Kamerlid Koen Van den Heuvel (cd&v)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Koen Van den Heuvel in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De vakantie, de relance en de begroting

  Vraag: De competitiviteit en de groei van de farmasector

  gezondheid en welzijn

  De vakantie, de relance en de begroting
  De competitiviteit en de groei van de farmasector
  De vakantie, relance, begroting, farmaceutische competitiviteit en groei summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  Jean-Marie Dedecker
  

  op 2 juli 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kjell Vander Elst (N-VA) bekritiseert de regering-Arizona scherp voor het recordaantal faillissementen, de vertraging in de begrotingsvorming en het ontbreken van een relanceplan, en stelt dat de overheid ondernemers "verstikt" met belastingen in plaats van de economie te stimuleren. Bart De Wever (N-VA) benadrukt dat hervormingen het begrotingstekort al met 50 miljard verminderd hebben maar waarschuwt voor aanhoudende budgettaire risico’s door geopolitieke schokken, terwijl hij groeibeleid via arbeidsmarkt en Europese vereenvoudiging verdedigt. Koen Van den Heuvel (CD&V) hamert op slimme bezuinigingen met focus op innovatie, vooral voor de cruciale farmasector, en pleit voor een hogere werkzaamheidsgraad en fiscale hervormingen om groei te bevorderen. Vander Elst blijft ontevreden over het uitblijven van concrete actie en een volwaardige begroting, die hij noemt als "een schuld voor toekomstige generaties".

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, onze ondernemers en zelfstandigen zien af. Na het verbreken van het stakingsrecord, het recordaantal belastingen dat we in dit land hebben en het grootste begrotingstekort van de eurozone, hebben we een nieuw record: 6.267 faillissementen in de eerste helft van dit jaar. Dat is opnieuw een record, opnieuw een triest dieptepunt.

  Voor de socialisten van Vooruit is dat allemaal zo erg niet. We moeten niet te veel compassie hebben met die zelfstandigen en ondernemers. Ze hebben geld genoeg en zitten toch maar slapend rijk te worden aan hun zwembad.

  De realiteit, mijnheer de premier, is echter anders. Achter dat recordaantal faillissementen schuilen persoonlijke drama's. Mensen steken bloed, zweet en tranen in hun zaak. Stuk voor stuk zorgen zij voor welvaart en jobs.

  Premier, ik heb drie trefwoorden voor u, maar een daarvan past niet in het rijtje: begroting, relance en stilstand. Ik heb het over dat laatste, stilstand. Dat is wat u aan het creëren bent. Binnen minder dan drie weken is 21 juli voorbij en gaan de boeken toe, akkoord of geen akkoord. Het is toch allemaal niet zo dringend. We zullen wel zien wanneer de begroting komt. De deadline is wanneer we klaar zijn. Dat zijn niet mijn woorden, maar die van uw minister van Begroting.

  Van een relanceplan voor onze economie en industrie is zelfs geen sprake meer. Wat doet Arizona vandaag wel? Taks, taks, taks! Les Engagés heeft net een voorstel neergelegd voor een rijkentaks voor mensen die 500.000 euro bij elkaar gespaard hebben. Zelfs de communisten zijn jaloers op dat voorstel.

  Premier, dat geeft onze economie geen zuurstof. Integendeel, u verstikt en perst haar uit. Daarom heb ik één concrete vraag: wanneer begint u eraan? Wanneer komt u met een volwaardige begroting naar dit Parlement?

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de premier, vorige week mochten we u nog ontvangen in het mooie Puurs om 60 jaar Novartis in ons land te vieren. Die viering onderstreepte nogmaals de onschatbare waarde van die sector voor ons land. De farma-industrie is immers een belangrijke levensader van onze economie. Ze zorgt voor duizenden kwalitatieve jobs in ons land, dicht bij huis. Ze is een van de krachtigste motoren van onze economie, want sinds 2000 groeit de farmasector vijf keer sneller, collega's, dan de Belgische economie gemiddeld. Intussen is de farmasector tweemaal zo groot als de chemische sector, een andere sector die ons in groot-Antwerpen na aan het hart ligt. Het is dus heel duidelijk dat we die motor van onze economie niet mogen laten sputteren.

  Er zijn duidelijk drie uitdagingen als we de farmasector in ons land en in Europa willen houden en niet willen zien vertrekken naar Amerika of China. We moeten blijven inzetten op digitaal klinisch onderzoek, werk maken van een snelle terugbetaling van innovatieve geneesmiddelen en blijven inzetten op de ondersteuning van onderzoek en ontwikkeling. Dat brengt mij, mijnheer de premier, bij de uitdaging waarvoor deze regering de volgende weken staat: de begrotingsopmaak. Die oefening is niet eenvoudig, maar het is cruciaal om daarbij voldoende oog te hebben voor groeistimulerende maatregelen. Voor cd&v is het heel duidelijk: wij staan voor een verstandige en slimme aanpak van die oefening. Dat wil zeggen dat we voldoende oog moeten hebben voor maatregelen die de innovatiekracht en de productiviteit van onze economie stimuleren en onze economie op een duurzame manier laten groeien. Dat is onze bekommernis en we hopen dat u die de volgende weken en maanden in het achterhoofd houdt.

  Bart De Wever:

  Collega's, vorige week vrijdag heeft de regering een toelichting gekregen van het IMF en de Nationale Bank over de stand van zaken van onze economische en budgettaire toestand. Die analyse luidde niet anders dan de vorige publieke rapporten ter zake.

  Ten eerste, de al doorgevoerde hervormingen van de regering verbeteren de tekortprognoses voor de komende jaren significant ten opzichte van de prognoses waarmee we van start zijn gegaan. Volgens het IMF hebben de hervormingen onze schuldopbouw tegen 2031 al met 50 miljard euro verminderd, uitgedrukt in euro's van vandaag. Dat is dus een aanzienlijke inspanning. Dat gebeurt niet door een stijging van de inkomsten, maar wel door een forse daling van de uitgaven. De cijfers van de Nationale Bank tonen dat zeer helder aan.

  Ten tweede, de verbetering van het saldo had forser kunnen zijn, ware het niet dat we worden geconfronteerd met een opeenstapeling van geopolitieke schokken. Het IMF spreekt in zijn presentatie letterlijk van een unforgiving environment . De kans bestaat, en is eigenlijk zelfs heel reëel, dat we daardoor nog extra tegenvallers zullen moeten incasseren.

  Ten derde, en dat volgt uit de vorige twee vaststellingen, we zijn absoluut niet uit de budgettaire gevarenzone. Integendeel, er zal een serieuze inspanning moeten gebeuren. Het rapport van het Monitoringcomité, dat volgende week wordt verwacht, zal ons wijzer maken over de precieze omvang van die inspanning. Het laat zich echter voorspellen, het zal niet min zijn.

  Met die vaststellingen gaat de regering aan de slag, om zo snel mogelijk een pakket maatregelen uit te werken om ons land weg te houden van gevaarlijke scenario's. Het gevaarlijkste scenario is uiteraard de beruchte rentesneeuwbal. Als die begint te rollen, verloopt dat niet incrementeel, maar exponentieel. Dat is dus echt gevaarlijk en vormt een reëel gevaar.

  Tot het pakket binnen de regering is afgerond, kan ik daar uiteraard niet op ingaan. Dat zult u wel begrijpen.

  Het spreekt voor zich dat onze budgettaire doeleinden onmogelijk te realiseren zijn zonder economische groei. Ons arbeidsmarktbeleid is dan ook niet toevallig gericht op het versterken van die groei, net zoals de ondernemersvriendelijke en productiviteitsverhogende maatregelen die we gerealiseerd hebben en waarvoor we uitdrukkelijk heel veel lof krijgen van het IMF. Verder blijven we maatregelen bespreken en nastreven binnen het MAKE 2025-2030 platform, waar we afstemmen met alle relevante sectoren en met de deelstaten.

  Uiteraard is de farmasector daarbij heel sterk vertegenwoordigd, want de farma-industrie is een van de steunpilaren van onze economie. Zoals ik daarover vorige week in de commissie heel uitgebreid met u heb kunnen spreken, maar het is niet erg om dat in de plenaire vergadering nog eens over te doen, kan die sector rekenen op onze bijzondere aandacht. Er vindt een heel regelmatige afstemming plaats met de sector en met de belangrijkste bedrijven. Zoals u hebt aangegeven, ga ik in Groot-Antwerpen ook weleens hier en daar en ook daarbuiten op bezoek.

  Zoals geweten, zie ik ook op Europees niveau nog grote potentiële winsten op het vlak van economische groei, met name de uitrol van het One Market Project . Zeker de farma zou daar wel bij varen. Samen met de collega's uit Duitsland en Italië neem ik namens ons land een voortrekkersrol op om competitiviteit structureel helemaal boven de agenda van de Europese Raad te houden. Dat zorgde al voor resultaten, zoals de goedkeuring van vijf omnibuspakketten inzake administratieve vereenvoudiging. Er zitten er nog vijf in de pijplijn en we pleiten ervoor om er nog nieuwe te lanceren. Bijvoorbeeld inzake permitting denk ik dat er nog veel fruit te plukken valt.

  De tijd is op, maar ik beloof het vuur brandend te houden om verdere economische groeimaatregelen te realiseren. Ik kan mij vinden in de uitgangspunten die u hebt geschetst, Koen. We moeten dat doen in ons land en in Europa.

  Kjell Vander Elst:

  Ik dank u voor het antwoord, mijnheer de premier. U maakt opnieuw een analyse, een grotendeels juiste analyse, maar onze ondernemers blijven niet wachten op analyses. Ondertussen bent u het opnieuw die ons geen uitsluitsel kan geven over een volwaardige begroting tegen 21 juli. U bent het die maanden hebt met voorlopige twaalfden bestuurd. U bent het die op dit moment met de slechtste begroting van de eurozone zit. Wat krijgen wij ondertussen? Belastingen, industrie die wegvlucht, zelfstandigen die failliet gaan en een begroting die mijn generatie en de komende generaties zullen moeten betalen.

  Mijnheer de premier, dit is het moment van rapporten en deliberaties. Mijn vader zit hier in de zaal. Mocht ik met uw tussentijds rapport na twee jaar Arizona thuiskomen, dan zou dat niet mijn beste dag geweest zijn. Premier, maak er werk van. Geef zuurstof aan onze zelfstandigen en ondernemers en trek onze economie uit het slop.

  Jean-Marie Dedecker:

  (…)

  Voorzitter:

  Collega's, buiten is het warm, maar ik stel toch voor om de basisbeleefdheid aan de dag te leggen om collega Van den Heuvel zijn volle minuut te gunnen.

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de premier, dank u wel voor uw antwoord. De uitdaging is om de volgende weken de begroting op orde te krijgen en duurzaam te saneren. Dat wil voor cd&v niet zeggen blind snoeien, maar wel op een slimme en verstandige manier snoeien, met voldoende oog voor innovatie. We moeten onderzoek en ontwikkeling in ons land blijven stimuleren. Dat is heel belangrijk voor de farmaceutische sector. We moeten inzetten op productiviteit, op duurzame groei en absoluut ook op groei van de werkzaamheid. We moeten naar een werkzaamheidsgraad van 80 %. Dat is absoluut nodig voor onze begroting. Het is voor cd&v heel belangrijk om de fiscale hervorming, waardoor werken meer moet opbrengen, onverkort uit te voeren.

• Vraag: De terugval van de opbrengsten in de strijd tegen zware fiscale fraude

  Vraag: De dalende inkomsten van de strijd tegen fiscale fraude

  economie en werk

  De terugval van de opbrengsten in de strijd tegen zware fiscale fraude
  De dalende inkomsten van de strijd tegen fiscale fraude
  Afnemende effectiviteit in de aanpak van fiscale fraude summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 28 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tas en Van den Heuvel bekritiseren dat België met de slechtste begroting van Europa en dalende fraudebestrijdingsresultaten (laagste in 10 jaar) onvoldoende actie onderneemt, terwijl fraudeurs volgens hen straffeloos geld onttrekken aan eerlijke belastingbetalers—met de middenklasse als slachtoffer. Jambon verdedigt zijn aanpak, wijzend op concrete maatregelen (o.a. antimisbruikwetten, FIOD-oprichting, digitale tools en extra aanwervingen) en benadrukt dat procedurele vertragingen (rechtzaken) en compliance (minder conflictmodel) de cijfers vertekenen, maar belooft hard op te treden tegen georganiseerde fraude. Tas (Vooruit) blijft sceptisch en eist extra maatregelen, verwijzend naar succesvollere sociale fraudebestrijding onder Beenders, terwijl Van den Heuvel (CD&V) hamert op structurele inkomstenverhoging zonder nieuwe belastingen en waarschuwt voor politiek gemakzucht ("Griekse geschenken"). De minister houdt vol dat zijn loyale uitvoering van afspraken voldoende is, maar kritiek op gebrek aan resultaten blijft.

