon, dat betekent meer welvaart en een financieel gezonder land.

  Om de koopkracht van de werkenden te versterken, voorziet het regeerakkoord inderdaad in een belasting van 10 % op de meerwaarde. Dames en heren, in een land waar de fiscale druk al bijzonder hoog is, heeft de regering een duidelijke keuze gemaakt. De gewone spaarder en de hardwerkende kleine zelfstandige mogen niet het slachtoffer worden van bijkomende lasten. Zij verdienen respect en bescherming, geen bestraffing. Zoals vastgelegd in het regeerakkoord, voeren we vanaf 1 januari 2026 een evenwichtige meerwaardebelasting in. Het algemene principe daarvan is helder: een tarief van 10 % op effectief gerealiseerde meerwaarde, met de mogelijkheid om minwaarde in hetzelfde jaar af te trekken.

  We voorzien bovendien een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro per persoon. Na vijf jaar zonder gebruik van deze vrijstelling loopt dat bedrag op tot 15.000 euro. Voor een koppel betekent dat dus een vrijstelling van 30.000 euro.

  Bovendien wordt dat bedrag geïndexeerd. Dus stellen dat deze belasting de middenklasse zeer zwaar zal treffen, lijkt mij zeer zwaar overdreven.

  Voor wie minstens 20 % van een onderneming bezit, voorzien we een vrijstelling tot 1 miljoen euro. Zo zorgen we ervoor dat de kleine zelfstandige, die zijn of haar levenswerk, of het levenswerk van een koppel, wil overdragen of verkopen aan het einde van de carrière, fiscaal niet zal worden bestraft. Laat het ook duidelijk zijn, deze belasting geldt niet voor pensioenspaarproducten, zoals pensioensparen of groepsverzekeringen.

  De opbrengst van deze maatregel, zoals ingeschreven in onze begrotingstabel, werd bevestigd. Het gaat om 250 miljoen euro in 2026, oplopend tot 500 miljoen euro in 2030. Die middelen zullen we inzetten om de lasten te verlagen, met name de lasten op arbeid, in het bijzonder voor mensen die werken voor een laag of gemiddeld inkomen. Dat lijkt mij zeer rechtvaardig, want wie elke ochtend vroeg opstaat en bijdraagt aan onze samenleving, verdient meer waardering. Dat is inderdaad de belofte van deze regering en die belofte zullen we houden. Voor het parlementair reces zal de minister van Financiën deze belastingverlaging nog in eerste lezing voorleggen aan de ministerraad.

  Lode Vereeck:

  Mijnheer de eerste minister, altijd als we vragen stellen over de meerwaardebelasting, krijgen we antwoorden over de personenbelasting. Ik begrijp dat niet.

  Het blijft een feit dat u in het zwaarst belaste land de enige belasting zult invoeren die we nog niet hadden, de ultieme trofee voor socialisten en communisten, een meerwaardebelasting op kap van de Vlaamse spaarders en familiebedrijven en niet van de superrijken.

  Men zegt weleens dat het gemakkelijker is een hond voorbij een hotdogkraam te krijgen dan een socialist voorbij een zak geld, maar vandaag is het gemakkelijker om een hond voorbij een hotdogkraam te krijgen dan een N-VA'er voorbij een postje als minister, burgemeester of schepen. U hebt dan ook de ruggengraat van een hotdog.

  Er is echter ook goed nieuws. Ook u hebt een trofee gewonnen, die ik u mag overhandigen. U bent de winnaar, na Guy Verhofstadt en Alexander De Croo, van de wisseltrofee belgicistische-socialistische schoothondjes. Proficiat.

  ( De heer Vereeck overhandigt een trofee aan de eerste minister )

  Voorzitter:

  Er volgt nog een reeks replieken. Als iedereen een geschenk voor u heeft, mijnheer de premier, zult u langs de deontologische commissie moeten.

