Kamerlid Kim De Witte (PVDA-PTB)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Kim De Witte in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De impactanalyse van de pensioenhervorming

  Vraag: De Studiecommissie voor de Vergrijzing en de impact van de pensioenhervorming

  economie en werk

  De impactanalyse van de pensioenhervorming
  De Studiecommissie voor de Vergrijzing en de impact van de pensioenhervorming
  De impact van pensioenhervorming en vergrijzing summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Theo Francken (Minister van Defensie)
  

  op 16 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kim De Witte en Ludivine Dedonder bekritiseren de N-VA-voorgestelde pensioenhervorming scherp, omdat deze volgens hen de armoede en ongelijkheid verergert door minimumpensioenen onevenredig hard te raken, terwijl vrouwen en laagbetaalden tot 15% verliezen en jaren langer moeten werken om malussen te vermijden. Ze beweren dat de hervorming een politieke keuze is om budget vrij te maken voor militaire uitgaven in plaats van een financiële noodzaak, en eisen intrekking. Theo Francken (N-VA) weerlegt dit met cijfers van het Planbureau, waaruit volgens hem blijkt dat de genderkloof afneemt, de ongelijkheid minimaal stijgt (0,5-1,5%) en de hervorming de vergrijzingskosten met een derde reduceert, wat hij noemt als een "maatschappelijke plicht" voor toekomstige generaties. De oppositie wijst dit af als misleidend en benadrukt dat de hervorming 4 miljard bespaart ten koste van gepensioneerden, terwijl de overheid wel geld vindt voor defensie.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, mijn vraag gaat over een heel ander thema, maar er is wel een raakpunt met de vorige vragen, namelijk het permanente fake news dat de N-VA verspreidt. Minister Jambon schrijft in zijn wetsontwerp dat de pensioenhervorming de armoede bij ouderen zal verlagen, dus minder armoede bij ouderen. Collega’s, wij hebben de cijfers opgevraagd. Wat blijkt? De lage pensioenen zullen met deze hervorming dubbel zoveel verliezen als de hoge pensioenen. Dubbel zoveel. De armoede zal stijgen, de ongelijkheid zal stijgen. Hoe komt dat? Dat staat vandaag in De Standaard . Twee op de drie mensen die een pensioenmalus zullen krijgen, hebben een minimumpensioen. Dat zijn mensen met een pensioentje van 1.700 euro per maand, en daar zult u nog eens tot een vierde van afknippen.

  Collega’s van Vooruit, u bent in de regering gestapt om de minimumpensioenen te redden. Uw voorzitter zei dat u de minimumpensioenen zou redden. Nu vindt evenwel de grootste aanval ooit op de minimumpensioenen plaats. Ik vraag u om te stoppen met het steunen van die hervorming.

  Mijnheer de minister, meerdere van uw collega’s hebben de voorbije weken in de commissie gezegd dat men door slechts een paar maanden extra te werken geen malus zou krijgen. Een paar maanden. Ook dat hebben wij opgevraagd. Wat blijkt? Men moet gemiddeld 2,8 jaar langer werken om geen malus te krijgen, dus niet een paar maanden.

  De premier heeft duidelijk gezegd dat als bepaalde groepen harder worden geraakt, de hervorming zal worden aangepast. Welnu, vrouwen worden harder geraakt en mensen met een minimumpensioen worden harder geraakt. Mijnheer de minister, zal uw regering de hervorming aanpassen?

  Ludivine Dedonder:

  Les pensions belges sont parmi les plus basses d’Europe. Plus de la moitié de la population touche une pension mensuelle inférieure à 1 700 euros net. Et que fait ce gouvernement? Une réforme qui va appauvrir encore un peu plus ceux qui ont travaillé toute leur vie. Et cela, à un moment où tout augmente: l’énergie, les médicaments, les loyers ou encore les courses.

  Cette semaine, le Bureau du Plan a indiqué dans son rapport qu'il faudra travailler plus longtemps – sinon vous aurez un malus – pour gagner moins.

  Est ‑ ce cela, votre r é compense pour le travail de toute une vie? Toute une vie à cotiser pour esp é rer avoir une pension digne. MR et Engag é s, vos promesses se sont envol é es; une fois au pouvoir, vous avez chang é de ton radicalement.

  Au total, vous réalisez 4 milliards d’économies sur le dos des pensionnés, soit une perte annuelle moyenne de 1 500 euros pour chacun d’eux. Cette perte sera de 15 % pour les fonctionnaires, 7 % pour les salariés et de 3 % pour les indépendants. La moitié des pensionnés actuels verront leur indexation plafonnée. De plus, vous creusez les inégalités entre les pensions les plus basses et les plus hautes (+ 9 %).

  Et évidemment, vous les creusez aussi entre les hommes et les femmes. Une femme sur trois sera pénalisée par le malus. Une aide ‑ m é nag è re qui a d é but é sa carri è re à 20 ans, qui a travaill é toute sa vie à temps partiel non choisi et qui est usée à 63 ans, perdra plusieurs centaines d ’ euros par mois à cause de votre réforme.

  Vous supprimez é galement tous les m é canismes qui permettaient de tenir compte de la p é nibilit é . Votre r è gle est la suivante: peu importe le m é tier, la fatigue ou l ’ usure, il faut tenir pour gagner moins.

  Cette réforme fera très mal. Personne n’en veut! Allez ‑ vous enfin é couter la population qui vous a é lus et y renoncer?

  Theo Francken:

  Collega’s, eerst en vooral, de premier heeft zich wel degelijk aan zijn eerdere belofte gehouden om na de eerste lezing van het ontwerp van pensioenwet in het zomerakkoord van juni 2025 in de tweede lezing van eind 2025 een aantal aanpassingen aan het wetsontwerp te doen, na het uitgebreide politieke en maatschappelijke debat hierover. Zo werden in de tweede lezing onder meer alle ziekteperiodes gelijkgesteld met gewerkte periodes voor de vrijwaring van de pensioenmalus en werd voor het eerste loopbaanjaar het criterium van 104 dagen behouden. Er was dus geen verhoging naar 156 dagen per loopbaanjaar.

  Daarnaast wil ik er ook op wijzen dat uw uitgesproken negatieve lezing van de resultaten van het nieuwe rapport van het Federaal Planbureau wel heel erg afwijkt van de effectieve resultaten in dit rapport. Als ik uw kritiek goed begrijp, zouden door de nieuwe pensioenwet zowel de genderkloof als de ongelijkheid en de armoede fors toenemen.

  Je le dis clairement, quiconque lit ce rapport avec sérieux ne peut que constater que ce n’est de toute évidence pas le cas. Au contraire, le rapport met clairement en évidence que la réforme réduit l’écart entre les pensions des hommes et des femmes parmi les retraités actuels. Chez les nouveaux retraités salariés et indépendants, on constate une légère hausse de l’écart de pension entre les sexes, mais cette évolution est compensée par une baisse chez les fonctionnaires. Il n’est donc aucunement question d’un impact significatif sur l’écart entre la pension des hommes et des femmes.

  Om de impact van de hervorming op het armoederisico en de ongelijkheid te berekenen, is het aangewezen niet te kijken naar het brutopensioen van een individueel persoon, maar naar het equivalent beschikbaar inkomen op huishoudniveau na belastingen, zoals dit ook internationaal de standaardpraktijk is.

  Uit deze berekening door het Planbureau blijkt dat de impact op de ongelijkheid zeer klein is. Zo stijgt de zogenaamde ginicoëfficiënt slechts met 0,5 % à 1,5 %, wat zeer beperkt is.

  Ne perdons pas de vue l'essentiel: cette réforme des pensions est indispensable pour garantir qu'elles restent soutenables pour nos enfants et petits-enfants, mais aussi pour rétablir une véritable justice en renforçant le lien entre le travail effectivement presté et la constitution des droits à la pension.

  Daar slaagt deze hervorming glansrijk in, zo blijkt uit dat nieuwe rapport van het Planbureau. De kosten voor de vergrijzing dalen door de pensioenhervorming tegen 2070 met 1,3 procentpunt van het bbp. Dat is een daling van de vergrijzingskosten met een derde.

  Met deze hervorming herstellen we het budgettaire en maatschappelijke … van deze eerste pensioenpijler. Dat is voor ons als politici geen gemakkelijke of dankbare opdracht, maar het is wel onze verdomde plicht en het is iets waar onze kinderen en kleinkinderen ons later dankbaar voor zullen zijn.

  Voorzitter:

  Deze vraag was inderdaad gesteld aan minister Jambon die, zoals gezegd, momenteel in Washington is.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, u zegt dat de hervorming noodzakelijk is, aangezien er geen geld voor onze pensioenen is. U wilt de komende 10 jaar meer uitgeven aan oorlogswapens van Trump & co dan de extra uitgaven voor onze pensioenen in de komende 45 jaar. U wilt 2,2 % van ons bbp extra uitgeven aan militarisering, terwijl de pensioenen zonder uw hervorming met 1,8 % van het bbp zullen stijgen.

  Stop dus met liegen. Die hervorming is helemaal niet noodzakelijk. Het is een politieke keuze die u maakt, om geld te verschuiven van de gepensioneerden naar oorlogswapens. Wij zeggen heel duidelijk dat we niet akkoord kunnen gaan met die keuze. Dat zijn de feiten en dit is onaanvaardbaar.

  Ludivine Dedonder:

  Décidément, je pense que ce gouvernement a un problème avec la compréhension des chiffres. Oui, le coût des pensions est surmontable! C'est 1,8 % du PIB à l'horizon 2050. Cela veut dire 0,07 % du PIB par an. Sur un budget de 1 000 euros, c'est 70 centimes. Je pense que c'est effectivement surmontable. Vous dites aux gens de se débrouiller. Vous dites aux femmes de changer de comportement. Mais, quand il s'agit de trouver des millions, ce gouvernement les trouve sans problème, n'est-ce pas, monsieur le ministre de la Dépense nationale? C'est facile de dire "débrouillez-vous" quand on a vidé les poches des citoyens, des travailleurs, des pensionnés et des malades pour financer des avions de chasse et financer l'industrie américaine! Je pense que les pensionnés ont aujourd'hui bien compris qu'ils n'auront pas 500 euros de plus, mais 500 euros de moins. Et je vous le dis, ce n'est pas à la population de payer vos excès! Cette réforme n'est pas encore votée. Il est temps de reculer, chers collègues!

• Vraag: De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen

  Vraag: De impact van de pensioenhervorming op vrouwen, die zich wel zullen aanpassen en meer werken

  Vraag: De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen

  Vraag: De pensioenhervorming en de uitspraken over vrouwen

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het akkoord over de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  economie en werk

  De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen
  De impact van de pensioenhervorming op vrouwen, die zich wel zullen aanpassen en meer werken
  De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen
  De pensioenhervorming en de uitspraken over vrouwen
  De pensioenhervorming
  Het akkoord over de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Pensioenhervorming, uitspraken minister en impact op vrouwen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 12 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De pensioenhervorming van minister Jan Jambon wordt massaal bekritiseerd als antivrouwelijk, omdat ze vooral vrouwen raakt die vaker deeltijds werken of onbetaalde zorgtaken opnemen, terwijl Jambon ontkent dat de hervorming vrouwen doelbewust benadeelt. Critici – waaronder Vanbesien, Dedonder, Pas en De Witte – benadrukken dat de hervorming retroactief is, verworven rechten schendt en vrouwen straft voor structurele maatschappelijke ongelijkheden (loonkloof, gebrek aan kinderopvang), terwijl Jambon stelt dat zorgperiodes wel degelijk meetellen en slechts 23% van de vervroegde pensioengangers een malus krijgt, waarvan vrouwen door ziekte-gelijkstelling zelfs minder hard getroffen zouden worden. Voorstanders zoals Ronse (N-VA) verdedigen de hervorming als noodzakelijk voor betaalbaarheid en wijzen op de unieke mogelijkheid om met deeltijds werk toch vervroegd pensioen te nemen, maar oppositiepartijen eisen concrete maatregelen (pensioensplitsing, familiekrediet, betere kinderopvang) om de kloof te dichten. De discussie escaleert in beschuldigingen van desinformatie (Jambon wijt "fake news" aan de VRT, oppositie eist transparantie via mypension.be) en polarisatie over wie verantwoordelijk is voor de pensioenkloof: individuele aanpassing (regering) of systeemhervorming (oppositie).

  Dieter Vanbesien:

  Vrouwen zullen zich moeten aanpassen aan de nieuwe pensioenregels. Mijnheer de minister, in dat ene zinnetje zitten zo veel foute dingen dat ik niet weet waar ik moet beginnen. Daarom begin ik met een uitspraak van uw premier, Bart De Wever: ʺ Mijn vrouw is 15 jaar thuisgebleven om mijn vier kinderen een warme thuisomgeving te bieden, iets wat ik niet kon. Ik zal dus nooit aanvaarden dat politici op haar werk spuwen en beweren dat ze zou hebben geprofiteerd. ʺ Dat is exact wat u nu doet, mijnheer de minister. U spuwt op het werk van de vrouw van de eerste minister. U en uw fractieleider hechten geen enkele waarde aan niet-betaalde arbeid. U ziet niet in dat niet-betaalde arbeid integraal deel uitmaakt van de reële economie.

  Eigenlijk zouden alle mannen en vrouwen die niet-betaalde taken op zich nemen, eens een week moeten staken en die taken laten liggen. Ja, dat gaat voornamelijk over vrouwen. Wat zou er gebeuren? De economie ligt op haar gat. Mijnheer de minister, uw kleinkinderen geraken niet op school. Uw onderbroeken worden niet gewassen. Als u ’s avonds thuiskomt, zult u zich moeten wenden tot de meeneemchinees. Een oma die soep maakt voor haar kleinkinderen, een vrijwilliger die soep maakt voor een vereniging van daklozen en een kok die soep maakt in een restaurant, die drie mensen doen exact hetzelfde, maar voor u is er maar een, welke arbeid levert. Voor u is alleen de kok productief en de enige welke een bijdrage levert. Dat is een totaal verkeerd wereldbeeld, want zonder die twee anderen stort onze maatschappij in elkaar. Ook zij moeten dus gewaardeerd worden voor de taken die ze opnemen. Het gaat er niet over dat zij daarvoor betaald moeten worden. Het gaat erover dat zij niet mogen worden gestraft. Dat is de essentie van uw uitspraak.

  Mijnheer de minister, bent u het met mij eens dat al die niet-betaalde taken moeten worden gewaardeerd in plaats van afgestraft?

  Ludivine Dedonder:

  "Tirez votre plan, débrouillez-vous!" C'est ce que vous dites à celles et ceux à qui vous voulez imposer votre malus pension. À toutes celles et ceux – une femme sur deux et un homme sur quatre – qui vont perdre de 200 à 300 euros par mois. Comment s'adapte-t-on, lorsqu'on est en milieu ou en fin de carrière? Pouvez-vous m'expliquer comment on fait marche arrière?