  Niels Tas:

  Mijnheer de minister, steeds meer mensen maken zich zorgen over hun eigen portefeuille, maar ook over die van de overheid. Dat is terecht, want België heeft nu officieel de slechtste begroting in Europa. Deze regering staat dus voor een historische keuze. Schuiven we, net als vorige generaties politici, de rekening en de problemen door naar onze kinderen en kleinkinderen, of pakken we deze uitdaging met beide handen aan?

  De cijfers over de aanpak van fiscale fraude in dit land schetsen voorlopig geen fraai beeld. Terwijl gewone mensen elke dag keihard werken en hun eerlijk deel bijdragen, is er een kleine groep valsspelers, fraudeurs en criminelen die er alles aan doen om aan hun eerlijk deel te ontsnappen. Het strafste van al is dat het hen nog lukt ook. Zij nemen geld af van wie wel eerlijk bijdraagt.

  Daarom hebben we samen bij het begin van deze regering afgesproken om niet één, maar drie versnellingen hoger te schakelen, met een verstrengde aanpak en extra digitale tools, met extra inspecteurs en met de oprichting van een nationaal fiscaal parket.

  De resultaten blijven echter uit, want voor het tweede jaar op rij heeft de BBI, de fiscus, veel te weinig binnengehaald. Voor het tweede jaar op rij gaat het om het laagste cijfer en het absolute dieptepunt in meer dan tien jaar fraudebestrijding.

  Mijnheer de minister, onze strijd is nog lang niet gestreden. Zult ook u mee een voortrekker zijn en bijkomende maatregelen naar voren schuiven, of zult u de geschiedenisboeken ingaan als de minister die valsspelers hun gang heeft laten gaan?

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de minister, zoals u weet is de budgettaire toestand in ons land alarmerend. Om het Europese uitgaventraject te respecteren, moet er minstens 7 miljard worden gevonden. Het Rekenhof spreekt van een inspanning van 15 à 20 miljard als we het tekort duurzaam willen terugdringen tot ongeveer 3 % van het bbp.

  Collega’s, het is veelzeggend dat de schuldratio van Griekenland, een land dat 15 jaar geleden nog op de rand van het faillissement stond, in 2029 onder de schuldratio van ons land zal duiken. Hoeveel alarmbellen moeten er nog afgaan? Om de begroting duurzaam op orde te krijgen, mag het geen of-ofverhaal worden, maar moeten het een en-enverhaal worden. De uitgaven zullen moeten worden beheerst en ook de inkomsten zullen op peil moeten blijven.

  Om de inkomsten op peil te houden, is de strijd tegen de fiscale fraude een absolute prioriteit. Zo rekenen we op 600 miljoen extra inkomsten in 2029 door de strijd tegen de fiscale fraude. Het Rekenhof zegt ons in het jongste rapport evenwel dat er nog enige onduidelijkheid bestaat over de concrete uitvoering van dat actieplan.

  Collega's, in plaats van steeds opnieuw nieuwe belastingen uit te vinden, moeten we eerst en vooral ervoor zorgen dat fraudeurs worden aangepakt en dat inkomsten niet langer wegvloeien via allerlei achterpoortjes en koterijen. Elke euro belastinggeld die niet binnenkomt, zal immers door de middenklasse moeten worden opgehoest. Dat is voor cd&v onaanvaardbaar.

  Mijnheer de minister, wat is de stand van zaken met betrekking tot het actieplan tegen fraudebestrijding?

  Jan Jambon:

  Collega's, ik kan u geruststellen, want fraudebestrijding blijft ook voor mij een absolute prioriteit.

  Ik wil u wel vragen om naar álle cijfers te kijken, want de resultaten worden soms sterk beïnvloed door uitzonderlijke dossiers of door betwistingen voor hoven en rechtbanken.

  We hebben meerdere acties ondernomen in de strijd tegen fraude. Ik som ze even op. De programmawet van vorig jaar bevatte antimisbruikbepalingen voor de effectentaks. We hebben daarmee de aanbevelingen van het Rekenhof uit 2024 omgezet in wet. We hebben datamining op het CAP mogelijk gemaakt. Velen onder u zullen zich de debatten daarover nog herinneren. Er is al een operationeel actieplan voor fiscale en sociale fraudebestrijding in uitvoering, een vruchtbare samenwerking met collega Beenders. Het actieplan tegen witwassen, het zogenaamde GAFI-actieplan zal ik nog voor deze zomer naar de ministerraad brengen. Eerder al, namelijk volgende week, staat het wetsontwerp over de oprichting van de FIOD, de Financiële Opsporingsdienst, ook op de agenda van de ministerraad. Ook daarvoor zullen bijkomende aanwervingen plaatsvinden. Daarnaast zetten we stappen om de verschillende colleges en comités voor fraudebestrijding samen te voegen en zo efficiënter informatie te delen. Zoals u weet, versterken we ook de BBI en de controleurs van de douane in hun strijd. Om die controlecapaciteit op peil te houden, stellen we volgende maandag al een hele reeks nieuwe vacatures open.

  Met andere woorden, er is al veel werk verzet en er staat nog veel werk in de steigers. Ik voer steeds en loyaal de gemaakte afspraken uit en ik zal dat blijven doen. Zelfs de PS toonde zich in de commissie tevreden over onze antifraudeplannen, al had ik daar niet op gerekend.

  Naast fraudebestrijding bestaat er natuurlijk zoiets als compliance, want niet elke belastingplichtige is een verdachte. We moeten af van het conflictmodel. We moeten willen inzetten op verdere digitalisering, zoals we bijvoorbeeld gedaan hebben met de uitrol van e-facturatie, de verdere uitbreiding van PEPPOL, maar ook meer samenwerking en meer horizontaal toezicht. Wie alles correct doet, verdient immers ons vertrouwen.

  Verder moeten we er rekening mee houden dat steeds meer zaken worden aangevochten voor de rechtbank. Dat doet zich ook inzake fraudebestrijding voor, wat het verschil verklaart tussen inkohieringen en effectieve inningen. Daarom blijft het belangrijk dat we bijvoorbeeld blijven werken aan procedurele verbeteringen om het aantal geschillen naar beneden te krijgen.

  Kortom, alles zal in het werk gesteld worden om de keten van georganiseerde fiscale criminaliteit te kraken, want tegen diegenen die er bewust voor kiezen om te frauderen, zullen we hard optreden. Dat is de collectieve opdracht van deze regering en ik zal die loyaal uitvoeren.

  Niels Tas:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Onder druk van Vooruit heeft deze regering al tal van maatregelen genomen, waarnaar u ook hebt verwezen, maar de cijfers spreken boekdelen. Er zullen nog bijkomende maatregelen nodig zijn om de in de begroting voorziene opbrengsten in de strijd tegen fiscale fraude ook te behalen.

  U kunt een voorbeeld nemen aan minister Beenders, die ervoor zorgt dat we in de strijd tegen sociale fraude voorliggen op de begrotingscijfers en tegen 2030 zelfs 300 miljoen euro extra zullen ophalen. We nemen met Vooruit onze verantwoordelijkheid in deze regering, maar wel op één voorwaarde, namelijk dat de inspanningen eerlijk en rechtvaardig verdeeld worden. Valsspelers moeten eruit, want wie wel netjes bijdraagt, verdient bescherming.

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de minister, dank u wel voor uw heldere antwoord. Ik was alleen lichtjes verontrust toen u zei dat de PS u hiervoor bloemetjes toewerpt, want als de Grieken met geschenken komen, wees dan op uw hoede, luidt de klassieke waarschuwing. Dat geldt in dit dossier misschien ook. Alle gekheid op een stokje, het is een absolute prioriteit om daar werk van te maken. Een duurzame sanering van onze begroting is alleen mogelijk als de uitgavenkant onder controle blijft en tevens de ontvangsten op peil blijven. Daarom is fraudebestrijding voor ons een absolute prioriteit. Het kan niet langer dat belastinggeld wegstroomt via allerlei achterpoortjes en koterijen, want de middenklasse is daarvan het grootste slachtoffer en dat is voor ons onaanvaardbaar. Ik wens u veel moed en daadkracht in de strijd tegen de fiscale fraude.

• Vraag: De begroting en het behoud van de lastenverlaging

  economie en werk

  De begroting en het behoud van de lastenverlaging
  

  Beantwoord door

  cd&v Vincent Van Peteghem (Minister van Begroting)
  

  op 13 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Koen Van den Heuvel (cd&v) bekritiseert de complexe, vertraagde en te optimistische begrotingsaanpak van eerdere regeringen en pleit voor eenvoud, realistische ramingen en tijdige planning, met nadruk op het verlagen van lasten op arbeid om de werkzaamheidsgraad naar 80% te tillen voor duurzame sanering. Minister Vincent Van Peteghem benadrukt dat de huidige regering structureel werkt met langetermijnplanning, experteninbreng en hervormingen zoals lastenverlaging om werk aantrekkelijker te maken, en wijst op brede consensus hierover. Van den Heuvel juicht de fiscale hervormingsplannen toe, omdat die volgens hem zowel de arbeidsparticipatie als de begrotingstucht zullen versterken door het dichten van fiscale ontwijkingsmogelijkheden. Beide spreken hun vertrouwen uit in een tijdige afronding tegen 21 juli via een professionele, transparante aanpak.

  Koen Van den Heuvel:

  Beste collega’s, we staan opnieuw voor een immense begrotingsuitdaging. Zeven miljard euro vinden, is geen klein bier. Het is bovendien al de derde begrotingsoefening voor deze regering. Ik zou dus zeggen dat het tijd is om lessen te trekken. Voor mij zijn er drie belangrijke lessen.

  Ten eerste, geen ingewikkelde constructies meer. Hou het eenvoudig. Geen stinkende kamelen meer.

  Ten tweede, werk niet met overschatte terugverdieneffecten of al te optimistische ramingen. Laat dat een kenmerk blijven van de paars-groene regering Verhofstadt.

  Ten derde, begin op tijd, zodat we niet opnieuw in tijdsnood terechtkomen en vandaag bijvoorbeeld een programmawet moeten goedkeuren met zes maanden vertraging.

  Het is positief, mijnheer de minister, dat u de voorbije dagen die ambitie hebt uitgesproken door te zeggen dat we nu moeten beginnen om tegen 21 juli klaar te zijn. U wilt het ook professioneel aanpakken door experten aan te duiden die verschillende alternatieven op een objectieve en degelijke manier zullen doorrekenen. Dat juichen we toe. Dat is de juiste methode. Een juiste methode is echter een noodzakelijke, maar geen voldoende voorwaarde. Voor een geslaagde begrotingsoefening komt het er natuurlijk op aan de juiste keuzes te maken. Voor cd&v is dat heel duidelijk.

  Als we willen evolueren naar een duurzame sanering van onze overheidsfinanciën, moeten meer mensen aan de slag. De werkzaamheidsgraad moet naar 80 %. Dat betekent dat werken moet lonen en dat de lasten op arbeid moeten dalen. Vandaar onze oproep, mijnheer de minister: blijf erover waken dat de lasten op arbeid tegen het einde van deze legislatuur effectief dalen.

  Vincent Van Peteghem:

  Het begrotingswerk is voor deze regering inderdaad een grote uitdaging en zal nog stevige inspanningen vragen, waardoor inderdaad een tijdige start noodzakelijk is. De eerste voorbereidingen en gesprekken lopen al. De werkgroep wordt ook opgestart en binnen de regering bestaat er consensus om dit werk tegen 21 juli af te ronden.