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de premier, een land kan alleen goed functioneren met een sterke middenklasse. U hebt ook ondernemers en bedrijven nodig. Ze zijn de motor van onze economie en tewerkstelling; dat ziet u trouwens ook in uw stad. Laat ons fier op hen zijn.

  De heer Dedecker had het over 25 jaar. Open Vld heeft die taks inderdaad 25 jaar lang tegengehouden omdat ze altijd de middenklasse treft. Het zijn altijd dezelfden die betalen, mijnheer Dedecker. Wat de PS nooit gelukt is in de regering, krijgt ze cadeau van u, mijnheer De Wever, en waarom? Omdat u gezwicht bent voor een trofee van Vooruit.

  Mijnheer Seuntjes, u zult uw debatfiches moeten aanpassen, want de heer Bouchez zegt het zelf: als men rendement wilt, dan moet men een brede belastingbasis aanspreken, dus de middenklasse.

  Ik eindig met Willy De Clercq. Dat was een liberaal, mijnheer Dedecker. Wat u doet (…)

  Voorzitter:

  Mevrouw Bertrand, iedereen zal die woorden van Willy De Clercq op Google kunnen opzoeken.

  Dieter Vanbesien:

  Collega's, de rijkste 10 % van ons land bezit samen 1.632 miljard euro. Van dat gigantisch vermogen vraagt deze regering een bijdrage van 500 miljoen euro. Het is een schande hoe de regering de sterkste schouders keer op keer beschermt. Het is een schande dat de gewone mensen, die onze samenleving draaiende houden, telkens opnieuw het gelag betalen. Deze regering zit in de verkeerde zakken.

  Wat blijkt vandaag? Zelfs die beperkte bijdrage raakt de rijkste 1 % niet eens. Opnieuw zit de regering in de verkeerde zakken. Als de fiscale experts gelijk krijgen dat die maatregel niet opgaat voor de allergrootsten, dan blijft er maar één conclusie over: het is tijd voor een echte vermogensbelasting: eenvoudig, eerlijk, zonder achterpoortjes. Alleen op die manier kan deze regering de belofte aan de Belgen nakomen.

  Voorzitter:

  Collega Vanbesien, bedankt voor die suggestie.

  François De Smet:

  Merci pour vos réponses, monsieur le premier ministre.

  Pourquoi cet impôt n'existait-il pas jusqu'ici en Belgique alors qu'il existe dans un grand nombre de pays? Il n'existait pas parce qu'en Belgique, il y avait – et il y a toujours – une immense taxation des charges sur le travail.

  Donc, dès le moment où vous choisissez d'ajouter cet impôt, la moindre des choses aurait été de faire un vrai tax shift et de diminuer les charges sur le travail. Ce n'est pas ce que vous faites; vous le ferez peut-être, si tout va bien, dans deux ou trois ans, où chaque Belge aura peut-être 100 euros environ par mois.

  Votre réforme de l'emploi est d'abord une réforme du chômage, vous en êtes très fier, vous l'avez à nouveau rappelé. L'une des faiblesses de cette réforme, outre le fait que vous sanctionnez évidemment les chômeurs beaucoup plus tôt, est que vous ne créez pas l'emploi, vous n'avez pas de stratégie industrielle. Là encore, vous sanctionnez les entrepreneurs, ceux qui doivent créer, ceux qui doivent investir, et vous rendez encore plus difficile, demain, la possibilité d'atteindre vos objectifs en termes de taux d'emploi.

  Steven Matheï:

  Dank u wel, mijnheer de eerste minister, voor uw antwoorden. Meer nettoloon op het einde van de maand, dat houdt de mensen bezig. Dat is op zich logisch, want veel werknemers uit de hardwerkende middenklasse geven de helft van hun loon af. Meer nettoloon is ook een absolute prioriteit van cd&v. Het staat in het regeerakkoord en ik ben blij dat u dat daarnet opnieuw hebt onderschreven en ook een timing hebt opgegeven, die aantoont dat u er snel werk van zult maken.