  Vous dites aux femmes de changer de mentalité, de s'adapter pour ne pas avoir une pension minable. Vous nous prenez pour qui, nous les femmes? Pour des fainéantes, c'est ça? Vous êtes méprisant et hors sol. Vous inversez les rôles en termes de responsabilités.

  Pour celles qui doivent prendre un temps partiel pour élever leur enfant, c'est à vous de créer assez de places en crèche et en milieu extra-scolaire accessibles financièrement. Sinon, en attendant, où déposent-elles leur enfant? À votre cabinet, peut-être? Celles qui ne se voient pas offrir de temps plein, que doivent-elles faire? Braquer leur patron? Non! C'est à vous de responsabiliser et d'inciter les employeurs! C'est à vous d'arrêter avec les alternatives de type "flexi" qui vont à l'encontre de contrats stables et pleins. Celles qui gagnent en moyenne 20 % de moins que les hommes – moins de salaire, moins de pension – doivent-elles prendre leur manager en otage pour modifier leur fiche de paye? Non, c'est à vous de lutter efficacement contre l'écart salarial. J'imagine que les femmes doivent aussi arrêter de tomber malade, parce que dans ce cas aussi, c'est certainement leur choix.

  Je vais vous apprendre quelque chose, monsieur le ministre, à savoir qu'une femme s'adapte chaque jour de sa vie. Et ce n'est pas aux femmes de s'adapter à votre réforme injuste et inhumaine. C'est votre réforme qui doit s'adapter aux réalités quotidiennes des femmes.

  Barbara Pas:

  Mijnheer de minister, of misschien moet ik zeggen mijnheer de kamelendrijver, met uw btw-gebroddel, met uw meerwaardebelastinggeknoei en nu met uw pensioengepruts zorgt u immers in uw eentje voor een hele karavaan aan stinkende kamelen.

  Met enige vertraging – dat zijn we ondertussen al gewoon – mochten we vanochtend dan toch uw wetteksten met betrekking tot uw pensioenhervorming ontvangen. Die zijn asociaal en treffen vrouwen disproportioneel. Vrouwen zijn de grootste dupe van uw veelbesproken pensioenmalus, omdat ze vaker onbetaalde zorgtaken op zich nemen. Kamelen spuwen, maar u spuwt op de vrouwen. Daags na Internationale Vrouwendag deed u er nog een lompe uitspraak bovenop: vrouwen zullen zich moeten aanpassen aan de nieuwe pensioenregels. De regering-De Wever wil dus dat men gedrag wijzigt, alsof er altijd uit luxe deeltijds gewerkt wordt.

  Mijnheer de kamelendrijver, u voert de maatregel retroactief in. Kunt u mij eens uitleggen hoe zij die zorg hebben gedragen voor een gezin, op het einde van de rit hun gedrag nog kunnen wijzigen? Hoe kan een vrouw die nu aan de vooravond van haar pensioen staat, haar loopbaan nog terugspoelen? Hoe kan iemand van eind 40, begin 50 die loopbaankeuzes heeft gemaakt op basis van oude spelregels, nu nog bijsturen? Velen staan al te ver in hun loopbaan om dat nog aan te passen.

  U straft achteraf. Verworven rechten tellen niet voor de regering-De Wever. Dat is contractbreuk en dat is onaanvaardbaar.

  Mijnheer de minister, ik heb dus een heel eenvoudige vraag voor u, omdat er geen parfum bestaat dat de geur van zulke stinkende kamelen kan maskeren. Zult u uw huiswerk opnieuw doen? Zult u die stinkende kameel terug de woestijn in sturen?

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de minister, we hebben altijd gezegd dat we uw pensioenhervorming wilden steunen, omdat het een stap in de juiste richting is om ervoor te zorgen dat de volgende generatie ook een pensioen van de overheid krijgt, maar u maakt het ons wel heel moeilijk. Wat bent u maandag immers komen vertellen over de vrouwen? Dat ze zich moeten aanpassen, alsof alle vrouwen gewoon meer moeten werken.

  Geef toe dat het weinig respectvol is en een lompe uitspraak. Ik weet niet of u het beseft, maar op die manier treft u alle vrouwen in hun zijn, mijnheer de minister. Het is een emotioneel debat. Dat weet u toch. Het is gevoelig, en terecht, want het gaat over de toekomst van de mensen. Het gaat over hun oude dag.

  De voorbije dagen heb ik heel veel telefoontjes gekregen van vrouwen die werk en gezin combineren. Zij zijn ongerust, maar vooral boos. Ze snappen niet wat u hebt beslist en dat begrijp ik. Zelfs mypension ligt tot eind 2027 plat en kan geen ramingen produceren. Dat is uw verantwoordelijkheid.

  Neen, het is niet de fout van de journalisten die het slecht uitleggen. Het is altijd hetzelfde met de meerderheid. Kijk naar de btw-brol. Kijk naar het meerwaardemonster. Kijk naar de centenindex. Ofwel is het taks, taks, taks, ofwel is het complex, complex, complex.

  Mijnheer de minister, u kent mij ondertussen. Ik ben constructief. Ik heb de vrouwen die mij hebben gebeld, proberen uit te leggen wat uw plannen waren. Ik wil het echter van u horen. Dat is uw taak. Leg het dus uit in mensentaal, kort en duidelijk. Is uw hervorming fair en juist voor vrouwen?

  Nahima Lanjri:

  Mijnheer de minister, 'aanpassen' is wel het woordje van de week. U kreeg een storm van kritiek over u heen toen u begin deze week zei dat u erop rekent dat vrouwen zich wel zullen aanpassen en langer zullen werken. Ik begrijp de verontwaardiging. Het komt weinig respectvol over naar vrouwen die vandaag al meer zorgtaken op zich nemen dan mannen en daardoor ook vaker deeltijds werken.

  We hebben u al geholpen om de pensioenhervorming rechtvaardiger te maken. Alle zorgverloven tellen nu mee voor het pensioen. Tijdelijke werkloosheid en ziekte ook. Er is een korfje met pechdagen dat men kan inzetten als men een jaar dagen tekortkomt. Er wordt ook gewerkt aan een oplossing voor mensen die halftijds werken, maar door atypische shiften toch net uit de boot vallen.

  Mijnheer de minister, er is nog meer goed nieuws. U kunt die pensioenkloof wel degelijk verder dichten en cd&v wil u daarbij opnieuw helpen. Er zijn drie concrete christendemocratische voorstellen die u kunt uitvoeren om vrouwen een beter pensioen te geven. Ten eerste, voer de pensioensplit in. Tel de pensioenen van beide partners op en deel die door twee. Zo heeft iedereen elk de helft.

  Ten tweede, zorg ervoor dat het aanvullend pensioen een pensioen wordt voor iedereen. Vandaag zijn vrouwen oververtegenwoordigd in sectoren zoals het onderwijs en de zorg, waar dat vaak niet het geval is.

  Ten derde, voer ons familiekrediet in. Als u zegt dat vrouwen zich moeten aanpassen, zal vooral de samenleving zich moeten aanpassen. We zullen ervoor moeten zorgen dat zorgtaken beter verdeeld worden tussen mannen en vrouwen. Dat kunnen we faciliteren met het familiekrediet, zodat de combinatie van werk en gezin beter mogelijk wordt.

  Mijnheer de minister, ik heb dus maar één vraag. Bent u bereid om vrouwen tegemoet te komen en onze voorstellen uit te werken?

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, het feit dat uw hervorming vrouwen keihard raakt, is geen toeval. Dat is geen ongewenst neveneffect. Dat is een essentieel onderdeel van die hervorming. Uw eigen kabinet zegt dat zelf. Eén vrouw op drie wordt geraakt door de inperking van de gelijkgestelde periodes. Bijna vier vrouwen op tien worden geraakt door de verstrenging van het vervroegd pensioen en de malus. Verder zijn zes van de tien slachtoffers van de afschaffing van de welvaartsvastheid van het minimumpensioen vrouwen. Ook zevenenhalf op tien slachtoffers van de afschaffing van het echtscheidingspensioen zijn vrouwen. Negen op tien slachtoffers van de inperking van het overlevingspensioen zijn vrouwen.

  Mijnheer Jambon, uw hervorming hakt er keihard in bij vrouwen. Dat is geen mening of interpretatie, maar een feit, collega’s. U zegt dat vrouwen zich wel zullen aanpassen. Als ze in het verleden hebben gekozen om minder te werken, zullen ze nu wat meer moeten werken. Mijnheer Jambon, deeltijds werken was en is voor heel veel vrouwen geen keuze. Vrouwen kiezen er niet voor dat er een gebrek is aan kinderopvang. Ze kiezen er niet voor dat de ouderenzorg in ons land onbetaalbaar is. Vrouwen kiezen er niet voor dat ze minder loon krijgen voor hetzelfde werk. Dat is geen keuze.

  Op de grote betoging daarstraks kwam ik Beate tegen, een huishoudhulp van 55 jaar. U lacht daarmee, maar de huishoudhulpen in ons land zijn noodzakelijk. Ze is 55 jaar en heeft 36 jaar gewerkt. Ze was daar met een rollator, kapotgewerkt. Er zijn veel vrouwen kapotgewerkt, net zoals industriearbeiders, bouwvakkers en zorgkundigen. Mijnheer Jambon, ook voor hen is langer werken geen keuze. Zij moeten zich dus niet aanpassen, u moet uw hervorming aanpassen aan de realiteit van de werkende klasse in ons land.

  Axel Ronse:

  Minister, afgelopen week hebben heel veel vrouwen, mama's en oma's, mij gevraagd of ik minister Jambon kon bedanken, omdat hij ervoor zorgt dat hun kinderen en kleinkinderen nog een pensioen zullen hebben. ( Rumoer op de banken )

  Kunt u stil zijn? Ik ben de afgelopen week immers al genoeg onderbroken.

  Zij loven dat er eindelijk een minister is opgestaan die de ballen heeft om te zeggen dat de pensioenen onbetaalbaar zullen zijn en ze durft te hervormen, zodat hun kinderen ook een pensioen zullen hebben. Voltijds werkende mama's hebben mij gevraagd of ik aan de communisten, de groenen en de extreem-linksen wil zeggen dat een voltijds werkende mama een even goede mama is als een mama die deeltijds werkt. Ook deeltijds werkende mama's hebben mij gevraagd of ik de ministers Jambon, Vandenbroucke, Clarinval, Van Peteghem en Prévot en de arizonacoalitie kon bedanken, omdat ze ervoor zorgen dat we nog altijd een van de meest lieve pensioensystemen voor vrouwen hebben. Er is geen enkel land in de wereld waar men zelfs bij deeltijds werk nog altijd met vervroegd pensioen kan gaan. Men moet maar halftijds gewerkt hebben.

  U, mijnheer de minister, hebt ervoor gezorgd dat vrouwen nog altijd het perspectief hebben om, als ze dat wensen, goed voor de kinderen te zorgen en deeltijds te werken en vervroegd op pensioen te gaan. Ik heb ook mijn eigen mama aan de lijn gehad, die op haar 51 ste gescheiden is, die ervoor gekozen had om deeltijds te werken, die heeft gestudeerd voor makelaar en die tot haar 68 ste heeft gewerkt. Er is niemand in de wereld waarvoor ik meer respect heb. Zij heeft mij gezegd dat ze voor geen geld in de wereld de keren zou willen factureren dat ze mijn pampers heeft ververst en mij naar school heeft gestuurd, want dat ze dat met liefde heeft gedaan.

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de minister, ik heb gisteren de aftrap gegeven van mijn pensioentour in Aalst. Wat ik daar hoorde, was echt hallucinant. Sabine, die zorgverlof opnam voor haar kinderen, meende dat dit niet meetelde. Natalie, de cafébazin van Het Volkshuis, die ergens had horen waaien dat ze 700 euro pensioen minder zou krijgen, werkte gewoon. En Christel, die heel haar carrière kleuterjuf was en die bang is dat ze minder pensioen zal krijgen omdat ze nu zorgjuf is. Allemaal vrouwen, allemaal bang voor niets.

  Wat niet helpt, mijnheer de minister, zijn uw uitspraken maandag over vrouwen. Alsof deeltijds werk totaal niet zou meetellen voor de pensioenberekening. Wij van Vooruit hebben er mee voor gezorgd dat er meer deeltijds werk zal meetellen. Ik denk maar aan moederschapsverlof, ouderschapsverlof, geboorteverlof, mantelzorgverlof. Dat telt allemaal mee voor de pensioenberekening.

  Het minimumpensioen is door ons op 1.700 euro netto gebracht. We hebben het beschermd en versterkt. En ja, ook deeltijds werkende vrouwen met een uitkering kunnen dankzij ons rekenen op een fatsoenlijk pensioen. Laat het voor eens en altijd duidelijk zijn, die vrouwen moeten zich niet aanpassen. Die vrouwen doen hier de boel draaien, voor hun kinderen, voor hun ouders, voor mensen met een handicap.

  Mijnheer de minister, de beste remedie tegen fakenieuws, de beste remedie tegen onzekerheid, is duidelijke informatie. Ik begrijp dan ook niet dat precies nu mypension.be twee jaar zal worden platgelegd. Zeker voor mensen die vlak voor hun pensioen staan, is dat onbegrijpelijk. Mijn vraag is dan ook hoe u ervoor zult zorgen dat mensen die vlak voor hun pensioen staan voor deze belangrijke hervorming kunnen rekenen op duidelijke informatie.

  Voorzitter:

  Bij zoveel vragen krijgt de minister vijf minuten om te reageren.

  Jan Jambon:

  Collega’s, dank u wel voor jullie vragen. Ik ben echt blij – bijna iedere week, maar ik ben nu echt blij – dat die vragen aan mij er gekomen zijn. Ik wil vanop dit spreekgestoelte iets heel duidelijk rechtzetten.

  In de voorbije dagen kreeg ik veel kritiek voor een uitspraak over vrouwen, een uitspraak die ik niet heb gedaan. Ik heb nooit gezegd dat vrouwen meer moeten gaan werken. Ik heb nooit gezegd dat vrouwen hun gedrag moeten aanpassen. Nooit. Dat is wat de Vlaamse openbare omroep er ’s avonds van heeft gemaakt, waarna die karikatuur…

  (Rumoer)

  (Brouhaha)

  Waarna die karikatuur gretig werd overgenomen en verdraaid door de linkse oppositie.

  Collega’s, ik heb zeer veel begrip voor de zeer specifieke situatie waarin veel vrouwen zich bevinden. Zowel mijn moeder als mijn ex-vrouw als mijn vrouw zijn deeltijds of voltijds thuisgebleven om voor de kinderen te zorgen. Dat zijn vrouwen voor wie ik immense waardering en respect heb.