  Deze regering pakt die begrotingsoefeningen anders aan dan in het verleden. We kijken niet meer alleen naar het jaar dat komt, maar naar de komende periode en de komende jaren. Dat maakt onze oefening niet eenvoudiger of makkelijker, maar het zorgt er wel voor dat problemen niet worden doorgeschoven naar de toekomst, zoals in het verleden al te vaak het geval was. Om die inspanningen zo doordacht mogelijk in te vullen, heeft de regering aan het Federaal Planbureau en experten gevraagd om beleidsaanbevelingen uit te werken. Dat moet uiteraard leiden tot beter onderbouwde keuzes, meer transparantie en een voorspelbaarder begrotingsproces.

  Deze regering heeft inderdaad een stevige hervormingsagenda uitgewerkt om onze welvaart te beschermen. Een cruciaal onderdeel van die hervormingsagenda is de fiscale hervorming, met een bijhorende lastenverlaging. Dit Parlement vat daarover volgende week de besprekingen aan. Ik en de regering hebben er vertrouwen in dat dat een goede afloop zal kennen, maar we moeten mensen natuurlijk structureel aan het werk krijgen. We moeten ze structureel aan het werk houden door ervoor te zorgen dat wie werkt en bijdraagt aan onze welvaartsstaat daar ook voldoende aan overhoudt. Ik heb daar altijd voor gestreden en ben blij dat daar vandaag een brede consensus over bestaat.

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de minister, dank voor uw duidelijk antwoord en uw engagement. Het is zeer belangrijk te blijven strijden voor die fiscale hervorming die de lasten op arbeid effectief vermindert, zodat werken meer loont, zodat er meer werkenden zullen zijn en zodat ook de sanering van onze overheidsfinanciën op een duurzame manier kan verlopen. Als die fiscale hervorming er komt, zullen mensen minder op zoek moeten gaan naar fiscale achterpoortjes, zodat we die hier ook veel gemakkelijker kunnen sluiten.

• Vraag: De Pano-reportage over de aankoop van antidronemateriaal

  Vraag: De Pano-reportage over antidronemateriaal

  Vraag: De Pano-reportage Drones

  Vraag: De Pano-reportage Drones

  Vraag: De Pano-reportage Drones

  Vraag: De Pano-reportage Drones

  Vraag: Drones

  De Pano-reportage over de aankoop van antidronemateriaal
  De Pano-reportage over antidronemateriaal
  De Pano-reportage Drones
  De Pano-reportage Drones
  De Pano-reportage Drones
  De Pano-reportage Drones
  Drones
  Pano-reportage over drones en antidronemateriaal summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Theo Francken (Minister van Defensie)
  

  op 16 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie beschuldigt minister Francken van paniekzaaien door naar verluidt valse dronebeelden (later geïdentificeerd als een politiehelikopter) aan de pers te lekken, dure en ondoordachte aankopen (50 miljoen euro via noodprocedures bij bevriende bedrijven) en onvoldoende bewijs voor een acute Russische dreiging, terwijl hij in het Parlement ontkende actief te communiceren. Francken verdedigt zich door te stellen dat de hoogdringendheid gerechtvaardigd was door een reële toename van drone-incidenten en cyberdreigingen, dat de prijzen marktconform waren en de procedures legaal, en ontkent vriendjespolitiek of corruptie, hoewel hij toegeeft een foutief geïdentificeerd helikopterbeeld te hebben doorgespeeld zonder nadien te corrigeren. Kritici, waaronder Groen en PVDA, bekritiseren het gebrek aan transparantie, verspilde belastinggeld en angstcampagnes om dure aankopen te rechtvaardigen, terwijl N-VA en CD&V de nodzaak van defensie-investeringen benadrukken maar strengere controles eisen. De discussie draait uiteindelijk om vertrouwen in de minister, efficiëntie van defensie-uitgaven en de rol van media in het blootleggen van de zaak.

  Staf Aerts:

  Mijnheer de minister, ik ben blij dat ik niet opnieuw naar een lege stoel moest kijken zoals gisteravond, want er zijn heel veel vragen. Er zijn heel veel vragen in Pano en bij de bevolking over uw rol tijdens de dronecrisis.

  Ten eerste, u hebt hier verschillende keren in het Parlement verklaard dat u niet actief hebt gecommuniceerd over de dronecrisis. U hebt dat zelfs herhaald. Wat blijkt nu uit de reportage van Pano ? Er zijn twee bronnen die stellen dat u dat wel hebt gedaan en dat u de beelden van een drone die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn, naar HLN hebt gestuurd. Twee bronnen geven dat aan, waarvan er een zelfs uw eigen kabinet is. Dat is opmerkelijk want hier in het Parlement beweert u dat dat niet van u komt en dat u dat niet doet.

  Als u dat wel doet, is dat natuurlijk paniek zaaien. Aan dat paniek zaaien hing ter zake een prijskaartje van 50 miljoen euro, want het moest snel gaan. Er werd gebruikgemaakt van een noodprocedure, zonder concurrentie, tegen het advies van de Inspectie van Financiën in, om snel 50 miljoen euro uit te kunnen geven. Er werd materiaal aangekocht bij een bevriend bedrijf. Dat was te duur materiaal voor die drones, dat op dat moment nog niet eens werkte zoals het moest werken.

  De veiligheid van ons land staat op het spel, maar evengoed moeten wij het geld zorgvuldig besteden. Daarom heb ik een heel aantal vragen voor u.

  Was u de hooggeplaatste veiligheidsbron die de pers met foute informatie heeft gevoed?

  Hebt u te veel betaald voor de verkeerde antennes?

  Is er nu eigenlijk al een bewijs voor de Russische betrokkenheid die u op dat moment zo graag rondbazuinde?

  U doet zich graag voor als een sterke man, maar voor mij bent u op dit moment vooral een minister die de controle kwijt lijkt te zijn en die het hoofd niet koel kan houden in deze woelige tijden. Ik herhaal dus mijn belangrijkste vraag. Hebt u de video van de politiehelikopter al dan niet aan HLN bezorgd?

  Peter Mertens:

  Mijnheer de minister, u bent kwaad op de VRT en Pano en beschuldigt hen van sfeerschepping, maar wie heeft de afgelopen maanden de hele tijd aan sfeerschepping gedaan? U ziet ze vliegen, de Russische drones. Niemand anders ziet ze vliegen, maar u wel. Het is zelfs niet duidelijk of het wel drones zijn. Volgens twee bronnen stuurde u beeldmateriaal naar de kranten die het bewijs van drones zouden aantonen, maar Pano ontdekte dat het helemaal geen drones waren, maar wel een politiehelikopter. U doet dus aan sfeerschepping om duur en nutteloos militair materiaal aan te kopen, ten koste van onze pensioenen en onze sociale zekerheid.

  U zegt boos te zijn op de VRT vanwege het woord vriendjespolitiek, maar in de commissie van 5 november zei u dat het om professionelen ging die niet via gewone radiofrequenties werkten, en wat deed u twee dagen later? U bestelde antennes voor radiofrequenties, precies het tegenovergestelde. En waar werd dat dan besteld? Bij uw wandelvriend in Lubbeek, zonder openbare aanbesteding en vier keer duurder dan elders. Mijnheer de minister, als het klinkt als vriendjespolitiek, als het in de bossen van Lubbeek wandelt als vriendjespolitiek en als het zeven miljoen euro betaalt als vriendjespolitiek, dan is het waarschijnlijk ook vriendjespolitiek.

  In de deontologische code van deze regering staat dat een minister elke situatie moet vermijden die aanleiding kan geven tot een belangenconflict of redelijkerwijs als dusdanig kan worden gepercipieerd. Na de Pano -uitzending van gisteren is het duidelijk. Vandaag moet u niet de VRT of het Parlement met de vinger wijzen, maar moet u antwoorden geven over dat belangenconflict.

  Annick Ponthier:

  Mijnheer de minister, drones, drones, drones, iedereen zag ze vliegen en u wist schijnbaar onmiddellijk waar ze vandaan kwamen. U zei dat onrust zaaien het stramien is van de Russische Federatie. U stelde ook dat er duidelijk spionage werd gepleegd, een acute veiligheidsdreiging dus. Er waren echter geen beelden, wel veel valse meldingen en dus ook veel onduidelijkheid.

  Toch kondigde u een antidroneplan aan ten bedrage van 50 miljoen euro. Dat zat al in de pijplijn, dat weet ik, maar het moest nu met hoogdringendheid en zonder openbare aanbesteding worden doorgeduwd in de commissie voor de Controle op de Legeraankopen en -verkopen.

  Ik moet wel zeggen dat uw plan onmiddellijk effect had. Sinds de goedkeuring zijn er geen dronemeldingen meer in de pers. Ze zijn verdwenen. Tot gisteren, toen de Pano -reportage insloeg als een bom. Na zes maanden onderzoek was er geen enkel bewijs van vijandige drones uit Rusland of elders. Er is sprake van een bestelling die schijnbaar vier keer te duur is en dat bij een zogenaamd bevriend bedrijf. Procedures werden dus onrechtmatig omzeild.

  Mijnheer de minister, het minste wat we kunnen zeggen, is dat dit potje stinkt. Ik heb daarom een aantal concrete vragen voor u.

  Op basis van welke criteria sprak u destijds van een acute dreiging vanuit Rusland? Waarom was alles zo hoogdringend? Klopt het dat u zelf beelden hebt verspreid van een drone die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn?

  Waarom volgde u de correcte procedure inzake legeraankopen niet en negeerde u dus het negatieve advies van de Inspectie van Financiën? Wie profiteert hiervan? Hoe zit het met die twee bevriende bedrijven? Waarom hebben onze burgers veel te veel betaald voor een antidroneplan zonder aantoonbare dreiging?

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, de bevolking moet vertrouwen hebben in wie aan de knoppen zit van onze veiligheidsdiensten. Eerlijk gezegd begin ik daar sterk aan te twijfelen. U communiceert immers sneller dan uw eigen schaduw. Ongeveer een jaar geleden stelde u dat we de arm van president Zelensky moesten omwringen in de Russische oorlog. Nog niet zo lang geleden verklaarde u dat de oorlog in Iran absoluut gerechtvaardigd is. Leg dat nu maar eens uit aan de mensen die met hun auto naar het werk moeten en aan de pomp staan.

  Gisteren bleef u in de Pano -reportage muisstil, oorverdovend stil. U vond het niet opportuun om te reageren. Mijnheer de minister, verplaats u eens in de mensen die naar die reportage hebben gekeken. We vragen vandaag heel wat inspanningen van de bevolking, terwijl u als minister een chequeboek krijgt om ons defensieapparaat opnieuw op te bouwen, terecht. Wij steunen een sterke defensie en de heropbouw daarvan, maar niet met een blanco cheque, niet op basis van plannen die uit de lucht gegrepen lijken. U moet zorgvuldig nadenken over de besteding van die middelen en er verantwoord mee omgaan.

  Bovendien verneem ik dat via u of via uw kabinet fakebeelden aan de pers zijn bezorgd om angst te zaaien en paniek te creëren, waardoor u het draagvlak bij de bevolking voor de defensie-uitgaven volledig onderuithaalt.

  Vandaar drie vragen, mijnheer de minister. Heeft de belastingbetaler veel te veel geld betaald voor het aangekochte materiaal? Als het dan toch zo dringend was, waar is dat dronemateriaal vijf maanden na de aankoop dan in godsnaam naartoe? Ten slotte, hebt u of uw kabinet die beelden aan de pers gelekt, terwijl u in het Parlement hebt gezegd dat er geen contact was?

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, de dronecrisis van eind 2025 en de Pano -reportage zorgen voor onrust bij de bevolking. Was er wel degelijk een dronecrisis en, vooral, worden de defensiemiddelen correct en efficiënt besteed? Wanneer zulke bezorgdheden bestaan bij de bevolking, is het de opdracht van de regering, en dus ook van u als minister van Defensie, om kalmte te prediken, correcte informatie te verschaffen en de bevolking gerust te stellen. Dat is echter niet gebeurd.

  Integendeel, er ontstond extra verwarring rond een drone boven de luchthaven van Zaventem die uiteindelijk een helikopter blijkt te zijn. Vergissen is misschien menselijk, mijnheer de minister, maar zodra u over correcte informatie beschikt, verwachten wij dat die ook gedeeld wordt met de bevolking. Dat is niet onmiddellijk gebeurd.

