Kamerlid Ellen Samyn (VB)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Ellen Samyn in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten voor Libanon

  Vraag: De oorlog in Iran en de gevolgen daarvan voor onze economie

  Vraag: De situatie in Iran

  Vraag: De situatie in het Midden-Oosten

  Vraag: De situatie in Libanon

  Vraag: De politieke instabiliteit in Libanon

  Vraag: De situatie in het Midden-Oosten en in Libanon

  De gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten voor Libanon
  De oorlog in Iran en de gevolgen daarvan voor onze economie
  De situatie in Iran
  De situatie in het Midden-Oosten
  De situatie in Libanon
  De politieke instabiliteit in Libanon
  De situatie in het Midden-Oosten en in Libanon
  Geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten en Iran met economische en politieke gevolgen voor Libanon summaryExplanation

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 19 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de escalerende crisis in het Midden-Oosten, met focus op Israëls offensief in Libanon, de humanitaire ramp en Belgiës rol, waarbij scherpe meningsverschillen blootgelegd worden. Kritici (o.a. Maouane, Boukili, Lacroix) beschuldigen Israël van oorlogsmisdaden, genocide in Gaza en systematische schendingen van internationaal recht, eisen sancties, een wapenembargo en een duidelijke veroordeling van België, terwijl ze de steun van MR en N-VA-minister Francken aan Israël/VS als medeplichtig afschilderen. Minister Prévot (cdH) benadrukt neutraliteit, humanitaire hulp (5 miljoen euro + B-FAST) en diplomatieke druk voor staakt-het-vuren, maar ontwijkt sancties en noemt Israël geen bondgenoot; N-VA (Depoorter) distantieert zich van Franckens “onvoorwaardelijke steun” aan de oorlog, terwijl MR (Bouchez) deze volgens critici wel als “eigen oorlog” claimt. Economische gevolgen (energieprijzen, inflatie) en veiligheidsrisico’s (terreurdreiging, migratie) domineren de eisen om accijnzen te schrappen en Europese energie-onafhankelijkheid te versnellen.

  Michel De Maegd:

  Monsieur le ministre, depuis le 28 février dernier, le Moyen-Orient s'embrase de toutes parts. Vos services sont pleinement mobilisés pour assurer la sécurité des ressortissants belges dans la région, et je vous en remercie.

  Mais derrière les lignes de front, chers collègues, ce sont les populations civiles, locales, qui payent le prix fort de cette spirale de violence. Des villes détruites, des vies brisées, des familles déplacées, c'est ce qui se passe notamment au Liban, sur lequel mon groupe veut aujourd'hui insister.

  Une fois de plus, les Libanais se retrouvent pris au piège d'un conflit qui les dépasse. En attaquant l' é tat d'Israël, le Hezbollah, bras armé des mollahs iraniens au Liban, a déclenché une riposte israélienne d'une ampleur considérable, qui fait craindre aujourd'hui une escalade sans fin. Depuis trois semaines, les Libanais en subissent de plein fouet les conséquences tragiques.

  L'Union européenne a condamné clairement les attaques du Hezbollah. Elle se dit aujourd'hui profondément préoccupée par la riposte de l'armée israélienne mais, malheureusement, les tentatives diplomatiques pour éviter cette escalade restent, pour l'instant, sans effet.

  Dans le même temps, la situation humanitaire se dégrade dangereusement. Un Libanais sur cinq a aujourd'hui dû quitter sa maison. C'est plus d'un million de déplacés dans un pays trois fois plus petit que la Belgique. Les autorités libanaises ont lancé un appel à l'aide internationale. La Belgique a répondu présent. Notre pays a mobilisé ses mécanismes B-FAST et envoyé pour environ 150 000 euros d'aide humanitaire.

  C'est là un signal important, monsieur le ministre, mais face à l'ampleur de la crise, la question se pose de savoir comment nous pouvons faire davantage. La Belgique envisage-t-elle d'augmenter son aide au peuple libanais? Sur le plan diplomatique, comment évaluez-vous l'initiative française d'accueillir des pourparlers entre Israël et le Liban? La Belgique compte-t-elle soutenir ce processus? Enfin, comment la Belgique compte-t-elle aider les autorités libanaises à retrouver la stabilité dans le pays ainsi que, bien sûr, leur souveraineté?

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de minister, Trump en Netanyahu zijn aan een oorlog begonnen in Iran. Dat is niet onze oorlog. Het zijn ook niet alleen aanvallen tegen Iran, het is een aanval op de wereldeconomie. Niet ik zeg dat, maar wel The Economist . Een aanval op de wereldeconomie is ook een aanval op onze eigen bedrijven en onze eigen burgers, die de rekening aan de pomp betalen. Het is een aanval op onze eigen welvaart.

  Het is dan ook totaal ongepast dat een minister uit uw regering, minister van Defensie Theo Francken, zegt dat hij die aanval op onze welvaart fantastisch en absoluut gerechtvaardigd vindt en die onvoorwaardelijk steunt. Collega's van de N-VA, voor u weer begint over fake news, u kunt het nalezen op www.n-va.be. Ik heb het speciaal voor u in het geel gemarkeerd ( toont het artikel ). Dat is effectief wat hij heeft gezegd. Het is ongelooflijk cynisch van minister Francken om dat te doen op het moment dat zijn premier boekjes schrijft over welvaart. Het is nog niet zo lang geleden dat de N-VA-fractie op campagne ging voor Vlaamse welvaart, maar vandaag duimt Theo Francken voor Donald Trump die de wereldeconomie in brand steekt.

  Mijnheer de minister, die provocatie van Francken heeft uw coalitie voor de zoveelste keer uit elkaar gespeeld, waardoor de regering nog geen enkele beslissing heeft genomen. Er is nog niets gedaan om onze bedrijven en burgers te beschermen. Kunnen wij op u rekenen, net zoals op minister Clarinval daarnet, om de omgekeerde cliquet in te voeren en de prijzen aan de pomp te verlagen, om de energienorm eindelijk gestalte te geven voor onze bedrijven en om ervoor te zorgen dat die extra taks op verwarming er niet komt? Kunnen wij op u rekenen?

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, de situatie in en rond Iran is de voorbije dagen verder geëscaleerd. Na de aanval op het South Parsgasveld heeft Iran op zijn beurt energie-infrastructuur in verschillende golfstaten geviseerd. Dat dreigt niet alleen een al bijzonder explosieve regio verder te destabiliseren, maar zet ook de energiebevoorrading, de maritieme veiligheid rond de Straat van Hormuz en de economische stabiliteit wereldwijd zwaar onder druk.

  Tegelijk blijft de interne toestand in Iran bijzonder onduidelijk na het overlijden van Khamenei. België moet de crisis dus niet alleen opvolgen, maar zich ook voorbereiden op de gevolgen voor onze burgers, onze economie en onze veiligheid.

  Mijnheer de minister, welke diplomatieke lijn verdedigt België vandaag inzake de-escalatie, sancties en de bescherming van onze belangen? Welke initiatieven neemt u op het vlak van consulaire bijstand, maritieme veiligheid, energiebevoorrading en crisiscommunicatie? Wordt daarnaast ook rekening gehouden met mogelijke repercussies voor onze binnenlandse veiligheid, waaronder een verhoogde terreurdreiging of andere vormen van ontwrichting op Belgisch grondgebied?

  Als de oorlog verder dreigt te ontsporen en tot grotere vluchtelingenstromen richting Europa leidt, bereidt de regering dat scenario dan eveneens voor? Zal België in Europa aandringen op opvang in eigen regio om bijkomende migratiedruk op ons continent te vermijden?

  Tot slot, mijnheer de minister, nu die oorlog opnieuw de energiefactuur van onze gezinnen en bedrijven dreigt op te drijven, zal de regering dan zo snel mogelijk afzien van de accijnsverhoging op gas en kiezen voor bescherming in plaats van bijkomende lasten?

  Nabil Boukili:

  Monsieur le ministre, au début de cette guerre illégale lancée par les États-Unis et Israël, dans votre gouvernement et les partis qui le composent, on a entendu beaucoup de déclarations. Vous-même avez dit que cette guerre était totalement justifiée, M. Francken qu'elle était nécessaire – le site de la N-VA nous apprend qu'il soutient de manière inconditionnelle cette guerre. Le président du MR affirme qu'Israël et les États-Unis doivent aller jusqu'au bout et que l'ensemble de l'Occident, l'Europe et la Belgique en particulier doivent être à leurs côtés et doivent soutenir leurs actions. Il va plus loin en disant que cette guerre "est pleinement la nôtre. L'intervention en Iran est une intervention qui vise à protéger nos intérêts".

  Monsieur le ministre, pouvez-vous nous dire ici, clairement, que cette guerre n'est pas notre guerre? Qu'est-ce qui dans cette guerre en ferait la nôtre? Le fait de bombarder des civils? Le fait de faire souffrir les peuples de l'ensemble de cette région? Le fait de les faire sombrer dans le chaos? Le fait de subir les conséquences de cette guerre ici, avec le pouvoir d'achat des travailleurs qui baisse de jour en jour à cause de l'augmentation des prix? Dites-nous, monsieur le ministre, que cette guerre n'est pas la nôtre!

  Je vous pose cette question parce qu'il y a un risque qu'on soit impliqués dans cette guerre. Certains pays ont demandé l'aide de la Belgique – l'Arabie saoudite, les Émirats arabes unis, Oman. Allez-vous impliquer notre pays dans cette guerre qui n'a qu'un seul intérêt, celui des Américains et des Israéliens qui profitent de cette guerre pour commettre un nettoyage ethnique au Liban, pour continuer le génocide à Gaza et poursuivre la colonisation en Palestine? Dites-nous, monsieur le ministre, que cette guerre n'est pas la nôtre!

  Rajae Maouane:

  "Si vous ne collaborez pas, il vous arrivera la même chose qu'à Gaza". Voici les tracts que l'armée israélienne largue depuis quelques jours sur les civils à Beyrouth. Menacer une capitale entière de destruction, menacer des civils d'un sort comparable à celui de Gaza – où il y a actuellement un génocide, je le rappelle – c'est vraiment à vomir.

  D'ailleurs, à Gaza, le génocide continue. En Cisjordanie, la colonisation violente s'intensifie. En Iran, des écoles sont bombardées. Ce que l'on voit aujourd'hui au Liban n'est malheureusement pas surprenant quand on connaît Israël et ses alliés: c'est la continuité de leur politique destructrice. On retrouve partout le même mépris pour le droit humanitaire et le droit international et ce sont les civils qui en paient le prix. On voit des secouristes abattus, des centres médicaux frappés et même des Casques bleus de l'ONU bombardés.

  Selon les Nations Unies, depuis le début de l'agression israélienne au Liban, c'est l'équivalent d'une classe d'enfants qui est tuée chaque jour. Chaque jour! Même le régime d'Emmanuel Macron a appelé à plus de retenue de la part d'Israël. Et chez nous, il y a encore des gens dans ce gouvernement – des ministres et des présidents de parti – qui trouvent qu'Israël est un pays allié alors qu'il n'est rien de moins qu'un pays voyou et un État terroriste. Israël continue d'agir avec une impunité totale. Pourquoi cette impunité existe-t-elle? Elle existe aussi à cause du silence complice de nos gouvernements, dont le vôtre, monsieur le ministre.

  Quelle est la position claire de la Belgique face à cette énième agression d'Israël au Liban? Quelles initiatives concrètes la Belgique va-t-elle prendre pour exiger la fin immédiate des bombardements contre les civils et faire respecter le droit international? La Belgique considère-t-elle, oui ou non, Israël comme un état allié?

  Kathleen Depoorter:

  Mijnheer de minister, collega’s, ceci n’est pas notre guerre, dit is onze oorlog niet. Zo zou Magritte het zo verwoord hebben.

  Het Midden-Oosten staat in brand. Elke dag opnieuw krijgen we berichten in onze mailbox over bommen en drones. Ondanks het feit dat we niet rechtstreeks betrokken zijn bij die oorlog, voelen we elke dag opnieuw de gevolgen, ook in onze maatschappij. We voelen de gevolgen aan de pomp. We voelen de gevolgen in de angst bij onze bevolking.

  Collega’s, ik ga niet onstuimig communiceren. Ik ga duidelijk communiceren. Het partijstandpunt van de N-VA is dat we tegen die oorlog zijn. Uiteraard respecteren we in elke regio en voor elke bevolking de mensenrechten en de vrouwenrechten.

  Laat me echter ook duidelijk zeggen dat het leven in Iran vóór die oorlog geen pretje was. Van mensenrechten was er geen sprake. Vrouwen werden geëxecuteerd vanwege hun politieke standpunt. Vrouwen mochten niet naar buiten gaan. Er waren gewoon geen rechten.

  Daarnaast financiert Iran tevens terroristische proxies, die onze wereld in rep en roer brengen en terroristische aanslagen naar hier brengen. In Libanon wordt Hezbollah al jarenlang gefinancierd door de Iraniërs. Momenteel zijn er 1,3 miljoen vluchtelingen in Libanon die geen toegang hebben tot humanitaire hulp.

  Collega’s, hier en nu wordt van ons verwacht dat we politici zijn die pragmatisch omgaan met dergelijke crisissen, die verantwoordelijkheid durven nemen in diplomatieke gesprekken en die zorgen voor humanitaire hulp.

  Mijnheer de minister, dat is hetgeen ik u wil vragen. Welk standpunt zult u innemen aan de Europese tafel? Zult u de humanitaire hulp opkrikken?

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, le Liban est de nouveau attaqué par Israël. Le gouvernement israélien s’engage, une fois encore, unilatéralement dans une offensive militaire brutale, violente, aveugle et meurtrière, provoquant une catastrophe humanitaire majeure. Les bombardements ont frappé des zones civiles, détruisant des hôpitaux et anéantissant des infrastructures vitales. Au moins 83 enfants auraient été tués et l’on dénombre près de 1 000 victimes civiles. Amnesty International évoque également l’usage possible de phosphore blanc par Israël dans des zones habitées. Monsieur le ministre, vous savez ce qu’est le phosphore blanc. Il s’agit d’une arme incendiaire qui tue mais provoque également des brûlures extrêmement graves, causant des souffrances pendant des années, voire irréversibles, chez les victimes civiles. L’ONU elle-même est visée par le gouvernement israélien. Des Casques bleus ont été grièvement blessés. Près d’un million de personnes ont été déplacées, dont 200 000 enfants.

  À nouveau, Israël s’affranchit du droit international et le viole en toute impunité. C’est un scandale! Après Gaza, après la Cisjordanie, après l’Iran, ces événements surviennent alors même que le Liban était déjà en ruines. Monsieur le ministre, il ne s’agit pas de dommages collatéraux, mais de violations graves et répétées du droit international par le gouvernement israélien dont certains ministres sont d’ailleurs déjà inculpés de crimes d’apartheid, de crimes de guerre et, sans doute demain, du crime de génocide. Vous avez annoncé une aide humanitaire, ce qui était évidemment nécessaire pour témoigner de notre solidarité avec le peuple libanais.

  Monsieur le ministre, j’ai quatre questions. Pourquoi n’avez-vous toujours pas condamné explicitement Israël pour ces violations du droit international? Que comptez-vous faire pour renforcer l’aide humanitaire? Allez-vous soutenir une enquête internationale indépendante afin de faire toute la lumière sur cette offensive? Allez-vous enfin demander la suspension de l’accord d’association entre l’Union européenne et Israël et soutenir des sanctions ciblées à l'encontre des responsables politiques?

  Maxime Prévot:

  Monsieur le président, mesdames et messieurs les parlementaires, nous n'avons pas souhaité la guerre au Moyen-Orient mais nous en subissons déjà, nous aussi, les conséquences. Nous en avons longuement discuté en début de semaine dans diverses réunions européennes.

  Onze prioriteit bestond erin onze eigen landgenoten in veiligheid te brengen door hun repatriëring te organiseren. We zetten ons ook in om de bevolking te helpen in de landen die de humanitaire gevolgen van dit geweld ondergaan, maar we moeten ons eveneens beschermen tegen de economische gevolgen voor de Belgen.

  On doit s'insurger contre les agissements du régime iranien, en Iran et à l'étranger, et les condamner bien sûr, ce que j'ai fait, tout en reconnaissant que les attaques initiées contre l'Iran par les États-Unis et Israël n'étaient pas davantage conformes au droit international. On doit condamner toute frappe sur des objectifs civils, qu'il s'agisse d'une école de filles en Iran ou d'une usine de dessalement à Bahreïn, et s'inquiéter aussi des conséquences environnementales énormes des attaques sur les dépôts de pétrole, par exemple.

  Wat moeten wij dan doen? Wij moeten eerst en vooral een staakt-het-vuren tot stand brengen. Vandaag is het niet duidelijk waarheen de vijandelijkheden ons leiden, behalve regelrecht tegen de muur. Elk diplomatiek middel, desnoods vergezeld van sancties, moet worden overwogen.

  En attendant, il me semble important d’apporter un soutien exclusivement défensif à nos alliés du Golfe qui nous l’ont demandé afin de leur permettre de protéger leur population ou leurs infrastructures contre ces attaques. Le gouvernement n’a pas encore formalisé de décision à cet égard. Les analyses exploratoires se poursuivent. La sécurisation du détroit d’Ormuz est également importante pour l’Europe et pour le monde.

  Nous devons aussi nous inquiéter des conséquences économiques pour notre pays. Les prix de l’énergie pour se chauffer, pour se déplacer, les engrais pour l’agriculture et toute la chaîne de valeur risquent d’affecter nos ménages déjà fortement sollicités et de nuire à la rentabilité et à la compétitivité de nos entreprises. Il ne faut pas non plus que cette situation donne un avantage à des pays concurrents de la Belgique et de l’Union européenne. À cet égard, mon collègue David Clarinval a pu, il y a quelques instants, apporter déjà quelques éléments de réponse.

  Dit is niet onze oorlog, maar niets doen is waarschijnlijk geen houdbare optie.

  Du reste, quand nous sollicitons beaucoup de pays à travers le monde en leur demandant de se montrer solidaires en ne procurant plus de soutien à la Russie, au motif qu'ils doivent nous aider vis-à-vis de l'Ukraine, nous pourrions entendre que ceux-ci soient aussi tentés de dire: "Ce n'est pas notre guerre". Prenons donc de la hauteur.

  We kunnen niet gewoon toekijken en het over ons heen laten komen. Mocht België worden gevraagd om tot een internationaal initiatief toe te treden, bij voorkeur een Europees initiatief, om de Straat van Hormuz te beveiligen, dan kan dat niet onder om het even welke voorwaarden. Er is minstens een mandaat en een duidelijk omschreven doel nodig, indien noodzakelijk verdedigend, maar zeker niet aanvallend. Op dit moment bestaat een dergelijk collectief internationaal initiatief niet.

  L'embrasement du Moyen-Orient est une catastrophe. Tout le monde doit travailler au silence des armes et au retour du dialogue. Nous ne devons évidemment pas oublier Gaza et la Cisjordanie, ni évidemment le Liban.

  Hezbollah heeft zich bijzonder misrekend door aanvallen op Israël te lanceren uit steun aan Iran. Ik heb die aanvallen publiekelijk en in de Europese instellingen veroordeeld. Ik heb vooral mijn steun uitgesproken aan de Libanese autoriteiten, wier inspanningen van de voorbije maanden om het land uit de crisis te halen, moeten worden toegejuicht en aangemoedigd.

  J'ai parlé avec mon homologue libanais et j'ai tenu à répondre avec solidarité pour les proches du millier de morts et des millions de déplacés libanais à ce stade, en mobilisant le dispositif B-FAST, mais aussi grâce à notre contribution récente de 5 millions d'euros au Fonds humanitaire pour le Liban. J'ai pu, avec António Guterres, le secrétaire général des Nations Unies, et d'autres de ses adjoints, discuter de ces perspectives. Nous soutenons la Force intérimaire des Nations Unies au Liban (FINUL), les casques bleus ne doivent jamais être visés!

  Israël moet ook eerst ingaan op de vraag naar dialoog die door de Libanese autoriteiten is gesteld.

  Si Israël a droit à la sécurité, le chemin le plus direct n'est pas celui d'une intervention (…)

  Michel De Maegd:

  "On ne doit pas oublier le Liban." Merci, monsieur le ministre, pour vos mots clairs et forts.

  Chers collègues, notre aide humanitaire urgente au peuple libanais nous honore. Cet humanisme doit être une lueur d’espoir dans les ténèbres, car les populations civiles au Liban sont très durement frappées par ces bombardements, ces combats, ces déplacements.

  Notre engagement depuis longtemps via la Force intérimaire des Nations Unies au Liban (FINUL) repose sur une conviction profonde, selon laquelle nous ne pouvons pas abandonner le Liban à son triste sort. Or, en ce moment, ce n'est pas le sud du pays, mais tout un peuple, chers collègues, qui nous implore. La lutte légitime – oui, légitime – contre les terroristes du Hezbollah ne peut pas se faire sur le dos de tous les civils.

  Il faut saluer le courage des villages chrétiens qui, même dans cette terrible épreuve, accueillent les populations et les familles chiites déplacées. Cette solidarité rappelle la coexistence et l'âme du Liban. Ce pays de la diversité au Moyen-Orient est désormais au bord de la rupture.