  Tout comme elles, de nombreuses femmes assument encore aujourd'hui une grande part des tâches de soins. Elles combinent leur emploi avec la prise en charge des enfants, des parents ou d'autres membres de la famille. Pour cela, je leur exprime mon profond respect.

  Ce qui me dérange tout autant, c'est l'affirmation erronée selon laquelle notre réforme toucherait massivement et intentionnellement les femmes. Or, si vous prenez la peine d'examiner les faits, vous constaterez que ce n'est pas le cas. Il est vraiment regrettable d'effrayer les citoyens sur la base de semi-vérités et de citations sorties de leur contexte.

  Mij wegzetten als een vrouwenhater als gevolg van ongehoord foute framing overschrijdt voor mij de grens van het aanvaardbare.

  (Applaus)

  Met de hand op het hart stel ik dat deze pensioenhervorming vrouwen absoluut niet viseert. Integendeel, net omdat we de realiteit kennen, houden we maximaal rekening met halftijdse loopbanen, de volledige gelijkstelling van zorgperiodes en loopbaanonderbrekingen uit het verleden. Pas wanneer iemand structureel nog minder dan halftijds werkt, nadat alle zorgverloven zijn benut, kan dat mogelijk gevolgen hebben. Dan geldt het algemene principe: wie meer bijdraagt, bouwt meer pensioen op.

  De persoon die mij de magische oplossing kan geven om de pensioenen betaalbaar te houden door mensen meer te geven en minder te laten werken, mag nu rechtstaan.

  Het debat focust vaak op de malus. Ook daar wil ik graag even de cijfers erbij nemen. De helft van de mensen werkt tot aan de wettelijke pensioenleeftijd. Voor hen speelt de malus helemaal niet. Laten we vervolgens kijken naar de andere helft, die ervoor kiest vervroegd met pensioen te gaan. We hebben een steekproef genomen van 50.000 mensen uit 2023. Van die groep wordt 77 % niet getroffen door de malus. De overige 23 % kan door een beetje langer te werken eveneens een malus vermijden. Dat is het eventuele gedragseffect.

  Ik wil nog iets rechtzetten: we gaan ervan uit dat mensen, zowel vrouwen als mannen, hun gedrag zullen aanpassen wanneer ze merken dat ze door enkele maanden langer te werken een hoger pensioenbedrag kunnen krijgen. Nog iets belangrijks: door de gelijkstelling van de ziekteperiodes worden 11 % extra vrouwen gevrijwaard van de malus. Dat is dubbel zoveel als bij de mannen.

  Laat me tot slot nog dit zeggen: in veel landen wordt het pensioen automatisch verminderd wanneer iemand vóór de wettelijke pensioenleeftijd stopt. Wij kiezen voor een milder systeem. Door de werkvoorwaarden kan men nog altijd met vervroegd pensioen gaan zonder malus. Dat is geen strafmechanisme. Het is een noodzakelijk evenwicht tussen solidariteit en verantwoordelijkheid. Willen we een pensioensysteem dat ook voor de volgende generatie nog betaalbaar is of blijven we de mensen wijsmaken dat ze meer pensioen kunnen krijgen terwijl ze minder werken? Ik kies voor eerlijkheid. De mensen hebben daar recht op.

  Dieter Vanbesien:

  Mijnheer Ronse, u zegt dat een voltijds werkende vrouw evenveel waard is als een halftijds werkende vrouw. Wel, mijnheer Ronse, het omgekeerde is ook waar. Volgens u is dat echter niet zo, want het zit in het DNA van uw partij en ondertussen in het DNA van de hele meerderheid. U kijkt neer op niet-betaalde taken. U zult die met terugwerkende kracht afstraffen en raakt dus aan verworven rechten.

  Daarbovenop vindt u dat iedereen die niet-betaalde taken uitvoert – en dat zijn vooral veel vrouwen –, zich moet aanpassen. Zij moeten zich plooien naar uw wereldbeeld. Mijnheer de minister, u hebt dat niet gezegd; het is waarschijnlijk dus een door artificiële intelligentie geconstrueerde deepfake van de openbare omroep, die we dan gezien en gehoord hebben.

  Mijnheer de minister, ik zal uw koude wereldbeeld, dat puur gericht is op cash en betaalde arbeid, nooit delen. Ik zal het blijven bestrijden. Die belofte maak ik u alvast.

  Ludivine Dedonder:

  Ce gouvernement n’aime pas les femmes. Nous le savions déjà. J’ai d’ailleurs eu l’occasion de le dire. Toutes vos mesures le démontrent. Ce malus pension touchera une femme sur deux. Ce n’est pas moi qui le dis, mais le Comité d' é tude sur le Vieillissement (CEV) ainsi que de nombreuses autres instances.

  Aujourd’hui, vous nous demandez de nous adapter face au travail, à la maladie, ou à la pension. Et demain, qu'allez-vous nous demander? D’adapter la longueur de nos jupes? D’adapter nos comportements en public? D’adapter nos revendications pour disposer de notre corps? Est-ce cela?

  Monsieur le ministre, vous ne connaissez pas bien la détermination des femmes. Je vais vous dire comment nous allons nous adapter: nous allons nous mettre en travers de votre route, comme aujourd’hui dans les rues de Bruxelles. Et demain, avec le Parti Socialiste, en déposant des contre-propositions, nous vous ferons reculer. Et si vous respectez réellement les femmes, modifiez vous-même votre réforme des pensions au Parlement!

  Barbara Pas:

  Iedere expert zegt dat met een werkzaamheidsgraad van 80 % de pensioenen perfect betaalbaar zijn. Vlaanderen haalt dat percentage nagenoeg. U vraagt die Vlamingen, niet de gelukszoekers die van over de hele wereld naar hier komen – daarvoor heeft de regering-De Wever belastinggeld genoeg –, om nog maar eens een extra inspanning te leveren om andermans putten te vullen. Uw plannen zijn anti-Vlaams en antivrouw.

  Hervormen, ja, maar niet met terugwerkende kracht. Afspraken die aan het begin van de rit met de burgers worden gemaakt, moeten worden gerespecteerd. Ze mogen niet retroactief worden bestraft, mijnheer de minister. De vrouwen zijn daar de grootste dupe van.

  U levert nog maar eens knoeiwerk af. Zelfs tien personal brand managers zullen dat niet meer kunnen rechttrekken. Mijnheer de minister, maak uw huiswerk opnieuw, zonder op de kap te zitten van de hardwerkende Vlaming en van de vrouwen in het bijzonder.

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de minister, ik had de collega’s verwittigd voor het antwoord dat het de fout is van de pers. Ik had graag gehad dat die een persoonlijk feit mocht inroepen. U hebt letterlijk gezegd: vrouwen zullen een aanpassing doen.

  Mag ik u een aantal goedbedoelde tips geven? Misschien moet u, ten eerste, meer KISS-en. U kent de KISS-methode: keep it short and simple . Uw hervorming is veel te complex.

  Ten tweede, zorg ervoor dat mypension snel weer ramingen geeft. Mensen willen weten wat de hervorming voor hen betekent. Ze willen geen theoretische uitleg.

  Ten derde, maak in de tussentijd een aantal simulaties. Wat betekent uw hervorming concreet voor vrouwen in verschillende situaties op het terrein?

  Tot slot, misschien moet u een personal brand manager aannemen, maar dan niet op kosten van het Parlement.

  Nahima Lanjri:

  Collega’s, met welles-nietesspelletjes en met heen-en-weerverwijten wordt geen enkele vrouw geholpen, niet zij die vandaag mee heeft betoogd en ook niet zij die thuis zit om voor de kinderen te zorgen.

  Waar het wel om draait, is zorgen voor concrete maatregelen om de pensioenen van vrouwen te verbeteren.

  Onze voorstellen zijn duidelijk, namelijk een aanvullend pensioen voor iedereen, ook voor die vrouwen, een familiekrediet zodat werk en gezin beter combineerbaar zijn en ten derde de pensioensplit.

  Wij willen zelfs verder gaan dan wat in het regeerakkoord is afgesproken. De pensioensplit moet er komen voor iedereen en moet automatisch zijn zodat het pensioen eerlijk wordt verdeeld tussen beide partners. Als partners immers samen de keuze hebben gemaakt dat de ene wat minder werkt om voor de kinderen te zorgen, moeten zij ook samen de gevolgen dragen.

  Daarom vragen wij u om die drie maatregelen uit te voeren. Onze concrete voorstellen liggen op tafel. Wij hebben ze ingediend als concrete wetsvoorstellen.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, een vrouw op drie die vandaag met pensioen gaan, heeft een pensioen onder de armoedegrens. Hoe komt dat? Dat komt omdat meer vrouwen deeltijds werken. Deeltijds werk wordt al afgestraft.

  Mijnheer Ronse, deeltijds werk is gelijk aan een deeltijds loon en dus aan een lager pensioen. Het klopt helemaal niet dat al die mensen evenveel pensioen krijgen. Daarom heeft een vrouw op drie die vandaag met pensioen gaan, al een pensioen onder de armoedegrens.

  Mijnheer de minister, de cijfers van uw eigen kabinet geven aan dat dat aantal nog zal toenemen. U stelt dat 23 % de malus krijgt. Hoeveel mensen binnen die groep zijn vrouwen? Dat zijn er vier keer zoveel.

  Collega’s, er zijn tal van vrouwen die de malus zullen krijgen en die nog minder pensioen zullen krijgen. Niet al die vrouwen kunnen langer werken. Zij hebben niet allemaal 30 jaar in het Parlement gezeten. (…)

  Axel Ronse:

  Het is een boeiend debat. Ik had het nooit gedacht, maar Groen en het Vlaams Belang zijn vandaag exact dezelfde partijen. Zij vinden dat een deeltijds werkende mama beter is dan een voltijds werkende mama. Dat vind ik schandalig, collega’s. Schandalig! U toont allebei even weinig...

  (Protest op de Vlaams Belangbanken.)

  Mijnheer de voorzitter, zet u de tijd stil?

  Voorzitter:

  Collega’s, collega’s…

  (Geroep vanuit de Vlaams Belangfractie.)

  Axel Ronse:

  Dat mag u tegen uzelf zeggen inderdaad.

  Kunnen we een beetje beschaafd zijn en naar elkaar luisteren?

  Voorzitter:

  Mag ik vragen om niet te roepen en te brullen vanuit de zaal? Er is één man die het woord heeft en er is geen discussie.

  Axel Ronse:

  Ik kan goed begrijpen dat u niet graag met Groen vergeleken wordt. Dat kan ik nog begrijpen, collega’s.

  Weet u wat u nog doet lijken op Groen? U zit allebei totaal niet in met de pensioenen van de nieuwe generatie. Deze minister, deze regering heeft hier de grootste pensioenhervorming ooit op tafel gelegd. Ze houdt rekening met vrouwen die effectief de keuze maken om deeltijds te werken. Halftijds werk kan perfect leiden tot vervroegd pensioen, zelfs zonder malus. U zou zich moeten schamen en moeten applaudisseren voor die pensioenhervorming!

  (Protest van de Vlaams Belangfractie.)

  Voorzitter:

  Collega’s, het gebeurt wel eens dat op de tribune dingen worden gezegd die andere fracties onwelgevallig zijn. Dat is de essentie van een politiek debat en dus geen reden om de spreker het onmogelijk te maken zijn discours verder te zetten.

  Ik hoop dat u allen mevrouw Vanrobaeys de volle minuut het woord gunt.

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de minister, ik heb gisteren heel wat ongeruste mensen ontmoet. Zij rekenen nu op duidelijke informatie op mypension, niet binnen twee jaar. Collega’s, die pensioenhervorming is nodig. Ze is complex en moeilijk. Wat ik echter niet pik, is dat mensen onnodig bang worden gemaakt. Wat ik ook niet pik, is dat er hier partijen zijn die zondag, op Internationale Vrouwendag, dat allemaal niet meer nodig vinden, maar hier vandaag wel hypocriet staan te doen. Vooruit maakt het verschil voor de pensioenen, ook voor vrouwen. Wij zullen dat blijven doen. Dank u wel.

• Vraag: De pensioenhervorming

  economie en werk

  De pensioenhervorming
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kim De Witte bekritiseert de nieuwe pensioenwet als discriminerend voor vrouwen, wijzend op de malus voor wie voor 67 jaar stopt (zoals Patricia, die 48 werkjaren moet presteren) en cijfers dat 40% vrouwen vs. 10% mannen geraakt worden, terwijl ze altijd bijdroegen. Ze noemt het een afbraak van verworven rechten door terugwerkende kracht op eerdere loopbaankeuzes. Minister Jan Jambon ontkent discriminatie en benadrukt compenserende maatregelen (gelijkstelling zorgtaken, halftijdse werk = vol loopbaanjaar), maar erkent technische knelpunten bij flexibele deeltijdse roosters. Hij verdedigt de hervorming als logisch en noodzakelijk voor betaalbaarheid, gekoppeld aan effectief werken. De Witte bestrijdt zijn cijfers als "waanzin" en houdt vol dat de wet vrouwen onevenredig benadeelt, met name door strengere loopbaanvoorwaarden die hun historische keuzes (deeltijds, zorg) nu afstraffen.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, vandaag staat in Het Belang van Limburg een uitgebreid artikel over de discriminatie van vrouwen in uw nieuwe pensioenwet.

  Gisteren stond in Het Laatste Nieuws ook een pakkende getuigenis van een zekere Patricia. Patricia heeft heel haar leven gewerkt, eerst voltijds, daarna halftijds, toen de kinderen kwamen. Ze zegt dat ze het niet ziet zitten om te werken tot haar 67 jaar, omdat haar mama op 66 jaar is gestorven aan borstkanker. Als ze echter stopt met werken voordat ze 67 jaar is, krijgt ze van uw regering, door de nieuwe pensioenwet die u wilt invoeren, een dikke malus. Patricia is nooit werkloos geweest. Ze is nooit langdurig ziek geweest. Ze heeft altijd haar sociale bijdragen correct betaald. Ze zegt dat ze begrijpt dat haar pensioen lager zal zijn omdat ze deeltijds heeft gewerkt. Deeltijds werk is gelijk aan deeltijds loon, is gelijk aan lager pensioen. Alle begrip daarvoor, zegt ze, maar ze begrijpt niet dat daar nog een stuk van af moet door de malus.

  Welnu, ik begrijp dat ook niet. Patricia is beginnen te werken op haar negentiende. Om geen malus te krijgen, moet ze 48 jaar werken, mijnheer de minister. 48 jaar! Wat is daar logisch aan? Wat is daar eerlijk aan?

  De malus komt er niet om werk en pensioen meer in overeenstemming te brengen. Er bestaat immers al een relatie tussen werken en pensioen. Men krijgt al minder pensioen als men deeltijds werkt. De malus komt er om mensen te verplichten om te werken tot 67 jaar.