  De internationale context vraagt om een performante defensie met extra uitgaven, en daar staan wij ook achter. Daarvoor is echter ook een draagvlak nodig bij onze bevolking. Dossiers zoals dit, die de defensie-uitgaven in een slecht daglicht stellen, kunnen we missen als kiespijn. Gelet op de internationale spanningen zijn investeringen in een sterke defensie en in een sterker Europa noodzakelijk. In deze tijd van budgettaire krapte, waarin de premier ons bijna elke dag zegt dat het geld op is, moeten die defensie-uitgaven correct en efficiënt gebeuren.

  Voor cd&v betekent efficiënt minder versnippering en meer Europa. Correct betekent voldoende controles en checks in het hele proces.

  Daarom heb ik twee vragen, mijnheer de minister. Wat is uw uitleg over het drone-helikopterincident in Zaventem? Hoe zult u in de toekomst zorgen voor correcte en efficiënte (…)

  Voorzitter:

  Bedankt, mijnheer Van den Heuvel.

  Axel Weydts:

  Mijnheer de minister, veel mensen hebben gisteren met verbazing naar de Pano -reportage over de drones gekeken. Die reportage toonde aan dat er bij de dronecrisis van vorig jaar toch heel wat vragen te stellen zijn, vragen die u als minister van Defensie in die reportage blijkbaar niet wilde beantwoorden.

  Ik vind dat bijzonder jammer. We leven immers in geopolitiek enorm uitdagende tijden. De mensen maken zich zorgen. De mensen beseffen ook dat investeringen in onze veiligheid noodzakelijk zijn. Deze regering, met Vooruit, investeert dan ook, want in tegenstelling tot andere partijen weten wij dat investeren in onze veiligheid echt noodzakelijk is wanneer de wereld in brand staat.

  Die investeringen moeten dan wel eerlijk, juist, en transparant plaatsvinden. Onze begroting is er slecht aan toe. Deze regering vraagt aan iedereen inspanningen. Elke euro moet niet een of twee keer, maar drie keer omgedraaid worden. Als we dat verwachten van de mensen, mogen we dat ook verwachten van Defensie.

  Mijnheer de minister, u hebt om de een of andere reden geweigerd om mee te werken aan die Pano -reportage, wat ik betreur, maar de mensen blijven wel met vragen zitten. In antwoord op die vragen is duidelijkheid nodig. Daarom leg ik ze u nog eens voor.

  Klopt het dat u zelf een filmpje verspreidde van een helikopter terwijl beweerd werd dat het om een drone ging? Hebt u op die manier geprobeerd om de hoogdringendheid in te roepen, om de procedures inzake overheidsopdrachten te omzeilen?

  Waarom hebt u de concurrentie niet laten spelen? Ook andere Belgische bedrijven waren bereid om deel te nemen aan de aanbestedingen.

  Hebben we niet te veel betaald?

  Mijn belangrijkste vraag, gaan die vele miljoenen wel naar de juiste dronetechnologie? Detectie voor RF-signalen is één zaak, maar wat doen die tegen de nieuwe, modernere drones die niet met RF werken?

  Dat zijn mijn vragen, mijnheer de minister. Ik hoop dat u er hier in het Parlement wel antwoorden op kunt geven en dat u duidelijkheid kunt scheppen voor de belastingbetaler.

  Peter Buysrogge:

  Mijnheer de minister, collega’s, op het vlak van drones en counterdrones blonk de vorige regering uit in een gebrek aan realiteitszin. Er was geen bewapening van onze drones, geen counterdronestrategie en geen deftig luchtafweersysteem, met dank aan het veto van de groene partijen. De regering-De Wever heeft die naïviteit gelukkig onmiddellijk afgelegd. Er wordt versneld uitvoering gegeven aan een degelijke dronestrategie. Dat is nodig, zowel in binnen- als buitenland. In Oekraïne bijvoorbeeld zijn drones vandaag al bepalend en vormen ze de toekomst van de oorlogsvoering. Ook het afgelopen najaar bleek dat uit heel wat incidenten in Europese luchthavens en andere kritieke infrastructuur.

  De verdachtmakingen gisteren en vandaag slaan wat mij betreft kant noch wal, alsof onze minister van Defensie verantwoordelijk zou zijn voor de tijdelijke sluiting van luchthavens in Duitsland, Denemarken, Noorwegen en Spanje, of voor de honderden meldingen in ons land.

  Met betrekking tot de procedure dan, iemand – ik zeg niet dat u het was, mijnheer Aerts – heeft te kwader trouw gehandeld en bewijst het Parlement geen dienst door documenten te lekken uit de vertrouwelijke vergaderingen van de commissies voor Landsverdediging en Legeraankopen. De defensiestaf bood in die commissie wel degelijk tegenwerking bij het ongunstig advies van IF.

  Ik kan drie zaken concluderen. Ten eerste, de wetgeving inzake overheidsopdrachten werd niet omzeild. Ten tweede er wordt niet alleen in radiofrequentie en counterdronetechnologie geïnvesteerd. Het gaat hier om een meerlagig systeem. Ten derde, de betaalde prijs is marktconform. Kortom, het gaat hier om een goede aankoop.

  Mijnheer de minister, wat is uw reactie op de verschillende aantijgingen uit de Pano -reportage van Groen?

  Theo Francken:

  Mijnheer de voorzitter, beste Kamerleden, sta me toe de context van oktober en november vorig jaar te schetsen. Toen stelden verschillende actoren, waaronder Defensie, effectief een duidelijke en uitzonderlijke piek vast in het aantal drone-incidenten in ons land. Zoals we altijd hebben gezegd, ook hier in het Parlement, ging een aanzienlijk deel om vals-positieven. Er waren echter ook tientallen meldingen waarvan grondig onderzoek door ADIV uitwees dat het met grote waarschijnlijkheid wel degelijk om drones ging. Die waarnemingen deden zich niet geïsoleerd voor, maar maakten deel uit van een bredere context waarin gelijktijdig ook een toename werd vastgesteld van DDoS-cyberaanvallen, gelijkaardige drone- en veiligheidsincidenten in andere Europese landen, een verscherpte dreigingscontext gelinkt aan Euroclear, de aanwezigheid in Brussel van meerdere Russische oppositiefiguren en de aanwezigheid in onze wateren van een gekend Russisch schip dat in verband wordt gebracht met spionage en hybride activiteiten. Het onderzoek van het parket naar de attributie loopt nog.

  In die context zijn Defensie en ik meermaals bevraagd door verschillende media over drones, zeker op de avond dat de luchthaven van Zaventem meermaals werd gesloten door skeyes. Er is een groot verschil tussen proactief communiceren over dronemeldingen en reactief informatie bezorgen aan media en journalisten. Dat laatste hebben we wel gedaan door de niet-geclassificeerde beelden van die avond van de sluiting van de luchthaven van Zaventem door skeyes de dag nadien aan een journalist te bezorgen. Die beelden werden toen bij ons bevestigd als een drone. Later bleek dat het om een politiehelikopter ging die op zoek was naar de drone waarvoor de luchthaven eerder was gesloten. Dat incident heeft geen link met de hoogdringendheid van het aankoopdossier, voor alle duidelijkheid, mijnheer Weydts. Die hoogdringendheid werd al ingeroepen na de eerste meldingen van drones boven het militair domein van Elsenborn door de VRT begin oktober, dus vele weken voordien. Er is dus geen sprake van een lek, laat staan van een leugen of het zaaien van paniek.

  Wat de dronecrisis wel heeft aangetoond, is dat Defensie, onder andere door de houding van Groen in de vorige legislatuur, geen enkele investering heeft mogen doen in drone- en counterdronemiddelen. Daardoor beschikte Defensie niet over voldoende middelen om drones te detecteren en te neutraliseren. De informatie over droneactiviteiten was bovendien verspreid over verschillende instanties en er bestond geen centraal systeem om die informatie te verzamelen. Daarom werd een urgent actieplan opgesteld met vier actielijnen. Omdat die maatregelen op zeer korte termijn moesten worden ingevoerd, werd gebruikgemaakt van de onderhandelingsprocedure zonder bekendmaking, zoals voorzien in de wet van 2011 op de aankoop van materieel. Die procedure kan worden gebruikt wanneer urgentie het onmogelijk maakt een klassieke aanbesteding te organiseren.

  Kortom, er is geen enkele wet omzeild. Dat dossier werd vervolgens volgens de procedure integraal, inclusief het advies van de Inspectie van Financiën zoals het hoort, overgemaakt aan de commissie voor de Controle op de Legeraankopen en -verkopen.

  Deze parlementaire commissie gaf, op één onthouding na, een unaniem positief advies op dit dossier, waarna de ministerraad de aankoop goedkeurde.

  Finaal werden bestellingen geplaatst bij vier Belgische firma’s en een buitenlandse firma. Tijdens de Pano -reportage werden bepaalde prijsvergelijkingen gemaakt die geenszins correct zijn. Defensie heeft marktconforme en gecontroleerde, geaudite prijzen betaald. Zo berekent Pano de prijs van de Blaze-interceptordrone aan de hand van een raming van de prijs van Iraanse Shahed-drones gedeeld door 10 en insinueert daarmee dat Defensie meer dan 6 keer de werkelijke kostprijs heeft betaald. Il faut le faire .

  De realiteit is anders. Wat Defensie aankoopt, is meer dan een interceptor, maar een compleet systeem, alsook training en ondersteuning. Defensie heeft trouwens referentiefacturen van andere landen, waaruit blijkt dat de prijs die we betaalden zelfs lager ligt. Daarnaast vroeg Oekraïne in het kader van het steunpakket 2026 aan België om dit type drone voor hen aan te kopen, wat toch duidelijk aantoont dat deze drone battle-proven is. Ook hier is er een marktconforme prijscontrole geweest.

  De radiofrequentieantennes van Senhive die Defensie heeft aangekocht, zijn niet de basisversie waarvan sprake in de Pano -reportage. Defensie heeft een heel andere versie besteld en de betaalde prijs is correct, aangezien deze antennes ook gebruikt worden binnen het CaMo-project en we hier via het partnerland details en prijscontrole hebben gekregen.

  Ten slotte, ik ga inderdaad regelmatig wandelen met interessante mensen uit verschillende sectoren. De wandeling waarnaar in de Pano -reportage wordt verwezen, vond echter plaats op 14 januari 2025, dus vóór ik minister van Defensie werd en op het moment dat de huidige CEO van Senhive nog fulltime wetenschapper van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) was en niets met Senhive te maken had.

  Als men op basis hiervan de aantijging doet dat het over vriendjespolitiek of zelfs corruptie zou gaan, dan is dat laag-bij-de-gronds en compleet ongefundeerd. Als ik dan bovendien nog moet lezen dat Defensie heel gevoelig is voor corruptie, is dat bovenal een aanval op vele duizenden militairen die zich elke dag opnieuw op een integere manier inzetten voor (…)

  Staf Aerts:

  Mijnheer de minister, u verklaart hier in het Parlement dat u niet voor paniek hebt gezorgd en dat u dat niet doet. U hebt niet proactief gecommuniceerd, maar u hebt wel beelden van een drone bezorgd die achteraf een politiehelikopter bleek te zijn. U hebt op geen enkel moment de nood gevoeld om dat recht te zetten. Daarvoor was een factcheck nodig van de VRT-dienst. Dat is misschien ook een groene dienst? Ik weet het niet. Dat toont echter typisch aan waar u naartoe wilt, namelijk de hele reportage in het belachelijke trekken, hoewel alle fracties daar terecht pertinente vragen over hebben.

  Politici horen van Defensie geen speeltuin te maken zoals u doet. Het belangrijkste is niet stokebrand spelen, maar rust en kalmte bewaren. Dat is niet wat u doet door dronebeelden door te sturen die achteraf politiehelikopters blijken te zijn. Dat is geen manier van werken.

  Het gaat hier immers niet over 50 miljoen euro, maar over een bedrag van 11 miljard euro op jaarbasis dat u zult mogen uitgeven. Mensen hebben recht op een rechtvaardige besteding van die middelen.

  Peter Mertens:

  Mijnheer de minister, als de wereld in brand staat, moet u niet nog meer olie op het vuur gooien door de brand in Iran van bij het begin hartstochtelijk aan te wakkeren of door nog meer angst te zaaien rond fake drones uit Rusland. Dat is waarmee u bezig bent en dat is een minister van Defensie onwaardig. U moet hier de kalmte bewaren in plaats van de mensen op te jagen om dure aankopen te doen.