  Monsieur le ministre, je vous sais vigilant. Ce serait une faillite morale du monde de laisser sa capitale, Beyrouth, devenir un nouveau Gaza.

  Steven Coenegrachts:

  Ceci n'est pas notre guerre . Als Magritte naar het schouwspel zou kijken, zou hij zeggen ceci n'est pas un gouvernement . Een kwartier geleden kondigde een andere minister hier aan dat hij de activering van het systeem van omgekeerde cliquet op de tafel van de regering zou leggen en nu antwoordt u, mijnheer de minister, dat u dat ook hebt gehoord en dat u wel zult zien wat u met dat voorstel zult doen. Daar hebben onze burgers en onze bedrijven niets aan. Zij verwachten maatregelen. Voor mijn part mogen dat pragmatische maatregelen zijn.

  U bent pragmatisch wanneer het erom gaat hulp naar Libanon te sturen en ik kan dat alleen maar toejuichen, maar wees nu ook eens pragmatisch en activeer de regeling van de omgekeerde cliquet om de prijzen aan de pomp te verlagen. Wees pragmatisch en keer de energienorm om, verlaag de energiefactuur voor bedrijven, schrap de extra accijnzen op gas en schrap de extra taks op verwarming. Dat is het pragmatisme dat onze burgers en bedrijven van u verwachten.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, het conflict zal niet snel uitdoven. Het Iraanse regime is helaas taaier dan gedacht en toont dat het bereid is om de regio verder te destabiliseren. België kan dat conflict niet sturen, maar moet wel zijn bevolking beschermen tegen de gevolgen, zoals economische schade, duurdere energie, migratiedruk en toenemende onveiligheid Dat moet de prioriteit van de regering zijn. Als het conflict verder escaleert, dreigen er nieuwe vluchtelingenstromen richting Europa. Die moeten worden tegengehouden door maximaal opvang in de eigen regio te organiseren. België moet daarvoor in Europa het voortouw nemen.

  Nu de energieprijzen opnieuw stijgen, is het onaanvaardbaar om gas nog zwaarder te belasten. De accijnzen moeten niet omhoog, maar wel omlaag. De veiligheidsdreiging moet ernstig worden genomen. De terreurdreiging door het Iraanse regime is reëel en vraagt een kordate aanpak, met name de sluiting van de Iraanse terreurambassade.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le ministre, votre réponse comporte deux faits politiques. Le premier, c'est qu'en dépit de la violation du droit international, du chaos dans la région et des conséquences désastreuses pour l'ensemble des peuples du monde, vous n'avez toujours pas condamné cette agression illégale contre le peuple iranien. C'est vraiment incroyable.

  Vous vous dites ouvert à une éventuelle participation en termes de défense. Mais cela nous impliquerait dans la guerre, on en deviendrait acteur! Si vous ne voulez pas rester spectateur, faites pression sur les Américains et les Israéliens qui, eux, sont la cause de cette guerre. C'est comme cela que vous pouvez agir concrètement.

  Le deuxième fait politique que nous avons vu ici, c'est que le groupe politique N-VA de ce Parlement vient, devant nous tous, de désavouer son ministre de la Défense en disant exactement le contraire de ce dernier. Le ministre soutient sans condition la guerre, et la N-VA nous affirme ici qu'ils sont contre cette guerre. Belle évolution!

  Rajae Maouane:

  Merci pour vos réponses, monsieur le ministre, mais je dois vous avouer qu'elles me laissent une nouvelle fois sur ma faim. J'ai connu des condamnations un peu plus fermes tout de même. Tout cela est vraiment très mou et je n'ai par ailleurs pas eu de réponse à ma question: Israël est-il encore un pays allié? Veut-on encore être allié avec un pays qui pratique un génocide sur un peuple en direct, en mondovision sur nos écrans? Après l'avoir laissé anéantir la Cisjordanie, commettre un génocide à Gaza, on le laisse aujourd'hui totalement détruire le Liban, on le laisse bombarder des civils en Iran. Pense-t-on vraiment qu'Israël est encore aujourd'hui un pays allié? Non, pas en notre nom, encore une fois.

  Oui, comme vous l'avez dit, Israël a droit à la sécurité, mais quid du droit à la sécurité des Libanais et des Libanaises? Quid du droit à la sécurité des Palestiniens et des Palestiniennes? Quid du droit à la sécurité des Iraniens et des Iraniennes?

  Kathleen Depoorter:

  Mijnheer de minister, we moeten inderdaad blijven inzetten op humanitaire hulp en op diplomatie. We moeten voorkomen dat Libanon een tweede Gaza wordt en dat de mensen daar aan hun lot worden overgelaten. We moeten ervoor zorgen dat er een toekomst is.

  Collega's, het moet me toch even van het hart dat de Gazacrisis wel al even bezig was toen de arizonaregering ermee aan de slag ging. In de vorige regering zou Magritte gezegd hebben: celui-ci n’est pas un premier , want hij had niets te zeggen en hij kwam niet tot akkoorden.

  Als ik nu kan rekenen op een minister van Buitenlandse Zaken en op een premier die wel degelijk aan de internationale tafel gaan zitten en ervoor zorgen dat de humanitaire hulp tot stand komt, als ik er nu op kan rekenen dat onze Defensieminister als eerste humanitaire hulp naar Gaza stuurt, dat onze vicepremier een stem heeft in de Europese Raad, en dat wanneer onze premier spreekt, er effectief geluisterd wordt, ja, dan pakken we de crisissen pragmatisch aan, zoals het van ons verwacht wordt.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, le droit international est clair, les faits sont clairs et la responsabilité d'Israël l'est tout autant. Mais ce qui n'est pas clair aujourd'hui, c'est la position de votre gouvernement. Monsieur le ministre, vous le voyez, l'heure n'est plus à l'habileté oratoire, elle est à l'action devant ces crimes qui se passent en direct sous nos yeux, tous les jours depuis des semaines, depuis des mois, voire depuis des années, et, plus spécifiquement aujourd'hui, depuis trois semaines au Liban. Il faut donc des sanctions contre les responsables politiques et militaires d'Israël qui sont coupables de ces crimes de guerre, et il faut effectivement une attitude européenne et courageuse au niveau de la Belgique. Mais j'ai entendu une chose très claire aujourd'hui grâce à Kathleen Depoorter et à la N-VA: finalement, dans ce gouvernement, il n'y a plus que le MR qui soutient que la guerre au Moyen-Orient, c'est sa guerre. C'est la guerre du MR, c'est la guerre de Georges-Louis Bouchez.

• Vraag: Het advies van de Raad van State dat bevestigt dat de pensioenhervorming erg nadelig is voor vrouwen

  Vraag: Het advies van de Raad van State met betrekking tot de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  economie en werk

  Het advies van de Raad van State dat bevestigt dat de pensioenhervorming erg nadelig is voor vrouwen
  Het advies van de Raad van State met betrekking tot de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Advies Raad van State over nadelige gevolgen pensioenhervorming voor vrouwen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Ludivine Dedonder, Ellen Samyn en Raoul Hedebouw bekritiseren scherp de pensioenhervorming van minister Jambon, die volgens hen door de Raad van State wordt afgeschoten wegens ongelijkheid, discriminatie van vrouwen, gebrek aan vertrouwensbescherming en een daling van de sociale bescherming voor werknemers, vooral in zware beroepen en deeltijdse loopbanen. Jambon verdedigt de hervorming als fundamenteel solide en belooft technische aanpassingen na het advies van de Raad van State, maar ontkent dat de kritiek zo vergaand is, terwijl oppositie en vakbonden hem beschuldigen van ondoorzichtige improvisatie en minachting voor arbeiders. De oproep om landingsbanen en overgangsmaatregelen te herzien, de malus op vrouwenloopbanen te schrappen en transparante simulaties te bieden, blijft onbeantwoord, met Dedonder die Jambon beschuldigt van "amateurisme" en weigering om expertaudities te organiseren. Hedebouw valt ook de steunpartijen Vooruit en cd&v aan omdat ze de "asociale" maatregelen tegen zware beroepen en deeltijdwerkers mededragen.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le président, franchement, ce n’est pas possible. Je vais attendre que ça (…)

  Voorzitter:

  U hebt gelijk, mevrouw Dedonder., maar ik denk dat de heer Van Quickenborne ondertussen tot rust is gekomen, dus we gaan een nieuwe poging ondernemen.

  Madame Dedonder, je vous en prie.

  (Rumoer in de zaal)

  Collega’s, u kunt nog lang blijven murmelen – zoals in het verslag zal staan –, maar het is mevrouw Dedonder die het woord heeft. Ik heb de indruk dat u allemaal een heel opgewonden week hebt en dat u blij bent om terug in het halfrond te zitten.

  Madame Dedonder, je vous en prie. Ce ne sont que vos propos qui seront repris dans le compte rendu.

  Ludivine Dedonder:

  C'est un énième revers pour ce gouvernement. Dites donc, c'est que vous êtes à la fête en ce moment! En une semaine: votre réforme de la TVA, recalée par le Conseil d'État; votre budget, démonté par la Cour des comptes; et maintenant, c'est le Conseil d'État qui tire à boulets rouges sur votre réforme des pensions – parce qu'elle diminue la protection sociale des travailleurs, parce qu'en changeant les règles en cours de route, elle brise la confiance des citoyens, qui ne peuvent plus s'adapter, parce qu'elle crée des discriminations et parce qu'elle renforce l'inégalité entre les hommes et les femmes.

  À force de recevoir des claques, cela doit piquer un peu, non? Visiblement, pas au point de vous faire reculer. Vous vous entêtez, alors que je vous l'avais dit, comme beaucoup de monde. Aujourd'hui c'est le retour du bâton: à force de taper sur la classe moyenne, il vous revient en pleine figure. Or, c'est tout sauf drôle évidemment, car votre réforme fait mal aux travailleurs et aux travailleuses, qui vont devoir travailler plus longtemps pour gagner moins. Votre réforme, c'est une punition pour celles et ceux qui ont travaillé toute leur vie dans des conditions pénibles.

  En durcissant les conditions de carrière, votre réforme s'attaque de plein fouet aux femmes. Ce n'est plus seulement moi qui le dis, mais c'est bien le Conseil d'État. Elles devront travailler plus souvent plus longtemps que les hommes pour remplir vos nouvelles conditions.

  Alors il est temps, non pas d'ajuster votre réforme, mais bien de revoir votre copie en profondeur. Retirez le malus, revenez sur le durcissement des conditions de carrière et reconnaissez la pénibilité des métiers. Je l'ai dit, je le redis et je le dirai encore: allez-vous enfin comprendre que vous faites fausse route?

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, daags nadat ik u in de commissie heb gewezen op de onduidelijkheid, de versnippering in verschillende wetsontwerpen en het gebrek aan transparantie over de netto-impact van uw plannen, lezen we dat de Raad van State – het zit u precies niet helemaal mee met die adviezen – nu ook uw pensioenhervorming stevig onderuithaalt.

  Het gaat daarbij niet over futiliteiten, maar precies over de kern, namelijk de ongelijke behandeling, het vertrouwensbeginsel, de daling van de beschermingsgraad en de motivering die volgens de Raad van State onvoldoende is. Bovendien wijst hij op een mogelijk onevenredige impact op vrouwen door strengere loopbaanvoorwaarden en door de malus voor deeltijdse loopbanen.

  Daarom, mijnheer de minister, heb ik drie zeer concrete vragen.

  Welke onderdelen van uw hervorming zult u aanpassen, aangezien de Raad van State aangeeft dat de motivering en proportionaliteit tekortschieten? Welke maatregelen worden herwerkt of geschrapt, en waarom?

  De Raad van State waarschuwt voor het risico op ongelijkheid, onder meer door het ontbreken van een overgangsrecht. Welke billijke overgangsmaatregelen zult u voorzien, zodat mensen niet opnieuw midden in het spel nieuwe regels opgelegd krijgen?

  Ten slotte, los van de juridische bijsturing blijft het fundamentele probleem dat werkelijk niemand nog kan inschatten wat uw hervorming netto betekent. Wanneer krijgt de burger, zwart op wit, een duidelijke simulatie per profiel? Wanneer zullen mensen die effectief kunnen raadplegen op MyPension?

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister van Pensioenen, de Raad van State zegt wat de vakbonden en de PVDA eigenlijk al maanden zeggen. U zegt dat pensioenen geherwaardeerd zullen worden, maar de Raad van State is snoeihard en stelt: "De beoogde maatregelen zullen een achteruitgang meebrengen voor alle werknemers." Dat citaat staat op pagina 10. Even verder staat: "Het valt te betwijfelen of de verschillende voorgenomen maatregelen in hun geheel genomen geen aanzienlijke achteruitgang zouden meebrengen voor alle werknemers binnen de verschillende pensioenregelingen." Aanzienlijk, beste collega’s, is een hard woord. Dat betekent dat er helemaal geen vooruitgang is voor de gepensioneerden. De Raad van State zegt dat mensen langer zullen moeten werken voor minder pensioen.

  De Raad van State zegt ook dat vrouwen de eerste slachtoffers zullen zijn. Dat is discriminatie! Vrouwen zijn wederom het slachtoffer, omdat hun carrière niet compleet is. Er komen weer eens maatregelen tegen vrouwen. Hoe durft u, mijnheer de minister? De malus op de pensioenen zal voornamelijk vrouwen treffen.

  Dan kom ik tot de landingsbanen. Het gaat om mensen die hard werken, in ploegen, van 6.00 uur tot 14.00 uur, van 14.00 uur tot 22.00 uur, ’s nachts, in bedrijven, in de zorg, in de industrie, en die het op het einde van hun loopbaan niet meer aankunnen. Er werd hun gezegd dat ze tot 67 jaar moesten werken, maar dat er landingsbanen zullen zijn. Nu beslist u dat die minder zullen meetellen. Dat betekent 600 tot 700 euro minder per maand voor mensen met een landingsbaan. Hoe durft u?

  Mijnheer de minister, ga eens één week werken in de industrie. Ga eens één week werken in de zorg. U zult smeken om een landingsbaan. Maar neen, de minister met zijn 13.500 euro per maand beslist dat landingsbanen niet meer meetellen. Daarom zijn mensen kwaad.

  Mijn vraag is duidelijk: zult u rekening houden met de Raad van State?

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, geachte Kamerleden, mijnheer Hedebouw, ik stel voor dat u, wanneer u volgende keer hier komt staan, ook uw eigen wedde vermeldt. Maak die wedde ook maar eens bekend, evenals alle voordelen die ook u iedere maand opnieuw opstrijkt. Doe dat, in plaats van hier elke keer de witte ridder te komen uithangen, hoewel u zelf de voordelen mee opstrijkt. Ik ben dat beu.

  Ik ben niet beschaamd om te stellen dat wij en alle parlementsleden die hun job doen, hard werken voor het loon dat wij verdienen. Ik ben niet beschaamd om dat te uiten.

  Nu kom ik ter zake. We hebben inderdaad het advies van de Raad van State over ons ontwerp van pensioenwet ontvangen. Het betreft een omstandig en interessant advies van 80 pagina’s. We nemen natuurlijk de nodige tijd om dat grondig te bestuderen. De bemerkingen worden momenteel besproken in technische vergaderingen.

  Dès que les adaptations nécessaires seront finalisées, nous pourrons soumettre le projet de loi dans les plus brefs délais pour une troisième et dernière lecture au Conseil des ministres. Il sera ensuite déposé au Parlement. Vous recevrez à cette occasion, comme il est d'usage, l'avis même ainsi qu'une version de notre projet de loi avant et après les adaptations apportées sur la base de cet avis. Ainsi, tout pourra être examiné en profondeur sur la base d'informations complètes et transparentes.

  Wat ik ten stelligste tegen wil spreken, is dat de Raad van State zo verschrikkelijk kritisch over onze pensioenwet zou zijn. Dat klopt niet. Wat de pers ook schrijft, dat is niet het geval. Uiteraard stelt hij kritische vragen, dat is zijn rol, en daarmee zullen we uiteraard rekening houden. We zullen de gevraagde motivering aan de memorie van toelichting toevoegen. De nodige aanpassingen zullen aan het ontwerp worden aangebracht, op basis van het advies van de Raad van State en de uitkomst van de bespreking in onze technische werkgroepen en in de regering.

  De fundamenten van onze pensioenhervorming zijn goed. We zijn zeer tevreden dat het advies van de Raad van State dat ook bevestigt.

  Ludivine Dedonder:

  Vous dites que le Conseil d'État pose des questions critiques, comme nous, d'ailleurs, qui vous disons depuis le mois d'août que cette réforme ne tient pas la route. Vous ne voulez pas nous entendre, vous n'avez pas non plus voulu entendre le Comité d'Étude sur le Vieillissement, vous ne voulez pas entendre le Conseil d'État. Nous avions obtenu des auditions d'experts en ce qui concerne l'impact de cette réforme sur les femmes et on n'organise pas ces auditions. Vous préférez avancer seul, vous nous dites que vous allez nous faire une proposition, des ajustements, vous allez comme d'habitude bidouiller quelque chose dans votre coin. Emballez, c'est pesé, vite fait, et ce sera encore recalé.

  Au-delà de cet amateurisme, c'est de l'inconscience mais aussi un manque de considération pour celles et ceux qui ont travaillé toute leur vie. Celles et ceux qui aujourd'hui se demandent ce qu'elles vont avoir comme pension. Pour ces femmes, mais aussi pour ces travailleurs et ces travailleuses aux conditions pénibles, revoyez cette copie et venez avec les auditions d'experts au Parlement avant de décider quoi que ce soit.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, u zegt dat u aanpassingen zult doen, maar als het opnieuw alleen over wat technische bijschavingen gaat, mist u de boodschap van de Raad van State volledig. Het advies gaat niet over juridische futiliteiten. Het gaat over de kern van uw beleid: uw hervorming is onvoldoende onderbouwd, riskeert een ongelijke behandeling en ondermijnt het vertrouwen van de mensen.

  Zelf als u enkele juridische pleistertjes kleeft, blijft één probleem overeind: de onduidelijkheid. U verdeelt de hervormingen over verschillende teksten, waardoor het voor de burgers gewoon onmogelijk wordt te weten wat hun pensioen straks nog waard is.

  Wie jarenlang heeft bijgedragen, verdient respect, mijnheer de minister. Die verdient geen improvisatie. Zolang u geen eerlijke overgangsmaatregelen en een transparante netto-impact op tafel legt, blijft uw hervorming voor ons wat ze altijd al was: zand in de ogen.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, ik heb blijkbaar een gevoelige snaar geraakt. U zegt dat u samen met de andere ministers hard werkt. De arbeiders in de industrie, werken die niet hard? De buschauffeurs of het personeel in de zorgsector, werken die niet hard? Werken de poetshulpen niet hard? Werken alle bedienden in dit land niet hard? Ik heb u gevraagd waarom u sancties wilt opleggen aan de werknemers die na 55 jaar in een landingsbaan één vijfde of halftijds gaan werken, maar u geeft geen antwoord. Hoe durft u de mensen langer doen werken en de enkele poortjes die nog open waren, gewoon dichtslaan? Dat de N-VA dat doet, is logisch. Dat is een asociale rechtse partij. Waarom scharen Vooruit en cd&v zich evenwel achter de maatregel waarbij landingsbanen minder meetellen voor de berekening van de pensioenen? Waarom gaan zij mee met dat verhaal? Komaan, leden van Vooruit en cd&v, laat uw stem horen. Zeg toch duidelijk dat dat niet kan. De Raad van State is kritisch, maar de raad van de staat is nog kritischer. Wij gaan (…)

• Vraag: De pensioenen van het onderwijzend personeel in het kader van de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het pensioen van het onderwijzend personeel

  Vraag: De vertraging en onduidelijkheden bij de uitvoering van de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenopnameleeftijd en het pensioenbedrag

  economie en werk

  De pensioenen van het onderwijzend personeel in het kader van de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Het pensioen van het onderwijzend personeel
  De vertraging en onduidelijkheden bij de uitvoering van de pensioenhervorming
  De pensioenopnameleeftijd en het pensioenbedrag
  Pensioenen onderwijzend personeel, hervorming, uitvoeringsproblemen, leeftijd en bedrag summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  Nabil Boukili
  

  op 20 november 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De pensioenhervorming van minister Jambon wordt fel bekritiseerd omdat ze leraren, ambtenaren en jongere generaties zwaar treft (tot €500/mnd minder pensioen, 21% verlies voor jongeren) terwijl hoge inkomens en banken gespaard blijven. Critici – waaronder oppositie en vakbonden – wijzen op onbetaalbaarheidclaims die volgens hen onterecht zijn (kosten stijgen met 0,07% PIB/jaar) en eisen belasting op rijken in plaats van besparingen op werknemers, met een tweede algemene staking (24-26/11) als protest. Jambon verdedigt de hervorming als noodzakelijk voor "betaalbaarheid" en benadrukt geleidelijke invoering, maar onduidelijkheid, vertraging (goedkeuring pas na 2025) en gebrek aan transparantie verergeren het wantrouwen, met duizenden in onzekerheid over hun toekomstige pensioen.