  Patricia is niet alleen. Vier op de tien vrouwen riskeren een malus te krijgen. Mijnheer de minister, mijn vraag is dus wat u zult doen in uw pensioenwet om de discriminatie tegen vrouwen (…)

  Jan Jambon:

  Mijnheer De Witte, we hebben het al een paar keer – gisteren, eergisteren, de dag, de week en de maand daarvoor – over dit thema gehad, maar goed, ik zal voor de zoveelste keer een antwoord geven op uw vragen.

  Mijnheer De Witte, met deze pensioenhervorming hebben we net expliciet rekening gehouden met de specifieke situatie waarin vrouwen zich vaak bevinden, onder meer omdat vrouwen vaak zorgtaken op zich nemen. Daarom worden verschillende periodes die typisch samenhangen met zorg en gezondheid gelijkgesteld voor de pensioenopbouw. Zo worden onder meer moederschapsrust, zorgverloven, periodes van tijdelijke werkverwijdering en ziektedagen gelijkgesteld. Op die manier willen we ook het vele werk, de zorgtaken die vaak door vrouwen worden opgenomen, erkennen.

  Wat de loopbaanvoorwaarden betreft, wordt bovendien vertrokken van een halftijdse tewerkstelling. Concreet betekent dit dat een loopbaanjaar wordt meegeteld vanaf 156 dagen voltijdse tewerkstelling, wat overeenkomt met een halftijdse loopbaan. Met andere woorden, wie halftijds of meer werkt, bouwt een volledig loopbaanjaar op voor die voorwaarden.

  Het is dan ook niet correct om te stellen dat de pensioenhervorming vrouwen viseert. De kern van de hervorming is net het versterken van de band tussen effectief werken en pensioenopbouw. Wie meer of langer werkt en bijdraagt, bouwt ook meer pensioenrechten op. Dat lijkt mij logisch en het is ook noodzakelijk om ons pensioenstelsel betaalbaar te houden.

  Tot slot, wat betreft de specifieke casussen van vrouwen waarnaar u verwijst, het is mogelijk dat zich bij bepaalde deeltijdse werknemers met een halftijds arbeidscontract dat flexibel wordt ingevoerd, bijvoorbeeld ploegen- of nachtarbeid, een meer structureel probleem voordoet. Door schommelingen in hun uurroosters kan het immers gebeuren dat zij in sommige jaren net onder die grens van 156 dagen VT uitkomen en in andere jaren dan weer net daarboven. Er wordt verder onderzocht wat de (…)

  Voorzitter:

  Mijnheer de minister, uw spreektijd is opgebruikt.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, u zult de feiten toch niet ontkennen, hoop ik? Het is evident dat vrouwen een groter slachtoffer zijn van die pensioenhervorming dan mannen. Dat is evident, dat is heel duidelijk. Daarvoor zijn tal van bewijzen. Vier op de tien vrouwen worden geraakt door de malus, tegenover een op de tien mannen. Vier op de tien vrouwen zullen langer moeten werken door die voorwaarde van 156 dagen, tegenover een op de vijf mannen. Wat u zegt, is gewoon waanzin. Vrouwen worden veel harder geraakt. U weet dat veel vrouwen en in het algemeen mensen die deeltijds werken in het verleden keuzes hebben gemaakt. Zij maakten die keuzes op basis van duidelijke wetgeving die stelde dat men met bijvoorbeeld een tijdelijke loopbaanonderbreking of onbetaald verlof niets zou verliezen qua pensioen. Met terugwerkende kracht zegt u nu dat men toch pensioen zal verliezen. Dat is heel duidelijk een afbraak van pensioenrechten, mijnheer de minister. Op 12 maart, volgende week donderdag, (…)

• Vraag: De pensioenen van het onderwijzend personeel in het kader van de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het pensioen van het onderwijzend personeel

  Vraag: De vertraging en onduidelijkheden bij de uitvoering van de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenopnameleeftijd en het pensioenbedrag

  economie en werk

  De pensioenen van het onderwijzend personeel in het kader van de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Het pensioen van het onderwijzend personeel
  De vertraging en onduidelijkheden bij de uitvoering van de pensioenhervorming
  De pensioenopnameleeftijd en het pensioenbedrag
  Pensioenen onderwijzend personeel, hervorming, uitvoeringsproblemen, leeftijd en bedrag summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  Nabil Boukili
  

  op 20 november 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De pensioenhervorming van minister Jambon wordt fel bekritiseerd omdat ze leraren, ambtenaren en jongere generaties zwaar treft (tot €500/mnd minder pensioen, 21% verlies voor jongeren) terwijl hoge inkomens en banken gespaard blijven. Critici – waaronder oppositie en vakbonden – wijzen op onbetaalbaarheidclaims die volgens hen onterecht zijn (kosten stijgen met 0,07% PIB/jaar) en eisen belasting op rijken in plaats van besparingen op werknemers, met een tweede algemene staking (24-26/11) als protest. Jambon verdedigt de hervorming als noodzakelijk voor "betaalbaarheid" en benadrukt geleidelijke invoering, maar onduidelijkheid, vertraging (goedkeuring pas na 2025) en gebrek aan transparantie verergeren het wantrouwen, met duizenden in onzekerheid over hun toekomstige pensioen.

  Ludivine Dedonder:

  Mais qu'est-ce qu'on pourrait mettre en solde ce mois-ci? Ce n'est pas simple, parce que vous avez déjà pris des milliards chez les malades, des milliards chez les pensionnés et parce que le MR ne veut pas toucher aux multimillionnaires ni aux banques. Mais vous avez peut-être une petite idée.

  C'est vrai que Les Engagés vous ont dit que travailler avec les enfants, c'était chouette, que c'était une récompense en soi et que ça n'avait pas besoin de plus. Et vous l'avez votre solde du mois: ce sont les enseignants. Vous irez chercher dans la poche des enseignants, chez les plus âgés mais surtout chez les plus jeunes. Pour les enseignants, nés entre 1965 et 1970, moins 60 euros par mois. Pour les bacheliers nés dans les années 80, jusqu'à moins 350 euros par mois. Pour les masters, moins 500 euros par mois. Quant à ceux nés dans les années 90, une perte de pension pouvant monter à 21 %.

  Alors c'est vrai que c'est le Black Friday, mais chez vous, ça ne se traduit jamais par un gain de pouvoir d'achat. Non, avec ce gouvernement, c'est toujours moins d'argent en poche, c'est toujours travailler plus longtemps dans des conditions toujours plus précaires. Vous, vous bradez les travailleurs, métier après métier, et aujourd'hui, c'est le métier d'enseignant que vous dégradez, que vous méprisez; ce métier déjà en pénurie, avec des salaires d'entrée bas, et maintenant une pension que vous voulez amputer fortement.

  En procédant de la sorte, comment pensez-vous encore attirer des jeunes dans cette profession? Comment pensez-vous garder des enseignants motivés? Et quel message envoyez-vous à notre jeunesse, celle qui évolue déjà difficilement dans un contexte anxiogène, qui recherche des repères, des professeurs rassurants qui donnent un sens aux études qu'elle suit et qui lui donnent un avenir? Aujourd'hui, vous l'attaquez, et vous offrez à toutes et tous un avenir sombre.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, afgelopen weekend hebt u op de grote geldbeurs, hier in Tour & Taxis, een discours gehouden. Wat u daar zei, heeft mij en veel andere mensen verbaasd. U zei dat wij vandaag boven onze stand leven, dat wij op dieet moeten en dat wij soberder moeten gaan leven.

  Mijnheer de minister, wie zijn die wij? Gaat dat over de 4 op 10 vrouwen met een pensioen onder de armoedegrens in ons land? Gaat dat over de gemiddelde werknemer met een loon van 2.400 euro en een pensioentje van 1.500 euro? Of gaat dat over u en uw collega's met een loon van 10.000 euro, een woontoelage van 1.000 euro, een pensioen van 5.000 à 6.000 euro?

  Wij leven niet boven onze stand, mijnheer de minister. U leeft boven onze stand, u en de oververmogenden die u blijft beschermen.

  Mijnheer de minister, ook uw uitspraak dat u de welvaartsstaat zult redden, klopt van geen kanten. U zult niks redden, mijnheer de minister; u zult de welvaartsstaat in snel tempo afbreken! Daarom komt er een tweede algemene staking in zeven maanden, tegen de diefstal van de pensioenen, tegen de diefstal van de pensioenen van de ambtenaren, tegen de afbraak van de lonen van werknemers die 's nachts en 's morgens vroeg in ploegen werken en tegen de pensioenmalus voor werknemers die niet tot 67 jaar kunnen werken.

  Mijnheer de minister, zes concrete maatregelen in uw regeerakkoord breken het pensioen van de werknemers met een gemiddeld pensioen van 1.523 euro af. Vindt u dat zij boven hun stand leven?

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, les chiffres viennent de tomber. Votre réforme des pensions va coûter environ 300 euros par pensionné, prof, par mois. Pour les jeunes, ce montant pourrait atteindre 500 euros de moins par mois.

  Franchement, je pense que les directeurs d'école, à l'heure qu'il est, se seraient bien passés de cette nouvelle annonce. Ce secteur connaît déjà de grosses difficultés à recruter. Un jeune prof sur trois quitte cette profession dans les cinq premières années. C’est un secteur dans lequel, quand on commence avec plein d'étoiles dans les yeux, on se rend compte qu'on est obligé, pour pouvoir compléter son horaire, de faire trois, quatre, cinq écoles différentes; qu'on est mis au chômage deux mois par an parce qu'on ne nous paie pas pendant l'été.

  Aujourd'hui, ce que vous leur dites, c'est qu'ils n'en font pas encore assez. En Fédération Wallonie-Bruxelles, on nous avait pourtant annoncé des grandes mesures pour soutenir ce secteur. Résultat, un an plus tard, qu’apprenons-nous? Les profs vont devoir travailler deux heures de plus par semaine, sans aucune compensation. Mille cinq cents jobs vont passer à la trappe. J'ai vu la semaine dernière des profs pleurer dans les salles des profs.

  Je ne sais pas ce qui vous passe par la tête. Les profs étaient-ils vraiment dans votre ligne de mire pendant la campagne électorale, quand vous avez fait de grandes promesses? Je n'en ai pas le sentiment. Aujourd'hui, nous avons l'impression qu’ils sont responsables de tous les maux de ce pays, aux côtés des soignants et des pensionnés.

  Ne pas investir dans l'enseignement, c'est ne pas investir dans le futur. C'est très tarte à la crème, monsieur le ministre, mais je ne sais pas dans quelle langue le dire: quand on décide de sous-financer l'enseignement, on n’investit pas dans l'avenir. On ne soutient pas ces personnes qui, chaque jour, s'occupent de vos enfants, leur donnent un enseignement de qualité et leur permettent de trouver leur voie, de s'insérer dans la société et de trouver un boulot qui leur conviendra plus tard.

  Monsieur le ministre, pouvez-vous nous confirmer ces chiffres? (…)

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, weet u het eigenlijk zelf nog? Uw pensioenhervorming begint te lijken op de kroniek van een aangekondigde dood. Wat u eerst afdeed als losse eindjes, blijkt intussen een dossier vol fundamentele knelpunten te zijn: de malus, de al dan niet gelijkstelling van ziekteperiodes, de grote impact op vrouwen en jonge leerkrachten die hun toekomstig pensioen met honderden euro's per maand zien verdampen, om nog maar te zwijgen van de gebrekkige communicatie. De Federale Pensioendienst kan de nieuwe regels al maandenlang niet verwerken, omdat de regering ze zelf niet kent. Burgers krijgen standaard het antwoord: we kunnen niets zeggen, zolang de maatregelen niet goedgekeurd zijn. Dat is geen verwijt aan de Pensioendienst, maar wel een schandvlek op uw beleid. En dan is er nog de vrees dat uw pensioenhervorming alsnog een verkapte besparingsmaatregel wordt in het begrotingsakkoord, waarvan we nog steeds niet weten wanneer dat er komt.

  Mijnheer de minister, de Vlaming wordt hier terecht ongerust van. Er zijn voortdurende wisselende cijfers en scenario's. Vandaag weten duizenden mensen niet eens wanneer ze mogen stoppen met werken, laat staan hoeveel pensioen ze zullen krijgen. Het minste wat u hun verschuldigd bent, is duidelijkheid en eerlijkheid. Van een felle naar een geleidelijke pensioenhervorming, waar knelt het schoentje? Waarom zit dat dossier muurvast? Wanneer zal uw hervorming in definitieve, begrijpelijke en werkbare vorm worden gecommuniceerd, zodat de burgers eindelijk weten waar ze aan toe zijn?

  Axel Ronse:

  Net zoals ik is de minister bang van wat er vandaag uit de mond van sommigen komt. Collega's, ik was per ongeluk uitgenodigd op een samenkomst met Paul Magnette en Raoul Hedebouw, die vandaag niet aanwezig is, omdat hij opblaasbare vliegtuigjes is gaan opblazen. Daar was ook Sarah Schlitz aanwezig ter vervanging van de twee aftredende voorzitters van Ecolo. Zij verklaarden dat ze het pensioenprobleem zouden oplossen en dat ze een beter plan hebben dan Jan Jambon. Zij zouden tout le monde qui glisse sur un caca, pour le reste de sa vie en invalidité zetten en de beperking van de werkloosheid in de tijd weer ongedaan maken.

  En wat zouden ze doen om de pensioenen te betalen? De pensioenen kosten 70 miljard euro per jaar, collega's, terwijl de bijdragen maar goed zijn voor 40 miljard, wat dus betekent dat er jaarlijks een gat is van 30 miljard euro. Welnu, Raoul Hedebouw belooft een eenvoudige oplossing: hij zal de honderden miljardairs die hier wonen, zoals in de Rue de Dison in Verviers, belasten. Tax the rich . Hij zou die aan 50 à 60 % belasten. Dan is, volgens hem, het hele pensioenprobleem opgelost. Dat was uw oplossing. Wanneer mensen u op straat aanspreken, mijnheer Boukili, en zij u vragen comment va-t-on payer nos pensions , dan antwoordt u: t ax the rich; tax the rich .

  Terwijl België de kortste loopbanen van heel Europa kent, de gelijkgestelde periodes er gigantisch zijn en sommige Waalse steden geen financiering meer – Belfius waarschuwde al dat er geen geld meer was - voor lopende uitgaven krijgen, blijft u de mensen wijsmaken dat hun pensioenen betaalbaar zullen zijn, zodra u een of andere rijkentaks zult invoeren. Het is gewoon crimineel dat u dat nog aan de mensen wijs durft te maken.

  Minister, doe voort. U hebt onze volledige steun. ( Rumoer op de banken )

  Voorzitter:

  Collega’s, we zijn hier niet op een speelplaats. We zijn hier in het Parlement. Gelieve het woord te voeren wanneer u het woord gekregen hebt. Het is nu aan de minister.