  Als het dan gaat over vriendjespolitiek en over uw contacten met wapenfabrikanten en trafikanten, gaat het natuurlijk over het feit dat uw kabinet 34 miljard euro te besteden heeft. Het gaat niet alleen over die 50 miljoen euro nu, maar ook over de 34 miljard euro die nog zullen volgen.

  Welke transparantie kan het Parlement verwachten op basis van uw antwoord? Was uw antwoord voor iedereen overtuigend, met name dat u vanaf nu transparant, goedkoop en efficiënt zult werken? Dat was het absoluut niet. U hebt niets ontkend over de contacten met Senhive. U hebt niets ontkend over het lekken (…)

  Annick Ponthier:

  Mijnheer de minister, u speelt de vermoorde onschuld, maar de feiten zijn wat ze zijn. U hebt de hele dronesaga misbruikt om de mensen bang te maken. Het is geen toeval dat deze film zich afspeelde in een periode waarin deze regering geen begrotingsakkoord kon bereiken. Het was een ideaal afleidingsmanoeuvre, net op het moment waarop deze regering zoveel offers vraagt van de burgers. Er is geen geld om de dure energiefactuur te verzachten, maar wel voor dubieuze legeraankopen. Dat is onaanvaardbaar.

  Het Vlaams Belang vraagt de oprichting van een onafhankelijke controlecommissie voor legeraankopen. Wij vragen dat in dit dossier de onderste steen wordt bovengehaald. Uw partij en alle andere partijen die vandaag aan het woord waren, hebben tegen ons voorstel voor meer transparantie, voor meer inzage en voor een correcte toepassing van de procedures gestemd. Dat is betreurenswaardig.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, dat u hier toegeeft dat u dat beeld hebt doorgestuurd zonder het te controleren, maakt het nog hallucinanter, want daarmee creëert u paniek en angst. Anderhalf jaar geleden zat u nog in de oppositie. Wat zou u toen hebben gezegd? Wat zou u toen hebben gedaan als mevrouw Dedonder met dit verhaal naar voren was gekomen? U had haar afgemaakt, haar ontslag gevraagd en haar aan de schandpaal genageld, mijnheer de minister.

  Uw antwoord volstaat niet. Daarvoor is de situatie te ernstig. Het gaat over belastinggeld, over fake news en over angst zaaien. Dat moet tot op het bot worden uitgezocht.

  Mijnheer de minister, collega’s, we hebben geen nood aan een pyromaan, we hebben nood aan koelbloedigheid. We hebben geen nood aan een paniekzaaier, we hebben nood aan verantwoordelijkheid. We hebben geen nood aan een nieuwe Rambo 2.0, we hebben nood aan geloofwaardigheid. Die hebt u vandaag verspeeld.

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Ik zal ingaan op de lessons learned van vandaag. In mijn ogen zijn dat er twee.

  Ten eerste, inzake communicatie denk ik dat het goed is dat mensen zoals u, de minister van Defensie, in tijden van onrust en bezorgdheid bij de bevolking rust en kalmte prediken en niet voor extra verwarring zorgen. Dat moet in de toekomst absoluut worden vermeden.

  Ten tweede, investeringen in defensie zijn nodig, maar ze moeten correct en efficiënt gebeuren. Voor ons betekent efficiëntie meer Europa. Dat moet absoluut de boodschap zijn. We verwachten dat u daar extra inspanningen voor levert en dat u uw geloof in een sterker Europa ook af en toe duidelijk communiceert.

  Correctheid blijft daarbij essentieel. Een versnelling van procedures mag niet leiden tot het in het gedrang brengen van de correcte besteding van overheidsmiddelen. Ook controle achteraf moet mogelijk blijven. Dat is heel belangrijk.

  Axel Weydts:

  Mijnheer de minister, ik blijf het jammer vinden dat u niet hebt meegewerkt aan de reportage van Pano . U had misschien al een groot deel van de antwoorden kunnen geven die u vandaag hier hebt gegeven. Het is echter heel duidelijk dat die antwoorden niet iedereen geruststellen.

  Vooruit staat achter de investeringen in defensie en in onze veiligheid, maar wel op een eerlijke, juiste en transparante manier. Dat is absoluut noodzakelijk om het draagvlak bij de bevolking te behouden.

  Er zullen de komende jaren nog veel uitgaven volgen voor defensie. Het zal volgens ons noodzakelijk zijn om de aankoopdiensten structureel te verbeteren en te versterken en eventueel zelfs een kwaliteitscontrole te laten uitvoeren op de aankoopdiensten. Dat kan de procedures alleen maar ten goede komen en de transparantie ten aanzien van de burger en de belastingbetaler, van wie wij heel veel verwachten, alleen maar versterken. Wij dringen daar sterk op aan en zullen daarop terugkomen in de commissie voor Landsverdediging.

  Peter Buysrogge:

  Mijnheer de minister, dank voor uw antwoord. Hoge drones vangen blijkbaar veel wind. Als u niet zou investeren in drones, dan was het kot hier te klein. Nu investeert u wel in drones, terecht, na jaren van wanbeleid, en nu is het opnieuw niet goed.

  Collega Aerts, er moet mij toch het volgende van het hart. U roept hier al sinds gisterenmiddag dat er tekst en uitleg moet worden gegeven in het Parlement. Daarmee maakt u uw eigen bijzondere commissie voor de Controle op de Legeraankopen en -verkopen – u bent daar immers voorzitter van – belachelijk. We hebben wel degelijk uitleg gehad. Op basis daarvan hebben we, zonder tegenstem, op één onthouding na, een positief advies verleend. Zelfs mevrouw Ponthier heeft dat gedaan. We hebben dus een positief advies gegeven bij de procedure.

  Dat uw partij die dag niemand heeft afgevaardigd, is uw verantwoordelijkheid, niet de mijne. Met alle gratuite verdachtmakingen van vandaag plaatst u zichzelf en iedereen in een slecht daglicht. Daartegen zal ik mij altijd verzetten.

  Persoonlijk feit

  Fait personnel

  Voorzitter:

  De heer Aerts wil een persoonlijk feit inroepen.

  Staf Aerts:

  Ik pik die beschuldiging niet. Ik was inderdaad niet aanwezig tijdens die vergadering, maar dat was wegens ziekte. Dat weet de heer Buysrogge zeer goed. Ik mocht mij op dat moment niet laten vervangen, waardoor niemand van onze fractie aanwezig kon zijn. Dat is punt een.

  Ten tweede, de commissievergadering vond plaats achter gesloten deuren. Ik ben zeer blij dat vandaag veel mensen weten wat er allemaal is misgegaan. Dat is immers belangrijk. Dat is geen bekentenis, maar een vaststelling.

  Ik vind het van belang dat onderzoeksjournalisten op zoek gaan en hun werk doen, en dat aan het licht komt wat hier vandaag moest worden blootgelegd.

  Peter Buysrogge:

  We hebben die dag een goede commissievergadering gehad. Er was een ongunstig advies van de Inspectie van Financiën. De mensen van Defensie hebben dat op een correcte manier weerlegd. In de pers wordt nu van alles geïnsinueerd. Als commissielid kunnen we daar eigenlijk niet op reageren, terwijl wij wel de correcte informatie hebben gekregen. U insinueert hier van alles en zegt tegelijk dat u geen antwoorden krijgt op die insinuaties. Het is echter een sterk dossier. Daar is iedereen van overtuigd. U blijft echter beschuldigingen rondstrooien. U had zich trouwens wél kunnen laten vervangen. Ik ken uw persoonlijke situatie en heb daar alle respect voor, maar uw fractie had gedurende die maanden perfect een ander lid kunnen aanduiden om de werkzaamheden te volgen. Kom dus niet af met die treut . Stop daarmee!

• Vraag: De rol van België in het Midden-Oosten

  internationale politiek en migratie

  De rol van België in het Midden-Oosten
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 12 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Cd&v bekritiseert dat België zich zou laten meeslepen in het "ondoordachte" Iran-conflict zonder exitstrategie en waarschuwt voor geïmporteerde terreurdreiging en migratiestromen, pleitend voor de-escalatie. Minister Prévot (cd&v) benadrukt echter de noodzaak om bondgenoten (Golfstaten) te steunen via defensieve (niet-offensieve) hulp binnen internationaal recht, na VN-veroordeeling van Iraanse aanvallen, maar bevestigt dat diplomatie voorrang heeft. Hij wijst op humanitaire crises en economische belangen, zonder oorlogsdeelname uit te sluiten. Van den Heuvel herhaalt dat cd&v geen militaire betrokkenheid wil en eist een duidelijke exitstrategie, ondanks Prévots nuancering.

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de minister, het conflict in Iran blijft aanslepen en de voorbije dagen hebben we van enkele Golfstaten de vraag gekregen om Belgische bijstand. We staan dus voor belangrijke keuzes. Zullen we ons laten meeslepen in een ondoordacht conflict, dat geen duidelijke exitstrategie kent en waarvan het einde niet in zicht is? Gaan we ons echt mengen in het kruitvat dat het Midden-Oosten vandaag is?

  Cd&v vindt dat we niets te zoeken hebben in dit ondoordacht conflict. Wij willen niet dat de oorlogsretoriek wordt aangewakkerd en vinden dat er moet worden gekozen voor de-escalatie. Voor ons is de binnenlandse veiligheid ook erg belangrijk. Wij mogen dit conflict niet importeren in ons eigen land. Er zijn al signalen van een zekere activering van terreurcellen en er is ook de dreiging van grotere migratiestromen, zoals dat ook het geval was bij vroegere grootschalige conflicten, zoals in Syrië en Afghanistan.

  Een hogere terreurdreiging en grotere migratiestromen zijn zaken waar onze bevolking niet op zit te wachten. Onze vraag is dus duidelijk. Welk standpunt zal de regering in dezen innemen?

  Maxime Prévot:

  Mijnheer Van den Heuvel, de aanvallen gaan onverminderd door en er is een nieuw, uiterst zorgwekkend front geopend in Libanon, een land dat wij via B-FAST willen ondersteunen. Ik heb contact gehad met verschillende van mijn ambtsgenoten om te waken over de veiligheid van onze landgenoten, maar ook over die van de bevolking in de getroffen landen. De humanitaire en economische gevolgen zijn enorm. Het is tijd, ook met het oog op onze eigen belangen, dat deze conflicten stoppen.

  Ik dank opnieuw de Golfstaten voor hun waardevolle samenwerking bij de repatriëringsoperaties. Deze landen zijn bondgenoten en partners op economisch, politiek en veiligheidsvlak. Ik steun hen tegenover de ongerechtvaardigde aanvallen van Iran, waarvan zij het slachtoffer zijn en waarvan ook wij de gevolgen ondervinden.

  De VN-Veiligheidsraad heeft een resolutie aangenomen, gesteund door België, waarin de aanvallen van Iran worden veroordeeld en waarin het inherente recht op zelfverdediging wordt bevestigd. België geeft altijd de voorkeur aan een onderhandelde diplomatieke oplossing boven een militaire interventie. Het is in ons belang om de vijandelijkheden te doen afnemen, niet om ze aan te wakkeren.

  Dat sluit evenwel geenszins uit dat België eventuele verzoeken van de Golfstaten – die geen aanvallen hebben ingezet en die zich willen verdedigen binnen het kader van het internationaal recht – zorgvuldig kan analyseren. De premier en collega Francken hebben het al duidelijk gezegd: het zou geenszins gaan over een oorlogsdeelname, maar over een eventuele (…)

  Voorzitter:

  Dank u wel, minister Prévot.

  Maxime Prévot:

  (…)

  Voorzitter:

  Ik zal u de kans geven om uw antwoord te vervolledigen en dan krijgt de vraagsteller 90 seconden om daarop te repliceren.

  Maxime Prévot:

  Dank u.

  De premier en collega Francken hebben het al gezegd: het zou geenszins gaan over een oorlogsdeelname, maar over een eventuele uitsluitend defensieve ondersteuning. Dat moet uiteraard binnen de regering worden besproken, op initiatief van de minister, maar persoonlijk sta ik hier positief tegenover, zeker omdat deze staten, net als wij, zeer duidelijk vasthouden aan een benadering die (…)

  Voorzitter:

  Dank u wel. Ik probeer een zekere orde in de debatten te krijgen, maar er wordt vaak een grijze zone gecreëerd. Het is misschien een voorafbeelding van wat ons volgende week te wachten staat.