  Als we op 1 januari 2026 een lastenverlaging willen doorvoeren, dan moet er voor 21 juli een akkoord zijn. Wij zullen daarvoor strijden, want dat zijn we verschuldigd aan de hardwerkende middenklasse.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de eerste minister, u had zich er gemakkelijker van af kunnen maken met een verdubbeling van de hoogste beurstaks ter wereld, die al van toepassing is, namelijk 1,32%. Dan had de brol van de heer Bouchez niet hoeven te worden ingevoerd. Op dividenden betalen we al 30 % roerende voorheffing. We hebben een Reynderstaks van 30 %, een kaaimantaks van 30 %, een uitzonderlijke meerwaardebelasting op aandelen van 33 % en nu nog eens 10 % meerwaardebelasting.

  Ik heb het lastig met de hypocrisie hier. Zo is het dankzij uw partij, mevrouw Dedonder, dat we de hoogste kapitaalbelasting van Europa hebben. Ik heb ook al gewezen op de strapatsen van cd&v. Over sommigen spreek ik niet meer, want die verkiezen gelijke armoede boven ongelijke rijkdom. Dat is voor mij niet het probleem. En wat verkondigde het Vlaams Belang vóór de verkiezingen in een interview in De Tijd ? Weet u het nog? Ik zal niet kijken naar collega Vereeck, want hij komt ook van LDD, waar hij is weggelopen - het was te goed bij ons. In zijn verkiezingsprogramma voor de verkiezingen pleitte die partij voor 25 % meerwaardebelasting. ( Tumult )

  Ludivine Dedonder:

  (…)

  Voorzitter:

  Collega's, mag ik u vragen om te luisteren naar mevrouw Dedonder?

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le premier ministre, en n'en disant mot, vous confirmez que la taxe ne touchera pas les plus fortunés. C'était certainement votre intention. Cette taxe ne touchera pas les milliardaires. Vous confirmez ainsi que les factures seront bien émises sur le dos de tous les Belges, sauf celui des plus riches.

  Vous dites que cela fait partie d'un ensemble de réformes comprenant notamment celles du chômage, du marché du travail et des pensions. Cela confirme bien que tout se fait sur le dos de la classe moyenne, des travailleurs, des pensionnés et des malades. Quand je vous pose la question relative aux 11 F-35, qui font partie, comme vous l'avez dit vous-même, de ce deal sur les plus-values, je n'ai pas de réponse. Il faudra encore trouver deux milliards sur le dos des travailleurs.

  Cela caractérise bien ce gouvernement. Depuis le début, vous vous acharnez sur les travailleurs alors que vous prétendez vouloir les récompenser. Ils n'auront pas 500 euros supplémentaires, mais devront en payer 500!

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de voorzitter, andere landen doen het allang. Hier wordt er ook allang om geschreeuwd. De huidige regering met Vooruit doet het ook effectief. Wij zorgen ervoor dat in de moeilijke tijden die het vandaag zijn ook de superrijken een eerlijke bijdrage zullen leveren.

  Er wordt hier veel gelachen met belachelijke trofeetjes, maar daar gaat het niet om. Het gaat niet om trofeeën, het gaat om rechtvaardigheid. Op een moment waarop de wereld in brand staat, vragen wij van iedereen een eerlijke bijdrage.

  Daarom is, zoals andere leden al opmerkten, de volgende stap dat mensen die elke dag werken op het einde van de maand netto meer kunnen overhouden. Mijnheer de eerste minister, daarvoor hebt u onze steun. Wij zullen verder hervormen om onze toekomst te beschermen en werkende mensen erop vooruit te laten gaan.