  Ludivine Dedonder:

  Mais qu'est-ce qu'on pourrait mettre en solde ce mois-ci? Ce n'est pas simple, parce que vous avez déjà pris des milliards chez les malades, des milliards chez les pensionnés et parce que le MR ne veut pas toucher aux multimillionnaires ni aux banques. Mais vous avez peut-être une petite idée.

  C'est vrai que Les Engagés vous ont dit que travailler avec les enfants, c'était chouette, que c'était une récompense en soi et que ça n'avait pas besoin de plus. Et vous l'avez votre solde du mois: ce sont les enseignants. Vous irez chercher dans la poche des enseignants, chez les plus âgés mais surtout chez les plus jeunes. Pour les enseignants, nés entre 1965 et 1970, moins 60 euros par mois. Pour les bacheliers nés dans les années 80, jusqu'à moins 350 euros par mois. Pour les masters, moins 500 euros par mois. Quant à ceux nés dans les années 90, une perte de pension pouvant monter à 21 %.

  Alors c'est vrai que c'est le Black Friday, mais chez vous, ça ne se traduit jamais par un gain de pouvoir d'achat. Non, avec ce gouvernement, c'est toujours moins d'argent en poche, c'est toujours travailler plus longtemps dans des conditions toujours plus précaires. Vous, vous bradez les travailleurs, métier après métier, et aujourd'hui, c'est le métier d'enseignant que vous dégradez, que vous méprisez; ce métier déjà en pénurie, avec des salaires d'entrée bas, et maintenant une pension que vous voulez amputer fortement.

  En procédant de la sorte, comment pensez-vous encore attirer des jeunes dans cette profession? Comment pensez-vous garder des enseignants motivés? Et quel message envoyez-vous à notre jeunesse, celle qui évolue déjà difficilement dans un contexte anxiogène, qui recherche des repères, des professeurs rassurants qui donnent un sens aux études qu'elle suit et qui lui donnent un avenir? Aujourd'hui, vous l'attaquez, et vous offrez à toutes et tous un avenir sombre.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, afgelopen weekend hebt u op de grote geldbeurs, hier in Tour & Taxis, een discours gehouden. Wat u daar zei, heeft mij en veel andere mensen verbaasd. U zei dat wij vandaag boven onze stand leven, dat wij op dieet moeten en dat wij soberder moeten gaan leven.

  Mijnheer de minister, wie zijn die wij? Gaat dat over de 4 op 10 vrouwen met een pensioen onder de armoedegrens in ons land? Gaat dat over de gemiddelde werknemer met een loon van 2.400 euro en een pensioentje van 1.500 euro? Of gaat dat over u en uw collega's met een loon van 10.000 euro, een woontoelage van 1.000 euro, een pensioen van 5.000 à 6.000 euro?

  Wij leven niet boven onze stand, mijnheer de minister. U leeft boven onze stand, u en de oververmogenden die u blijft beschermen.

  Mijnheer de minister, ook uw uitspraak dat u de welvaartsstaat zult redden, klopt van geen kanten. U zult niks redden, mijnheer de minister; u zult de welvaartsstaat in snel tempo afbreken! Daarom komt er een tweede algemene staking in zeven maanden, tegen de diefstal van de pensioenen, tegen de diefstal van de pensioenen van de ambtenaren, tegen de afbraak van de lonen van werknemers die 's nachts en 's morgens vroeg in ploegen werken en tegen de pensioenmalus voor werknemers die niet tot 67 jaar kunnen werken.

  Mijnheer de minister, zes concrete maatregelen in uw regeerakkoord breken het pensioen van de werknemers met een gemiddeld pensioen van 1.523 euro af. Vindt u dat zij boven hun stand leven?

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, les chiffres viennent de tomber. Votre réforme des pensions va coûter environ 300 euros par pensionné, prof, par mois. Pour les jeunes, ce montant pourrait atteindre 500 euros de moins par mois.

  Franchement, je pense que les directeurs d'école, à l'heure qu'il est, se seraient bien passés de cette nouvelle annonce. Ce secteur connaît déjà de grosses difficultés à recruter. Un jeune prof sur trois quitte cette profession dans les cinq premières années. C’est un secteur dans lequel, quand on commence avec plein d'étoiles dans les yeux, on se rend compte qu'on est obligé, pour pouvoir compléter son horaire, de faire trois, quatre, cinq écoles différentes; qu'on est mis au chômage deux mois par an parce qu'on ne nous paie pas pendant l'été.

  Aujourd'hui, ce que vous leur dites, c'est qu'ils n'en font pas encore assez. En Fédération Wallonie-Bruxelles, on nous avait pourtant annoncé des grandes mesures pour soutenir ce secteur. Résultat, un an plus tard, qu’apprenons-nous? Les profs vont devoir travailler deux heures de plus par semaine, sans aucune compensation. Mille cinq cents jobs vont passer à la trappe. J'ai vu la semaine dernière des profs pleurer dans les salles des profs.

  Je ne sais pas ce qui vous passe par la tête. Les profs étaient-ils vraiment dans votre ligne de mire pendant la campagne électorale, quand vous avez fait de grandes promesses? Je n'en ai pas le sentiment. Aujourd'hui, nous avons l'impression qu’ils sont responsables de tous les maux de ce pays, aux côtés des soignants et des pensionnés.

  Ne pas investir dans l'enseignement, c'est ne pas investir dans le futur. C'est très tarte à la crème, monsieur le ministre, mais je ne sais pas dans quelle langue le dire: quand on décide de sous-financer l'enseignement, on n’investit pas dans l'avenir. On ne soutient pas ces personnes qui, chaque jour, s'occupent de vos enfants, leur donnent un enseignement de qualité et leur permettent de trouver leur voie, de s'insérer dans la société et de trouver un boulot qui leur conviendra plus tard.

  Monsieur le ministre, pouvez-vous nous confirmer ces chiffres? (…)

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, weet u het eigenlijk zelf nog? Uw pensioenhervorming begint te lijken op de kroniek van een aangekondigde dood. Wat u eerst afdeed als losse eindjes, blijkt intussen een dossier vol fundamentele knelpunten te zijn: de malus, de al dan niet gelijkstelling van ziekteperiodes, de grote impact op vrouwen en jonge leerkrachten die hun toekomstig pensioen met honderden euro's per maand zien verdampen, om nog maar te zwijgen van de gebrekkige communicatie. De Federale Pensioendienst kan de nieuwe regels al maandenlang niet verwerken, omdat de regering ze zelf niet kent. Burgers krijgen standaard het antwoord: we kunnen niets zeggen, zolang de maatregelen niet goedgekeurd zijn. Dat is geen verwijt aan de Pensioendienst, maar wel een schandvlek op uw beleid. En dan is er nog de vrees dat uw pensioenhervorming alsnog een verkapte besparingsmaatregel wordt in het begrotingsakkoord, waarvan we nog steeds niet weten wanneer dat er komt.

  Mijnheer de minister, de Vlaming wordt hier terecht ongerust van. Er zijn voortdurende wisselende cijfers en scenario's. Vandaag weten duizenden mensen niet eens wanneer ze mogen stoppen met werken, laat staan hoeveel pensioen ze zullen krijgen. Het minste wat u hun verschuldigd bent, is duidelijkheid en eerlijkheid. Van een felle naar een geleidelijke pensioenhervorming, waar knelt het schoentje? Waarom zit dat dossier muurvast? Wanneer zal uw hervorming in definitieve, begrijpelijke en werkbare vorm worden gecommuniceerd, zodat de burgers eindelijk weten waar ze aan toe zijn?

  Axel Ronse:

  Net zoals ik is de minister bang van wat er vandaag uit de mond van sommigen komt. Collega's, ik was per ongeluk uitgenodigd op een samenkomst met Paul Magnette en Raoul Hedebouw, die vandaag niet aanwezig is, omdat hij opblaasbare vliegtuigjes is gaan opblazen. Daar was ook Sarah Schlitz aanwezig ter vervanging van de twee aftredende voorzitters van Ecolo. Zij verklaarden dat ze het pensioenprobleem zouden oplossen en dat ze een beter plan hebben dan Jan Jambon. Zij zouden tout le monde qui glisse sur un caca, pour le reste de sa vie en invalidité zetten en de beperking van de werkloosheid in de tijd weer ongedaan maken.

  En wat zouden ze doen om de pensioenen te betalen? De pensioenen kosten 70 miljard euro per jaar, collega's, terwijl de bijdragen maar goed zijn voor 40 miljard, wat dus betekent dat er jaarlijks een gat is van 30 miljard euro. Welnu, Raoul Hedebouw belooft een eenvoudige oplossing: hij zal de honderden miljardairs die hier wonen, zoals in de Rue de Dison in Verviers, belasten. Tax the rich . Hij zou die aan 50 à 60 % belasten. Dan is, volgens hem, het hele pensioenprobleem opgelost. Dat was uw oplossing. Wanneer mensen u op straat aanspreken, mijnheer Boukili, en zij u vragen comment va-t-on payer nos pensions , dan antwoordt u: t ax the rich; tax the rich .

  Terwijl België de kortste loopbanen van heel Europa kent, de gelijkgestelde periodes er gigantisch zijn en sommige Waalse steden geen financiering meer – Belfius waarschuwde al dat er geen geld meer was - voor lopende uitgaven krijgen, blijft u de mensen wijsmaken dat hun pensioenen betaalbaar zullen zijn, zodra u een of andere rijkentaks zult invoeren. Het is gewoon crimineel dat u dat nog aan de mensen wijs durft te maken.

  Minister, doe voort. U hebt onze volledige steun. ( Rumoer op de banken )

  Voorzitter:

  Collega’s, we zijn hier niet op een speelplaats. We zijn hier in het Parlement. Gelieve het woord te voeren wanneer u het woord gekregen hebt. Het is nu aan de minister.

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, collega's, elke dag geven duizenden leerkrachten het beste van zichzelf binnen en buiten de klasuren om onze kinderen vooruit te helpen. Iedereen hier in het halfrond zal het ermee eens zijn dat hun maatschappelijke rol essentieel is en dat die rol respect, een correcte verloning en een eerlijk pensioen verdient.

  C'est précisément pour cette raison que nous devons veiller à ce que leur pension reste financièrement viable pour eux-mêmes et en particulier pour les générations qu'ils forment. Dans le même temps, nous voulons moderniser et harmoniser le système, et éviter de futures inégalités en garantissant un traitement égal entre les différents régimes de pension existants.

  Permettez-moi d'apporter trois remarques importantes concernant les chiffres cités ici sur la perte importante de pension. Pour les enseignants proches de la retraite, l'impact sera très limité, grâce au caractère très progressif de la réforme. Pour ceux qui ont aujourd'hui plus de 60 ans, il s'agit de moins d'1 %. Pour les plus de 55 ans, il s'agit de 1 à 4 %. La pleine ampleur de nos réformes ne se fera réellement sentir que dans 35 ans.

  Avec notre réforme des pensions, nous voulons surtout encourager un changement de comportement, de sorte que les jeunes enseignants qui débutent devront travailler plus longtemps, réduisant ainsi l'impact financier sur le montant de leur pension. Ceux qui souhaitent continuer à travailler après l'âge de la retraite seront également récompensés grâce au bonus pension. Même après la réforme, la pension légale des enseignants restera nettement plus élevée que celle des salariés ou des indépendants. Nous le faisons consciemment, en compensation de l'absence d'avantages extralégaux – chèques repas, voitures de société, assurance hospitalisation, etc.

  Voor de meeste ambtenaren schaffen we de verhogingscoëfficiënt af. Omdat we echter weten dat leraren een specifieke opdracht hebben, behouden we voor hen wel een verhogingscoëfficiënt. Dat zorgt ervoor dat een carrière van 40 jaar telt voor 41 jaar, waardoor zij in de feiten een jaar vroeger met pensioen kunnen gaan.

  Meer algemeen herhaal ik dat de grootste onrechtvaardigheid tegenover onze jongeren zou zijn dat wij, de huidige politieke klasse, de noodzakelijke pensioenhervormingen niet uitvoeren. Dat verplicht ons om de stijging van de vergrijzingskosten beheersbaar te maken. Op die manier vrijwaren wij onze welvaart en redden we de sociale zekerheid.

  Mevrouw Samyn, op de vraag over de vertraging die is opgetreden bij de tweede lezing van de pensioenwet, kan ik antwoorden dat de goedkeuring ervan in het Parlement voor eind 2025 inderdaad niet meer haalbaar is. Ik wil u echter tegelijk geruststellen. Onze pensioenhervorming en onze pensioenwet staan of vallen niet met de goedkeuring ervan voor 31 december 2025. In de pensioenwet staan hoofdzakelijk maatregelen die pas vanaf 2027 in werking zullen treden. Slechts enkele hervormingen in de pensioenwet zouden volgens plan starten in januari 2026. De nieuwe bonus-malus zal dus inderdaad pas later in werking kunnen treden, maar de budgettaire en inhoudelijke impact van dat uitstel is relatief beperkt. De hervorming zal inderdaad in het Parlement moeten worden goedgekeurd vooraleer we heel concreet via de Pensioendienst de informatie kunnen verstrekken.

  Ludivine Dedonder:

  Vous dites vouloir changer leur comportement pour qu'ils travaillent plus, plus longtemps, pour gagner moins. Ce que je constate, en fait, c'est que ce gouvernement n'a que du mépris pour les travailleurs, en lieu et place de la reconnaissance et de la récompense. Ce que je constate, c'est que ce gouvernement avait promis 500 euros de plus aux travailleurs et qu'il auront, avec vos chiffres, 500 euros de moins.

  Cela fait 40 ans qu'on nous dit que les pensions sont impayables, et elles sont toujours payées. Le coût des pensions, vous le savez, augmentera de 1,8 % du PIB d'ici 2050. Cela représente 0,07 % par an. Ensuite il sera stable, puis diminuera.

  Oui, c'est un choix de société, un choix de récompense du travail que nous portons. Nous espérions que vous le porteriez aussi. Les personnes qui seront en rue espèrent aussi que vous le portiez.

  Kim De Witte:

  Mijnheer Ronse, mijnheer de minister, u zegt dat men moet ophouden de mensen iets wijs te maken. Er zijn echter opnieuw mooie voorbeelden gegeven van wat u de mensen zelf wijsmaakt. U stelde daarnet dat wij de kortste loopbanen van heel Europa hebben. Europa zegt nochtans dat de werkende mensen in ons land 38,5 jaar bijdragen voor hun pensioen, terwijl het Europees gemiddelde 36,3 jaar is. Wij hebben dus niet de kortste loopbanen. U verwart de zaken.

  Mijnheer de minister, ten tweede, u zegt dat de maatregel enkel geldt voor mensen die zeer laat op pensioen gaan. De Studiecommissie voor de Vergrijzing zegt echter dat werknemers die in 2040 op pensioen gaan, al 7 % verliezen.

  Dat betekent 100 euro minder op een gemiddeld pensioen van 1.523 euro, mijnheer de minister. Werknemers verliezen 7 %, ambtenaren verliezen 6 %.

  Tot slot, de pensioenen zijn betaalbaar als we de welvaart eerlijker verdelen.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, nous avons tous en tête au moins un prof qui a cru en nous quand nous étions à l'école et qui a façonné une partie de ce que nous sommes. Je trouve incroyable qu'en étant tous passés par là, on choisisse de leur dire – et essayez de tous y penser! – "En plus de la dévalorisation de votre métier, des conditions difficiles qui l'accompagnent et des difficultés dans les premières années de votre carrière pendant lesquelles vous avez dû vous battre pour obtenir vos heures et être nommés, vous allez travailler plus longtemps pour une pension moindre." C'est dégoûtant et c'est une véritable trahison à l'égard de personnes qui ont déjà des carrières bien entamées et qui, à présent, ne peuvent pas changer la façon dont les cartes sont déjà distribuées. Monsieur le ministre, revoyez votre copie et allez chercher l'argent là où il se trouve, s'il vous plaît!

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, me geruststellen doet u niet. Geef toe, u weet het op dit moment niet, de Pensioendienst overigens ook niet, en de toekomstig gepensioneerden al zeker niet.

  Uw zogenaamde hervorming dreigt voor duizenden mensen uit te draaien op honderden euro minder per maand. Dat is een deel van de huur, dat is de water- en de energiefactuur off dat kleine extraatje dat men zich eindelijk wou permitteren.

  Dan kom ik tot uw communicatie. Via sociale media kondigt uw kabinet doodleuk aan dat u nog een beleidsadviseur Pensioenen zoekt die moet meewerken aan de pensioenhervorming van Arizona. Voor een hervorming die allang in het Parlement had moeten liggen, bent u nu nog altijd op zoek naar experts. Sorry, dat is waanzin!

  U bent in feite Lalieux 2.0, met beloften, vertraging, onduidelijkheid, en duizenden mensen in onzekerheid. Zo gaat men niet om met het pensioen van mensen. Dat is geen beleid meer. Het is geknoei op de kap van wie heel zijn leven keihard gewerkt heeft.

  Axel Ronse:

  De gemiddelde loopbaan in ons land duurt 34,5 jaar. Dat komt doordat zoveel mensen in ons land aan de dop of op de ziekenkas zitten, door onze lage activiteitsgraad.

  Als men denkt dat wij elk jaar 30 miljard euro – een bedrag dat stijgt door de vergrijzing – voor de pensioenen kunnen blijven betalen door met minder mensen te werken, met slogans als tax the rich of andere vorte slogans om mensen leugens wijs te maken, dan dwaalt men. Wie denkt dat we daarmee de pensioenen kunnen financieren, nodig ik uit om mee te gaan naar Wallonië, naar enkele centrumsteden die verdorie geen centen meer ontvangen voor hun lopende uitgaven. Dat betekent geen budget meer voor woon-zorgcentra, fini, onderhoud van straten, fini.

  Gaan we dat laten gebeuren met onze pensioenen? Zullen we tegen de mensen zeggen dat het fini is met hun pensioen? Nee. Dankzij Jan Jambon zullen we ervoor zorgen dat mensen ten minste nog een deftig pensioen behouden. Dank u, Jan.

  (…): (…)

  Voorzitter:

  Hij heeft uw naam toch niet genoemd? Hij heeft geen namen genoemd. (Tumult)

  Ik geef het woord aan de heer Boukili.

  Ik verzoek iedereen om het doorzichtig trucje om zichzelf extra spreektijd te geven, achterwege te laten, ook al wordt er maar al te graag op ingegaan.

  Persoonlijk feit

  Fait personnel

  Nabil Boukili:

  Monsieur le président, je tenais à réagir au petit cirque que M. Ronse vient de nous faire pour présenter la N-VA et M. Jambon comme les sauveurs des pensions.

  C’est pourtant la N-VA qui creuse le déficit des pensions. Le tax shift a coûté des milliards aux travailleurs. Vous avez créé ce trou-là pour faire des cadeaux aux grandes entreprises. Vos collègues du MR et vous-même devez supprimer ces cadeaux aux grandes entreprises.

  Monsieur Ronse, il faut taxer les plus riches. Mais vous préférez taxer les travailleurs via une augmentation de la TVA. Voilà votre politique!

  Si vous vous attaquez à nos pensions et à la classe travailleuse, c’est aussi pour financer votre course à l’armement demandée par M. Trump. Votre ministre Francken dit d’ailleurs lui-même que notre sécurité sociale est trop "obèse" et qu’il faut y puiser de l’argent pour acheter des F-35.

  Nous ne sommes pas d’accord avec ce projet de société. C’est pour cette raison que nous serons dans la rue avec les travailleurs les 24, 25 et 26 novembre, pour contrer votre politique antisociale.

  Axel Ronse:

  Mijnheer Boukili, ik ben blij dat u mij aanspreekt. Ik ben ook blij dat u hier bent en niet op de markt vliegtuigjes opblaast om te vergelijken. Tegen de mensen die nu gaan staken, zegt u dat wij 34 miljard uitgeven aan vliegtuigen en dat dit meer is dan dat er moet bijgepast worden bij de pensioenen. Wij passen nu al 30 miljard extra bij voor pensioenen. Mijnheer Boukili, hoeveel is 30 maal 5? Dat is 150 miljard. Dat is bijna vijf keer meer dan voor de aankoop van vliegtuigen .

  Wat zal er gebeuren als wij niets doen? Kent u de vergrijzing? Dat wil zeggen dat er minder mensen werken om het pensioen van meer mensen te betalen. U komt uit Wallonië. Er zijn daar gemeenten … Oh, u komt uit Brussel, oei. C’est encore pire à Bruxelles. Daar is 40 à 50 % van de mensen in de beroepsactieve leeftijd niet aan het werk.

  Wat gaat u de mensen blijven wijsmaken? Gaat u ze blijven meepakken naar de villawijken en hen zeggen "Les gens qui habitent là payeront votre pension. Si on supprime les avions militaires, votre pension sera payée"?

  Kunt u zich 's avonds in de spiegel bekijken et luidop zeggen dat u opkomt voor de werkende klasse die gaat travakken?

  "Jacqueline, qui a glissé sur le caca, ne doit pas travailler jusqu'à sa pension. Cela ne pose aucun souci." Wat zegt u dan? "Le chômage, si on est au pouvoir, sera de nouveau illimité. Pas de souci. Et ce sont les gens qui habitent dans les belles villas qui paieront les pensions!"