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, collega's, elke dag geven duizenden leerkrachten het beste van zichzelf binnen en buiten de klasuren om onze kinderen vooruit te helpen. Iedereen hier in het halfrond zal het ermee eens zijn dat hun maatschappelijke rol essentieel is en dat die rol respect, een correcte verloning en een eerlijk pensioen verdient.

  C'est précisément pour cette raison que nous devons veiller à ce que leur pension reste financièrement viable pour eux-mêmes et en particulier pour les générations qu'ils forment. Dans le même temps, nous voulons moderniser et harmoniser le système, et éviter de futures inégalités en garantissant un traitement égal entre les différents régimes de pension existants.

  Permettez-moi d'apporter trois remarques importantes concernant les chiffres cités ici sur la perte importante de pension. Pour les enseignants proches de la retraite, l'impact sera très limité, grâce au caractère très progressif de la réforme. Pour ceux qui ont aujourd'hui plus de 60 ans, il s'agit de moins d'1 %. Pour les plus de 55 ans, il s'agit de 1 à 4 %. La pleine ampleur de nos réformes ne se fera réellement sentir que dans 35 ans.

  Avec notre réforme des pensions, nous voulons surtout encourager un changement de comportement, de sorte que les jeunes enseignants qui débutent devront travailler plus longtemps, réduisant ainsi l'impact financier sur le montant de leur pension. Ceux qui souhaitent continuer à travailler après l'âge de la retraite seront également récompensés grâce au bonus pension. Même après la réforme, la pension légale des enseignants restera nettement plus élevée que celle des salariés ou des indépendants. Nous le faisons consciemment, en compensation de l'absence d'avantages extralégaux – chèques repas, voitures de société, assurance hospitalisation, etc.

  Voor de meeste ambtenaren schaffen we de verhogingscoëfficiënt af. Omdat we echter weten dat leraren een specifieke opdracht hebben, behouden we voor hen wel een verhogingscoëfficiënt. Dat zorgt ervoor dat een carrière van 40 jaar telt voor 41 jaar, waardoor zij in de feiten een jaar vroeger met pensioen kunnen gaan.

  Meer algemeen herhaal ik dat de grootste onrechtvaardigheid tegenover onze jongeren zou zijn dat wij, de huidige politieke klasse, de noodzakelijke pensioenhervormingen niet uitvoeren. Dat verplicht ons om de stijging van de vergrijzingskosten beheersbaar te maken. Op die manier vrijwaren wij onze welvaart en redden we de sociale zekerheid.

  Mevrouw Samyn, op de vraag over de vertraging die is opgetreden bij de tweede lezing van de pensioenwet, kan ik antwoorden dat de goedkeuring ervan in het Parlement voor eind 2025 inderdaad niet meer haalbaar is. Ik wil u echter tegelijk geruststellen. Onze pensioenhervorming en onze pensioenwet staan of vallen niet met de goedkeuring ervan voor 31 december 2025. In de pensioenwet staan hoofdzakelijk maatregelen die pas vanaf 2027 in werking zullen treden. Slechts enkele hervormingen in de pensioenwet zouden volgens plan starten in januari 2026. De nieuwe bonus-malus zal dus inderdaad pas later in werking kunnen treden, maar de budgettaire en inhoudelijke impact van dat uitstel is relatief beperkt. De hervorming zal inderdaad in het Parlement moeten worden goedgekeurd vooraleer we heel concreet via de Pensioendienst de informatie kunnen verstrekken.

  Ludivine Dedonder:

  Vous dites vouloir changer leur comportement pour qu'ils travaillent plus, plus longtemps, pour gagner moins. Ce que je constate, en fait, c'est que ce gouvernement n'a que du mépris pour les travailleurs, en lieu et place de la reconnaissance et de la récompense. Ce que je constate, c'est que ce gouvernement avait promis 500 euros de plus aux travailleurs et qu'il auront, avec vos chiffres, 500 euros de moins.

  Cela fait 40 ans qu'on nous dit que les pensions sont impayables, et elles sont toujours payées. Le coût des pensions, vous le savez, augmentera de 1,8 % du PIB d'ici 2050. Cela représente 0,07 % par an. Ensuite il sera stable, puis diminuera.

  Oui, c'est un choix de société, un choix de récompense du travail que nous portons. Nous espérions que vous le porteriez aussi. Les personnes qui seront en rue espèrent aussi que vous le portiez.

  Kim De Witte:

  Mijnheer Ronse, mijnheer de minister, u zegt dat men moet ophouden de mensen iets wijs te maken. Er zijn echter opnieuw mooie voorbeelden gegeven van wat u de mensen zelf wijsmaakt. U stelde daarnet dat wij de kortste loopbanen van heel Europa hebben. Europa zegt nochtans dat de werkende mensen in ons land 38,5 jaar bijdragen voor hun pensioen, terwijl het Europees gemiddelde 36,3 jaar is. Wij hebben dus niet de kortste loopbanen. U verwart de zaken.

  Mijnheer de minister, ten tweede, u zegt dat de maatregel enkel geldt voor mensen die zeer laat op pensioen gaan. De Studiecommissie voor de Vergrijzing zegt echter dat werknemers die in 2040 op pensioen gaan, al 7 % verliezen.

  Dat betekent 100 euro minder op een gemiddeld pensioen van 1.523 euro, mijnheer de minister. Werknemers verliezen 7 %, ambtenaren verliezen 6 %.

  Tot slot, de pensioenen zijn betaalbaar als we de welvaart eerlijker verdelen.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, nous avons tous en tête au moins un prof qui a cru en nous quand nous étions à l'école et qui a façonné une partie de ce que nous sommes. Je trouve incroyable qu'en étant tous passés par là, on choisisse de leur dire – et essayez de tous y penser! – "En plus de la dévalorisation de votre métier, des conditions difficiles qui l'accompagnent et des difficultés dans les premières années de votre carrière pendant lesquelles vous avez dû vous battre pour obtenir vos heures et être nommés, vous allez travailler plus longtemps pour une pension moindre." C'est dégoûtant et c'est une véritable trahison à l'égard de personnes qui ont déjà des carrières bien entamées et qui, à présent, ne peuvent pas changer la façon dont les cartes sont déjà distribuées. Monsieur le ministre, revoyez votre copie et allez chercher l'argent là où il se trouve, s'il vous plaît!

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, me geruststellen doet u niet. Geef toe, u weet het op dit moment niet, de Pensioendienst overigens ook niet, en de toekomstig gepensioneerden al zeker niet.

  Uw zogenaamde hervorming dreigt voor duizenden mensen uit te draaien op honderden euro minder per maand. Dat is een deel van de huur, dat is de water- en de energiefactuur off dat kleine extraatje dat men zich eindelijk wou permitteren.

  Dan kom ik tot uw communicatie. Via sociale media kondigt uw kabinet doodleuk aan dat u nog een beleidsadviseur Pensioenen zoekt die moet meewerken aan de pensioenhervorming van Arizona. Voor een hervorming die allang in het Parlement had moeten liggen, bent u nu nog altijd op zoek naar experts. Sorry, dat is waanzin!

  U bent in feite Lalieux 2.0, met beloften, vertraging, onduidelijkheid, en duizenden mensen in onzekerheid. Zo gaat men niet om met het pensioen van mensen. Dat is geen beleid meer. Het is geknoei op de kap van wie heel zijn leven keihard gewerkt heeft.

  Axel Ronse:

  De gemiddelde loopbaan in ons land duurt 34,5 jaar. Dat komt doordat zoveel mensen in ons land aan de dop of op de ziekenkas zitten, door onze lage activiteitsgraad.

  Als men denkt dat wij elk jaar 30 miljard euro – een bedrag dat stijgt door de vergrijzing – voor de pensioenen kunnen blijven betalen door met minder mensen te werken, met slogans als tax the rich of andere vorte slogans om mensen leugens wijs te maken, dan dwaalt men. Wie denkt dat we daarmee de pensioenen kunnen financieren, nodig ik uit om mee te gaan naar Wallonië, naar enkele centrumsteden die verdorie geen centen meer ontvangen voor hun lopende uitgaven. Dat betekent geen budget meer voor woon-zorgcentra, fini, onderhoud van straten, fini.

  Gaan we dat laten gebeuren met onze pensioenen? Zullen we tegen de mensen zeggen dat het fini is met hun pensioen? Nee. Dankzij Jan Jambon zullen we ervoor zorgen dat mensen ten minste nog een deftig pensioen behouden. Dank u, Jan.

  (…): (…)

  Voorzitter:

  Hij heeft uw naam toch niet genoemd? Hij heeft geen namen genoemd. (Tumult)

  Ik geef het woord aan de heer Boukili.

  Ik verzoek iedereen om het doorzichtig trucje om zichzelf extra spreektijd te geven, achterwege te laten, ook al wordt er maar al te graag op ingegaan.

  Persoonlijk feit

  Fait personnel

  Nabil Boukili:

  Monsieur le président, je tenais à réagir au petit cirque que M. Ronse vient de nous faire pour présenter la N-VA et M. Jambon comme les sauveurs des pensions.

  C’est pourtant la N-VA qui creuse le déficit des pensions. Le tax shift a coûté des milliards aux travailleurs. Vous avez créé ce trou-là pour faire des cadeaux aux grandes entreprises. Vos collègues du MR et vous-même devez supprimer ces cadeaux aux grandes entreprises.

  Monsieur Ronse, il faut taxer les plus riches. Mais vous préférez taxer les travailleurs via une augmentation de la TVA. Voilà votre politique!

  Si vous vous attaquez à nos pensions et à la classe travailleuse, c’est aussi pour financer votre course à l’armement demandée par M. Trump. Votre ministre Francken dit d’ailleurs lui-même que notre sécurité sociale est trop "obèse" et qu’il faut y puiser de l’argent pour acheter des F-35.

  Nous ne sommes pas d’accord avec ce projet de société. C’est pour cette raison que nous serons dans la rue avec les travailleurs les 24, 25 et 26 novembre, pour contrer votre politique antisociale.

  Axel Ronse:

  Mijnheer Boukili, ik ben blij dat u mij aanspreekt. Ik ben ook blij dat u hier bent en niet op de markt vliegtuigjes opblaast om te vergelijken. Tegen de mensen die nu gaan staken, zegt u dat wij 34 miljard uitgeven aan vliegtuigen en dat dit meer is dan dat er moet bijgepast worden bij de pensioenen. Wij passen nu al 30 miljard extra bij voor pensioenen. Mijnheer Boukili, hoeveel is 30 maal 5? Dat is 150 miljard. Dat is bijna vijf keer meer dan voor de aankoop van vliegtuigen .

  Wat zal er gebeuren als wij niets doen? Kent u de vergrijzing? Dat wil zeggen dat er minder mensen werken om het pensioen van meer mensen te betalen. U komt uit Wallonië. Er zijn daar gemeenten … Oh, u komt uit Brussel, oei. C’est encore pire à Bruxelles. Daar is 40 à 50 % van de mensen in de beroepsactieve leeftijd niet aan het werk.

  Wat gaat u de mensen blijven wijsmaken? Gaat u ze blijven meepakken naar de villawijken en hen zeggen "Les gens qui habitent là payeront votre pension. Si on supprime les avions militaires, votre pension sera payée"?

  Kunt u zich 's avonds in de spiegel bekijken et luidop zeggen dat u opkomt voor de werkende klasse die gaat travakken?

  "Jacqueline, qui a glissé sur le caca, ne doit pas travailler jusqu'à sa pension. Cela ne pose aucun souci." Wat zegt u dan? "Le chômage, si on est au pouvoir, sera de nouveau illimité. Pas de souci. Et ce sont les gens qui habitent dans les belles villas qui paieront les pensions!"

  Mijnheer Boukili, dat zijn sprookjes. Dat zijn even dwaze sprookjes als dat F-16- of F-35-vliegtuigje dat u opblaast. Weet u wat er met u zou gebeuren als u aan de macht komt? Heel onze pensioenfactuur zou letterlijk opgeblazen zijn. Ik blij dat Jan er is.

  Voorzitter:

  U bent blij dat hij er is, maar hij gaat vertrekken.

• Vraag: De gelijkgestelde periodes en de technische werkloosheid van vóór 2003 voor de pensioenberekening

  economie en werk

  De gelijkgestelde periodes en de technische werkloosheid van vóór 2003 voor de pensioenberekening
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 9 oktober 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de omstreden pensioenmalus die zieke, werkloze of zorgverlof nemende werknemers straffen zou door hun niet-gewerkte jaren retroactief niet gelijk te stellen, terwijl de benodigde gegevens ontbreken om rechtvaardig onderscheid te maken. Minister Jambon erkent het probleem maar stelt dat alternatieve databronnen (RIZIV, gezinssamenstelling) kunnen helpen, terwijl hij benadrukt dat *niet alle afwezigheid gelijk is* (bv. sabbatical vs. ziekte), maar concrete oplossingen ontbreken nog. De Witte kaart scherp aan dat de malus juist slachtoffers van ziekte, ongevallen of bevalling treft en dat zelf bewijs leveren via mypension.be onhaalbaar en chaotisch is, temeer de Pensioendienst de hervorming tegen 2027 niet kan implementeren. Kern: een onuitvoerbaar, onrechtvaardig systeem dat kwetsbaren straft zonder valide data.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, collega’s, deze regering beslist blijkbaar dat wij binnenkort zelf zullen moeten bewijzen dat we op het werk afwezig waren wegens ziekte, een bevalling, tijdelijke werkloosheid of zorgverlof. Zoals u weet, wil de regering een zware pensioenmalus invoeren, een forse boete voor mensen die niet tot 67 jaar kunnen werken omdat ze te vaak ziek of werkloos zijn geweest. U hebt daarover wel enkele toegevingen gedaan, mijnheer de minister. U hebt verklaard dat bevallingsverlof en tijdelijke werkloosheid zouden worden uitgesloten.

  Die gegevens bestaan echter gewoon niet, mijnheer de minister. De Federale Pensioendienst heeft die informatie niet geregistreerd. Dat is ook logisch. Waarom zouden ze noteren dat iemand afwezig was wegens kanker, een bevalling of een rugletsel? Men is dan immers afwezig buiten eigen wil. Ook of iemand volledig dan wel tijdelijk werkloos was, werd niet genoteerd. De betrokkenen waren afwezig buiten hun wil. Die gegevens bestaan niet. Niemand had uiteraard ook kunnen voorzien dat er een regering zou komen die retroactief zou beslissen dat reeds gewerkte jaren niet langer worden gelijkgesteld en een boete zou willen opleggen omdat iemand toen ziek was. Uiteraard bestaat die informatie niet, mijnheer de minister.