  Sofie Merckx:

  Mijnheer de premier, wij hebben u met minstens vijf parlementsleden gevraagd wat uw antwoord is op de analyses die de afgelopen dagen overal werden gemaakt en die stelden dat de superrijken niet zullen betalen. U mag trouwens ook naar mij luisteren. Ik zie namelijk dat u gezellig keuvelt met de heer Vereeck. Ik had echter van u ook geen antwoord verwacht. Mijnheer Seuntjes, hoe kan uw partij daarin meegaan? Cd&v, hoe kunt u dat? De sterkste schouders zullen de dans ontspringen! Met uw riedeltje dat de superrijken zullen bijdragen en dat alles eerlijk is, maakt u misbruik van dat symbool om mee te stappen op die asociale hervormingstrein. U helpt de werkende mensen immers niet! Wat u doet is (…)

• Vraag: De verlenging van het verlaagde btw-tarief in de bouw

  Vraag: Het btw-tarief van 6 % voor sloop en heropbouw

  De verlenging van het verlaagde btw-tarief in de bouw
  Het btw-tarief van 6 % voor sloop en heropbouw
  Herstel en Bouw btw-tariefverlenging summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 26 juni 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De 6% btw-maatregel voor sloop- en heropbouw—goed voor 48.000 euro besparing per woning—wordt geblokkeerd door politieke vertraging (PS, Groen/Ecolo, PVDA, Vlaams Belang), waardoor duizenden gezinnen onverwacht 21% moeten betalen en in financiële nood komen. Minister Jambon en CD&V benadrukken de rechtsonzekerheid en onnodige kosten voor burgers, terwijl oppositiepartijen werkloosheidsherziening als pressiemiddel inzetten. Verkeyn en Matheï hekelen het "politiek spel" dat betaalbaar wonen en middenklasse schaadt, ondanks klaarliggende oplossingen. Kernpunt: partijbelang primeert op burgers, met directe gevolgen voor 5.000 woningen per jaar.

  Charlotte Verkeyn:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, ik begin met een getuigenis: "Het is een schande. We worden er ziek van. Alles stond klaar voor ons dossier 6 % btw op onze woning. Nu wacht wellicht de gerechtsdeurwaarder". Een gelijkaardige getuigenis horen we bij vele burgers. Dat alles is het gevolg van een amourette gisteren – eerlijk gezegd, een vertragingsmanoeuvre – met als inzet het dossier over de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd. Door politieke spelletjes kregen duizenden gezinnen en ondernemers die van een welverdiende vakantie wilden genieten met hun welverdiende centen en misschien nog een postkaart met daarop "Groeten uit Salou" wilden versturen, gisteren een andere boodschap. Ze kregen een postkaart vanuit het Parlement, met de groeten van de PS, de PVDA, de groenen en het Vlaams Belang. Bedankt voor die postkaart, collega's. Echt, bedankt.

  De groenen hebben de mond vol van betaalbaar wonen, maar de 6 % btw voor wie renoveert? Ze mogen het op hun buik schrijven.

  Collega's van de PVDA, u praat graag over de centen van de mensen. Wel, mijnheer Hedebouw, met uw 9.000 euro per maand in de pocket, zult u die mensen betalen? ( Tumult op de banken )

  Collega's van het Vlaams Belang, ook bedankt. Geen verlof voor pleegouders vanaf 1 juli.

  Collega’s van de PS, merci. Ook wie te goeder trouw is voor de fiscus, zal nu boetes betalen. Laat de mensen maar betalen!

  Mijn vraag is heel simpel en heel duidelijk. Wat zullen wij al die mensen vertellen over wat er na 1 juli gebeurt, mijnheer de minister?

  Steven Matheï:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, de Vlaming is geboren met een baksteen in de maag. Dat klinkt misschien als een cliché, maar het is niet minder waar. Iedereen kent immers wel een gezin dat op het punt staat een appartement te kopen of een oud huis heeft gekocht en dat wil slopen om een echte thuis te creëren. Maar het moet ook financieel haalbaar zijn. Net daarom is het btw-tarief van 6 % voor sloop en heropbouw een heel belangrijke maatregel.