  Mijnheer Boukili, dat zijn sprookjes. Dat zijn even dwaze sprookjes als dat F-16- of F-35-vliegtuigje dat u opblaast. Weet u wat er met u zou gebeuren als u aan de macht komt? Heel onze pensioenfactuur zou letterlijk opgeblazen zijn. Ik blij dat Jan er is.

  Voorzitter:

  U bent blij dat hij er is, maar hij gaat vertrekken.

• Vraag: De Waalse reportage en de mistoestanden op het gebied van de sociale uitkeringen

  Vraag: De RTL-reportage en het belang van het kadaster van sociale bijstand

  Vraag: De Waalse reportage over werklozen

  De Waalse reportage en de mistoestanden op het gebied van de sociale uitkeringen
  De RTL-reportage en het belang van het kadaster van sociale bijstand
  De Waalse reportage over werklozen
  Onderzoeksreportages naar tekortkomingen, kadaster en uitdagingen in sociale bijstand en werkloosheidsuitkeringen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Anneleen Van Bossuyt (Minister van Asiel en Migratie, en Maatschappelijke Integratie)
  

  op 13 november 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Een RTL-reportage onthult systematische sociale fraude in Wallonië (en Vlaanderen), waar uitkeringen zoals leefloon en ziektevergoedingen misbruikt worden als inkomen—soms hoger dan een mediane werknemer verdient—door perverse prikkels, zwakke controles en een cultuur van afhankelijkheid. Alle partijen (behalve N-VA/Vlaams Belang) worden beschuldigd het systeem jaren te hebben verdedigd en gefinancierd, terwijl de regering nu plannen aankondigt (centraal register, plafonds, sancties voor OCMW’s) om fraude te bestrijden zonder kwetsbaren te straffen. Kernconflict: Vlaamse partijen (N-VA, Vlaams Belang) eisen een radicale hervorming van het "Belgische ziekteverzuimsysteem" (dubbel zoveel langdurig zieken als buurlanden) en wijzen op communautaire verschillen (hogere fraude in Franstalig België, migratie-effect), terwijl Franstaligen (PS) en de minister structurele oplossingen beloven maar samenwerking tussen gewesten benadrukken als voorwaarde.

  Ellen Samyn:

  Wie dacht dat we vorig jaar met de Pano -reportage over het leefloondossier in Anderlecht alles wel gezien hadden, vergist zich. We krijgen opnieuw een schandaal van sociale fraude en perverse prikkels voorgeschoteld, dit keer in de armste straat van Wallonië. De reacties hier zijn voorspelbaar: alle partijen zijn verbijsterd en geschokt.

  Laten we echter eerlijk zijn: iedereen hier, behalve mijn fractie, heeft boter op het hoofd, want iedereen heeft dat systeem niet alleen in stand gehouden, maar ook mee verdedigd, gefinancierd en vergoelijkt, en zo dat misbruik jarenlang mogelijk gemaakt.

  Dit debat gaat niet over de luie Waal, maar over een Belgisch systeem dat mensen afhankelijk maakt en werk ontmoedigt. Het is een systeem dat verkeerde prikkels bevat, zwak gecontroleerd wordt en waar fraude te vaak zonder gevolg blijft. In de reportage van Christophe Deborsu wordt dat pijnlijk blootgelegd. Mensen vertellen openlijk dat ze een burn-out veinzen om zo 2.000 euro te krijgen of dat ze liever niet meer werken omdat het met hun uitkering ook goed gaat.

  Wat we bij het OCMW van Anderlecht zagen, zien we nu opnieuw: uitkeringen die bedoeld zijn als vangnet, worden misbruikt als hangmat. De armste straat van Wallonië toont dat dat geen uitzondering is.

  Mevrouw de minister, hoe rechtvaardigt u dat niet werken vandaag beter loont dan wel elke dag werken?

  Erkent u dat sociale fraude een uitgesproken communautair probleem is, met veel hogere misbruikcijfers in Franstalig België, en dat dat bovendien versterkt wordt door massamigratie?

  Hoe zorgt u ervoor dat de strijd tegen sociale fraude niet omslaat in wantrouwen tegenover wie echt ziek en echt kwetsbaar is?

  Georges-Louis Bouchez:

  Madame la ministre, en télévision, on a l'habitude d'avoir des reportages pour nous expliquer à quel point l'industrie c'est mal, le capitalisme une chose affreuse, le libéralisme quelque chose de destructeur. Et, pour une fois, on a eu droit à un reportage télévisé montrant une réalité malheureusement trop présente en Wallonie mais aussi en Flandre, parce que la question notamment des malades de longue durée n'est pas une question pour laquelle la Wallonie a une spécialité. C'est un problème généralisé dans tout le pays. Et, pour une fois, un reportage nous a montré ces réalités.

  Quelle est la réaction aujourd'hui? Grande panique, grande panique à gauche, plainte au Conseil Supérieur de l'Audiovisuel (CSA), plein de posts en vue de décrédibiliser le journaliste. Vous savez, ceux qui sont tellement attachés à la liberté de la presse, du jour au lendemain, ont oublié leurs grands principes. Pourquoi? Parce que ce reportage met au jour un grand problème: le business model de la misère, le business model selon lequel les syndicats peuvent prospérer en payant les allocations de chômage, les mutualités peuvent prospérer en payant des incapacités de travail parfois imaginaires, des partis politiques peuvent prospérer électoralement et, bien évidemment, des allocataires sociaux, comme une certaine Jacqueline, peuvent en fait vivre mieux que la plupart des travailleurs dans ce pays, puisqu'avec 2 400 euros net par mois, Jacqueline est au-dessus du revenu médian. Cette situation n'est pas une caricature parce qu'on la retrouve à de nombreux endroits.

  (…) : (…)

  Georges-Louis Bouchez:

  Oui, le revenu médian est à 2 400 euros net.

  Dès lors, madame la ministre, la question est très simple. L'accord de gouvernement prévoit un plafond pour qu'on ne puisse pas cumuler les allocations sociales et se retrouver à mieux gagner qu'un travailleur. À quand ce plafond et selon quelles modalités?

  Nahima Lanjri:

  De RTL-reportage getuigt van een immense tristesse. Een alleenstaande moeder, Laetitia, 37 jaar, heeft nog geen dag van haar leven gewerkt, maar ontvangt toch 2.700 euro aan uitkeringen. Dat is slechts één voorbeeld, maar het illustreert volgens mij een mentaliteitsprobleem. Sommigen vinden het blijkbaar niet nodig om te gaan werken, omdat de uitkering volstaat om rond te komen.

  Daarnaast is er ook een beleidsprobleem. Het advies van de OCMW-voorzitter van Verviers spreekt boekdelen, want die raadt haar cliënte aan om vooral niet te gaan samenwonen met haar vriend, omdat ze dan haar uitkering zou kunnen verliezen. Misbruik? Niet gezien. Dat dat allemaal mogelijk is, komt door een jarenlang laks beleid, een beleid van laissez-aller, laissez-passer. Dat die misbruiken vooral in Wallonië voorkomen, houdt ook verband met het feit dat de PS daar lange tijd aan de macht is geweest.

  Gelukkig wil de regering de misbruiken kordaat aanpakken. Collega’s, we zullen straks een wetsontwerp goedkeuren om de OCMW’s te belonen die goed werk leveren, die mensen activeren naar werk, die mensen begeleiden en die misbruiken bestrijden. OCMW's die hun werk niet naar behoren doen, zullen worden gesanctioneerd.

  Toch is dat voor ons niet voldoende, want misbruiken moeten volledig verdwijnen. Het leefloon is geen blanco cheque. Wie niet wil werken of te lui is om uit bed te komen, moet zijn uitkering verliezen. Ook domiciliefraude en fraude met ziektebriefjes moeten worden aangepakt. Iemand die acht jaar ziek blijft vanwege een gebroken (…)

  Voorzitter:

  Ik heb drie vragen ontvangen. Mevrouw de minister, u hebt vijf minuten spreektijd om daarop te antwoorden.

  Anneleen Van Bossuyt:

  Mijnheer de voorzitter, bedankt voor uw gulheid.

  Mevrouw Samyn, monsieur Bouchez, mevrouw Lanjri, de RTL-reportage schetst een onthutsend beeld. Sociale fraude kunnen we nooit tolereren. Dergelijk sociaal misbruik van belastinggeld heeft kunnen voortbestaan omdat er niet werd ingegrepen. Dergelijke reportages zijn niet nieuw. Om de zoveel jaar komen gelijkaardige verhalen aan het licht, maar de politiek deed niets. Met de huidige regering willen we daar eindelijk verandering in brengen. Wie onze solidariteit misbruikt, ondergraaft het hele systeem en laat mensen die echt steun nodig hebben in de kou staan.

  U weet dat deze regering de excessen in het systeem wil aanpakken. Het regeerakkoord biedt ons daarvoor meerdere mogelijkheden. Heel binnenkort treedt mijn koninklijk besluit in werking om onrechtvaardige situaties inzake de leeflonen aan te pakken. Het opstapelen van leeflonen in een gezin zal beperkt worden en achterpoortjes worden gesloten. Sociale bijstand moet er immers zijn voor wie het echt nodig heeft.

  Daarnaast werkt deze regering aan een ambitieus, maar ook noodzakelijk project, namelijk de uitbouw van een centraal register waarin alle vormen van sociale bijstand en voordelen worden gebundeld. Dat register geeft ons een volledig overzicht van de totale steun per persoon. Op die manier kunnen we opeenstapelingen opsporen, grenzen instellen en ervoor zorgen dat het systeem rechtvaardig blijft. Werken moet altijd meer opbrengen dan niet werken.

  Le registre poursuit deux objectifs en ce sens. Le premier consiste à établir un inventaire complet de l’ensemble des avantages sociaux et des allocations. Le deuxième, le cas échéant, vise à plafonner certaines allocations afin d’éviter les pièges à l’inactivité et les excès, et à garantir que le travail soit plus rémunérateur que l’inactivité.

  J'ai pris mes responsabilités en proposant la création d’un groupe de travail sur le registre central au sein de la Conférence interministérielle Intégration sociale. Soyons toutefois honnêtes, ma compétence se limite au revenu d’intégration. Sans l’implication des autres ministres et partenaires concernés, nous ne pourrons guère progresser. C’est pourquoi une collaboration étroite avec mes collègues ministres, tant au niveau fédéral que régional, est indispensable. Le registre central doit en effet regrouper l’ensemble des allocations et des avantages sociaux.

  Er hebben al meerdere vergaderingen plaatsgevonden. De technische discussies zijn lopende. Het gaat om een ambitieus project, met vele partners rond de tafel.

  Het regeerakkoord is duidelijk. De publieke verontwaardiging die we horen, is meer dan terecht. We moeten allemaal onze verantwoordelijkheid opnemen en vooruitgang boeken. Alleen zo zorgen we voor echte solidariteit en zeggen we neen tegen het profitariaat.

  Ik reken daarbij ook op mijn collega-ministers om met evenveel ijver aan het werk te gaan. De geloofwaardigheid en het draagvlak van onze sociale zekerheid staan op het spel.

  Ellen Samyn:

  Mevrouw de minister, welke uitleg we hier ook krijgen, het uitkerings- en controlesysteem zit fundamenteel fout. Meer nog, het Belgische systeem zelf is fundamenteel verkeerd. Het is tijd om er afscheid van te nemen. Vlamingen betalen al decennialang voor een systeem dat nooit zal werken, omdat het geen inspanning beloont, maar een hangmatcultuur in stand houdt die alleen maar verder scheeftrekt. Dat zien we op alle vlakken van onze sociale zekerheid. Het aantal arbeidsongeschikten en werklozen ligt in Wallonië en Brussel veel hoger dan in Vlaanderen. Van de uitkeringen in Vlaanderen, zoals het leefloon, gaat bovendien de helft naar mensen met een nationaliteit buiten de Europese Unie. Van alle leeflonen gaat amper 14 % naar Vlamingen.

  U en uw partij weten dat, maar u wilt het niet toegeven. België is langdurig ziek en werkloos en wordt door uw N-VA kunstmatig in leven gehouden.

  Georges-Louis Bouchez:

  Merci, madame la ministre, pour votre réponse.

  Je voudrais juste ajouter une chose à l'intention de ceux qui nous disent que ce reportage ne concerne que quelques cas exceptionnels. Apprenez qu'en Belgique, aujourd'hui, nous avons le double de travailleurs malades en pourcentage de population active par rapport à d'autres pays. En effet, un peu plus de 7% de notre population active est en maladie, contre entre 3,5 et 4,5% en France, aux Pays-Bas et en Allemagne. Rien ne peut expliquer une telle situation.

  À ceux qui diront, puisque nous avons dénoncé cette situation pendant la campagne, que nous faisons preuve de mépris, je voudrais répondre que le vrai mépris, c'est cette situation de notre pays où des personnes se lèvent à cinq heures du matin pour aller travailler et donnent à l'État entre 60 et 70 % de leurs revenus via des impôts, des cotisations sociales et des taxes en tout genre, pour financer des personnes qui déclarent sans aucune honte n'avoir jamais travaillé et en fin de compte gagner mieux au quotidien. Cela doit changer. Le travail doit revenir au cœur de la société.

  Nahima Lanjri:

  We hebben een socialezekerheidssysteem waar we fier op mogen zijn, maar ik vergelijk het altijd met een kar. Iedereen die kan werken, moet werken en die kar trekken of duwen. Enkel wie de pech heeft tijdelijk werkloos te zijn of ziek te zijn, mag op de kar zitten. Natuurlijk, als mensen dat systeem misbruiken en als zelfs mensen die niet ziek zijn en fraudeurs op de kar gaan zitten, dan zal de kar van de sociale zekerheid niet meer bollen. Dat moeten we aanpakken. In Vlaanderen wordt dat al vrij goed gedaan. In Antwerpen zien we bijvoorbeeld dat meer dan 80 % van de leefloners een sociaal contract heeft, een GPMI. We zien dat niet overal. We zien dat niet overal in Wallonië. Het is tijd om daar een tandje bij te steken, zodat we de misbruiken kunnen aanpakken. Alleen als we de misbruiken aanpakken, kunnen we blijven rekenen op de solidariteit van de mensen die om 5 uur opstaan om te gaan werken en die effectief iets bijdragen voor zij die niet kunnen werken, met pensioen zijn of ziek zijn. Al degenen die wel kunnen werken, moeten echter ook gaan werken.

• Vraag: De pensioendiefstal

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het vervroegd pensioen en de gevolgen van perioden van langdurige ziekte en moederschapsrust

  economie en werk

  De pensioendiefstal
  De pensioenhervorming
  Het vervroegd pensioen en de gevolgen van perioden van langdurige ziekte en moederschapsrust
  Financiële gevolgen van pensioenwijzigingen, -diefstal, vervroegd uittreden en loopbaanonderbrekingen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 18 september 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De pensioenhervorming met bonus-malussysteem stuit op felle kritiek omdat het kwetsbare groepen (langdurig zieken, laaggeschoolden, zorgverleners) onevenredig treft: zij riskeren tot 25% pensioenverlies door onvrijwillige loopbaanonderbrekingen (ziekte, mantelzorg), terwijl gelijkgestelde periodes (moederschapsverlof, palliatief verlof) pas onder druk werden meegerekend. Minister Jambon benadrukt dat de hervorming betaalbaarheid moet garanderen via een geleidelijke invoering (volledig effect pas over 15 jaar) en correcties voor ziekte, maar critici noemen de maatregelen onrechtvaardig (straffend voor wie vroeg startte in zware jobs) en intergenerationeel oneerlijk (jongeren betalen de rekening). De sociale onrust en desinformatie over de impact blijven groot, met een polarisatie tussen "noodzakelijke hervorming" (N-VA) en "elitaire strafmaatregel" (oppositie).

  Kim De Witte:

  "Moeten we bang zijn voor de pensioenmalus?" Dat is de cover van Knack van vandaag. Moeten we bang zijn voor de pensioenmalus, mijnheer de minister? Wat denkt u? U bent blijkbaar niet bang. Collega’s van de N-VA, moeten we bang zijn voor de pensioenmalus? U bent ook niet bang. Collega’s van Vooruit, moeten we bang zijn voor de pensioenmalus? U bent eveneens niet bang. Natuurlijk bent u niet bang, want hier blijven zitten tot 67 jaar is niet moeilijk. Ik begrijp dus dat u niet bang bent.

  Veel mensen zijn echter terecht bang voor de pensioenmalus. Een op de twee vrouwen en een op de vier mannen zouden immers met die malus kunnen worden geconfronteerd. Ze zouden tot een vierde van hun pensioen kunnen verliezen. Dat is enorm. Ik begrijp dus dat veel mensen bang zijn.

  Wij verzetten ons daarom vanaf dag één tegen die maatregel, omdat hij ingrijpend, onrechtvaardig en elitair is. Hij is onrechtvaardig en elitair omdat hij mensen die vroeg zijn begonnen te werken in een zwaar beroep straft, terwijl hij mensen die later begonnen te werken in een minder zwaar beroep beloont. Dat is niet aanvaardbaar.

  Onder druk van de sociale beweging heeft uw regering al stappen achteruit gezet. Tijdelijke werkloosheid hebt u terecht uit de malus geschrapt. Dat is terecht, want mensen kunnen daarvoor niet kiezen. Ook kortstondige periodes van ziekte hebt u geschrapt. Het probleem blijft echter bestaan bij de ernstige periodes van ziekte. Het gaat dan over mensen met kanker, reuma of peesproblemen.

  Mijnheer de minister, de ziektecorrectie die u wilt invoeren, is peanuts. Mensen die tot 67 jaar moeten werken, zouden dan slechts tot 66 jaar moeten werken. Zult u een echte ziektecorrectie invoeren en ziekte volledig gelijkstellen voor de berekening van de malus? Ik dank u.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, wij wachten met een visadempje op uw pensioenhervorming. U hervorming bevat een bonus-malussysteem dat pas binnen 15 jaar ten volle effect zal hebben. Dat betekent dat de huidige generatie gepensioneerden grotendeels wordt ontzien, terwijl de rekening wordt doorgeschoven naar de jongeren.

  Daarnaast was er in uw eerste ontwerp de onaanvaardbare uitsluiting van moederschapsrust bij het vervroegd pensioen na een loopbaan van 42 jaar. Zo zouden vrouwen per kind bijna een volledig jaar langer moeten werken om recht te hebben op vervroegd pensioen. Pas na zware publieke druk lijkt u nu terug te krabbelen. U zou dit rechtzetten, en dat is meer dan terecht. Wat echter met gelijkgestelde periodes, zoals vaderschapsverlof, pleegverlof of mantelzorg?

  Het rapport van het Rekenhof was bovendien ronduit vernietigend. De regering-De Wever zou de cijfers op orde zetten, maar niets is minder waar. Volgens het Rekenhof is uw hervorming zonder extra belastingen of uitzonderlijke maatregelen niet houdbaar, en dat terwijl de belastingdruk in België nu al tot de hoogste ter wereld behoort.

  Mijnheer de minister, u noemt uw pensioenmalus een motiverende maatregel. Wat met langdurig zieken, mantelzorgers en ouders die zorgen voor hun gezin? Zult u in uw hervorming rekening houden met deze kwetsbare groepen?

  Wanneer komt er duidelijkheid over het meetellen van alle gelijkgestelde periodes?

  Hoe garandeert u dat deze hervorming echt intergenerationeel rechtvaardig is en geen lege doos, die de betaalbaarheid en de haalbaarheid van ons pensioensysteem ondermijnt?

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, wat we vandaag doen, is ongezien; helaas geldt dat ook voor de pensioenuitgaven. We besteden jaarlijks 70 miljard euro aan pensioenen, waarvan 30 miljard euro telkens opnieuw moet worden bijgepast. Elk klein kind kan inzien dat dit op lange termijn onhoudbaar is. Als we willen dat wie elke dag hard werkt en veel belastingen betaalt, en wie na ons komt, later ook nog een pensioen heeft, moeten we nu hervormen.

  Collega De Witte spreekt over angst. Ik heb dezelfde angst als we niet zouden hervormen. Indien we niet hervormen, weet ik niet of we later nog een pensioen zullen hebben. Wat we nu doen, is noodzakelijk en u doet dat op een redelijke manier. Ik hoor dat er veel vraagstukken zijn. Wat we vandaag doen, is zeer redelijk. We houden rekening met moederschapsrust. We houden ook rekening met palliatief verlof. Periodes van gewaarborgd loon worden gelijkgesteld met gewerkte dagen. Wie langdurig ziek is en pas op 66 jaar met pensioen gaat, zal geen euro verliezen ten opzichte van vandaag. Er is helaas dagelijks gigantisch veel desinformatie over een thema dat voor iedereen van groot belang is.

  Mijnheer de minister, onze fractie heeft eigenlijk maar één vraag voor u: zet door met uw hervorming en doe dat op een redelijke manier, zoals u elke dag opnieuw doet. Er is immers een oorverdovende, stilzwijgende meerderheid die u elke dag opnieuw steunt.