  Mijnheer Van den Heuvel, u hebt 90 seconden.

  Koen Van den Heuvel:

  Vanmiddag zei een belangrijk politicus in dit land dat we ons niet mogen laten misleiden in deze ondoordachte oorlog. Ik kan daar volledig achter staan. Als dit een ondoordachte oorlog is, dan is het duidelijk dat we ons niet mogen laten meezuigen in dit conflict en dat we volop moeten inzetten op de-escalatie. We hebben daarvoor een prachtig diplomatiek korps. Voor cd&v is het dus duidelijk, we laten ons niet meezuigen in dit conflict, maar zetten in op de-escalatie en op een exitstrategie die heel duidelijk is voor onze mensen.

• Vraag: Iran en het inferno in het Midden-Oosten

  Vraag: De Nationale Veiligheidsraad (NVR) en het standpunt van België over Iran

  Vraag: De Nationale Veiligheidsraad (NVR) en het standpunt van België over de illegale oorlog in Iran

  Vraag: De situatie in Iran en de binnenlandse en internationale veiligheid

  Vraag: Iran

  Vraag: De illegale oorlog tussen de VS en Iran

  Vraag: De oorlog in het Midden-Oosten

  Iran en het inferno in het Midden-Oosten
  De Nationale Veiligheidsraad (NVR) en het standpunt van België over Iran
  De Nationale Veiligheidsraad (NVR) en het standpunt van België over de illegale oorlog in Iran
  De situatie in Iran en de binnenlandse en internationale veiligheid
  Iran
  De illegale oorlog tussen de VS en Iran
  De oorlog in het Midden-Oosten
  België, Iran en de veiligheidsdynamiek in het Midden-Oosten summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de Belgische reactie op de escalerende oorlog in het Midden-Oosten na Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iran, waarbij de regering wordt bekritiseerd voor gebrek aan eenheid, traagheid en onduidelijke standpunten. Oppositiepartijen zoals PS (Magnette) en PTB (Boukili) veroordelen de "illegale oorlog" van Trump en Netanyahu als schending van internationaal recht en waarschuwen voor economische gevolgen zoals stijgende energieprijzen, terwijl N-VA (Bouchez) en MR de aanval verdedigen als noodzakelijk tegen het "destabiliserende" Iraanse regime en pleiten voor harde veiligheidsmaatregelen. Premier De Wever benadrukt prioriteiten als repatriëring van Belgen, veiligheid en economische belangen, maar ontwijkt een duidelijke politieke lijn, wat tot felle kritiek leidt over "gebrek aan leiderschap" en tegenstrijdige geluiden binnen de coalitie. Kritiek spitst zich toe op de afwezigheid van een Belgisch de-escalatieplan, de impact op koopkracht en de vraag of België het internationale recht moet verdedigen of de Amerikaanse lijn volgt.

  Sandro Di Nunzio:

  Mijnheer de eerste minister, ik ben blij u na vijf weken afwezigheid tijdens het vragenuurtje opnieuw te mogen verwelkomen om u een aantal vragen te stellen.

  Uw afwezigheid op zich was een nieuwsfeit geworden. Wat gebeurt er immers als u niet aanwezig bent? Uw regeringspartners beginnen te toeteren en elkaar tegen te spreken. Zaterdag viel de eerste bom in Iran en sindsdien zagen we een escalatie van verklaringen. Sommige regeringspartijen juichen bij het feit dat Iran wordt gebombardeerd en roepen: " Go USA! Go Israël! " Andere stellen dan weer dat de Verenigde Staten geen bondgenoot zijn maar een tegenstander. Nog anderen merken terecht op dat het internationaal recht wordt geschonden.

  Mijnheer de premier, van u echter hoorden we dagenlang niets, terwijl het Midden-Oosten in brand staat. Nochtans rekent de bevolking en rekenen wij, de vertegenwoordigers van de bevolking, op u. In crisistijd is er maar één regel: één land, één regering, één lijn. Maar uw regering heeft zes dagen nodig om iets te ondernemen. Uw regering heeft zes dagen nodig om de Nationale Veiligheidsraad samen te roepen.

  Ik heb dan ook een aantal vragen.

  De Belgen zullen het voelen in hun portemonnee, de energieprijzen schieten immers de lucht in, maar toch keurt uw meerderheid afgelopen maandag een accijnsverhoging goed op gas. Ik begrijp dat niet. Waarom wordt dat gestemd? Wat is het plan of idee daarachter?

  Wat is uw plan om onze bedrijven en onze industrie te beschermen nu die oorlog in het Midden-Oosten is uitgebroken? Zult u hen in bescherming nemen en hoe?

  Paul Magnette:

  Monsieur le président, messieurs les ministres, cette guerre n’est pas la nôtre. Trump a décidé seul de bombarder l’Iran prenant le risque de causer des milliers de victimes civiles. Trump n’a pas consulté, il n’a même pas averti les Européens. Trump a choisi pour allié Netanyahou, un criminel de guerre responsable du génocide à Gaza, poursuivi pour crimes de guerre et contre l’humanité par les juridictions internationales. Et Trump a décidé d’utiliser la force brutale en violation de tous les principes du droit international. Le résultat, nous le voyons, c’est l’embrasement sur toute la région. C’est le chaos. C’est l’histoire qui, une fois de plus, se répète. Après l’Irak, après la Syrie, après l’Afghanistan, après le Liban, le chaos cause le chaos.

  C’est facile pour Trump, depuis Washington, de décréter une guerre au Proche et au Moyen-Orient. Mais c’est nous, les Européens, qui allons en subir les conséquences. C’est nous, les Européens, qui voyons déjà flamber les prix du gaz et du pétrole avec des conséquences désastreuses pour nos familles et pour nos entreprises. C’est nous, les Européens, qui sommes les premiers exposés au risque de représailles terroristes. C’est nous, les Européens, qui voyons l’instabilité à nos frontières. Et c’est nous, les Européens, qui devrons accueillir, demain, des centaines de milliers de réfugiés qui fuiront la guerre et le chaos absolu.

  Mes questions, monsieur le premier ministre, sont extrêmement simples.

  Je voudrais obtenir de votre part des garanties sur deux points. Un, notre pays doit tout mettre en œuvre pour faire cesser au plus vite cette folie meurtrière et imposer, dans le respect du droit international, un vrai plan de paix et de transition démocratique. Et, deux, monsieur le premier ministre, nous devons faire comme Pedro Sanchez, le premier ministre socialiste en Espagne, dire non à Trump, pas un de nos soldats, pas une de nos armes pour la guerre de Trump en Iran.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le premier ministre, les États-Unis et Israël ont attaqué de manière illégale et tout à fait contraire au droit international l'Iran.

  Pour être tout à fait clair, le régime iranien est un régime à condamner. Nous l'avons condamné ici, à la Chambre des représentants, dans le Parlement européen, au Parlement flamand avec une résolution. Vous pouvez le lire sur notre site.

  Mais, nous sommes contre cette guerre, car elle ne défend que les intérêts américains et son but est de s'accaparer des richesses iraniennes. L'Iran, c'est la deuxième réserve de gaz au monde. L'Iran, c'est la quatrième réserve de pétrole au monde. Cette guerre sert les intérêts américains et n'est pas là pour défendre les intérêts du peuple iranien. Le peuple iranien, aujourd'hui, est sacrifié pour les intérêts américains.

  Cette guerre amène le chaos dans la région. Rappelez-vous l'Irak. Rappelez-vous la Lybie, la Syrie, l'Afghanistan.

  Aujourd'hui c'est le chaos qui menace la région et vous, monsieur le premier ministre, dans ce cadre, vous déclarez que le droit international n'est plus d'application. Vous rendez-vous compte? Le premier ministre de la Belgique dit que le droit international n'est plus d'application, au lieu de le faire respecter! Heureusement, au sein de votre propre gouvernement, des voix s'élèvent contre cette vision.

  Monsieur le premier ministre, maintenez-vous ici aujourd'hui cette déclaration ou revenez-vous dessus et mettez-vous tout en œuvre pour que le droit international soit respecté et que les droits du peuple soient respectés? Arrêtez de suivre aveuglément les intérêts des États-Unis.

  Georges-Louis Bouchez:

  En fait, au contraire, cette guerre est pleinement la nôtre. Celui qui ne s’en rend pas compte passe à côté de l’histoire. Parce que c’est très facile de dire que l’on condamne avec un texte. Mais le régime des mollahs, c’est 50 000 morts en quelques jours contre sa propre population, pour défendre des valeurs de liberté.

  Au-delà de cela, l’Iran est aujourd’hui l’un des principaux facteurs de déstabilisation au niveau mondial, et en particulier pour les pays européens. Nous le voyons aujourd’hui: leur capacité à résister militairement montre à quel point ce régime n’a fait qu’investir dans des capacités pour détruire l’autre. Au-delà de cela, l’Iran a organisé ou tenté d’organiser, ces dernières années, plusieurs attentats sur notre territoire.

  Donc, oui, l'intervention en Iran vise aussi à protéger nos intérêts. Car certains, aujourd'hui, nous parlent beaucoup du droit international. Mais il faut aussi regarder le monde tel qu'il est. Le monde d'aujourd'hui est en lutte entre, d'un côté, l'Occident et, de l'autre côté, un pôle russo-chinois qui a pour vocation de nous affaiblir. L'enjeu étant que des pays tombent dans un camp ou dans l'autre. Mais, à un moment donné, mesdames et messieurs, il faut faire des choix. On ne peut plus être uniquement dans le discours ou l'invective. On doit assumer ces conséquences et les valeurs qui sont les nôtres.

  Enfin, en ce qui concerne la sécurité intérieure – puisque, manifestement, il y a des condamnations de ce régime, ce qui est toujours intéressant –, on a pu voir deux manifestations organisées aujourd'hui en faveur du régime par Samidoun et par les antifas, lesquels se sont rassemblés devant l'ambassade des États-Unis. On en a vu certains rendre hommage à M. Khamenei.

  Monsieur le premier ministre, pourriez-vous dès lors nous faire part des conclusions du Conseil national de sécurité pour protéger nos intérêts maintenant? (…)

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, collega's, wat begon als een confrontatie tussen Israël en het verderfelijke mollahregime in Iran, is intussen uitgegroeid tot een regionaal conflict. De escalatie dreigt het Midden-Oosten verder te destabiliseren en in chaos te storten. Europa blijft niet buiten schot, want intussen is ook de Britse militaire basis in Cyprus door een Iraanse drone getroffen.

  Als voorvechter van de Europese samenwerking is het voor cd&v heel duidelijk dat wij een Europese lidstaat bijstaan, dus Cyprus helpen, maar dat betekent niet dat we ons land moeten laten meeslepen in een conflict in het Midden-Oosten. De geopolitieke crisis verergert immers ook de al fragiele economische situatie in Europa. De afgelopen weken zijn de beurzen in het rood gegaan, de olieprijs is enorm gestegen en de aardgasprijs is zelfs verdubbeld.

  Hoe langer het conflict aansleept, hoe groter de negatieve impact is op een broodnodige economische groei. De vorige weken waren lagere energieprijzen net een topprioriteit in Europa en dat mogen we niet uit het oog verliezen. Vanochtend nog trok de Nationale Bank aan de alarmbel en lanceerde een dringende oproep om verder te werken aan broodnodige structurele hervormingen en aan duurzame overheidsfinanciën om een financiële crash in ons land te vermijden. Het is nu niet het moment om mee olie op het vuur te gieten.

  Ook onze binnenlandse veiligheid mogen we niet uit het oog verliezen, want een verdere escalatie zou aanleiding kunnen geven tot een mogelijke activering van terreurcellen en tot grote migratiestromen naar Europa. Collega's, mijnheer de premier, die zaken (...)

  Voorzitter:

  Dank u wel, mijnheer Van den Heuvel. Uw twee vragen kunt u misschien in uw repliek stellen of misschien wil mevrouw Almaci ze voor de micro herhalen, zodat we er kennis van kunnen nemen.

  Meyrem Almaci:

  Twee sprekers van de meerderheid en twee verschillende meningen, hoe zijn we hier in godsnaam beland?