  Hoe zult u dat probleem oplossen? Zult u van de mensen eisen dat ze zelf die informatie opzoeken? Hebt u al eens naar mypension.be gesurft, mijnheer de minister? Dat platform is nu al een soep. En dan zouden mensen daar nog eens zelf gegevens aan moeten toevoegen? Dat is waanzin. Mijnheer de minister, hoe zult u dit concreet oplossen?

  Jan Jambon:

  Mijnheer De Witte, we weten allemaal dat ons pensioenstelsel gebaseerd is op de principes van solidariteit en rechtvaardigheid. Net daarom moeten we vandaag zorgvuldig omgaan met periodes uit het verleden waarin mensen niet hebben gewerkt, maar waarvan het motief niet meer bekend is. Soms ging het om zorgtaken en die willen we uiteraard blijven erkennen. Maar soms betrof het ook heel andere situaties, zoals een sabbatjaar, een wereldreis of gewoon een periode zonder werk.

  Het is voor ons vandaag jammer genoeg onmogelijk om met de gegevens die we binnen de pensioenadministratie hebben dat onderscheid te maken. Het zou niet eerlijk zijn om alle niet-gewerkte periodes zomaar gelijk te stellen met wie effectief gewerkt heeft of voor anderen heeft gezorgd. Dat zou het sociale karakter van de hervorming die we vandaag doorvoeren, ondergraven.

  Zoals bij elke hervorming duiken er ook hier praktische uitdagingen op bij de implementatie. Voor alle duidelijkheid: er is nog geen beslissing genomen, maar we onderzoeken verschillende pistes om de ontbrekende gegevens uit het verleden zo goed mogelijk te reconstrueren en te waarderen. Het klopt dat in de jaren tachtig en negentig – u verwees daar zelf ook naar – zorgverlof en bevallingsverlof vaak als ziekte werden ingevuld. Tijdelijke werkloosheid en moederschapsrust werden niet altijd apart geregistreerd. Binnen de overheid bestaan echter databronnen, zoals gegevens over gezinssamenstelling en over kinderen ten laste en RIZIV-databanken, die die leemtes kunnen helpen opvullen. Belangrijk is dat we er alles aan doen om de burger maximaal van deze bewijslast te ontzien.

  Er staat echter wel degelijk een artikel in de pensioenwet dat bepaalt dat burgers zelf bewijslast kunnen aanvoeren, mijnheer De Witte. Dat is het geval wanneer de pensioendienst, bij het doen van een voorstel van pensioendatum en -bedrag, geen kennis heeft van een bepaalde periode waarin iemand bijvoorbeeld in het buitenland heeft gewerkt (…)

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, laten we een kat een kat noemen. Het gaat hier niet over mensen die een wereldreis hebben gemaakt. De malus bestraft mensen die ziek zijn geweest, die kanker hebben gehad of een zwaar rugletsel hebben opgelopen. Hij bestraft mensen die een werkongeval of een beroepsziekte hebben gehad. Daardoor krijgen zij een malus. Dat is wat er in uw wetsontwerp staat, mijnheer de minister. Het gaat niet over mensen die een wereldreis maken, het gaat over die mensen. De Federale Pensioendienst zegt dat hij dat niet heeft geregistreerd. Hij heeft geen onderscheid gemaakt, het RIZIV evenmin. Er werd geen onderscheid gemaakt tussen bevallingsverlof en ziekte, tussen een kankerbehandeling en dergelijke meer. Die gegevens bestaan dus niet. Als u zegt dat mensen dat zelf moeten gaan opzoeken, dan is dat chaos. De Federale Pensioendienst zegt dat dat niet zal lukken voor oktober 2027. Hij kan die hervorming niet uitvoeren voor oktober 2027 (…)

• Vraag: De pensioendiefstal

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het vervroegd pensioen en de gevolgen van perioden van langdurige ziekte en moederschapsrust

  economie en werk

  De pensioendiefstal
  De pensioenhervorming
  Het vervroegd pensioen en de gevolgen van perioden van langdurige ziekte en moederschapsrust
  Financiële gevolgen van pensioenwijzigingen, -diefstal, vervroegd uittreden en loopbaanonderbrekingen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 18 september 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De pensioenhervorming met bonus-malussysteem stuit op felle kritiek omdat het kwetsbare groepen (langdurig zieken, laaggeschoolden, zorgverleners) onevenredig treft: zij riskeren tot 25% pensioenverlies door onvrijwillige loopbaanonderbrekingen (ziekte, mantelzorg), terwijl gelijkgestelde periodes (moederschapsverlof, palliatief verlof) pas onder druk werden meegerekend. Minister Jambon benadrukt dat de hervorming betaalbaarheid moet garanderen via een geleidelijke invoering (volledig effect pas over 15 jaar) en correcties voor ziekte, maar critici noemen de maatregelen onrechtvaardig (straffend voor wie vroeg startte in zware jobs) en intergenerationeel oneerlijk (jongeren betalen de rekening). De sociale onrust en desinformatie over de impact blijven groot, met een polarisatie tussen "noodzakelijke hervorming" (N-VA) en "elitaire strafmaatregel" (oppositie).

  Kim De Witte:

  "Moeten we bang zijn voor de pensioenmalus?" Dat is de cover van Knack van vandaag. Moeten we bang zijn voor de pensioenmalus, mijnheer de minister? Wat denkt u? U bent blijkbaar niet bang. Collega’s van de N-VA, moeten we bang zijn voor de pensioenmalus? U bent ook niet bang. Collega’s van Vooruit, moeten we bang zijn voor de pensioenmalus? U bent eveneens niet bang. Natuurlijk bent u niet bang, want hier blijven zitten tot 67 jaar is niet moeilijk. Ik begrijp dus dat u niet bang bent.

  Veel mensen zijn echter terecht bang voor de pensioenmalus. Een op de twee vrouwen en een op de vier mannen zouden immers met die malus kunnen worden geconfronteerd. Ze zouden tot een vierde van hun pensioen kunnen verliezen. Dat is enorm. Ik begrijp dus dat veel mensen bang zijn.

  Wij verzetten ons daarom vanaf dag één tegen die maatregel, omdat hij ingrijpend, onrechtvaardig en elitair is. Hij is onrechtvaardig en elitair omdat hij mensen die vroeg zijn begonnen te werken in een zwaar beroep straft, terwijl hij mensen die later begonnen te werken in een minder zwaar beroep beloont. Dat is niet aanvaardbaar.

  Onder druk van de sociale beweging heeft uw regering al stappen achteruit gezet. Tijdelijke werkloosheid hebt u terecht uit de malus geschrapt. Dat is terecht, want mensen kunnen daarvoor niet kiezen. Ook kortstondige periodes van ziekte hebt u geschrapt. Het probleem blijft echter bestaan bij de ernstige periodes van ziekte. Het gaat dan over mensen met kanker, reuma of peesproblemen.

  Mijnheer de minister, de ziektecorrectie die u wilt invoeren, is peanuts. Mensen die tot 67 jaar moeten werken, zouden dan slechts tot 66 jaar moeten werken. Zult u een echte ziektecorrectie invoeren en ziekte volledig gelijkstellen voor de berekening van de malus? Ik dank u.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, wij wachten met een visadempje op uw pensioenhervorming. U hervorming bevat een bonus-malussysteem dat pas binnen 15 jaar ten volle effect zal hebben. Dat betekent dat de huidige generatie gepensioneerden grotendeels wordt ontzien, terwijl de rekening wordt doorgeschoven naar de jongeren.

  Daarnaast was er in uw eerste ontwerp de onaanvaardbare uitsluiting van moederschapsrust bij het vervroegd pensioen na een loopbaan van 42 jaar. Zo zouden vrouwen per kind bijna een volledig jaar langer moeten werken om recht te hebben op vervroegd pensioen. Pas na zware publieke druk lijkt u nu terug te krabbelen. U zou dit rechtzetten, en dat is meer dan terecht. Wat echter met gelijkgestelde periodes, zoals vaderschapsverlof, pleegverlof of mantelzorg?

  Het rapport van het Rekenhof was bovendien ronduit vernietigend. De regering-De Wever zou de cijfers op orde zetten, maar niets is minder waar. Volgens het Rekenhof is uw hervorming zonder extra belastingen of uitzonderlijke maatregelen niet houdbaar, en dat terwijl de belastingdruk in België nu al tot de hoogste ter wereld behoort.

  Mijnheer de minister, u noemt uw pensioenmalus een motiverende maatregel. Wat met langdurig zieken, mantelzorgers en ouders die zorgen voor hun gezin? Zult u in uw hervorming rekening houden met deze kwetsbare groepen?

  Wanneer komt er duidelijkheid over het meetellen van alle gelijkgestelde periodes?

  Hoe garandeert u dat deze hervorming echt intergenerationeel rechtvaardig is en geen lege doos, die de betaalbaarheid en de haalbaarheid van ons pensioensysteem ondermijnt?

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, wat we vandaag doen, is ongezien; helaas geldt dat ook voor de pensioenuitgaven. We besteden jaarlijks 70 miljard euro aan pensioenen, waarvan 30 miljard euro telkens opnieuw moet worden bijgepast. Elk klein kind kan inzien dat dit op lange termijn onhoudbaar is. Als we willen dat wie elke dag hard werkt en veel belastingen betaalt, en wie na ons komt, later ook nog een pensioen heeft, moeten we nu hervormen.

  Collega De Witte spreekt over angst. Ik heb dezelfde angst als we niet zouden hervormen. Indien we niet hervormen, weet ik niet of we later nog een pensioen zullen hebben. Wat we nu doen, is noodzakelijk en u doet dat op een redelijke manier. Ik hoor dat er veel vraagstukken zijn. Wat we vandaag doen, is zeer redelijk. We houden rekening met moederschapsrust. We houden ook rekening met palliatief verlof. Periodes van gewaarborgd loon worden gelijkgesteld met gewerkte dagen. Wie langdurig ziek is en pas op 66 jaar met pensioen gaat, zal geen euro verliezen ten opzichte van vandaag. Er is helaas dagelijks gigantisch veel desinformatie over een thema dat voor iedereen van groot belang is.

  Mijnheer de minister, onze fractie heeft eigenlijk maar één vraag voor u: zet door met uw hervorming en doe dat op een redelijke manier, zoals u elke dag opnieuw doet. Er is immers een oorverdovende, stilzwijgende meerderheid die u elke dag opnieuw steunt.

  Jan Jambon:

  Beste collega's, mevrouw Samyn, u hebt gevraagd wanneer er eindelijk duidelijkheid zal worden geschapen. In het zomerakkoord hebben we de eerste lezing van de pensioenhervorming gedaan. De wettelijk verplichte sociale concertatie is momenteel bezig. Hierna gaat het dossier terug naar de regering voor een tweede lezing. Daarna moet het advies van de Raad van State worden ingewonnen. Vervolgens komt het dossier opnieuw naar de regering voor een derde lezing. Daarna zal het naar het Parlement worden gebracht. Dan zult u volledige inzage hebben, tot in alle details, en dan zullen we de pensioenhervorming in de commissie kunnen bespreken. We hebben al vaak over de pensioenhervorming gedebatteerd.

  Mijnheer De Witte, ik stel vast dat N-VA-fractievoorzitter Ronse u op ManiFiesta niet heeft kunnen overtuigen, in tegenstelling tot collega De Wever, die bij de MR wel indruk heeft kunnen maken. Hij zal dus nog een tweede poging moeten ondernemen. Alle gekheid op een stokje, dit is een belangrijk onderwerp. Het gaat om de verhouding tussen langdurige ziekte en het bonus-malussysteem.

  Het bonus-malussysteem heeft betrekking op mensen die minder lang werken dan de wettelijke pensioenleeftijd. Dat hoeft niet noodzakelijk 66 of straks 67 jaar te zijn. Mensen die 42 tot 44 jaar hebben gewerkt kunnen onder bepaalde voorwaarden vervroegd met pensioen blijven gaan. Wie nog vroeger met pensioen gaat, zal een deel van het pensioen moeten inleveren. Daarbij worden een heel aantal gelijkgestelde periodes in aanmerking genomen.

  Wat de langdurig zieken betreft: omdat men minstens 35 jaar moet hebben gewerkt, is het bijvoorbeeld in het stelsel van 42 jaar mogelijk om op 60 jaar met pensioen te gaan, zelfs na een langdurige ziekte van zeven jaar. Dat vormt geen enkel probleem. Voor een langere ziekteperiode hebben we reeds een correctie ingevoerd: de periode die men langer moet werken, zal worden aangepast in functie van de duur van de ziekte. Dat is een van de basisprincipes van onze hervorming, de pensioenen in lijn brengen met de periode waarin men effectief heeft gewerkt. Daar gaat het over. We voeren dus die ziektecorrectie door.

  Mevrouw Samyn, periodes van tijdelijke werkloosheid en alle zorgverloven, zoals moederschapsrust, ouderschapsverlof, palliatief verlof enzovoorts, worden in ons voorstel gelijkgesteld met gewerkte periodes, ook in het bonus-malussysteem. Dat betekent dat ook deeltijds werkende vrouwen of mannen die zorg hebben opgenomen voor hun kinderen of andere gezinsleden, zonder malus vervroegd met pensioen kunnen gaan. Dat geldt ook voor tijdelijke werkloosheid.

  U sprak ook over het budgettaire plaatje. Ik heb dat eigenlijk niet zo goed begrepen, want de Vergrijzingscommissie heeft de pensioenhervorming die wij hebben voorgesteld, doorgerekend. Wat wij vooropgesteld hebben in het regeerakkoord, namelijk dat we met de pensioenhervorming nog tijdens deze legislatuur rond de 2,4 miljard euro zouden besparen, is bevestigd. Die delta loopt in de jaren na de legislatuur nog verder op. Met deze pensioenhervorming realiseren we dus twee zaken. We zorgen ervoor dat de pensioenen op de lange termijn betaalbaar blijven en we zorgen ervoor dat het budgettaire plaatje iets minder uitdagend is. Dat is werk voor de volgende weken.

  Kim De Witte:

  Mevrouw Demesmaeker, met één ding ben ik het eens: er is heel veel desinformatie over onze pensioenen.

  Mijnheer de minister, u hebt nu net weer het voorbeeld gegeven. U zegt dat men 7 jaar ziek kan zijn.

  Wel, ik geef een concreet voorbeeld van een poetsvrouw die 32 jaar voltijds en 10 jaar halftijds gewerkt heeft. In die 10 jaar was ze 8 keer 2 weken ziek. Wel, zij krijgt de malus. Ze is vier maanden ziek geweest: 8 keer 2 weken.

  Jan Jambon:

  Hoeveel langer moet ze werken om die malus te vermijden?