  Jan Jambon:

  Beste collega's, mevrouw Samyn, u hebt gevraagd wanneer er eindelijk duidelijkheid zal worden geschapen. In het zomerakkoord hebben we de eerste lezing van de pensioenhervorming gedaan. De wettelijk verplichte sociale concertatie is momenteel bezig. Hierna gaat het dossier terug naar de regering voor een tweede lezing. Daarna moet het advies van de Raad van State worden ingewonnen. Vervolgens komt het dossier opnieuw naar de regering voor een derde lezing. Daarna zal het naar het Parlement worden gebracht. Dan zult u volledige inzage hebben, tot in alle details, en dan zullen we de pensioenhervorming in de commissie kunnen bespreken. We hebben al vaak over de pensioenhervorming gedebatteerd.

  Mijnheer De Witte, ik stel vast dat N-VA-fractievoorzitter Ronse u op ManiFiesta niet heeft kunnen overtuigen, in tegenstelling tot collega De Wever, die bij de MR wel indruk heeft kunnen maken. Hij zal dus nog een tweede poging moeten ondernemen. Alle gekheid op een stokje, dit is een belangrijk onderwerp. Het gaat om de verhouding tussen langdurige ziekte en het bonus-malussysteem.

  Het bonus-malussysteem heeft betrekking op mensen die minder lang werken dan de wettelijke pensioenleeftijd. Dat hoeft niet noodzakelijk 66 of straks 67 jaar te zijn. Mensen die 42 tot 44 jaar hebben gewerkt kunnen onder bepaalde voorwaarden vervroegd met pensioen blijven gaan. Wie nog vroeger met pensioen gaat, zal een deel van het pensioen moeten inleveren. Daarbij worden een heel aantal gelijkgestelde periodes in aanmerking genomen.

  Wat de langdurig zieken betreft: omdat men minstens 35 jaar moet hebben gewerkt, is het bijvoorbeeld in het stelsel van 42 jaar mogelijk om op 60 jaar met pensioen te gaan, zelfs na een langdurige ziekte van zeven jaar. Dat vormt geen enkel probleem. Voor een langere ziekteperiode hebben we reeds een correctie ingevoerd: de periode die men langer moet werken, zal worden aangepast in functie van de duur van de ziekte. Dat is een van de basisprincipes van onze hervorming, de pensioenen in lijn brengen met de periode waarin men effectief heeft gewerkt. Daar gaat het over. We voeren dus die ziektecorrectie door.

  Mevrouw Samyn, periodes van tijdelijke werkloosheid en alle zorgverloven, zoals moederschapsrust, ouderschapsverlof, palliatief verlof enzovoorts, worden in ons voorstel gelijkgesteld met gewerkte periodes, ook in het bonus-malussysteem. Dat betekent dat ook deeltijds werkende vrouwen of mannen die zorg hebben opgenomen voor hun kinderen of andere gezinsleden, zonder malus vervroegd met pensioen kunnen gaan. Dat geldt ook voor tijdelijke werkloosheid.

  U sprak ook over het budgettaire plaatje. Ik heb dat eigenlijk niet zo goed begrepen, want de Vergrijzingscommissie heeft de pensioenhervorming die wij hebben voorgesteld, doorgerekend. Wat wij vooropgesteld hebben in het regeerakkoord, namelijk dat we met de pensioenhervorming nog tijdens deze legislatuur rond de 2,4 miljard euro zouden besparen, is bevestigd. Die delta loopt in de jaren na de legislatuur nog verder op. Met deze pensioenhervorming realiseren we dus twee zaken. We zorgen ervoor dat de pensioenen op de lange termijn betaalbaar blijven en we zorgen ervoor dat het budgettaire plaatje iets minder uitdagend is. Dat is werk voor de volgende weken.

  Kim De Witte:

  Mevrouw Demesmaeker, met één ding ben ik het eens: er is heel veel desinformatie over onze pensioenen.

  Mijnheer de minister, u hebt nu net weer het voorbeeld gegeven. U zegt dat men 7 jaar ziek kan zijn.

  Wel, ik geef een concreet voorbeeld van een poetsvrouw die 32 jaar voltijds en 10 jaar halftijds gewerkt heeft. In die 10 jaar was ze 8 keer 2 weken ziek. Wel, zij krijgt de malus. Ze is vier maanden ziek geweest: 8 keer 2 weken.

  Jan Jambon:

  Hoeveel langer moet ze werken om die malus te vermijden?

  Kim De Witte:

  Maar ze kan niet langer werken, dat is net het punt. Als men als poetsvrouw 32 jaar voltijds gewerkt heeft en daarna nog 10 jaar halftijds, dan is men opgewerkt. Dat is het punt. U zegt dat men dan nog 3 jaar verder moet werken om dat op te lossen, maar dat lukt niet.

  Mensen kiezen er niet voor, mijnheer de minister, om ziek te zijn. Men kiest daar niet voor. Ik ben liever 5 jaar aan het werken dan 5 jaar aan het vechten tegen kanker. U bestraft mensen die ziek zijn. Onze sociale zekerheid moet hen beschermen.

  Ellen Samyn:

  In plaats van te motiveren, straft u af en raakt u bovendien aan het pensioen van de gewone Vlaming. Vlaanderen heeft met een werkzaamheidsgraad van 80 % nochtans geen pensioenprobleem. U weet waar het probleem ligt. Dat ligt al decennialang in Wallonië. De huidige asociale regering schuift niettemin de factuur door naar wie wel bijdraagt, namelijk naar de Vlaming.

  Mijnheer de minister, dan is er nog de uitsluiting van moederschapsverlof in uw eerste ontwerp. Waar zat u met uw gedachten? Welke boodschap geeft u aan vrouwen die werk en gezin combineren? Krijgen zij de boodschap dat zij worden gestraft omdat zij kinderen krijgen? Moederschap is geen vakantie. Net als vaderschap, pleegzorg of mantelzorg betekent moederschap keiharde inzet met maatschappelijke waarde.

  Het Vlaams Belang wil geen lege hervormingsdoos die jongeren en gezinnen treft, maar een rechtvaardig systeem dat inzet beloont en zorgzaamheid erkent. Stop met straffen en begin met waarderen.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Mijnheer De Witte, ik heb voor u nog een vraag, in verband met het voorbeeld dat u gaf. Ik stel me echter de volgende vraag. Stel dat mevrouw opnieuw kan gaan werken. Wat is er dan mis mee om haar opnieuw te laten gaan werken, als zij dat kan? Als zij dat niet kan, kan zij naar het RIZIV stappen en een uitkering krijgen. Dan blijft ze in ziekteverlof en zal na de leeftijd van 66 jaar met pensioen kunnen gaan en daarbij geen euro verliezen.

• Vraag: Het toekennen van de nodige middelen aan de OCMW's

  Vraag: De impact van de uitstroom van langdurig werklozen op de werking van de OCMW’s

  gezondheid en welzijn

  Het toekennen van de nodige middelen aan de OCMW's
  De impact van de uitstroom van langdurig werklozen op de werking van de OCMW’s
  Financiële en operationele uitdagingen voor OCMW's door middentoewijzing en werklozenuitstroom summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Anneleen Van Bossuyt (Minister van Asiel en Migratie, en Maatschappelijke Integratie)
  

  op 18 september 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Aurore Tourneur (Les Engagés) benadrukt dat de hervorming van werkloosheidsuitkeringen enkel kan slagen met federale steun aan de OCMW’s, die anders overbelast raken door de instroom van kwetsbare groepen zoals alleenstaande ouders en laaggeschoolden, terwijl Ellen Samyn waarschuwt dat duizenden langdurig werklozen vanaf 2026 zonder inkomen dreigen te vallen door vertragingen bij leefloonaanvragen en kritiseert dat OCMW’s onvoldoende voorbereid zijn op de extra druk. Minister Anneleen Van Bossuyt verdedigt het federale compensatieplan met 300 miljoen euro in 2026 en extra middelen voor personeel en infrastructuur, maar stelt dat werklozen eerst naar de VDAB moeten en bekritiseert de opvatting dat werken een "straf" zou zijn, terwijl ze belooft de administratieve last voor assistenten te verlichten. Tourneur blijft aandringen op concrete middelen zoals moderne tools en infrastructuur, terwijl Samyn de minister verwijten maakt dat er ondanks de naderende deadline nog steeds onduidelijkheid en veiligheidsrisico’s zijn voor OCMW-medewerkers, met een dringende oproep tot tijdelijke versterking en bescherming tegen agressie.

  Aurore Tourneur:

  Madame la ministre, grâce à l'action de notre vice-premier ministre, Les Engagés ont obtenu que la réforme des allocations de chômage soit indissociablement liée à un soutien massif du fédéral aux CPAS. Pour nous, c'était une condition essentielle. La solidarité ne peut pas être décrétée sans être financée et il aurait été irresponsable de demander davantage aux CPAS sans leur donner les moyens d'y parvenir.

  Car vous le savez, dès janvier 2026, une frange importante de nos concitoyens basculera du chômage vers le revenu d'intégration sociale. Derrière ces chiffres, il y a des parcours de vie, des familles monoparentales, des jeunes parfois sans diplôme, des personnes fragilisées qui devront être accompagnées dans la dignité et orientées vers l'insertion. Et ce défi, ce sont nos CPAS qui les porteront en première ligne au quotidien.

  Or, dans le même temps, la Fédération des CPAS nous alerte sur un double risque. D'un côté, le manque d'attractivité et la surcharge de travail des assistants sociaux et de l'autre, le manque criant de moyens matériels et structurels pour mener à bien leur mission. Nous vous savons, madame la ministre, attentive à ces signaux et motivée à trouver des solutions, mais il y a urgence. Il n'appartient pas aux communes d'assumer seules, en infrastructure et en matériel, le poids de notre aide sociale.

  Madame la ministre, dans le cadre du prochain Conseil des ministres consacré à cela, un soutien flexible et ouvert pourrait-il être mobilisé, non seulement pour du personnel mais aussi pour du matériel et de l'infrastructure? Quand allez-vous améliorer durablement l'attractivité du métier d'assistant social, pilier de notre état social actif?

  Vandaag staat niet enkel het beheer van de OCMW’s op het spel. Een instabiel OCMW betekent immers dat de fundamenten van onze solidariteit zelf onder druk staan. Dank u bij voorbaat voor uw antwoorden.

  Ellen Samyn:

  Mevrouw de minister, vanaf 1 januari verliezen duizenden langdurig werklozen hun recht op een werkloosheidsuitkering. Velen onder hen zullen zich vervolgens tot het OCMW wenden om een leefloon aan te vragen.

  Sociale partners en de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten waarschuwen voor de praktische gevolgen. In grote steden zoals Antwerpen en Gent gaat het om honderden bijkomende aanvragen tegelijk. Omdat een leefloon enkel na een sociaal onderzoek, inclusief huisbezoek, kan worden toegekend, dreigt de behandeling weken of zelfs maanden te duren. Dat betekent dat burgers in de praktijk tijdelijk zonder bestaansmiddelen zouden vallen.

  De VVSG benadrukt dat het een erezaak is voor lokale besturen om beslissingen binnen de wettelijke termijn van 30 dagen te nemen, maar dat dit alleen lukt als ze tijdig worden versterkt met personeel en opleiding. Zonder bijkomende middelen dreigt het systeem vast te lopen, met nefaste gevolgen voor zowel de maatschappelijk werkers als de betrokken leefloonaanvragers.

  Mevrouw de minister, welke maatregelen hebt u reeds genomen of gepland om OCMW’s voor te bereiden op deze toestroom? Zijn er afspraken over financiering en personeelsversterking, zodat besturen ook effectief voor 1 januari extra krachten kunnen aanwerven en opleiden? Overweegt u bijvoorbeeld een tijdelijke oplossing, zodat de voorlopige toekenning van een leefloon kan worden voorzien om te vermijden dat mensen tijdens de wachttijd zonder inkomen vallen? Zal er ook op korte termijn overleg plaatsvinden met de VVSG, de sociale partners en de betrokken steden en gemeenten om de uitvoeringsproblemen op te vangen?

  Anneleen Van Bossuyt:

  Mevrouw Tourneur en mevrouw Samyn, onze OCMW-medewerkers zetten zich elke dag in voor het welzijn van anderen. Hun werk verdient absoluut onze steun.

  Dans le cadre de la réforme visant à limiter la durée de l'allocation de chômage, le gouvernement fédéral a décidé de mettre en place un mécanisme de compensation pour les CPAS. Nous ne les laissons pas tomber. Au contraire, nous les renforçons afin qu'ils puissent continuer à remplir leur mission sociale de manière qualitative.

  Un budget de compensation est prévu cette législature. Il s'élève à 300 millions d'euros en 2026 et 2027, 302,3 millions en 2028 et 342,6 millions en 2029. La compensation débutera en 2026 à 100 % et sera encore augmentée, notamment en multipliant par deux les frais de dossier.

  Les CPAS bénéficieront également d'un soutien supplémentaire via le projet individualisé d’intégration sociale (PIIS), un contrat de coopération entre le bénéficiaire du revenu d'intégration et le CPAS, comprenant des engagements concrets permettant de se rapprocher d'un emploi et d'une intégration sociale pleine et entière.

  Mevrouw Samyn, nog dit jaar zal er 26 miljoen euro supplementair naar de OCMW's gaan.

  Les CPAS pourront utiliser ce budget pour renforcer leurs services.

  Nous facilitons également l'entrée de nouveaux collaborateurs, puisque vous avez parlé de la lourdeur administrative, en offrant aux Régions la possibilité d'identifier elles-mêmes les diplômes qui donnent accès à un emploi au sein d'un CPAS. Aujourd'hui encore, les assistants sociaux traitent trop souvent des dossiers qui ne relèvent pas de leurs missions essentielles, comme l'avance sur les allocations de chômage et de maladie. Cet aspect est également en cours d'examen.

  Mevrouw Samyn, mijn kabinet staat regelmatig in contact met het werkveld. U vernoemde de VVSG en de OCMW’s. Met hen staan wij regelmatig in contact. Dat kan ik u verzekeren.

  Wie een brief krijgt van de RVA met de boodschap dat zijn of haar werkloosheidsuitkering wordt stopgezet, behoort zich in eerste instantie te wenden tot de VDAB, Forem of Actiris om te zoeken naar werk.

  Laat me heel duidelijk zijn, het verlies van een werkloosheidsuitkering geeft natuurlijk niet automatisch recht op een leefloon. De voorwaarden voor een leefloon zijn veel strenger dan de voorwaarden voor een werkloosheidsuitkering. Wie kan werken, moet de stap naar werk ook effectief zetten. Werken is geen straf. Sommigen denken dat, maar werken is absoluut geen straf. Werken is een kans om zich te ontplooien en zelfredzaam te worden. Dat is het beleid waar deze regering voor staat.

  Aurore Tourneur:

  Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses et vos éclaircissements mais si nous voulons réussir la réinsertion et l'activation des milliers de bénéficiaires sur notre marché de l'emploi, nos CPAS devront être pleinement soutenus.

  Cela suppose non seulement du personnel – comme vous l'avez bien stipulé – mais également des moyens matériels, des infrastructures et des outils modernes pour accompagner dignement chaque parcours.

  De uitdaging is eenvoudig: de OCMW's moeten de concrete middelen hebben om hun taken te kunnen vervullen.

  Madame la ministre, Les Engagés seront à votre côté. Vous pourrez compter sur nous.

  Ellen Samyn:

  Medio september zijn we slechts enkele maanden verwijderd van de invoering en toch bestaat er nog steeds zeer grote onduidelijkheid. Hoe kan dat, mevrouw de minister? De VVSG en de OCMW's lieten gisteren nog weten niet klaar te zijn voor de extra instroom. Zonder bijkomende middelen en personeel dreigt de behandeling van leefloonaanvragen te vertragen, met het risico dat burgers tijdelijk zonder inkomen vallen. Dat is niet alleen zorgwekkend, maar ook vermijdbaar. De extra werkdruk en lange wachtrijen zorgen er bovendien voor dat maatschappelijk werkers vrezen voor hun veiligheid. We hebben gezien wat er in Gent is gebeurd. Zult u voorzien in veiligheidspersoneel om onze hulpverleners te beschermen tegen agressieve cliënten? Werk zeker samen met steden en gemeenten, zorg voor tijdelijke versterking en voor duidelijkheid. Garandeer dat niemand zonder bestaansmiddelen komt te zitten en dat de veiligheid van onze OCMW-medewerkers verzekerd is.

• Vraag: De fraude met pensioenen

  Vraag: De fraude met pensioenen

  economie en werk

  De fraude met pensioenen
  De fraude met pensioenen
  Pensioenfraude summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 26 juni 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Een Belgisch-Marokkaans echtpaar ontving jarenlang ten onrechte honderdduizenden euro’s aan IGO (inkomensgarantie voor ouderen) terwijl ze permanent in Marokko verbleven, blootgelegd na 20 klokkenluiderbrieven, wat structurele controletekorten aantoont. Minister Jambon kondigt strengere maatregelen aan (meldplicht buitenlands verblijf, verkorte verblijfsduur, schrapping vrijstellingen, 5-jarige verblijfsvoorwaarde) om fraude tegen te gaan, maar concrete wetgeving moet nog komen. Samyn en Raskin benadrukken het gebrek aan proactieve controles, het misbruik door niet-bijdragers en het risico voor draagvlak sociale zekerheid, terwijl ze verwijzen naar eerdere versoepelingen onder PS-bewind. Kernpunt: het IGO-systeem is te kwetsbaar voor fraude en vereist dringend verstrengde handhaving en wettelijke aanpassingen.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, dit had een aflevering kunnen zijn in de reeks ‘Absurdistan’.

  Een Belgisch-Marokkaans echtpaar ontving jarenlang een inkomensgarantie voor ouderen, terwijl het volgens verschillende media permanent in Marokko verbleef. De schade voor onze sociale zekerheid – en dus voor de belastingbetaler – zou intussen zijn opgelopen tot honderdduizenden euro's. Wat deze zaak pas echt hallucinant maakt, is dat de Federale Pensioendienst pas in actie kwam na 20 brieven van een anonieme klokkenluider. 20 brieven, collega's! Hoeveel alarmsignalen zijn er nodig vooraleer het systeem reageert?

  Dit dossier roept fundamentele vragen op, niet alleen over de controlemechanismen bij de Pensioendienst, maar ook over het gemak waarmee toegang wordt verkregen tot onze sociale rechten. Mensen die hier nooit hebben bijgedragen, genieten wel van voorrechten waarvoor onze mensen heel hun leven lang moeten werken.

  Mijnheer de minister, gaat het hier om een eenmalig geval? Is er inmiddels een onderzoek gestart naar mogelijke andere gevallen van fraude? Worden de controles uitgebreid en verstrengd? Wordt pensioenfraude ondertussen systematischer opgespoord?

  Wouter Raskin:

  Mijnheer de vice-eersteminister, gisteren las ik, scrollend over HLN.be , dat een echtpaar uit Marokko jaren onterecht een IGO-uitkering kreeg. Het gaat om honderdduizenden euro onterechte pensioenrechten. Het zijn mensen die via gezinshereniging hier beland zijn, die succesvol een naturalisatieprocedure doorlopen hebben en die daarna, met evenveel succes, een IGO aangevraagd hebben en die gekregen hebben. En dit ondanks het feit dat ze al die tijd in Marokko woonden en wonen.

  We zijn dit te weten gekomen dankzij een medeburger die de personen in kwestie verklikt heeft. Niet één keer, maar twintig keren. Twintig keer heeft die medeburger aan de alarmbel moeten trekken.

  Eergisteren vroeg ik aan de heer Beenders hoe het zit met de Sociale Inspectie? Hij zei dat de Federale Pensioendienst geen eigen sociale inspectiedienst heeft en ook niet structureel betrokken is bij de SIOD. Toen ik in mijn repliek opmerkte dat het klikkende burgers zijn die zulke zaken aan het licht brengen, zweeg hij, maar knikte hij wel bevestigend.

  Dit is niet oké. Dit is sociale fraude. De overheid is vandaag niet in staat die te ondervangen. We zijn afhankelijk van klikkende burgers om ze te zien. Ik herinner mij de periode onder de Zweedse regering. In die periode werd 80 % van de gerechtigden gecontroleerd.

  Mijnheer de vice-eersteminister, ik voer hier geen pleidooi voor een copy-paste van wat er toen gebeurde, maar ik ben er wel van overtuigd dat het beter kan dan nu. Mijn vraag is heel eenvoudig. Bent u bereid om samen met uw collega, de heer Beenders, een oplossing voor dit soort fraude uit te werken?

  Jan Jambon:

  Beste collega’s, ten eerste geef ik graag nogmaals de contouren weer van het zogenaamde IGO, het systeem van inkomensgarantie voor ouderen. Zoals het woord het zelf zegt, gaat het om het garanderen van een minimuminkomen voor gepensioneerde 65-plussers. Het betreft dus geen wettelijk pensioen dat men zelf heeft opgebouwd via bijdragen tijdens de loopbaan. Het is geen pensioen waarvoor sociale bijdragen zijn betaald.