  Ja, het Iraanse regime is beestachtig tegenover zijn eigen bevolking. Daarom moeten wij goed nadenken over hoe we dit moeten aanpakken en op welke manier wij hen het best beschermen. Nu is men echter een roekeloze oorlog gestart, op een ronduit gestoorde manier. Die oorlog is aan het ontsporen op een manier die niemand kan voorspellen. Ik maak me ernstige zorgen over de Iraanse bevolking en over onze mensen daar. Heel de regio staat in vuur en vlam: Turkije, Cyprus, Libanon. Dan is er ook nog de schade hier bij ons, namelijk de economische onzekerheid voor onze scheepvaart, de vrees voor stijgende prijzen, de vrees voor aanslagen.

  Jullie kakelen ondertussen maar in alle richtingen. Dat is ronduit beschamend. Iedereen spreekt elkaar tegen. Men fluit elkaar terug. Er is geen heldere communicatie en geen eenheid van commando.

  Mijnheer de premier, u zegt dat het internationale recht niet meer werkt, dat we in een andere wereld wakker zijn geworden. Als men dat recht echter zelf niet respecteert of het niet meer helder durft te verdedigen, hoe kan het dan nog werken? We hebben dat ook gezien bij jullie standpunt over Palestina. Dit is een patroon in deze regering. U kunt perfect het beestachtige Iraanse regime veroordelen en tegelijkertijd het internationale recht verdedigen, in de plaats van mee de begrafenis ervan te organiseren. Het alternatief is namelijk het recht van de sterkste. Daar pas ik voor.

  Sommigen hier praten Trump goed. Goed, laten we dan misschien ook meteen Afghanistan of Noord-Korea binnenvallen. Of neen, wacht, met Afghanistan maken we terugkeerdeals. Collega’s, dit is geen grap. Het gaat over leven en dood van gewone mensen. De vraag is dus of u inderdaad Sánchez durft te volgen. Gaat u pal achter het internationale recht staan? Gaat u oproepen tot een staakt-het-vuren? (…)

  Oskar Seuntjens:

  Onze gedachten zijn vandaag bij alle Iraniërs, bij de honderdduizenden die op straat zijn gekomen voor vrijheid, voor vrede en voor democratie. Onze gedachten zijn bij alle Iraniërs die familie hebben verloren, vermoord door het beestachtige regime. Onze gedachten zijn bij alle Iraniërs die al jaren in onderdrukking leven.

  Wij laten dus geen traan om een dictator minder. Is er tegelijkertijd echter iemand die gelooft dat Trump en Netanyahu, of all people, hun aanvallen doen omdat zij zo begaan zijn met het lot van de Iraniërs?

  Mijnheer de premier, u bent historicus. Historici leren lessen uit het verleden. Amerika heeft dat al eens gedaan. Ze zijn Irak binnengevallen en ze zijn Afghanistan binnengevallen. Hoe gaat het daar vandaag? In Afghanistan heersen de taliban. Er is net een wet goedgekeurd die bepaalt dat vrouwen in elkaar mogen worden geslagen zolang hun botten maar niet worden gebroken.

  Netanyahu is de oorlogsmisdadiger die de dood van tienduizenden Palestijnen op zijn geweten heeft. Die twee mannen zouden het ineens doen in naam van de vrijheid.

  Zij doen het om macht, zij doen het om olie, zij doen het om geld. Iedereen zal dat voelen, ook wij hier in Europa. Waar zullen wij vandaag bijvoorbeeld onze energie nog vandaan halen? Het Midden-Oosten valt weg. Rusland moeten wij niet meer na de vreselijke oorlog. Wie wrijft zich in de handen en blijft over? Dat is Trump. Torenhoge gasprijzen dreigen werkelijkheid te worden.

  Wat moet een overheid in dat geval doen? Voor Vooruit is het essentieel dat een overheid haar zakken niet vult met oorlogsgeld, maar dat alle meerwinsten uit belastingen op gas worden teruggegeven aan gezinnen, aan alleenstaanden en aan de industrie.

  Hoe zult u de veiligheid en de koopkracht van mensen beschermen tegen een oorlog waar wij niet om hebben gevraagd?

  Bart De Wever:

  Chers collègues, merci pour vos questions.

  Je me chargerai de la première partie de la réponse et le ministre des Affaires étrangères répondra ensuite sur la base de ses propres compétences.

  Au cours des cinq derniers jours, les tensions au Moyen-Orient et dans la région se sont intensifiées à une vitesse exceptionnelle. Lors de frappes conjointes américaines et israéliennes menées samedi matin, l'ayatollah Khamenei a été éliminé, ainsi que des figures clés du régime islamique. En représailles, l'Iran a lancé ces derniers jours une série d'attaques massives par missiles et drones, en direction d'Israël, de Bahreïn, du Koweït, du Qatar, des Émirats arabes unis, de l'Arabie saoudite, de la Jordanie et d'Oman dans le but de créer un maximum de chaos dans la région.

  Des installations des pays de l'Union européenne ont également été visées, notamment des installations militaires françaises et italiennes ainsi que des bases britanniques à Chypre. Par ce chaos, l'Iran cherche à fermer le détroit d'Ormuz, ce qui a des conséquences directes sur le commerce maritime et sur notre approvisionnement énergétique.

  Samen met u moet ik vaststellen dat in deze woelige geopolitieke tijden inderdaad nog weinig rekening wordt gehouden met de internationale rechtsregels, die wij als Europeanen terecht zeer hoog in het vaandel blijven dragen. Maar een theocratische dictatuur die zelf al 47 jaar het internationale recht met voeten treedt, hoeft van mij geen enkele sympathie te verwachten. We spreken hier immers over een moorddadig en crimineel regime, dat enkele weken geleden nog duizenden van zijn eigen burgers heeft afgeslacht om zichzelf in stand te houden. Laten we dat niet vergeten. Sommige collega's hebben tijdens hun tussenkomst hard geroepen, dat levert een mooie clip op voor de sociale media, maar dát aspect zijn sommige collega's vergeten te vermelden. Er kwam niet één woord over de Iraanse bevolking vanwege de PS en de PTB.

  Laten we toch ook niet vergeten dat datzelfde regime steun biedt aan tal van antiwesterse terroristische actoren en aan de Russische oorlogsmachine in Oekraïne. Bovendien koestert het de ambitie om nucleaire wapens te bouwen. Wat dat laatste betreft, heeft dat regime de afgelopen maanden verschillende diplomatieke kansen gemist om de internationale gemeenschap gerust te stellen. Over het noodlot van de leiders van dat wrede en vijandige regime moet u van mij dus geen traan verwachten.

  Cela dit, le problème iranien ne se résout pas simplement par une guerre menée de manière irréfléchie. Je ne peux qu'espérer que les É tats-Unis et Israël disposent d'une stratégie de sortie, en vue d'améliorer la situation pour le peuple iranien et la stabilité géopolitique, mais je n'en suis pas sûr.

  Certes, quelques pays européens interviennent de manière défensive mais il n'existe, du côté européen, aucun projet visant à se joindre à l'attaque contre l'Iran.

  Laisser la région dans le chaos pourrait en effet avoir des conséquences néfastes pour notre continent. Je pense en premier lieu à la hausse des coûts de l'énergie et à des flux migratoires incontrôlés en direction de l'Europe.

  Les évolutions dans la région s'enchaînent à un rythme soutenu. Le gouvernement surveille chaque dimension de la situation heure par heure. Une réunion du Conseil national de sécurité vient d'avoir lieu, au cours de laquelle plusieurs éléments ont été analysés et mis en perspective. Nos services sont pleinement mobilisés afin de signaler et de traiter immédiatement toutes les conséquences potentielles du conflit pour notre pays.

  De focus van onze regering zal de komende uren en dagen – en misschien weken en maanden, al hoop ik van niet – op drie domeinen liggen.

  Ten eerste is er de veiligheid van onze eigen burgers in de regio. Collega Prévot zal zo dadelijk meer uitleg geven over de repatriëring van gestrande reizigers in de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar. Ik wil uitdrukkelijk de collega’s van Defensie en Buitenlandse Zaken danken en feliciteren, want zij hebben letterlijk dag en nacht gewerkt en werken nog steeds aan de best mogelijke oplossing, onder logistiek zeer moeilijke en snel wijzigende omstandigheden.

  Ten tweede bekijken we de potentiële impact op de veiligheid, zowel op binnenlands als op buitenlands vlak. Ons land heeft directe belangen bij een terugkeer naar regionale stabiliteit. Dat volgen wij nauwgezet op, met onze Europese partners in eerste instantie en binnen het NAVO-verband.

  Ten derde zijn er onze economische en maritieme belangen in de Straat van Hormuz en de Rode Zee. Zoals u weet, is die zee-engte cruciaal in de wereldwijde energietoevoer. In dat kader volgen we de gevolgen voor onze bevoorradingszekerheid op. Om bij te sturen waar nodig houden we uiteraard ook de evolutie van de energieprijzen goed in de gaten, ook in samenwerking met onze Europese partners. De ministers van Financiën en Energie zullen straks nog op uw vragen daarover antwoorden.

  Dat zijn momenteel de drie topprioriteiten waarmee we ons bezighouden: de veiligheid van onze burgers ter plaatse, de potentiële impact op onze eigen veiligheid, zowel binnenlands als buitenlands, en onze economische en maritieme belangen.

  Alle andere geopolitieke bedenkingen zijn zonder meer zeer interessant en iedere partij hier heeft daarover ongetwijfeld zeer boeiende inzichten, maar de regering heeft als taak om beleid te voeren dat gericht is op concrete bedreigingen en op het vrijwaren van onze belangen. Grote verklaringen zijn daarbij zelden productief en in het slechtste geval zelfs contraproductief.

  Ik ben een historicus – u hebt daarop gewezen –, maar geen hystericus. Een regering moet zich in eerste instantie bezighouden met de problemen waarmee we geconfronteerd worden en met de werkelijkheid waarop we impact hebben. Andere beschouwingen laat ik graag aan de wijsheid van het Parlement. Ik dank u.

  Maxime Prévot:

  Monsieur le président, mesdames et messieurs les parlementaires, l’Union européenne vient d’organiser un Conseil extraordinaire des ministres des Affaires étrangères avec le Conseil de coopération du Golfe, auquel j’ai pris part.

  J’ai exprimé notre soutien total aux pays du Golfe. Nous faisons bloc, ensemble, face aux attaques injustifiées de l’Iran dont ces pays sont les victimes, et dont nous souffrons nous aussi, au vu du danger auquel nos compatriotes sont exposés.

  Zowel de Golfstaten als de EU hebben hun diplomatieke inspanningen opgevoerd om te voorkomen dat we in deze situatie zouden belanden. We zullen samen die verstandige en redelijke aanpak voortzetten, omdat deze in staat is om op lange termijn veiligheidswaarborgen te bieden. Ons doel is de-escalatie, op een moment dat de Golfstaten zouden kunnen beslissen hun recht op zelfverdediging uit te oefenen door te reageren en het conflict zich uitbreidt naar landen zoals Azerbeidzjan.

  Notre sécurité et nos économies sont liées. Nous avons décidé d'unir nos efforts et nos moyens, notamment pour éviter de subir une hausse des prix de l'énergie et une perturbation du commerce mondial.

  Ik heb ook mijn solidariteit betuigd met Spanje, dat het voorwerp geweest is van ongerechtvaardigde vergeldingsdreigingen vanwege de Verenigde Staten. Men kan een land dat – ik herinner eraan – een bondgenoot is, niet bedreigen enkel en alleen omdat het een soevereine positie inneemt die niet bevalt.

  Je remercie une fois de plus les pays du Golfe pour leur précieuse collaboration avec mes services pour veiller sur la sécurité de nos ressortissants sur place. La situation évolue très rapidement et nous nous adaptons au mieux dans l'intérêt de tous les Belges.

  Avec mon collègue, le ministre de la Défense, nous avons pris la décision de rapatrier, aussi vite que possible, autant de voyageurs belges que possible. Nous nous focalisons dans un premier temps sur les pays où il y a le plus de Belges: les Émirats arabes unis et le Qatar.

  We volgen de situatie er uur per uur en naargelang van de feitelijke omstandigheden op het terrein en de mogelijke samenwerking met andere partners, passen we het apparaat in realtime aan. Soms wordt iets wat op een bepaald moment niet mogelijk is, de dag nadien wel mogelijk.