  Kim De Witte:

  Maar ze kan niet langer werken, dat is net het punt. Als men als poetsvrouw 32 jaar voltijds gewerkt heeft en daarna nog 10 jaar halftijds, dan is men opgewerkt. Dat is het punt. U zegt dat men dan nog 3 jaar verder moet werken om dat op te lossen, maar dat lukt niet.

  Mensen kiezen er niet voor, mijnheer de minister, om ziek te zijn. Men kiest daar niet voor. Ik ben liever 5 jaar aan het werken dan 5 jaar aan het vechten tegen kanker. U bestraft mensen die ziek zijn. Onze sociale zekerheid moet hen beschermen.

  Ellen Samyn:

  In plaats van te motiveren, straft u af en raakt u bovendien aan het pensioen van de gewone Vlaming. Vlaanderen heeft met een werkzaamheidsgraad van 80 % nochtans geen pensioenprobleem. U weet waar het probleem ligt. Dat ligt al decennialang in Wallonië. De huidige asociale regering schuift niettemin de factuur door naar wie wel bijdraagt, namelijk naar de Vlaming.

  Mijnheer de minister, dan is er nog de uitsluiting van moederschapsverlof in uw eerste ontwerp. Waar zat u met uw gedachten? Welke boodschap geeft u aan vrouwen die werk en gezin combineren? Krijgen zij de boodschap dat zij worden gestraft omdat zij kinderen krijgen? Moederschap is geen vakantie. Net als vaderschap, pleegzorg of mantelzorg betekent moederschap keiharde inzet met maatschappelijke waarde.

  Het Vlaams Belang wil geen lege hervormingsdoos die jongeren en gezinnen treft, maar een rechtvaardig systeem dat inzet beloont en zorgzaamheid erkent. Stop met straffen en begin met waarderen.

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Mijnheer De Witte, ik heb voor u nog een vraag, in verband met het voorbeeld dat u gaf. Ik stel me echter de volgende vraag. Stel dat mevrouw opnieuw kan gaan werken. Wat is er dan mis mee om haar opnieuw te laten gaan werken, als zij dat kan? Als zij dat niet kan, kan zij naar het RIZIV stappen en een uitkering krijgen. Dan blijft ze in ziekteverlof en zal na de leeftijd van 66 jaar met pensioen kunnen gaan en daarbij geen euro verliezen.

• Vraag: De billijkheid van de pensioenhervorming

  economie en werk

  De billijkheid van de pensioenhervorming
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 22 mei 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kim De Witte (PVDA) bekritiseert de minimale pensioenhervorming voor parlementariërs (van 11 naar 12 jaar voor een vol pensioen) als cosmetisch, terwijl gewone werknemers 300 euro verliezen door malussen en hun gemiddelde pensioen (€1.500) een van de laagste in West-Europa blijft. Minister Jan Jambon wijst erop dat het parlement zelf over deze regeling beslist (inclusief PVDA in het Bureau) en benadrukt harmonisatie (aanpassing aan effectieve loopbaan en bijdrage van hoge pensioenen), maar De Witte ontkracht dit: er zijn geen concrete verbeteringen voor werknemers, alleen symbolische aanpassingen voor elitepensioenen.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, mijn vraag heeft een andere draagwijdte dan die van de vorige spreker, maar ze gaat over hetzelfde thema, namelijk het pensioen van de parlementairen. Zoals u weet trekken wij met de PVDA al tien jaar aan de alarmbel om te zeggen dat de privileges van de parlementairen moeten verdwijnen. Pensioen op 55 jaar, de graaipensioenen, de resterende privileges: we hebben al die feiten onthuld en stap voor stap zijn ze aangepakt.

  Gisteren las ik van minister Theo Francken op Facebook echter een opmerkelijk citaat dat mij de wenkbrauwen deed fronsen. Ik ga het voorlezen: "Het pensioenstelsel van de parlementairen was veel te riant. We trekken het nu gelijk met dat van de rest van de bevolking."

  Collega's, het pensioen was veel te riant en we trekken het nu gelijk met dat van de rest van de bevolking. Weet u hoeveel jaar u hier moet zitten om evenveel pensioen op te bouwen als een werknemer op heel zijn loopbaan? Dat is 11 jaar. Weet u hoeveel jaar u hier gaat moeten zitten met jullie nieuwe systeem om evenveel pensioen op te bouwen als een werknemer over heel zijn loopbaan? Dat wordt 12 jaar. Er komt één jaartje bij. Wauw, één jaartje.

  Collega's, parlementairen zullen nog altijd een mooi pensioen opbouwen van 4.000, 5.000, 6.000 of 7.000 euro per maand. Die hervorming verandert daar niks aan. De hervorming die jullie doorvoeren voor de werknemers verandert daarentegen wel veel. Die gaat ervoor zorgen dat die mensen een pensioenmalus krijgen en 300 euro verliezen.

  Mijnheer de minister, vindt u dat het pensioenstelsel van de parlementairen nu gelijkgeschakeld wordt? (…)

  Voorzitter:

  Ik ben erg blij met uw ambitieuze vraag, want u plant hier 45 jaar te zitten. U bent ook welkom om die periode vol te maken.

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer De Witte, we zijn het over veel zaken oneens, maar ik waardeer u als een bijzonder beslagen parlementslid, zeker als het over pensioenen gaat. U weet ongetwijfeld dat de pensioenregeling van de parlementsleden geen regeringsaangelegenheid maar een aangelegenheid voor het Parlement is.

  U weet ongetwijfeld ook dat de regering de pensioenhervorming aan het Parlement heeft overgemaakt, met de vraag om ze te aligneren. U weet ongetwijfeld ook dat uw partij deel uitmaakt van het Bureau, dat daarover beslist. Dat Bureau, democratisch samengesteld, heeft woensdag ter zake een beslissing genomen. U en uw partij maken daar deel van uit. De regering heeft daar als uitvoerende macht niet veel commentaar aan toe te voegen. Jullie, u incluis, hebben beslist over uw eigen pensioenen, een pensioen waarvan u trouwens zelf ook zult genieten. U hebt dat samen beslist.

  Wat de rechtvaardigheid betreft, weet u allemaal dat ons pensioensysteem op drie pijlers gebaseerd is, ten eerste de harmonisatie van de verschillende stelsels, ten tweede het in lijn brengen van de pensioenen met de effectief tewerkgestelde periodes en ten derde een bijdrage van de hoogste pensioenen. Dat geldt dus ook voor de pensioenen van de parlementsleden en zeker en vast ook voor de pensioenen van de ministers. Mijnheer Dedecker, dat geldt bijgevolg ook voor de pensioenen van de Europese functionarissen.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het klopt dat het Parlement over die pensioenregeling beslist. Het gaat om de pensioenen van parlementsleden en ministers. Niettemin wil ik even terugkomen op het woord 'harmonisatie' dat u graag en vaak gebruikt. Harmonisatie, zoals ik dat begrijp, betekent dat de hoogste pensioenen wat dalen en de laagste wat stijgen. Welke maatregelen uit het regeerakkoord gaan de pensioenen van gewone werknemers nu verbeteren? Ik heb het regeerakkoord al vaak gelezen, ook het gedeelte over de pensioenen. Welke maatregelen verbeteren het pensioen van de gewone werknemer? Dat pensioen bedraagt gemiddeld 1.500 euro en is een van de laagste in West-Europa. Een bedrag van 1.500 euro netto is het gemiddelde pensioen van een werknemer in ons land. Welke maatregelen verbeteren dat pensioenbedrag? Ik zie ze niet. Ik zie inderdaad een minimale maatregel voor het pensioen van parlementsleden. In plaats van 11 jaar wordt het 12 jaar: bravo, bravo. Voor de werknemers zie ik echter niets. Wij zullen daarover dus blijven tussenkomen en de pensioenen van die werknemers (…)

• Vraag: De uitholling van de landingsbanen

  economie en werk

  De uitholling van de landingsbanen
  

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  

  op 30 april 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kim De Witte kritiseert de afschaffing van landingsbanen voor 70% van de werknemers (vooral 55-plussers in zware beroepen), wat hun werkbaarheid en gezondheid ondermijnt, terwijl de regering hen juist langer laat werken. Minister Clarinval bevestigt dat de toegang vanaf 60 jaar wordt (met uitzonderingen voor zware jobs/35 jaar loopbaan), maar behoudt bestaande uitzonderingen onder strengere voorwaarden, met evaluatie na adviezen van sociale partners. De Witte wijst op tegenstrijdigheden in de coalitie: Vooruit claimt de banen "gered" te hebben, maar het KB schaft uitkeringen voor <60-jarigen af en kort pensioenen, wat volgens hem tot meer langdurige ziekte leidt. Clarinval ontwijkt of er overleg met coalitiepartners was en belooft enkel herziening na feedback.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, zeven werknemers op tien hebben geen recht meer op een landingsbaan in ons land. Dat is wat jullie in jullie regeerakkoord beslist hebben. Voor heel veel oudere werknemers is dat een ramp, mijnheer de minister. Gisteren kwamen weer duizenden mensen op straat tegen jullie afbraakbeleid.

  Ik heb daar gesproken met 55-plussers uit de bouw. Zij zeggen: Kim, wij hebben die landingsbanen nodig om het werk werkbaar te maken. Wij werken vroege uren, wij doen zware arbeid, wij werken in de kou. Zo'n landingsbaan, een dag per week of twee halve dagen per week, kan het ritme breken.

  Wat doen jullie? Weg ermee. Weg met de landingsbanen. Zeven mensen op tien hebben geen toegang meer. Bovendien pakt men van de mensen die wel toegang hebben een deel van de kleine compensatie af die ze krijgen en pakt men een stuk van hun pensioen.

  Mijnheer de minister, waar is de logica? Men verplicht mensen om langer te werken, maar de enige concrete maatregel die dat doenbaar maakt voor werknemers met een zwaar beroep schaft men af. Dat is gewoon absurd. Ik snap de logica van dat beleid niet. U gaat zelfs verder dan het regeerakkoord. U zegt: we gaan de uitkeringen van de mensen tussen 55 en 60 jaar volledig schrappen. De beperkte compensatie die zij krijgen, wordt volledig geschrapt. Dat gaat zelfs verder dan het regeerakkoord.

  Mijnheer de minister, gaat u dat doen? Gebeurt dat in overleg met uw coalitiepartners?

  David Clarinval:

  Dank u mijnheer De Witte. Madame Thémont, j'attire votre attention car je vais répondre à une de vos nombreuses questions dans cette réponse-ci. Ainsi, vous pourrez mieux orienter vos questions la prochaine fois.

  We hebben kennisgenomen van deze situatie. De algemene toegangsvoorwaarde voor de onderbrekingsuitkering voor landingsbanen is nu vastgelegd op de leeftijd van 60 jaar, voor mensen met een beroepsverleden van 25 jaar. Er bestaan vandaag echter al uitzonderingen die het mogelijk maken deze uitkering te krijgen vanaf de leeftijd van 55 jaar, bijvoorbeeld in het geval van een zwaar beroep, nachtwerk of in het kader van een herstructureringsplan. Er bestaat bovendien ook al een specifieke uitzondering voor werknemers van 55 jaar en ouder die een beroepsverleden van 35 jaar kunnen aantonen.

  In het algemeen bestaat ons doel erin de huidige loopbaanvoorwaarde om een landingsbaan te krijgen conform het regeerakkoord te verhogen. De huidige uitzonderingen zouden behouden kunnen blijven, voor zover ze voldoen aan het verhoogde aantal loopbaanjaren.

  Het ontwerp van koninklijk besluit is voor advies voorgelegd aan de sociale partners en aan de Raad van State. We zullen de situatie opnieuw evalueren in het licht van deze adviezen. Ik zal bijzondere aandacht besteden aan dit punt, dat belangrijk is voor mij.

  Kim De Witte:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de minister. Als ik u goed begrijp, is er dus geen overleg geweest met de coalitiepartners? U hebt niet geantwoord op die vraag. Ik lees wat Conner Rousseau van Vooruit zegt in De Tijd . Hij zegt daar: "Wij hebben de landingsbanen gered." Dit weekend in De Tijd : "Wij hebben de landingsbanen gered." Volgens wat er in uw koninklijk besluit staat, heeft hij echter niets gered. Mensen jonger dan 60 jaar krijgen bij een landingsbaan geen uitkering meer. Dat is wat in het koninklijk besluit staat, geen uitkering meer. Hij zegt nu dat het herbekeken zal worden. Hij gaat het herbekijken. Ten tweede, de kleine hoeveelheid mensen die nog in een landingsbaan kan stappen, zal pensioen verliezen. Ze zullen sowieso een deel van hun uitkering verliezen. Dat is wat u zegt. Een deel van de uitkering wordt geschrapt en ze zullen pensioen verliezen. Welnu, ik zeg u dat u vooral meer langdurig zieken gaat krijgen. Dat is geen besparing, dat is een ramp voor de oudere mensen in ons land.

• Vraag: De pensioenhervorming

  economie en werk

  De pensioenhervorming
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 13 februari 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kim De Witte kaart aan dat pensioenhervormingen (twee jaar langer werken, malus tot 400€/maand verlies) zware gevolgen hebben voor kleuterjuf, verpleegsters, metaalarbeiders en andere sleutelberoepen, vaak door ziekte, deeltijds werk of gedwongen werkloosheid, terwijl minister Jambon benadrukt dat hervorming noodzakelijk is voor de toekomstige betaalbaarheid en harmonisatie van stelsels, met pensioenen gebaseerd op effectief gewerkte jaren. De Witte weerlegt dat 1 op 3 mensen geraakt wordt (geen uitschieters) en dat jongeren geen vertrouwen hebben in de "redding", maar juist afbraak zien, terwijl Jambon vasthoudt aan het verzekeringsprincipe—al klopt zijn data over gelijkgestelde periodes niet.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, ik ben vanochtend mee gaan betogen en ik heb veel mensen gezien die boos zijn over wat u wilt doen met hun pensioen.

  Ik heb een kleuterjuffrouw gesproken die al 30 jaar voor de klas staat, met 20 kleuters, van 's ochtends tot 's avonds. Vroeger kon zij na 40 jaar hard werken op pensioen gaan. Nu zal zij door de maatregelen die u wilt nemen twee jaar langer moeten werken en 450 euro aan pensioen verliezen. Ik heb een verpleegster gesproken die al 22 jaar werkt, ze heeft een zware burn-out gehad en ze is nadien halftijds gaan werken. Door uw malus zal ze 20 % van haar pensioen verliezen als ze stopt op 63 jaar. Het gaat om 20 % op een pensioentje van 1 800 euro. Dat is 360 euro pensioen minder per maand. Ik heb metaalarbeiders gesproken die veel tijdelijke werkloosheid hebben gekend, volledig buiten hun wil om. Door uw maatregelen verliezen zij 200 euro pensioen per maand. Mijnheer de minister, ik heb militairen gesproken, brandweermannen en huishoudhulpen. Ze vragen zich allemaal af in welke bubbel u leeft en zeggen dat ze niet kunnen werken tot 67 jaar. Het betreft allemaal mensen die ons land doen draaien. Zij zorgen voor onze welvaart.