  Wat is het dan wel? Het is een vorm van sociale bijstand voor 65-plussers die over onvoldoende eigen middelen beschikken om in hun levensonderhoud te voorzien. Dat betekent dat deze inkomensgarantie niet bedoeld is voor mensen die feitelijk niet in ons land wonen. Zij behoren niet tot de doelgroep van deze sociale maatregel. Ze zou dus niet exporteerbaar mogen zijn naar het buitenland, maar moet gekoppeld zijn aan de voorwaarde dat men in België verblijft.

  Om de middelen te laten gaan naar wie er echt recht op heeft en niet naar wie manifest fraudeert, hebben we in het regeerakkoord extra maatregelen voorzien, want we weten dat er fraude voorkomt bij het IGO. Wat zijn die extra maatregelen? Ten eerste eisen we een verplichte melding van verblijf in het buitenland. Ten tweede korten we de toegestane verblijfsduur in het buitenland in. Ten derde schrappen we een aantal vrijstellingen op de controle hiervan. Ten vierde voeren we een voorafgaande verblijfsvoorwaarde van minstens vijf jaar in. Die voorwaarde houdt een ononderbroken, werkelijk en wettelijk verblijf op ons grondgebied in. Als daaraan niet is voldaan, zal het recht op sociale bijstand niet worden geopend. Na de goedkeuring van de structurele pensioenhervorming zal ik met voorstellen naar het Parlement komen om die maatregelen in wetgeving om te zetten.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, wij moeten voorlopig nog wachten op uw initiatieven. Deze affaire roept niet alleen vragen op over de controlemechanismen bij de dienst Pensioenen, maar ook over het gemak waarmee sommigen dit land binnenkomen en nog meer over het gemak waarmee sommigen nog steeds Belg kunnen worden, om zich vervolgens voor honderdduizenden euro’s door de belastingbetaler te laten alimenteren, ook al hebben ze nooit één euro bijdrage geleverd aan de kassen waaruit zij nu graaien en spreken ze zelfs geen enkele landstaal. Il faut le faire . Het is dan ook niet verwonderlijk dat België een magneet is en blijft voor gelukszoekers uit alle windstreken. Zeker in tijden van crisis en besparingen is dit ongehoord, onverantwoord en onbegrijpelijk.

  Wouter Raskin:

  Mijnheer de vice-eersteminister, zoals ik al zei, de controle kan zeker beter. Ik verwees al naar de Zweedse periode. Helaas hebben we samen moeten vaststellen dat mevrouw Lalieux van de PS in de vorige legislatuur het systeem opnieuw heeft versoepeld. U verwijst naar het regeerakkoord en zegt dat u de hand aan de ploeg zult slaan. Het is uiteraard cruciaal dat de middelen voorbehouden blijven aan wie deze echt nodig heeft, willen wij het maatschappelijk draagvlak voor sociale bijstand en bij uitbreiding onze sociale zekerheid overeind houden. Ik heb uw engagement gehoord. Wij hebben alle vertrouwen.

• Vraag: De onaanvaardbare uitzonderingen op het plafond-Wijninckx

  De onaanvaardbare uitzonderingen op het plafond-Wijninckx
  

  Beantwoord door

  Karine Lalieux
  

  op 19 december 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Ellen Samyn (Vlaams Belang) kaart de graaipensioenen van topambtenaren zoals Didier Reynders (€12.629/maand) aan, die via uitzonderingen het plafond-Wijninckx (€7.800) ontwijken, terwijl gewone burgers nauwelijks €1.000 krijgen, en beschuldigt de regering van dubbelspel door hervormingen te blokkeren. Minister Lalieux (PS) wijst bevoegdheid af: het plafond geldt niet voor EU-pensioenen (jurisprudentie EU-Hof) en het Parlement controleert eigen pensioenen, niet de Federale Pensioendienst. Samyn repliceert dat de politieke elite het systeem bewust in stand houdt en pleit voor harmonisatie van statuten en aftopping om rechtvaardigheid en betaalbaarheid af te dwingen.

  Ellen Samyn:

  Mevrouw de minister, Didier Reynders heeft nog maar eens een lot uit de loterij getrokken. Ditmaal geen kraslotje, maar wel extra poen voor zijn pensioen.

  Deze week raakte bekend dat hij twee pensioenen krijgt, een Belgisch en een Europees, samen goed voor maar liefst 12.629 euro. Omdat er geen rekening wordt gehouden met eventuele verdiensten in het buitenland of een Europees pensioen, wordt het plafond-Wijninckx, dat stelt dat een overheidspensioen niet hoger mag liggen dan 7.800 euro bruto per maand, niet toegepast.

  Niet alleen Reynders krijgt een exuberant pensioen, er zijn nog steeds uitzonderingen, ook in dit eigen Huis. Zo ontsnappen oud-Kamervoorzitters via pensioenbonussen aan de wet-Wijninckx. Er was grote verontwaardiging over die zogenaamde graaipensioenen en elke partij zou dat aanpakken. Met de vivaldiregering had u dat via uw grote pensioenhervorming kunnen aanpakken, maar u weigerde dat te doen.

  Voor het Vlaams Belang is het fundamenteel onrechtvaardig dat bepaalde personen een pensioen van bijna 8.000 euro per maand ontvangen, terwijl anderen met een volledige loopbaan over een pensioen van nauwelijks 1.000 euro beschikken. Ons voorstel om de overschrijding van het plafond-Wijninckx aan te pakken, werd de vorige legislatuur zonder schroom weggestemd. Diezelfde partijen kondigden nochtans met toeters en bellen aan dat de graaipensioenen zouden worden aangepakt, maar als het erop aankomt, stemt u voor het behoud ervan.

  Mevrouw de minister, ik heb maar een vraag voor u. Waarom hebt u dit exuberant systeem niet aangepakt?

  Karine Lalieux:

  Mevrouw Samyn, zonder meteen in te gaan op het specifieke onderwerp, wil ik erop wijzen dat het plafond-Wijninckx op iedereen van toepassing is. Niemand staat boven de wet. De Federale Pensioendienst (FPD) ziet erop toe dat het plafond wordt toegepast voor de pensioenen waarvoor de dienst verantwoordelijk is.

  De pensioenen van parlementsleden en ministers vallen niet onder de bevoegdheid van de FPD maar van het Parlement, dat verantwoordelijk is voor het toezicht op het plafond. Ik ben ter zake dus niet bevoegd.

  Inzake de cumul van pensioenen, waarover u spreekt, kan ik meegeven dat het plafond-Wijninckx niet van toepassing is op loopbanen bij internationale instellingen, zoals de Europese Unie. Dat betekent dat beide pensioenen samen, dus het nationale en internationale pensioen, de limiet kunnen overschrijden.

  C’est la jurisprudence de la Cour de justice de L'Union européenne.

  Ellen Samyn:

  Mevrouw de minister, u was zogezegd niet bevoegd, maar u had er wel iets aan kunnen doen. Dat het cordon sanitaire in het Huis wordt gehandhaafd, is oud nieuws. Dat zulks echter op de kap van de burgers gebeurt, is niet te begrijpen. Hier in de plenaire zaal hebben de leden tweemaal de kans gehad de pensioenen aan te pakken, maar blijkbaar houdt de elite het graaipensioensysteem liever in stand. De exuberante pensioenen staan in schril contrast met wat de werknemers en de zelfstandigen verdienen. Het Vlaams Belang diende dan ook opnieuw het wetsvoorstel in dat een einde wil maken aan de overschrijding van het pensioenplafond. We gaan echter nog een stapje verder. Voor ons is het niet meer dan logisch dat de drie grote statuten worden geharmoniseerd en dat er een aftopping komt van de hoogste pensioenen. Onder meer op die manier kunnen we de betaalbaarheid en de rechtvaardigheid van ons pensioensysteem garanderen.

• Vraag: De Pano-reportage over onterecht toegekende leeflonen in Anderlecht

  Vraag: De Pano-reportage over onterecht toegekende leeflonen in Anderlecht

  Vraag: De onthulling van sociale fraude bij het OCMW van Anderlecht

  Vraag: De Pano-reportage over onterecht toegekende leeflonen in Anderlecht

  Vraag: De Pano-reportage over onterecht toegekende leeflonen in Anderlecht

  Vraag: De socialebijstandsfraude bij het OCMW van Anderlecht

  Vraag: Het schandaal bij het OCMW van Anderlecht

  Vraag: De fraude bij het OCMW van Anderlecht

  Vraag: Leefloonfraude

  Vraag: De Pano-reportage over het OCMW van Anderlecht

  Vraag: De problemen bij het OCMW van Anderlecht

  economie en werk

  De Pano-reportage over onterecht toegekende leeflonen in Anderlecht
  De Pano-reportage over onterecht toegekende leeflonen in Anderlecht
  De onthulling van sociale fraude bij het OCMW van Anderlecht
  De Pano-reportage over onterecht toegekende leeflonen in Anderlecht
  De Pano-reportage over onterecht toegekende leeflonen in Anderlecht
  De socialebijstandsfraude bij het OCMW van Anderlecht
  Het schandaal bij het OCMW van Anderlecht
  De fraude bij het OCMW van Anderlecht
  Leefloonfraude
  De Pano-reportage over het OCMW van Anderlecht
  De problemen bij het OCMW van Anderlecht
  Fraude en schandalen bij het OCMW van Anderlecht summaryExplanation

  Beantwoord door

  Karine Lalieux
  

  op 21 november 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om wijdverspreid cliëntelisme, fraude en wanbeheer bij het OCMW Anderlecht, waar leeflonen zonder controle werden toegekend aan mensen zonder recht, terwijl kwetsbaren in de kou bleven. Inspectierapporten (2019-2023) waarschuwden herhaaldelijk, maar minister Lalieux (PS) ondernam onvoldoende actie, ondanks federale bevoegdheid—kritiek linkt dit aan politieke bescherming van PS-bestuurders die trots "klantenpolitiek" verdedigen. Oplossingen (terugvordering gelden, strengere controles, betere werkomstandigheden voor overbelaste maatschappelijk werkers) blijven vaag; oppositie eist harde sancties, transparantie en een audit van *alle* Brusselse OCMW’s om vertrouwen in het systeem te herstellen. Kernpunt: misbruik ondermijnt sociale solidariteit en speelt extremisme in de kaart.

  Sammy Mahdi:

  Mevrouw de minister, beeldt u zich eens in dat u een gewone hulpbehoevende man of vrouw bent die bij het OCMW aanklopt, maar die in Brussel toevallig niet op de PS stemt – dat kan gebeuren – of die toevallig niet de beste vriend is van de OCMW-voorzitter. Beeldt u zich in dat u ook nog eens geconfronteerd wordt met mensen die zich wel in die positie bevinden en die voorsteken in de wachtrij, die dankzij mails vanwege de voorzitter voorrang krijgen en die duizenden euro’s krijgen, terwijl anderen in de kou blijven staan.

  Volgens de PS in Brussel stelt dat helemaal geen probleem, integendeel. Gisteren zei iemand van de PS op tv: ʺ Oui, je suis clientéliste et je suis fier de l’être parce que je suis socialiste. ” Men is er trots op dat men publiek geld, bedoeld voor mensen die echt in nood zijn, gebruikt als politicus om het eigen kiesvee te bedienen. Il faut le faire, zo handelen, met een brede glimlach!

  Ik wil de Parti Socialiste nooit meer horen spreken over sociale afbraak. Duizenden euro’s uitdelen zonder controle, dat is sociale afbraak. Geld geven aan wie er geen recht op heeft, dat is sociale afbraak. Mensen die geen steun behoeven, geld geven en laten voorsteken in de rij, en tegelijkertijd mensen met echte behoeftes in de kou laten staan, dat is sociale afbraak.

  Het meest wraakroepende is dat uw diensten dat wisten. Ik verwijs naar het inspectieverslag van het OCMW van Anderlecht 2023, waarin staat dat de inspectiedienst rechtstreeks via diverse kanalen is aangesproken naar aanleiding van de reeds gekende problematiek.

  Mijn vraag is duidelijk. Uw diensten waren op de hoogte van de toestand. Waarom hebt u niets gedaan? Tegen wanneer zal het geld worden teruggevorderd? Hoe gaan we er samen voor zorgen dat het cliëntelisme van PS-besturen in Brussel een halt wordt toegeroepen?

  Vincent Van Quickenborne:

  Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, weet u wat mensen denken en zeggen als zij die reportage hebben gezien? 't Zijn zotten die werken. Ik weet niet of die uitdrukking bestaat in het Frans, maar het komt erop neer dat er mensen zijn in ons land die keihard werken, terwijl ze zien dat andere mensen er de kantjes van af lopen. Dat is bewezen in de Pano -reportage in Anderlecht, uw geboortestad. Het gaat om fraude en cliëntelisme. De mensen worden daar boos van.

  Het gaat over veel geld. In ons land wordt meer dan 2 miljard euro aan leeflonen betaald aan 164.000 leefloners. Dat aantal omvat de inwonersaantallen van Hasselt en Kortrijk gecombineerd. Natuurlijk kunnen we niet al die mensen over dezelfde kam scheren. De essentie is wel dat de echt arme mensen van dat beleid de dupe zijn.

  Het ergste is dat de alarmbellen in Anderlecht al jarenlang afgaan. Collega Mahdi verwijst naar het verslag van 2023, maar ook in 2019, in 2020 en in 2022 stond dat letterlijk geschreven, mevrouw Lalieux. Ik citeer: "Maand na maand, jaar na jaar krijgen mensen een leefloon zonder opvolging."

  Mevrouw de minister, u was bevoegd. U had het onder uw ogen, maar u hebt niets gedaan. Waarom niet? Is de reden dat de burgemeester en de OCMW-voorzitter van PS-signatuur zijn? Is de reden dat het om uw kiezers gaat? Houdt u vast aan de cultuur om alles besloten te houden? Ik voel in u een zekere vorm van schaamte over wat daar gebeurd is. Het is niet aanvaardbaar.

  Mevrouw de minister, ik heb maar twee vragen voor u. Ten eerste, kunt u met de hand op het hart beloven dat dit enkel in Anderlecht is gebeurd, of doet datzelfde fenomeen zich ook in andere gemeenten voor? Ten tweede, waarom hebt u na al die rapporten helemaal niets gedaan?

  François De Smet:

  Madame la ministre, comme beaucoup ici, j'ai vu ce reportage accablant. Des journalistes parviennent sans difficulté à se faire verser un revenu d'intégration sociale, sans enquête sociale et sans même résider dans la commune d'Anderlecht.

  Un président de CPAS nous a livré la définition la plus pure du clientélisme qu'on ait vu depuis très longtemps. En effet, quand on aime les gens, quand on veut les aider, il semble normal pour certains d'aider "un peu plus" ceux qui sont venus les voir.

  Ce qui m'a le plus marqué, c'est le témoignage des assistants sociaux – témoignage anonyme car ils veulent peut-être échapper à des rétorsions de leur hiérarchie. Ces assistants sociaux sont en réalité piégés et coincés: ils doivent pour beaucoup traiter 200 dossiers chacun.

  Ils sont tellement débordés qu'ils n'arrivent pas à effectuer des vérifications, notamment d'emploi et de domicile. Même quand ils proposent des refus d'allocation d'intégration, ils risquent d'être court-circuités par leur hiérarchie ou leur président de CPAS. Cela provoque une charge supplémentaire et, évidemment, un découragement.

  Madame la ministre, il faut être très courageux pour être travailleur social au CPAS d'Anderlecht aujourd'hui. Je pense à eux.

  Pour la cohésion sociale, c'est aussi très décourageant. Nous sommes dans une période dans laquelle chaque euro compte. Des affaires de ce genre-là sont terribles parce qu'elles sont dénigrantes pour tous ceux qui ont besoin de cette aide sociale et qui n'arrivent pas à l'obtenir rapidement, peut-être parce qu'ils ne connaissent pas les bonnes personnes.

  C'est décourageant aussi pour tous ceux qui contribuent au système, les travailleurs qui, à la sueur de leur front, alimentent le système et qui se disent: à quoi bon? Malheureusement, on le sait, la fraude sociale alimente aussi en retour, hélas, la légitimation de la fraude fiscale, les deux étant évidemment inacceptables. C'est désastreux pour la société toute entière.

  Madame la ministre, que saviez-vous de ce phénomène avant l'émission? Vous avez dit ce matin en radio qu'il y avait des rapports d'inspection diligentés. En effet, ils existent depuis trois ans. Qu'avez-vous fait depuis? À votre connaissance, des cas similaires existent-ils dans d'autres communes et d'autres CPAS?

  Anja Vanrobaeys:

  Mevrouw de minister, uw deel doen en uw deel krijgen, is niet meer dan normaal. Dat betekent dat men gaat werken wanneer men dat kan en dat men ondersteuning krijgt wanneer men daar nood aan heeft. Het is daarom dat Vooruit altijd heeft gestreden voor een deftig leefloon, want dat beschermt de mensen tegen extreme armoede.

  Als men zegt te strijden voor een deftig leefloon, dan moet men ook strijden tegen al die misbruiken en daar knelt vandaag het schoentje. De Pano -reportage van deze week, die ik schokkend vind, toonde hoe mensen in Anderlecht schaamteloos misbruik maken van dat systeem. Laat het duidelijk zijn, het gaat niet alleen over maatschappelijk werkers die overbelast zijn door te veel aanvragen of over het bewust misbruiken van een systeem om uitkeringen toe te kennen, het gaat ook over politici die wetens en willens niet luisteren naar de negatieve adviezen van hun maatschappelijk werkers. Die maatschappelijk werkers hebben ten einde raad aan de alarmbel getrokken omdat er van bovenaf niet naar hen werd geluisterd.

  Mevrouw de minister, de reactie van sommigen was veelzeggend. Denken dat men mensen vooruithelpt door hen ongegrond een uitkering te geven, vind ik hallucinant. Dat gaat niet. Wij vinden dat men mensen beschermt door hen een leefloon toe te kennen, maar ook door te strijden tegen valsspelers, hoe schrijnend sommige verzonnen verhalen ook lijken.

  Ik heb maar een vraag voor u. Er werden al jarenlang inspectieverslagen opgesteld en u zegt dat u de controles hebt opgedreven. Wat zijn de resultaten daarvan en vooral, wat zult u doen opdat zoiets nooit meer kan gebeuren?

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, de Pano -reportage van dinsdag over de wantoestanden bij het OCMW van Anderlecht was ontluisterend, maar tegelijkertijd ook weinig verrassend. Corruptie, geldverspilling en wanbeheer zijn natuurlijk niet nieuw in Brussel, zeker niet als er socialisten bij betrokken zijn. Herinner u de Samusocialaffaire van ongeveer 7 jaar geleden, waaruit bleek dat uw partijgenoot Yvan Mayeur de corruptie en de vriendjespolitiek binnen Samusocial en het OCMW van Brussel organiseerde. Mevrouw de minister, u verdedigde de heer Mayeur toen nog in de pers: "Denk maar aan de OCMW's die dankzij Mayeur veel efficiënter samenwerken." Een uitspraak die vandaag kan tellen.

  Wij vrezen dat het wanbeheer en cliëntelisme helaas niet alleen bij het OCMW in Anderlecht zal te vinden zijn, maar bij het merendeel van de Brusselse OCMW's. Het wordt maatschappelijk assistenten opzettelijk onmogelijk gemaakt om hun werk goed te doen. Wij vernemen van verschillende personeelsleden van de Brusselse OCMW's dat zij van hun politieke bazen een bevel tot het verlaten van het grondgebied moeten aanvaarden als een geldig identiteitsbewijs, om recht op steun te krijgen. Dat is hallucinant.

  Mevrouw de minister, hoe verklaart u dat maar liefst 52,2 % van de leeflonen naar niet-Belgen gaat?

  Wat zult u ondernemen opdat in dit land, waar werkende mensen meer dan de helft van hun loon afgeven aan de overheid, deze overheid eindelijk verantwoord omgaat met dat geld en het niet gebruikt voor cliëntelisme en electorale bediening?

  Klopt het dat uw kabinet de Inspectie van Financiën toegang heeft geweigerd tot de OCMW-dossiers?

  Wanneer zult u eindelijk een eerste aanzet geven om de 19 Brusselse OCMW's te fusioneren?

  Isabelle Hansez:

  Madame la ministre, les révélations sur les pratiques du CPAS d'Anderlecht sont profondément choquantes. Les témoignages confirmés par cette enquête journalistique révèlent des failles systématiques: absence de contrôle, octroi d'allocations à des personnes qui ne résident pas dans la commune et pressions politiques flagrantes. Ces dérives à la fois éthiques et administratives entachent la confiance des citoyens envers nos institutions publiques et posent la question d'un usage abusif de l'argent public. Elles jettent également un discrédit important sur le travail, pourtant essentiel, accompli quotidiennement par les travailleurs sociaux pour permettre à chacun et chacune de vivre dignement.

  Le rapport 2023 du SPP Intégration sociale avait pourtant déjà mis en évidence ces manquements graves, mais il semble qu'aucune mesure concrète n'en ait découlé. Ces dérives clientélistes n'ont donc pas été endiguées.