  Met die maatregel verduurzamen wij onze woningen. Wij zorgen bovendien voor meer woningen om het woningtekort aan te pakken. Wij zorgen er, ten slotte, ook voor dat onze middenklasse, onze gezinnen überhaupt nog een woning kunnen verwerven. Weet immers dat met de maatregel gemiddeld 48.000 euro per woning wordt bespaard. Dat maakt het verschil voor onze gezinnen en onze middenklasse om al dan niet een eigen woning te kunnen verwerven.

  De 6 %-btw-maatregel is niet zomaar uit de lucht komen gevallen. Ook cd&v heeft daar hard voor gestreden. Alles ligt op tafel om die maatregel zelfs uit te breiden en in de programmawet te verankeren. Het kon dus allemaal heel eenvoudig zijn, ware het niet dat alles door politieke spelletjes op de lange baan wordt geschoven. Daardoor heeft een gezin dat een optie heeft genomen op een appartement en op 6 % btw rekende, pech. Het zal 21 % moeten betalen met dank aan de PS, aan Ecolo-Groen, aan het Vlaams Belang en aan de PVDA. Iedereen wordt daarvoor bedankt. U laat de mensen in de steek in plaats van uw verdomde verantwoordelijkheid te nemen. ( Luid rumoer op de banken )

  Voorzitter:

  Vooreerst vraag ik de leden die menen vanuit de zaal te moeten brullen, niet alleen de parlementaire regels te volgen, maar ook te wachten tot zij zelf het woord krijgen. Zij kunnen het woord vragen. Wanneer men bij hun fractie echter meent dat er over het thema geen vragen hoeven te worden gesteld, hoeven ze evenmin tussendoor te roepen en te brullen.

  Mijnheer de minister, u hebt het woord.

  Jan Jambon:

  Beste collega’s, net als u heb ik gisteren moeten vaststellen dat door het uitstel van de stemming over de programmawet een aantal zeer tastbare maatregelen in het voordeel van de mensen, onder meer de verlaging van de btw op sloop en heropbouw, nu worden uitgesteld. De maatregel is nochtans goed voor een gemiddelde belastingbesparing van 48.000 euro op een woning, waarvoor er een totaalbudget van 250 miljoen euro ter beschikking is. Op jaarbasis gaat het om ongeveer 5.000 woningen. We kunnen dus wekelijks ongeveer honderd bouwers niet geven waarop ze eigenlijk recht hebben.

  Collega’s, eerlijk gezegd, ik vind het onwaarschijnlijk dat dat gebeurt. Ik vind dat bijzonder betreurenswaardig. Dat jaagt mensen op kosten. Het creëert rechtsonzekerheid. Dat kan toch nooit de bedoeling van het Parlement zijn.

  Dat linkse partijen graag belastingen verhogen en zeker niet graag belastingen verlagen, had ik kunnen verwachten, maar dat een rechts-radicale partij politieke spelletjes meespeelt en daarmee ook de beperking van de werkloosheid in de tijd tegenhoudt, dat gaat mijn petje te boven.

  Charlotte Verkeyn:

  Ik kon het eigenlijk niet beter zeggen.

  Voor mij is het dossier des te gevoeliger, omdat de verlenging van de 6 % btw dossier het eerste wetsvoorstel was dat ik hier ter stemming kon voorleggen. Ik weet heel goed hoe het uitstel van de maatregel goed voor 48.000 euro, de mensen in hun dagelijks leven raakt en welke kopzorgen dat met zich brengt. Ik denk dat velen in het Parlement soms vergeten dat wij ook ooit moesten starten. Ik betreur ten zeerste de politieke spelletjes en de vertragingsmanoeuvres. Meer nog, ik kan er niet bij dat er zelfs een amoureuze entente bestaat. De tegenstanders konden ook gewoon tegenstemmen, als ze het er niet eens mee waren. Uitstel hoefde niet.