  Vindt u het normaal dat mensen die ernstig ziek geweest zijn, die deeltijds gewerkt hebben, die economisch werkloos geweest zijn, buiten hun wil om tot 400 euro pensioen verliezen per maand?

  Jan Jambon:

  Mijnheer De Witte, u zult natuurlijk niet nalaten om casuïstiek te vinden met de extreemste gevolgen. Ik heb gisteren de sociale partners ontmoet, niet op de betoging vanochtend, maar gisteren rond de tafel. Wij hebben een constructief gesprek gehad. We hebben de sociale partners de hand gereikt om samen de hervormingsagenda die we afgesproken hebben als regering gestalte te geven.

  De hervormingsagenda, specifiek voor de pensioenen, is een noodzakelijke hervorming. We zijn niet alleen verantwoording verschuldigd aan het Parlement, we zijn ook verantwoording verschuldigd aan de generaties die na ons komen. Het is onze verantwoordelijkheid, de verantwoordelijkheid van deze generatie van politici, om ervoor te zorgen dat het monument van de sociale zekerheid en van ons pensioenstelsel morgen nog in staat is om pensioenen uit te betalen aan onze kinderen en onze kleinkinderen. Ook dat is de verantwoordelijkheid van politici van vandaag. We gaan het pensioensysteem dus hervormen en wel met een aantal pijlers.

  De eerste pijler is de harmonisatie tussen de verschillende stelsels. Ik kan de verschillen tussen de ambtenarenpensioenen, de pensioenen in de privé en de pensioenen van d zelfstandigen niet meer uitgelegd krijgen anno 2025. We zullen dat harmoniseren.

  Ik kan het niet meer verantwoorden dat we volledige pensioenen uitbetalen aan mensen die gemiddeld een derde van hun loopbaan niet gewerkt hebben. We zullen de pensioenen inderdaad veel meer in overeenstemming brengen met de effectief gewerkte prestaties. Het verzekeringsprincipe stelt dat wie bijdraagt aan de pensioenen een goed pensioen zal ontvangen. We zullen daarin gelijkgestelde periodes definiëren waarbij we rekening houden met een aantal factoren die we als maatschappij willen ondersteunen, maar de hervorming die we vandaag ter hand nemen (…)

  Voorzitter:

  Mijnheer Jambon, uw twee minuten zijn al even verstreken.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, ten eerste hebt u het over casuïstiek. Een op drie mensen riskeert pensioen te verliezen door de malus. Dat zijn niet mijn cijfers, maar de cijfers van de Federale Pensioendienst. Een op drie, dat is geen casuïstiek, dat is een heel grote groep mensen. Ten tweede stelt u dat u het pensioen zult redden voor de jongeren. Ik heb vandaag veel jongeren gezien op de betoging. Weet u wat ze vertelden? U redt helemaal niks, u breekt gewoon het wettelijk pensioen af. Dat is een makkelijke redding. U breekt het pensioen af. De grootste slachtoffers zijn de jongeren. Mijnheer de minister, u hebt het over het verzekeringsprincipe. Het betreft hier echter een sociale verzekering. De sociale zekerheid is een sociale verzekering. Er zijn inderdaad gelijkgestelde periodes. Ik raad u aan om uw dossier nog eens goed te bekijken. U geeft hier immers cijfers over de gelijkgestelde periodes van tien jaar geleden. Sinds het SWT is afgebouwd, is het immers helemaal niet meer één op drie. De gelijkgestelde periodes zijn veel lager. Wij verdedigen inderdaad dat er solidariteit (…)

• Vraag: De aantrekkelijkheid van het beroep van politieagent

  Vraag: Het politieprotest

  veiligheid, justitie en defensie

  De aantrekkelijkheid van het beroep van politieagent
  Het politieprotest
  Beeldvorming van politiewerk summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Binnenlandse Zaken)
  

  op 30 januari 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Frank Troosters en Kim De Witte bekritiseren dat de plannen voor een "arizonaregering" het politiestatuut en pensioenen aantasten, waardoor agenten boos betogen omdat ze langer moeten werken voor minder pensioen, terwijl eerdere regeringsbeloftes over uitzonderingen voor zware beroepen volgens hen systematisch gebroken werden. Annelies Verlinden erkent de bezorgdheden en benadrukt dat ze in de onderhandelingen strijdt voor een rechtvaardig pensioen en aantrekkelijke loopbaan, wijzend op eerdere investeringen zoals loonsverhogingen en carrièreversnelling, maar kan nog geen concrete toezeggingen doen omdat de gesprekken lopen. Troosters blijft sceptisch en eist meer respect, middelen en daadkracht na jaren leeg beloftebeleid, terwijl De Witte de bewering dat pensioenen "onbetaalbaar" zijn weerlegt met cijfers en pleit voor een eerlijkere welvaartsverdeling in plaats van bezuinigingen.

  Frank Troosters:

  Mevrouw de minister, toen vanmorgen niet u maar uw collega's wakker werden op een legerbedje in de Koninklijke Militaire School na de nachtelijke onderhandelingen, was de politie aan het betogen in Brussel. De betogers trokken van het centraal station via de Koningsstraat naar het hoofdkwartier van de N-VA, van formateur Bart de Wever, die hardnekkig België tracht te redden en een arizonaregering op de been probeert te brengen.

  De politieagenten waren ongerust en boos. Ze zeiden zelf met verstomming te zijn geslagen over de plannen van de mogelijke arizonaregering. Ze vinden het een regelrechte aanslag op hun statuut en op de aantrekkelijkheid van de loopbaan bij de politie.

  Als minister van Binnenlandse Zaken, verantwoordelijk voor de politie, weet u als geen ander hoe hard de politie zich dag in dag uit moet inspannen, soms in heel moeilijke omstandigheden, om de veiligheid van alles en iedereen te garanderen. U weet ook dat de vivaldiregering erin geslaagd is om in de vorige legislatuur een aantal beloften aan die politieagenten te verbreken. Zij waren dus boos en ongerust en daarin kan ik hun perfect volgen.

  Het was zelfs een onderwerp in de aanloop naar de verkiezingen. Veel politici hadden de mond vol over het terug aantrekkelijker maken van die loopbaan bij de politie. Er is zelfs nog geen regering of die beloften dreigen allemaal al terug in de vergeethoek terecht te komen.

  Mevrouw de minister, u bent nog steeds minister van Binnenlandse Zaken, bevoegd voor de politie. U neemt ook deel aan de gesprekken voor de arizonaregering. Ik begrijp dat uw partij zeker van een volgende regering deel zal uitmaken. Ik kan dus niemand geschikter dan u vinden om mijn vraag te stellen. Wat zal er nu eigenlijk gebeuren met het statuut en met het aantrekkelijker maken van een loopbaan bij de politie in de toekomst?

  Kim De Witte:

  Mevrouw de minister, vandaag kwamen de politiemensen op straat. Ze zijn boos omdat ze langer moeten werken voor minder pensioen.

  Ik begrijp die boosheid volledig, want u schendt uw beloftes keer op keer. Ik heb een lijstje opgesteld van de afgelopen jaren. In 2014 stond in elk verkiezingsprogramma dat we de pensioenleeftijd niet tot 67 jaar zouden optrekken. Een paar maanden later werd het werken tot 67 jaar. In 2015 zeiden Frank Vandenbroucke en de regering in koor dat geen zinnig mens eraan denkt om iedereen tot zijn 67ste te laten werken, want dat er uitzonderingen zouden komen voor de zware beroepen. Wat zien we tien jaar later? Geen uitzonderingen. In 2019 zeiden de collega's van Vooruit dat ze niet in een regering zouden stappen als de pensioenleeftijd op 67 jaar behouden zou blijven. Even later maakten ze deel uit van de regering. In 2024 werd gezegd dat men niet aan de verworven rechten zou raken, maar als we uw plannen goed lezen, wordt er wél aan de verworven rechten van heel veel mensen geraakt, behalve aan die van de ministers en de parlementsleden. Dáár gaan we niet aan komen, dát zijn verworven rechten.

  Mevrouw de minister, het is dat soort pensioenbedrog dat de mensen niet meer pikken. Ze zeggen dat het genoeg is geweest. Voor u is het misschien geen probleem om te werken tot 67 jaar, om hier te zitten voor 7 tot 10.000 euro per maand, maar voor de meeste mensen is dat wel een probleem.

  Wat zult u doen met de eisen van de politiemensen? Zult u nu eindelijk zorgen voor een regeling voor de zware beroepen?

  Annelies Verlinden:

  Collega’s, de door de erkende politievakbonden geuite bezorgdheden van de politiemensen over hun loopbaan zijn mij bekend en ik neem die zoals steeds erg ter harte.

  In het kader van de lopende regeringsonderhandelingen werden een aantal maatregelen voorgesteld over de pensionering van het overheidspersoneel, waaronder ook de politie. Deze voorstellen geven aanleiding tot grote bezorgdheden. In het bijzonder gaat het over de eindeloopbaanregeling en het pensioenbedrag van de ambtenaren, wat uiteraard ook een impact heeft op de politiemedewerkers. De onderhandelingen lopen nog steeds, al hoop ik samen met u dat die niet meer al te lang zullen duren. Ik kan echter niet vooruitlopen op het uiteindelijke akkoord.

  Aan de onderhandelingstafel verdedigen wij overtuigd de belangen van de overheidsmedewerkers, waaronder ook die van het veiligheidspersoneel en die van de politiemensen. Zij hebben immers ook recht op een rechtvaardig en correct pensioen na een toegewijde carrière in het teken van de veiligheid van ons land. Daarbij moeten we ook afspraken uit het verleden in aanmerking nemen. We zullen de strijd voor een goed pensioen in de komende uren verderzetten. Ik zal in de toekomst deze zorgen ook ter harte blijven nemen. Ik begrijp de ongerustheid. Niet alleen de vakorganisaties, maar ook de politietop gaven mij eerder al aan dat de ongerustheid naar aanleiding van de publieke discussies over de voorlopige pensioenvoorstellen ervoor zouden kunnen zorgen dat een aantal personeelsleden, voornamelijk leidinggevenden, op korte termijn vroeger dan oorspronkelijk gepland op pensioen zouden gaan. Ook daarom moeten we daarover goede en verdedigbare oplossingen uitwerken.

  Ik geloof in het huidig model van de geïntegreerde politie dat gestructureerd is op twee niveaus. Die organisatie omvat mijns inziens een versterkte federale politie die gespecialiseerde politieopdrachten uitvoert en die in staat is haar verantwoordelijkheden op het vlak van geïntegreerde operaties beter op te nemen. Het is een federale politie die we verdedigen en uitdrukkelijk bevestigen en waarin we blijven investeren, in het belang van de veiligheid van ons land. Daarnaast moeten we uiteraard ook investeren in performante lokale politiezones die de basispolitiezorg overal in het land op een kwalitatieve en gelijkwaardige manier kunnen verzekeren. We hebben de politie de afgelopen legislatuur al aanzienlijk versterkt. Het spreekt voor zich dat, als we de veiligheid en een sterke politie in ons land willen waarborgen, we ervoor moeten zorgen dat de loopbaan van politiemedewerkers aantrekkelijk en verdienstelijk is en dat de vele inspanningen en de persoonlijke inzet naar waarde worden geschat.

  Om die reden is er de afgelopen legislatuur dan ook fors geïnvesteerd in betere loonvoorwaarden voor onze politiemedewerkers. Zo was er een weddeverhoging, de eerste sinds de politiehervorming begin jaren 2000. Er kwamen maaltijdcheques en een verhoging, er kwam een vergoeding voor administratieve personeelsleden die thuiswerk kunnen doen en er is de mogelijkheid om sneller carrière te maken, wat ook betekent dat politiemensen sneller in een hogere weddeschaal terecht kunnen komen.

  Ik onderschrijf samen met u dat voor de volgende legislatuur de aantrekkelijkheid van het beroep van politiemedewerker een blijvend aandachtspunt moet zijn en dat er moet worden gezocht naar manieren om het beroep aantrekkelijker te houden en toekomstgericht in te vullen. Voor mij hoort daar, onbetwistbaar, een rechtvaardige en aantrekkelijke pensioenregeling bij.

  Frank Troosters:

  Mevrouw de minister, ik hoor al zes jaar dat men begrip heeft voor de bezorgdheden van de politie, maar daar hebben ze tot nu toe weinig aan gehad. We weten dat het een heel zware job is door de wisselende uren, het dag- en nachtwerk, de fysiek zware arbeid en het blootstaan aan een verhoogd veiligheidsrisico. Er is ook de mentale belasting en de toenemende agressiviteit en criminaliteit in onze samenleving, zowel tegenover mensen en hulpverleners als tegenover de politie.

  Ik kan hun onrust, hun onbegrip en hun actie van deze morgen volledig volgen en begrijpen. Het Vlaams Belang vraagt opnieuw om te investeren in meer mensen en middelen, maar vooral om meer respect te betuigen voor onze politiemensen. Maak daar eindelijk werk van.

  Kim De Witte:

  Mevrouw de minister, uw antwoord is hallucinant. De politiemensen komen op straat, omdat zij niet langer willen werken voor minder pensioen. Dat is hun punt en u gaat daar volledig aan voorbij. U geeft aan dat u ervoor zal zorgen dat het beroep aantrekkelijker wordt. U weet echter dat er momenteel al een probleem is om voldoende politiemensen te vinden. Wat zult u doen om op hun vraag in te gaan? Collega’s, ik wil nog even ingaan op het punt dat er moet worden hervormd, omdat het onbetaalbaar is. Dat is wat de arizonacoalitie in aanmaak zegt, de pensioenen zouden onbetaalbaar zijn. Weet u wat wij vandaag betalen voor onze pensioenen? Dat is 11,2 % van ons bruto binnenlands product. Er zijn zes West-Europese landen die meer betalen. In de toekomst, namelijk in 2070, zouden wij volgens de Studiecommissie voor de Vergrijzing 13,7 % betalen. Dat is wat Frankrijk en Finland vandaag al betalen. Hoe kunnen onze pensioenen dan onbetaalbaar zijn? De pensioenen zijn betaalbaar als wij de welvaart eerlijker verdelen. Mijn vraag is om dat te doen.

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Kim De Witte als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Voorstel van resolutie over het veiligstellen van het inkomen van ouders van kinderen met een handicap (1330/2)

  }

  Voorstel van resolutie over het veiligstellen van het inkomen van ouders van kinderen met een handicap (1330/2)

  Bekijk dossier 1330

Stemmingen

Recente stemmingen van Kim De Witte in de plenaire vergadering.

Commissies

Kim De Witte is lid van de volgende commissies.