  Madame la ministre, pouvez-vous nous indiquer combien de contrôles ont lieu dans ce CPAS et dans les autres CPAS du royaume par les services du SPP Intégration sociale? Vous dites que vous étiez au courant de certains dysfonctionnements mais vous et votre cabinet étiez-vous au courant de ceux-ci? Comment est-ce possible que de telles situations puissent perdurer malgré les évaluations critiques des services fédéraux? Combien d'autres CPAS pourraient-ils être concernés par des pratiques similaires? Et surtout, quelles mesures envisagez-vous pour garantir un suivi rigoureux des recommandations des rapports d'évaluation pour éviter que ces derniers ne restent lettre morte?

  L'inaction politique et la gestion hasardeuse des fonds publics au CPAS d'Anderlecht alimentent un sentiment d'injustice et de défiance croissante envers nos institutions. Chaque euro dilapidé ou utilisé sans contrôle rigoureux fragilise un peu plus la crédibilité de notre démocratie sociale. La réponse politique doit être à la hauteur des enjeux et la transparence doit être complète sur ces faits.

  Florence Reuter:

  Madame la ministre, on croyait avoir quasiment tout vu dans les dérives et dans la mauvaise gouvernance, mais le reportage de la VRT est édifiant: des pratiques et des dysfonctionnements qui sont tout à fait inacceptables, des enquêtes sociales incomplètes ou totalement inexistantes, pas de visites domiciliaires, l’intervention du politique dans les dossiers, des revenus d’intégration octroyés à des personnes qui n’habitent ni dans la commune, ni même dans le pays, et des adresses fictives.

  Tout simplement… Que dire? C’est choquant. C’est juste tout simplement choquant, révoltant. Il s’agit d’argent public, de l’argent du contribuable. Certains travaillent dur pour financer la solidarité. C’est d’autant plus révoltant que, finalement, l’aide sociale ne va pas aux plus vulnérables, à ceux qui en ont réellement besoin.

  Madame la ministre, mes questions sont simples. Connaissiez-vous l’ampleur de ces fraudes? Ce phénomène s’étend-il à d’autres communes?

  Vous déclarez que le CPAS d’Anderlecht fait l’objet d’une enquête depuis 2021 déjà. Qu’est-ce qui a été mis en place, puisqu’on connaissait vraisemblablement tous ces dysfonctionnements?

  Enfin, madame la ministre, fallait-il vraiment attendre un reportage de la VRT pour agir? Des outils de contrôle existent.  Vous avez la compétence sur ces contrôles, sur le SPP Intégration sociale. Par ailleurs, 75 % du budget viennent du fédéral. Alors il faut prendre les choses en main! J’attends vos réponses.

  Nadia Moscufo:

  Madame la ministre, depuis mercredi, après le reportage de la VRT, il y a beaucoup de discussions autour du fonctionnement et des dysfonctionnements du CPAS d'Anderlecht, et c'est bien compréhensible. Tout service qui travaille avec la population doit pouvoir fonctionner correctement, dans le respect de la loi, avec des procédures et des critères clairs, et sans clientélisme. Donc, s'il y a abus, si des personnes reçoivent une aide sociale sans y avoir droit, s'il y a eu passe-droit, c'est inacceptable et il faut faire toute la lumière à ce sujet.

  Le reportage montrait aussi la surcharge de travail du personnel du CPAS d'Anderlecht. J'en profite, au nom de mon groupe, pour transmettre toute ma solidarité à tous ces travailleurs qui, au quotidien, travaillent dans une situation intenable. Ils ont plusieurs fois dénoncé cette situation avec leur organisation syndicale. Dans le reportage, un travailleur disait ceci: "Parfois, on se retrouve facilement avec 200 dossiers par personne. Ce n'est vraiment pas possible. Cela devient une charge mentale très dure." Notez qu'avec 200 dossiers par personne, il est impossible de faire ce travail humainement. En effet, derrière chaque dossier, il y a des êtres humains, des familles, des enfants dans des situations complexes et dans une grande précarité.

  Alors, madame la ministre, j'ai deux questions à vous poser. Qu'allez-vous faire concrètement pour faire toute la lumière sur la situation au CPAS d'Anderlecht? Et qu'allez-vous faire pour répondre au cri d'alarme du personnel et garantir que tous les CPAS de tout le pays puissent remplir correctement leurs missions?

  Wouter Raskin:

  Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, collega's, wat we zagen in de tv-reportage, was ongezien: keiharde bewijzen van fraude en van politieke inmenging bij de toekenning van steundossiers en een gewezen voorzitter die zich socialist noemt, " je m’en fous " antwoordt op de beschuldiging van cliëntelisme en er zelfs prat op gaat! Ik vraag mij af wat de leden van Vooruit daarover denken. Maar goed, dat is niet mijn zaak.

  Mevrouw de minister, door de uitstekende reportage van Pano heeft iedereen kunnen vaststellen wat er aan de hand is en ligt de zaak open. Dergelijke malversaties, boven op de uitdagingen van vandaag maken dat elk OCMW-beleid onbetaalbaar wordt en dat bevestigt de noodzaak tot responsabilisering van de OCMW’s. Wij moeten dringend kwalitatieve en kwantitatieve parameters uitwerken die ons toelaten de goede en de slechte leerlingen in de klas te onderscheiden. OCMW’s die op aanklampende begeleiding, op activering en op sociale integratie inzetten, moeten een bonus krijgen. De andere moeten tegen een malus aanlopen.

  Mevrouw de minister, dat verhaal vertellen wij al heel lang, ook al worden wij uitgescholden als asocialen door degenen die eigenlijk stilletjes in een hoek zouden moeten kruipen en zich schamen. Ik heb tientallen vragen. Ze zullen voor de vergadering komende woensdag zijn. Vandaag stel ik er twee.

  Ten eerste, hoe verklaart u dat u die wanpraktijken niet hebt gezien, terwijl de verslagen van de inspectie daar al jaren op wijzen?

  Ten tweede, bent u na het bekijken van de reportage van oordeel dat er strafbare feiten zijn gepleegd? Zo ja, overweegt u juridische stappen tegen degenen die ze zouden hebben gepleegd?

  Caroline Désir:

  Madame la ministre, moi aussi, j'ai regardé ce fameux reportage de la VRT. Je puis vous dire que j'ai également été choquée, et même extrêmement choquée. Comment est-il possible d'accorder un revenu d'intégration sans même vérifier que la personne vive bel et bien sur le territoire de la commune ni mener l'enquête sociale indispensable à la vérification des ressources dont dispose le demandeur? Comment est-il possible que des procédures et réglementations, pourtant très claires et très strictes, ne soient pas respectées?

  Octroyer une aide sans respecter les conditions légales est évidemment gravissime, et nous le dénonçons sans équivoque. Mais j'insiste sur le fait que ces dysfonctionnements ne doivent pas venir remettre en cause le travail accompli par des centaines de travailleurs sociaux qui s'acquittent de leur job avec une véritable conscience professionnelle et dans des circonstances extrêmement difficiles. Ils ne doivent pas non plus remettre en cause l'absolue nécessité des CPAS.

  Madame la ministre, comme cela a été dit, il est absolument indispensable de faire toute la lumière sur cette affaire. Voici donc les questions que je souhaitais vous adresser. De quelles informations disposez-vous concernant les faits reprochés au CPAS d'Anderlecht? Quelles compétences le fédéral exerce-t-il en la matière, au regard de celles de la COCOM et de la commune? Le cas d'Anderlecht est-il isolé? Qu'en est-il des procédures de contrôle et des sanctions possibles dans de telles situations?

  Pour la suite, madame la ministre, il importe de se poser les bonnes questions afin d'éviter de nouveaux dysfonctionnements. Comment alléger la charge de travail des assistants sociaux? Comment renforcer les effectifs et attirer davantage de travailleurs sociaux dans ces institutions? Comment, tout simplement, continuer à soutenir les CPAS?

  Matti Vandemaele:

  Mevrouw de minister, er moet mij toch iets van het hart. In Anderlecht doen elke dag tientallen maatschappelijk werkers hun stinkende best voor wie echt nood heeft aan steun. Elke dossierbehandelaar heeft er tot 200 dossiers. Ter vergelijking, in Kortrijk, waar ik woon, zijn dat er gemiddeld 50. Door die manier van werken komt wie echt nood aan steun heeft, achteraan de rij en wordt hij of zij heel traag of zelfs niet geholpen. Of de maatschappelijk werker nu 120 dan wel 200 dossiers per jaar moet behandelen, dat aantal is te hoog om degelijk werk af te leveren. Daardoor staat de deur wagenwijd open voor fraude en daar wordt nog een sausje van politieke inmenging over gegoten, zoals men kon zien in Pano . Een voorzitter van een bijzonder comité vindt bijvoorbeeld dat hij persoonlijk moet interveniëren in dossiers en bepaalde mensen voortrekken. Er is geen enkele controle op wat daar gebeurt en de inspectieverslagen zijn ronduit vernietigend.

  Mevrouw de minister, hebt u die verslagen gelezen? Zo ja, waarom hebt u dan niets ondernomen? Waarom heeft de overheid daar niets mee gedaan? Komt dat misschien omdat u het eens bent met de betrokken voorzitter van het bijzonder comité, een partijgenoot van u? Ik wil hem even citeren: “Ik kan begrijpen dat men in Vlaanderen verontwaardigd is, u kunt mij cliëntelisme verwijten, maar ik ben een socialist en ik heb mensen geholpen en ik ben daar trots op.” Grijpt u daarom niet in? Mijn fractie vraagt zich dat af. Waarom laat u betijen, waarom grijpt u niet in?

  Karine Lalieux:

  Monsieur le président, chers collègues, je ne vais pas y aller par quatre chemins: ce que nous avons vu dans ce reportage est totalement inacceptable. Il est inacceptable d'utiliser l'argent public pour des personnes qui n'en ont pas besoin. Il est illégal de dépenser les moyens dédiés à l'aide sociale sans que cela ne soit justifié. C'est d'ailleurs la raison pour laquelle la loi prévoit des contrôles et que tous les montants indûment versés doivent être remboursés.

  De regels en procedures die in de wet zijn bepaald, garanderen de eerlijkheid tussen burgers. De niet-naleving ervan moet worden veroordeeld en bestraft.

  Pour rappel, toute demande au CPAS suppose un premier rendez-vous avec une assistante sociale au cours duquel sont exposés les documents et les conditions nécessaires, un deuxième rendez-vous sur la base de ces documents pour vérifier si les conditions sont remplies, une visite sur place pour vérifier que la personne y vit réellement. Si toutes ces conditions sont remplies, la demande est transmise au bureau spécial ou au Comité spécial de l'action sociale où la majorité et l'opposition sont représentées et qui est le seul habilité à prendre des décisions. Si les procédures sont respectées, aucune interférence politique n'est donc possible – je dis bien "si elles sont respectées" – puisque la loi prévoit très précisément les critères, les procédures et les délais.

  Le SPP Intégration sociale vérifie que les conditions d'octroi du revenu d'intégration sociale par les CPAS sont respectées. Les CPAS sont en outre soumis à la tutelle des entités fédérées, en l'occurrence la COCOM, qui contrôle le fonctionnement général du CPAS, notamment les moyens humains, l'organisation et d'autres indicateurs.

  Le CPAS d'Anderlecht, comme d'autres, a fait l'objet de tels contrôles. Ceux-ci ont permis d'identifier des manquements qui ont conduit à un contrôle renforcé sur base annuelle, ce qui n'était pas le cas dans d'autres CPAS.

  Ces manquements sont de deux ordres. Premièrement, il y a le non-respect des délais légaux pour octroyer ou non le revenu d'intégration sociale. Le service d'inspection a déjà pris une décision de sanctionner le CPAS en cas d'octroi du revenu de CPAS hors délai. Le deuxième manquement porte sur les enquêtes sociales insuffisantes ou inexistantes. Quand le contrôle conduit à constater que les règles n'ont pas été respectées, les montants indus sont réclamés au CPAS et doivent être remboursés.

  La fraude sociale est en effet inacceptable comme toute forme de fraude parce qu'elle est illégale et sape la confiance du public dans notre système de solidarité.

  J'ai donc pris la décision d'aller au-delà en renforçant les contrôles. Alors que les contrôles ont normalement lieu sur la base d'un échantillon, j'ai demandé que les contrôles soient systématiques au niveau du CPAS d'Anderlecht.

  J'ai aussi demandé au SPP Intégration sociale de vérifier si d'autres CPAS rencontrent des problèmes similaires et, dans ce cas, de renforcer les contrôles. Ces manquements – que, je le répète, je condamne avec la plus grande fermeté – doivent être dénoncés et les montants doivent être remboursés. Mais nous devons aussi veiller à ce que de tels faits ne se reproduisent pas. Ceci relève de la compétence des CPAS et de la tutelle des communes, qui sont en première ligne, mais aussi du gouvernement fédéral et des gouvernements régionaux, ici la COCOM.

  Il faut aussi rappeler que les lacunes dans le respect de l'application des procédures sont dues à un manque de moyens humains, vous l'avez souligné. Il faudra donc continuer à renforcer les effectifs du CPAS pour leur permettre de traiter les dossiers dans les délais et dans le respect le plus strict des procédures. Même si cela ne relève pas de ma compétence, la COCOM devra également exercer sa tutelle de manière rigoureuse afin de vérifier que les moyens mis à disposition des CPAS sont mis en œuvre de la manière la plus efficace et efficiente possible.

  Ni les personnes en difficulté ni les agents des CPAS – qui font un travail difficile avec une grande conscience professionnelle – ne doivent être les victimes de ces manquements.

  Chers collègues, comme l'a dit M. Raskin, nous nous rencontrerons mercredi prochain après-midi et vous aurez tous les détails sur ces constats au CPAS d'Anderlecht. Je vous remercie.

  Sammy Mahdi:

  Mevrouw de minister, als ik zo heftig gereageerd heb, is dat omdat ik mijn stad graag zie. Ik ben daar geboren. Sommigen zeiden dat zij verbaasd waren, maar ik ben helaas niet verbaasd. Ik was graag verbaasd geweest, maar dit is de realiteit die al jarenlang gaande is.

  U zegt dat er regels bestaan. Ja en neen. Er zijn regels die beter kunnen. Er zouden alarmbellen moeten afgaan wanneer in een bepaalde gemeente de maatschappelijke dienst een beslissing neemt, maar de politiek toch iets anders beslist. Dan moeten er bij u meteen alarmbellen afgaan. Die klachten moeten bij u terechtkomen.

  Wij moeten ervoor zorgen dat het geld meteen teruggevorderd wordt. Dit is niet nieuw. Dit heeft ook politieke redenen. De politiek moet er iets aan doen, op het federale niveau, op het regionale niveau en op het lokale niveau. Ik meen echter ook dat iedere partij een ernstige bestuursvergadering moet houden en bekijken welk model ze hanteert en op welke manier ze daarmee de sociale zekerheid onderuithaalt.

  Vincent Van Quickenborne:

  Mevrouw de minister, uw antwoord was hallucinant. U hebt een tekst voorgelezen, u hebt de regels beschreven. Geen schuldinzicht, geen excuses, het is de fout van de anderen.

  Mevrouw de minister, u had zoveel meer kunnen doen. U had de OCMW-voorzitter en de burgemeester van Anderlecht publiekelijk op de vingers kunnen tikken. U had uw mensen naar het OCMW van Anderlecht kunnen sturen om die fraudepraktijken te stoppen. U had zelfs kunnen luisteren naar de mensen van uw inspectie, die u uitdrukkelijk gevraagd hebben hen meer macht te geven om op te treden. U doet er echter niets aan.

  Uw antwoord, mevrouw de minister, bewijst dat u dit niet ter harte neemt. U kunt wel verwijzen naar de hoorzitting van volgende week woensdag, maar als u als minister met zo'n attitude vier jaar lang hebt bestuurd, bent u het niet waard geweest. Dit is een schandaal, maar u reageert alsof het niets is. Schandalig!

  François De Smet:

  Merci pour votre réponse, madame la ministre.

  Si je comprends bien, dans ces rapports datant d'il y a trois ans, les problèmes avaient été identifiés. Des rapports supplémentaires ont été rédigés, des montants réclamés, mais le problème n'a pas été réglé. Le reportage de Pano est en effet relativement récent.

  Je commence à voir que cela va nous mener à un grand jeu belge, à savoir le renvoi de la balle entre l'État fédéral, la COCOM, la commune et le CPAS d'Anderlecht.

  Il existe visiblement un "shopping" d'aide sociale, malheureusement. Je comprends qu'il est légitime, pour certaines personnes, de faire semblant qu'on est domicilié dans une commune alors qu'on ne l'est pas, de faire semblant qu'on est isolé alors qu'on est en couple. Et, si le jeu est malheureusement aussi largement répandu, c'est que, parfois, il fonctionne et que le clientélisme reste une réalité. Il faut y mettre fin immédiatement.

  Anja Vanrobaeys:

  Mevrouw de minister, ik vind uw antwoord zeer teleurstellend. U drijft de controle pas op na de reportage en steekt zich weg achter de oppositie in het bijzonder comité. Dat is onaanvaardbaar voor ons.

  Iedere socialist, maar dan ook iedere socialist, zou hier razend van moeten worden. Als men rechtse partijen argumenten wil geven om onze solidariteit, onze sociale zekerheid af te breken, moet u immers gewoon doorgaan op deze manier.

  Dat zal echter niet gebeuren met Vooruit! Wij staan namelijk achter alle gewone mensen die wel hulp nodig hebben, maar we willen ook strijden tegen valsspelers die het systeem misbruiken en de politici die dat gewoon toelaten.

  Mevrouw de minister, treed op. Dat is uw taak. Wacht geen minuut langer! Ga aan de slag! We kunnen niet wachten, want de mensen verdienen beter!

  Ellen Samyn:

  Mevrouw de minister, dit krijgt u niet uitgelegd: een stem op de PS in ruil voor een leefloon, à la tête du client. Uiteraard zijn die wantoestanden in Anderlecht niet alleen de schuld van de PS. Ook Vooruit, MR, Ecolo-Groen, Open Vld, DéFI en de PVDA-PTB zijn namelijk vertegenwoordigd in de raad voor maatschappelijk welzijn van Anderlecht. Ofwel zijn ook deze partijen op de hoogte van deze wantoestanden, ofwel doen ze er hun werk niet.

  Mevrouw de minister, dit is meer dan kafkaiaans, dit is pure waanzin! Ga eindelijk met de grove borstel door de Brusselse OCMW's, verplicht hen te fusioneren en stop met ons geld uit te delen aan wie er geen recht op heeft! Vlaams Belang vraagt een volledige audit van de Brusselse OCMW's en vooral ook van uw diensten. De socialistische augiasstal moet eindelijk dringend worden uitgemest!

  Isabelle Hansez:

  Madame la ministre, vous affirmez que la situation était connue, que les services ont contrôlé les faits, et que tout est désormais sous contrôle. Cependant, si cela est vrai, comment expliquer que des manquements aussi graves aient pu se produire malgré cette vigilance annoncée?

  Il est indéniable que le temps est venu d’une profonde remise en question des mécanismes ayant conduit à ces dysfonctionnements. Ce n’est pas seulement une question de procédures, mais de confiance envers nos institutions. Sans des mesures correctives concrètes, ces dysfonctionnements continueront à alimenter la défiance citoyenne. Nous aurions donc voulu entendre des engagements clairs et des actions précises pris par le précédent gouvernement pour garantir que cette situation ne se reproduise plus.

  Je tiens à préciser, comme nous l’avons mentionné dans notre intervention, que nous n’émettons aucun reproche à l’encontre des travailleurs sociaux qui accomplissent un travail remarquable au quotidien. Remettre en question leur probité ou leur dévouement n’a jamais été l’objet de nos propos. Nous sommes pleinement conscients de la lourdeur de leur tâche. Toutefois, les manquements identifiés, ainsi que toute forme d’ingérence politique, doivent être pris au sérieux.

  Florence Reuter:

  Madame la ministre, vos explications ne suffisent pas. Nous connaissons tous les conditions pour avoir droit à une allocation sociale. Aujourd'hui, même les travailleurs sociaux sont révoltés, indignés. Ils n’osent même pas témoigner en public.

  J’ai du mal à entendre qu’un CPAS, qui est soumis à un contrôle, qu’il soit social, financier ou juridique, en arrive là aujourd'hui, alors que vous dites vous-même que des enquêtes étaient déjà en cours.

  J’ai du mal à entendre aujourd'hui encore un ancien président de CPAS dire: "Vous pouvez parler de clientélisme, mais moi, je suis socialiste, je suis fier de l’être, et je suis content de faire plaisir aux gens." Mais ce n’est pas comme ça qu’on aide les gens qui en ont besoin! C’est de l’argent public! Combien de fois faudra-t-il dire que cet argent doit aller à ceux qui en ont véritablement besoin?

  Mon groupe demandera toute la lumière sur ces dysfonctionnements. Rendez-vous mercredi!

  Nadia Moscufo:

  Madame la ministre, j'ai bien entendu votre réponse. Mon groupe suivra la situation de près, notamment la semaine prochaine pendant la commission des Affaires sociales.

  Si nous voulons résoudre les problèmes des CPAS, il faut vraiment améliorer les conditions de travail, avec moins de dossiers à gérer par travailleur. Nous estimons que vous n'en avez pas fait assez à ce niveau-là. La droite n'a pas non plus de solution à ce problème. Les plans du gouvernement MR et Les Engagés prévoient d'ailleurs d'exclure les travailleurs du chômage après deux ans. Ces personnes vont se retrouver au CPAS. Cela aggravera encore la situation alors que nous aurons besoin de plus d'assistants sociaux pour accompagner ces personnes dans leurs recherches d'emploi.