  Steven Matheï:

  Mijnheer de voorzitter, mijn teleurstelling is erg groot, niet in de minister, maar in een heel aantal collega's. Zijn we nu echt op het punt gekomen dat wij, politici, liever gezinnen in de steek laten dan dat we onze verantwoordelijkheid nemen? Is dat de weg die sommigen onder ons willen inslaan? Dat zal niet met ons zijn! Leg dat immers maar uit aan de mensen die daardoor in de financiële problemen zullen komen!

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Steven Matheï als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Wetsvoorstel tot invoeging van Boek 7 “Bijzondere contracten” in het Burgerlijk Wetboek (743/11)

  Wetsvoorstel tot invoeging van Boek 7 “Bijzondere contracten” in het Burgerlijk Wetboek (743/11)

  Bekijk dossier 743

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen met oog op een verbod op de uitsluiting van de poging tot zelfdoding voor reisverzekeringen (951/7)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen met oog op een verbod op de uitsluiting van de poging tot zelfdoding voor reisverzekeringen (951/7)

  Bekijk dossier 951

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 23 maart 2019 betreffende de organisatie van de penitentiaire diensten en van het statuut van het penitentiair personeel (1418/7)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 23 maart 2019 betreffende de organisatie van de penitentiaire diensten en van het statuut van het penitentiair personeel (1418/7)

  Bekijk dossier 1418

• Voorstel: Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof voor wat de samenstelling van het Hof en de voorwaarden om benoemd te kunnen worden tot rechter betreft (200/3)

  Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof voor wat de samenstelling van het Hof en de voorwaarden om benoemd te kunnen worden tot rechter betreft (200/3)

  Bekijk dossier 200

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de gecoördineerde wet van 14 juli 1994 betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, teneinde tijdens de moederschapsrust de uitoefening van bepaalde activiteiten toe te staan (177/10)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de gecoördineerde wet van 14 juli 1994 betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, teneinde tijdens de moederschapsrust de uitoefening van bepaalde activiteiten toe te staan (177/10)

  Bekijk dossier 177

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 1 augustus 1985 houdende fiscale en andere bepalingen, ter verduidelijking van de aard van het beroep tegen de beslissing van de commissie voor financiële hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden en aan de occasionele redders (384/3)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 1 augustus 1985 houdende fiscale en andere bepalingen, ter verduidelijking van de aard van het beroep tegen de beslissing van de commissie voor financiële hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden en aan de occasionele redders (384/3)

  Bekijk dossier 384

• Voorstel: Wetsvoorstel tot bekrachtiging van koninklijke besluiten inzake inkomstenbelastingen (1189/3)

  Wetsvoorstel tot bekrachtiging van koninklijke besluiten inzake inkomstenbelastingen (1189/3)

  Bekijk dossier 1189

• Voorstel: Voorstel van resolutie tot ondersteuning van de kandidatuur voor de bouw van de Einsteintelescoop in de Euregio Maas-Rijn (1131/3)

  Voorstel van resolutie tot ondersteuning van de kandidatuur voor de bouw van de Einsteintelescoop in de Euregio Maas-Rijn (1131/3)

  Bekijk dossier 1131

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van het Gerechtelijk Wetboek inzake de retributie ter financiering van het centraal register collectieve schuldenregelingen (296/6)

  Wetsvoorstel tot wijziging van het Gerechtelijk Wetboek inzake de retributie ter financiering van het centraal register collectieve schuldenregelingen (296/6)

  Bekijk dossier 296

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 11 april 1994 betreffende de openbaarheid van bestuur teneinde ontvankelijkheidsvoorwaarden in te voeren voor de indiening van verzoeken om advies bij de Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten, afdeling openbaarheid (662/6)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 11 april 1994 betreffende de openbaarheid van bestuur teneinde ontvankelijkheidsvoorwaarden in te voeren voor de indiening van verzoeken om advies bij de Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten, afdeling openbaarheid (662/6)

  Bekijk dossier 662

Stemmingen

Recente stemmingen van Steven Matheï in de plenaire vergadering.

Commissies

Steven Matheï is lid van de volgende commissies.