  Je crains que la droite, sous prétexte de dysfonctionnements au CPAS d'Anderlecht – qui doivent évidemment être résolus –, remette en question l'ensemble de notre système de solidarité sociale. Nous n'allons pas laisser passer cela!

  Wouter Raskin:

  Collega’s, voor alle duidelijkheid, dit is geen kritiek op al die sociale diensten die elke dag keihard hun stinkende best doen. Het is kritiek op de zieke bedrijfscultuur die ingebakken zit bij de Brusselse PS. Het is geen eenmalig feit, maar het is systematisch. Ik herinner me dat u hier ook moest komen uitleggen dat u het niet zo gemeend had toen u zei dat al die Belirismiddelen naar de PS-burgemeesters moesten gaan.

  Mevrouw de minister, ook nu lijkt u eindelijk het zonlicht gezien te hebben, maar hetgeen vandaag bovenkomt staat al jaren op papier. U komt er vandaag zelfs niet toe om uw OCMW-voorzitter met klem te veroordelen. U bent veel te soft.

  Ik kan er niets aan doen en u moet me verontschuldigen, mevrouw de minister, maar ik zal het toch zeggen: u mist de ethiek om met publieke middelen om te gaan. U ondergraaft het draagvlak voor sociaal beleid in de samenleving en degenen die u meent te verdedigen zijn er het grootste slachtoffer van. En kameraden (…)

  Caroline Désir:

  Madame la ministre, merci de vous engager à faire toute la lumière sur cette situation inacceptable. Faire la lumière, oui, et sanctionner là où c'est nécessaire, évidemment. Il faut contrôler plus encore, là où on constate des illégalités. Vous avez donc raison de systématiser ces contrôles. Nous en reparlerons en commission des Affaires sociales.

  J'entends, madame la ministre, que chaque niveau de pouvoir devra agir à son niveau, et qu'il faudra que la COCOM prenne également ses responsabilités via une mise sous tutelle du CPAS d'Anderlecht et via un audit approfondi de l'ensemble des CPAS.

  La fraude sociale comme la fraude fiscale sont pour nous inacceptables. Inacceptables dans l'absolu, bien sûr, mais aussi parce que cela mine la confiance envers notre système de solidarité. J'insiste encore une fois sur le fait que les dysfonctionnements que nous dénonçons tous aujourd'hui avec la plus grande fermeté ne doivent pas avoir pour conséquence de stigmatiser les CPAS.

  Matti Vandemaele:

  Mevrouw de minister, u hebt in de eerste ronde van iedereen verontwaardiging gehoord. In de tweede ronde waren wij allemaal, behalve de PS, ontgoocheld over uw antwoord. Met verontwaardiging alleen zullen wij er echter niet komen. Er is nood aan actie. Het is in het belang van de cliënten, van de mensen die wel echt hulp nodig hebben, dat we het systeem terug op de rails krijgen. Dat is ook in het belang van de maatschappelijke werkers, die elke dag opnieuw aan de slag gaan om die ambities waar te maken.

  Ik verwacht van u als socialist dat u ons model met hand en tand verdedigt. Dat kan alleen maar als men ook het cliëntelisme veroordeelt, bij naam noemt en zegt dat dit absoluut niet kan.

  Ik heb vandaag van u geen enkele oplossing gehoord. Ik hoop dat we volgende week in de hoorzitting wel tot oplossingen kunnen komen, zodat we dit nooit meer moeten doen.

  Voorzitter:

  Mevrouw de minister, collega's, dank u. Dit zal zoals gezegd volgende week ook in de commissie uitgebreid worden behandeld.

• Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het vergrijzingsrapport, de pensioenhervorming en het relancegeld

  gezondheid en welzijn

  De pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Het vergrijzingsrapport, de pensioenhervorming en het relancegeld
  Pensioenen, vergrijzing en relancegelden summaryExplanation

  Beantwoord door

  Karine Lalieux
  

  op 8 oktober 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de dreigende pensioen- en arbeidsmarkthervormingen ("Arizona-akkoord") die vrouwen onevenredig hard treffen: 320 euro pensioenverlies per maand voor de helft van de vrouwen door strengere voorwaarden (35 jaar effectief werken), afschaffing van voordelen zoals nachttoeslagen en pensioenminima, en extra sancties op deeltijdwerk. Minister Lalieux (PS) bevestigt dat 80% van de nieuwe gepensioneerden de minimumpensioen zou verliezen en waarschuwt voor verergering van vrouwenarmoede, vooral bij zorgberoepen (verpleegsters, leerkrachten) die nu al vaker deeltijds werken of loopbaanonderbrekingen nemen. Critici (Meunier, Hedebouw) hameren op de hypocrisie van onderhandelende partijen (Vooruit, CD&V, N-VA, MR, Les Engagés) die vrouwenrechten en sociale rechtvaardigheid ondermijnen, terwijl Samyn (N-VA) de schuld bij "socialistisch wanbeheer" legt en pleit voor regionalisering van pensioenen. De kern: het akkoord verergert bestaande ongelijkheid en dreigt vrouwen terug te werpen in financiële afhankelijkheid.

  Marie Meunier:

  Madame la ministre, être une femme aujourd'hui, malgré toutes les avancées obtenues ces dernières années, c'est encore gagner moins qu'un homme: 23 % de différence entre un homme et une femme pour un même job. C'est devoir travailler plus dur pour accéder à des postes dirigeants. Nous ne sommes que 17 % dans le top management en Belgique. C'est une heure et demie de travail en plus par jour pour s'occuper des enfants et du ménage. Et c'est presque une salariée sur deux qui est à temps partiel, rarement par choix, vous vous en doutez.

  Les combats féministes et les combats pour l'égalité sont toujours nécessaires car, si les mesures qui fuitent dans la presse se concrétisent, ce sont bien les femmes qui vont trinquer avec l'Arizona. Je pense aux infirmières et aux soignantes. La suppression du sursalaire entre 20 h 00 et minuit pour le travail de nuit va leur coûter très cher. Je pense aussi aux institutrices qui, avec les mesures des Engagés et du MR, ne pourront plus être nommées et toucheront 50 % de moins sur leur pension. Je pense aux travailleuses des titres-services, qui ont un travail pénible, qui seront les premières victimes des sanctions de l'Arizona.

  Puis, comme vous, madame la ministre, je suis effarée de lire qu'il faudrait demain trente-cinq ans de travail effectif pour avoir accès à la pension minimale. À nouveau, ce seront les femmes qui trinqueront car, oui, ce sont encore et toujours les femmes qui réduisent leur temps de travail et qui interrompent leur carrière pour s'occuper soit de leurs enfants, soit de leurs aînés. Et puis, il y a toutes celles qui sont épuisées et incapables de travailler jusqu'au bout car elles ont des métiers pénibles.

  L'Arizona s'en prend même récemment à la représentation des femmes à des postes de direction dans les entreprises. Pensez-vous, madame la ministre, qu'on serait autant de représentantes féminines dans cet hémicycle si, à un moment donné, on n'avait pas imposé des quotas en politique? C'est ce qui arrive encore en 2024 quand cinq hommes négocient entre eux les questions des droits des femmes.

  Madame la ministre, vous avez récemment fait part de vos craintes dans la presse. Où va-t-on? Quelles régressions nous attendent, nous les femmes?

  Raoul Hedebouw:

  Madame la ministre, je pense sincèrement que les pensionnés figurent parmi les oubliés dans notre pays. Par rapport aux pays voisins, quand nous comparons avec la France et l'Allemagne, nos pensions sont les plus basses.

  De gepensioneerden zijn echt wel de dupe in ons land. Wij hebben de laagste pensioenen in de regio, in vergelijking met Frankrijk en Duitsland. Het is gewoon niet genoeg om te leven. Ik vind het erg dat mensen in België naar een rusthuis willen gaan, maar dat niet kunnen betalen met hun pensioen. Dat kan toch niet, normaliter moet het pensioen toch hoog genoeg zijn om naar een rusthuis te kunnen gaan?

  Il faudrait disposer d'une pension suffisamment élevée en Belgique pour pouvoir aller dans une maison de repos, car le problème est que c'est impayable. Or qu'apprenons-nous aujourd'hui? Les partis qui négocient l'Arizona, c'est-à-dire Les Engagés, présents ici, le MR – mais nous en avions évidemment l'habitude –, Vooruit, le cd&v et la N-VA…

  Vooruit, cd&v en N-VA willen nog een malus op de pensioenen indienen. Dat zijn dus weer sancties. Ze willen weer de pensioenen verminderen. Dat is gewoon crazy!

  De vrouwen zullen daarvan het eerste slachtoffer zijn. Zij hebben immers misschien niet een volledige carrière gewerkt omdat ze deeltijds hebben gewerkt of voor de familie hebben gezorgd.

  Ce sont une nouvelle fois les femmes qui vont être victimes de cette politique antisociale qui va être menée par le MR, Les Engagés et tutti quanti .

  Madame la ministre, j'ai entendu dire que vos services ont calculé les conséquences de cette super note de De Wever pour laquelle tout le monde autour de la table a marqué son accord. Cette dernière est déjà signée mais ils attendent les élections pour pouvoir la faire passer.

  Quels sont, madame la ministre, les chiffres qui ont été calculés par votre administration? Vous avez dit dans la presse que 52 % des femmes pourraient en être victimes, avec un malus de 320 euros par mois. Cette somme est quand même énorme! Pouvez-vous confirmer ces chiffres et éventuellement me dire ce que vous en pensez?

  Ellen Samyn:

  Het is weinig verbazend dat ook dit jaar het rapport van de Vergrijzingscommissie weinig geruststellend is, wat de impact van de vergrijzing op de overheidsfinanciën betreft. Zelfs na de zogenaamde pensioenhervorming van de vivaldiregering zijn de vooruitzichten van de Vergrijzingscommissie nog pessimistischer dan in 2023. Bij ongewijzigd beleid zullen tegen 2050 de kosten van de vergrijzing 30 % van het bbp uitmaken.

  U zou zich een beetje kunnen verschuilen achter de lopende zaken, maar uw partij zit al decennialang aan de knoppen. De afgelopen 35 jaar leverden de socialisten maar liefst 12 ministers van Pensioenen. Dan weet u hoe laat het is. Jullie, socialisten, zijn verantwoordelijk voor het wanbeheer, de financiële puinhoop en het achterlaten van een oeverloos ingewikkeld pensioenstelsel, met verschillende statuten, pijlers, berekeningswijzen en gunstregimes.

  Mevrouw de minister, u weet net als ik dat die pensioenhervorming van Vivaldi slechts een druppel op een hete plaat was. Er is niets gedaan om de betaalbaarheid van onze pensioenen te garanderen. Er is niet geluisterd naar de experten. De jaarlijkse rapporten van de Vergrijzingscommissie zijn ergens verdwenen in een lade waar ze stof vergaren.

  U bleef zoals steeds positief, ook wat het relancegeld betrof. België kreeg recent een eerste schijf uitbetaald, maar een deel daarvan, 26 miljoen euro, wordt bevroren omdat de gevraagde pensioenhervorming tekortschiet.

  De huidige Commissie geeft België zes maanden de tijd om de financiële houdbaarheid van het pensioenstelsel te verbeteren. Ik ben benieuwd naar uw plan van aanpak.

  Voorzitter:

  Madame la ministre, vous disposez de cinq minutes pour votre réponse.

  Karine Lalieux:

  Monsieur le président, chers collègues, je vous remercie pour l'ensemble de vos questions qui me permettront de partager vos inquiétudes.

  Il est vrai que ces quatre dernières années, le gouvernement de la Vivaldi a voulu des réformes des pensions positives. Positives pour les travailleurs, pour améliorer la qualité de vie des aînés, pour soutenir l'emploi et surtout pour réduire le gap entre les pensions des femmes et celles des hommes. C'était un vrai combat contre les inégalités persistantes dont les femmes sont encore victimes aujourd'hui. Ces femmes ont des carrières plus irrégulières, parce qu'elles travaillent à temps partiel, parce qu'elles s'occupent des enfants et des personnes en situation de handicap. Ce n'est pas moi qui le dis, ce sont les statistiques de Statbel. Et c'est le cas partout en Europe.

  J'ai pu lire avec effroi les nouvelles conditions qui seraient imposées par les partis de la Vivaldi: 35 années effectives de travail pour l'accès à la pension anticipée et à la pension minimum; suppression de la pension de survie; suppression des tantièmes préférentiels. Mon administration, sur la base de questions parlementaires, monsieur Hedebouw, a calculé et estimé les conséquences de ce type de décisions. Il en ressort que 80 % des nouvelles retraitées, du train de retraitées de cette année, auraient été exclues de la pension minimum s'il fallait 35 années de carrière effective, c'est-à-dire une perte de 500 euros par an. Une femme sur deux, comme vous l'avez dit, verrait sa pension réduite de 320 euros par mois si elle prenait sa pension anticipée; en effet, en plus des 35 années de carrière effective, un malus est introduit – il était voulu d'ailleurs, même quand j'ai voulu faire ma réforme des pensions. Donc même si on travaille 42 ou 43 ans, avec la pension anticipée et le malus, on a 320 euros par mois en moins.

  Une institutrice, statutaire, perdrait un tiers de sa pension tout en devant travailler deux années supplémentaires. Attention, je ne parle pas ici de femmes oisives, mais de femmes qui ont travaillé, sans doute à temps partiel, des femmes qui ont fait des pauses-carrières, qui ont eu des métiers pénibles comme les aides-soignantes, les infirmières, nos institutrices, nos puéricultrices, qui perdront effectivement beaucoup de leur pension.

  Les conséquences seront catastrophiques pour les femmes, amenant à une pauvreté de nos aînées, surtout si elles se retrouvent seules.

  Mevrouw Samyn, eerst en vooral wil ik erop wijzen dat de Europese Commissie 627 miljoen euro aan België heeft betaald in het kader van het relanceplan. In dit stadium wordt 31 miljoen euro opgeschort omdat Europa van oordeel is dat de pensioenhervorming niet de verwachte resultaten oplevert, in tegenstelling tot de analyse die de regering hun heeft bezorgd op basis van de cijfers van het Federaal Planbureau.

  Hoe het ook zij, dit bedrag is niet verloren en het is aan de volgende regering om de nodige maatregelen te nemen, maar ik hoop dat dat zal gebeuren zonder dat dat ten koste gaat van de werknemers. U weet dat de regering in lopende zaken geen nieuwe maatregelen kan nemen.

  Marie Meunier:

  Madame la ministre, nous sommes malheureusement bien d’accord. L’Arizona sera un gouvernement qui méprise les femmes, un gouvernement qui va faire table rase des avancées que vous aviez obtenues pour les femmes. Bref, ce sera un gouvernement qui n’entendra pas les femmes, alors que nous, nous savons ce que les femmes veulent.

  Elles veulent un salaire égal. Elles veulent des pensions égales à celles des hommes. Elles veulent concilier leur vie privée et leur vie professionnelle. Elles veulent disposer librement de leur corps. Elles veulent que cessent toutes les violences à leur encontre. Comptez sur nous pour les défendre!

  Voorzitter:

  Madame, merci pour votre première intervention dans cet hémicycle. (Applaudissements)

  Raoul Hedebouw:

  Mevrouw de minister, ik dank u voor de cijfers. U zegt hier duidelijk dat het akkoord tussen Vooruit, cd&v en de N-VA voor 50 % van de vrouwen een verlies van 320 euro per maand aan pensioen zal betekenen. Ik kan dat niet begrijpen. Ik begrijp dat van de N-VA. Bij de N-VA moeten de gepensioneerden steeds betalen. Dat is logisch, want de N-VA rijdt voor de rijksten. Collega's van cd&v en Vooruit, daarmee kunt u toch niet akkoord gaan? Het gaat over 320 euro minder voor de vrouwen. Zij zijn de eerste slachtoffers van dergelijke maatregelen.

  Het akkoord ligt op tafel, het is bijna ondertekend. Wij kunnen nog druk uitoefenen zodat het arizona-akkoord in de vuilnisbak gegooid wordt. Komende zondag is een belangrijk moment. Dan kunnen mensen zeggen dat ze dat arizona-akkoord niet willen. Het werd voor een paar weken in de frigo gestoken. Als er zondag een duidelijk linkse stem uit de bus komt, dan is dat een signaal dat een dergelijk negatief akkoord er niet mag komen.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de voorzitter, mevrouw de minister, het is een beetje bizar dat u niet echt wakker ligt van dat relancegeld, aangezien België slechts zes maanden tijd heeft. De pensioenhervorming had een hoofdstuk kunnen zijn uit Kroniek van een aangekondigde dood . U kent onze mening, deze hervorming biedt geen enkele garantie aan de jeugd op een degelijk pensioen. En de ouderen, die heel hun leven keihard hebben gewerkt, krijgen een aalmoes van een pensioen en kunnen zelfs hun rusthuisfactuur niet betalen. Ik hoop dat de huidige Vlaamse onderhandelaars voor een federale regering hebben geluisterd naar wat de Vlamingen echt willen, namelijk een ander en beter beleid, dus een beleid zonder socialisten. Zij willen een degelijke pensioenhervorming. Zij willen dat er eindelijk werk wordt gemaakt van een fiscale en arbeidsmarkthervorming. Zij willen Vlaams geld in Vlaamse handen, met een eigen sociale zekerheid.

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Ellen Samyn als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de militaire bezetting van de EU-lidstaat Cyprus door Turkije (190/2)

  Voorstel van resolutie betreffende de militaire bezetting van de EU-lidstaat Cyprus door Turkije (190/2)

  Bekijk dossier 190

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 22 april 2019 inzake de kwaliteitsvolle praktijkvoering in de gezondheidszorg om een einde te maken aan de terugbetalingsverschillen naargelang van de conventiestatus van de gezondheidszorgbeoefenaar (792/4)

  }

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 22 april 2019 inzake de kwaliteitsvolle praktijkvoering in de gezondheidszorg om een einde te maken aan de terugbetalingsverschillen naargelang van de conventiestatus van de gezondheidszorgbeoefenaar (792/4)

  Bekijk dossier 792

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de invoering van een verplichte, algemene gemeenschapsdienst (1005/2)

  }

  Voorstel van resolutie betreffende de invoering van een verplichte, algemene gemeenschapsdienst (1005/2)

  Bekijk dossier 1005

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende het verplichten van een alarmsysteem voor kinderzitjes in voertuigen, teneinde het achterlaten van kinderen te verhinderen (334/2)

  }

  Voorstel van resolutie betreffende het verplichten van een alarmsysteem voor kinderzitjes in voertuigen, teneinde het achterlaten van kinderen te verhinderen (334/2)

  Bekijk dossier 334

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de restitutie van de door de Franse bezettende macht geroofde kunstwerken uit de Zuidelijke Nederlanden (604/2)

  }

  Voorstel van resolutie betreffende de restitutie van de door de Franse bezettende macht geroofde kunstwerken uit de Zuidelijke Nederlanden (604/2)

  Bekijk dossier 604

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de overdraagbaarheid van het ouderschapsverlof op de langstlevende partner (225/2)

  }

  Voorstel van resolutie betreffende de overdraagbaarheid van het ouderschapsverlof op de langstlevende partner (225/2)

  Bekijk dossier 225

• Voorstel: Voorstel van resolutie teneinde het beheerscomité van de Hulpkas voor werkloosheidsuitkeringen performanter, inclusiever en representatiever te maken (710/2)

  }

  Voorstel van resolutie teneinde het beheerscomité van de Hulpkas voor werkloosheidsuitkeringen performanter, inclusiever en representatiever te maken (710/2)

  Bekijk dossier 710

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de noodzaak dat de Belgische regering en de vertegenwoordigers van België in de organen van de Verenigde Naties weerwerk bieden aan de onjuiste bewering van de Volksrepubliek China dat uit resolutie 2758 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 25 oktober 1971 volgt dat Taiwan integraal deel uitmaakt van het grondgebied van de Chinese staat (278/2)

  Voorstel van resolutie betreffende de noodzaak dat de Belgische regering en de vertegenwoordigers van België in de organen van de Verenigde Naties weerwerk bieden aan de onjuiste bewering van de Volksrepubliek China dat uit resolutie 2758 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van 25 oktober 1971 volgt dat Taiwan integraal deel uitmaakt van het grondgebied van de Chinese staat (278/2)

  Bekijk dossier 278

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 28 februari 2007 tot vaststelling van het statuut van de militairen en kandidaat-militairen van het actief kader van de krijgsmacht wat het statuut van de prinsen van de koninklijke familie betreft (438/2)

  }

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 28 februari 2007 tot vaststelling van het statuut van de militairen en kandidaat-militairen van het actief kader van de krijgsmacht wat het statuut van de prinsen van de koninklijke familie betreft (438/2)

  Bekijk dossier 438

Stemmingen

Recente stemmingen van Ellen Samyn in de plenaire vergadering.

Commissies

Ellen Samyn is lid van de volgende commissies.