  La Belgique compte parmi les premiers pays européens à organiser ces rapatriements. Nous n'avons pas à rougir de notre réactivité. Pour le moment, l'espace aérien au-dessus des Émirats arabes unis et du Qatar est fermé. Quand elles existent, les ouvertures sont sporadiques et extrêmement limitées, raison pour laquelle nos compatriotes seront d'abord transportés par voie terrestre vers un pays voisin. Ensuite, ceux qui sont à Oman seront pris en charge par avion vers un pays sûr. L'idée est double: mettre au plus vite les vies en sécurité et favoriser les rotations de nos avions militaires. C'est pourquoi la ville égyptienne d'Hurghada a été identifiée comme destination de nos vols militaires. Hier, je précisais toutefois que nous continuions d'analyser nos capacités opérationnelles avec la Défense pour ramener directement nos compatriotes vers Bruxelles. Si, hier, il n'était pas encore certain que nous pussions proposer cette solution, c'est désormais chose faite depuis ce matin, à la faveur d'une concertation étroite entre nos services et de réalités opérationnelles adaptées. Les Belges qui gagneront Oman par bus seront donc transportés par avion militaire jusqu'à Bruxelles, en transitant par Hurghada uniquement pour une escale technique de refueling . Ils pourraient même rester à bord de l'avion.

  Wat de kosten betreft, België zal de uitgaven voor de toeristen voorschieten. Overeenkomstig de Belgische wet, artikel 84 van het Consulair Wetboek, zijn de kosten voor consulaire bijstand terugbetaalbare voorschotten. De burger kan dus steeds worden verzocht om minstens een deel van die kosten te dragen. Datzelfde principe werd onder meer toegepast tijdens de repatriëringen in het kader van de covidpandemie.

  Certains ne comprennent pas qu'ils ne soient pas immédiatement pris en charge là où ils se trouvent jusqu'à leur domicile. Ils se plaignent de coûts à devoir assumer et de trajets à effectuer en bus. Je n'ose imaginer ce que les Ukrainiens doivent en penser… Ne confondons pas, mesdames et messieurs, l'essentiel et l'accessoire. La vocation du gouvernement belge n'est pas de se substituer à une agence de voyages, mais de pouvoir sauver des vies en installant des gens dans un endroit sûr. Il s'agit d'extraire le plus rapidement possible le plus grand nombre de personnes des zones où les espaces aériens sont fermés, empêchant leur retour immédiat, et où des missiles sont encore en train de tomber. Qu'une solution permettant leur acheminement jusqu'à Bruxelles ait finalement pu se dégager est une bonne nouvelle. Le coût demandé de 600 euros pour un voyage des É mirats jusqu'en Belgique répond à notre cadre légal et équivaut à ce que les Pays-Bas, par exemple, demandent à leurs ressortissants. L'Allemagne a fixé ce montant à 500 euros. C'est 50 % du tarif classique.

  Het is ook aanzienlijk goedkoper dan eender welk alternatief per vliegtuig. Wanneer men weet dat sommige staten geen enkele repatriëring van hun landgenoten organiseren en sommige taxi's in Dubai tot duizenden euro's vragen voor een rit naar Muscat, dan zijn de enkele tientallen voorziene euro's voor onze bussen slechts een detail.

  Je comprends l’impatience et la peur, mais gardons la capacité de relativiser les choses. Nous agissons au mieux, en zone de guerre, pour sauver des vies, avec des considérations d’efficacité avant des considérations de confort.

  Je vous remercie.

  Sandro Di Nunzio:

  Mijnheer de premier, mijnheer de minister, ik heb daarnet gezegd dat we u dagenlang niet gehoord hebben. Ik begrijp dat voor een stuk. Uw coalitiepartners en u raken het immers over niets eens. Dat is ook de reden waarom u er niet in slaagt om akkoorden te sluiten, waarom u er niet in slaagt om hervormingen door te voeren. Als u al akkoorden vindt, moet u telkens opnieuw naar de tekentafel. We horen het hier opnieuw. Cd&v neemt een andere positie in en Vooruit spreekt over de portemonnee van de mensen, maar het is wel Vooruit dat mee de accijnsverhoging op gas goedkeurt. Vooruit heeft gewoon meegestemd. Dat zal een rechtstreekse impact hebben op de portemonnee van de mensen.

  De vage plannen die u hier brengt, geven weinig voluntarisme weer. Het is op zich goed dat u Belgen terugbrengt naar ons land. Het werd ook tijd. Andere landen zijn daar al actief mee bezig. Ik verwacht dus meer voluntarisme van u. U moet daar werk van maken.

  U zegt dat u ermee aan de slag gaat, als leider van deze regering, maar toen de crisis uitbrak, moest u vanaf dag één de Nationale Veiligheidsraad samengeroepen hebben. Vanaf dag één. Daaropvolgend moest u het kernkabinet daarover doen doorvergaderen, zodat iedere minister binnen zijn eigen competenties maatregelen kon nemen. Dat is wat u moest doen om het land te besturen. Dat hebben we echter niet gezien.

  Ik vraag u dus maar één ding. Neem maatregelen om onze bedrijven, onze industrie en onze mensen te beschermen. U moet de richting bepalen, mijnheer de premier. Ik hoop dat u dat kunt. Ik hoop dat u zult slagen.

  Paul Magnette:

  Monsieur le premier ministre, monsieur le ministre des Affaires étrangères, bien sûr, nous sommes toutes et tous aux côtés des Iraniennes et des Iraniens et de leur aspiration à la paix et à la stabilité; mais croire que c'est le cas de Trump et de ses alliés israéliens est d'une naïveté incroyable. Jamais, quand les États-Unis ont recouru à la force sans mandat international, cela n'a produit la paix et la stabilité. Jamais! Et ce ne sera pas le cas cette fois-ci non plus.

  Quand on vous interroge, monsieur le premier ministre, vous nous lisez un texte qui ressemble plus à un éditorial qu'à une position de gouvernement. Ce n'est pas tellement étonnant parce qu'en réalité, votre gouvernement n’a pas de position. On entend les va-t-en-guerre du MR et de la N-VA qui sont prêts à suivre aveuglément Trump et Netanyahu; Vooruit qui essaie désespérément d'un peu défendre le droit international; et les chrétiens-démocrates, fidèles à leur ligne, qui ne sont ni pour ni contre, bien au contraire. Voilà où en est votre gouvernement, monsieur le premier ministre.

  Pendant ce temps, la Belgique n'existe pas. Elle n'est même pas capable de rapatrier dignement ses propres ressortissants. Monsieur le premier ministre, ceci n'est pas un gouvernement.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le premier ministre, c'est quand même incroyable. Il y a deux semaines, vous disiez: "Il faut être autonome. Il faut de l'autonomie stratégique au niveau européen. Il faut être indépendant." Maintenant, vous vous couchez devant la violation du droit international par les Américains, comme vous vous êtes couché devant le génocide contre le peuple palestinien. Vous êtes toujours du même côté: toujours du côté des Américains, toujours du côté du criminel de guerre Netanyahu.

  Cette guerre, je le rappelle, défend les intérêts américains, pas les intérêts du peuple iranien. Elle défend les intérêts américains dans leur affrontement contre la Chine.

  Aujourd'hui, en Europe et au niveau de la Belgique, nous devons nous mettre du côté de l'intérêt de notre population, qui va payer cher le prix de cette guerre. Ce sont toujours les peuples qui paient le prix de la guerre. Ils le payent soit par leur vie, soit par leur pouvoir d'achat. Ce sont les travailleurs qui vont sentir le prix du gaz dans leur pouvoir d'achat.

  Notre pays doit tout faire pour arrêter cette agression, apaiser la situation, aller vers la désescalade et ne pas se mettre du côté des intérêts des États-Unis et de l'impérialisme américain.

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le président, je suis assez stupéfait par ceux qui invoquent les mandats internationaux. Parler de mandat international revient à dire qu'on doit aller au Conseil de sécurité des Nations Unies et accepter le veto de la Russie et de la Chine. Tel est le projet de la gauche: laisser la Chine et la Russie nous bloquer dans la protection des intérêts occidentaux! Cela fait effectivement une différence. Mais, je l'avoue, l'intérêt de sécurité, l'intérêt de souveraineté occidentale est supérieur selon moi à votre approche qui consiste systématiquement à soutenir les ennemis de l'Occident. Parce que votre appel à la désescalade veut dire une chose très claire, une chose que les gens doivent entendre: cela veut dire que le régime des mollahs doit se maintenir. Voilà la conséquence de la désescalade! Voilà le choix que vous faites!

  En ce qui concerne la sécurité intérieure, monsieur le premier ministre, je dois avouer que j'attends quand même des positions plus fermes en la matière. Je pense qu'il est grand temps de prendre attitude à l'égard de la représentation diplomatique iranienne, qui rend en ce moment hommage à Khamenei. Je crois qu'il est temps aussi de faire appel aux militaires dans les rues face aux risques accrus qui arrivent. Il est temps aussi de s'attaquer aux organisations comme Samidoun et les antifas, les amis de la gauche qui aujourd'hui soutiennent les mollahs.

  Koen Van den Heuvel:

  Dank u wel, heren ministers, voor uw antwoord.

  Wij van cd&v hebben drie grote prioriteiten. Mijnheer Magnette, ik herhaal ze met veel plezier. Ten eerste, voor ons is het heel duidelijk dat ons land samen met de Europese partners werk moet maken van de de-escalatie van het conflict. We mogen dat conflict niet importeren in ons land. Ten tweede, onze binnenlandse veiligheid moet gegarandeerd blijven door waakzaam te zijn en absoluut te vermijden dat het conflict wordt geïmporteerd. Ten derde, we moeten, premier, onze energieprijzen onder controle houden. Dat is noodzakelijk voor voldoende koopkracht van onze gezinnen en voor de concurrentiekracht van onze bedrijven. Dat zijn drie duidelijke prioriteiten. We stellen voor dat de regering die overneemt en daar krachtdadig werk van maakt.

  Meyrem Almaci:

  De kakofonie gaat verder. Er is helemaal niets veranderd in de meerderheid tussen het begin van mijn vraag en na het antwoord van de eerste minister en de minister van Buitenlandse Zaken: iedereen zegt maar wat. Het is wel opmerkelijk, mijnheer de premier, dat u het was die, terwijl u verwijst naar geopolitieke overwegingen, het blijkbaar nodig vond om voor de camera’s het internationaal recht af te zwakken en in de vuilnisbak te gooien. Niet goed overdacht, noemt u het. Dat is uw bocht. Het mag altijd duidelijker. Het kan duidelijker door bijvoorbeeld te zeggen: ja, het is een illegale actie en ja, die brengt mensen in gevaar, zowel de Iraanse burgers aldaar als de mensen hier bij ons.

  Pyromanen à la Trump en Netanyahu zetten de eigen belangen voorop, op de kap van zoveel gewone mensen. Het is nochtans niet zo moeilijk. Burgers en politici in de VS kijken niet weg, noemen een kat een kat, zeggen vandaag haarfijn dat de aanval illegaal is en weigeren de actie te normaliseren. U doet dat wel. Zij staan vandaag voor de fundamentele rechten. Het internationaal recht is geen grabbelton. Afdingen daarop maakt het alleen maar moeilijker om dat soort conflicten te voorkomen.

  Het is heel duidelijk dat ons land daarover geen enkele onduidelijkheid meer mag laten bestaan. U moet zeggen wat veel mensen weten, met name dat die oorlog moet stoppen, in plaats van hem goed te praten. Mijnheer de premier, slaap zacht. Ik hoop dat er een dag komt dat u dat helder zegt.

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik ben blij te horen dat onze landgenoten worden gerepatrieerd. Ik hoop dat ze zo snel mogelijk in veiligheid worden gebracht. Het toont echter nogmaals aan dat elke oorlog er een te veel is en dat elke oorlog een prijs heeft. Mensen zijn vandaag ongerust over de impact van die oorlog op hun veiligheid en op hun koopkracht. Ze hebben allemaal nog de energiecrisis in hun achterhoofd, toen Rusland Oekraïne binnenviel. Ze hadden toen schrik voor de postbode die langskwam met de hoge energiefactuur. Ze zetten hun verwarming lager of zelfs af. Gelukkig hebben we toen de btw verlaagd naar 6 %. Het zal ook de uitdaging zijn van deze regering om de koopkracht en de veiligheid van de mensen te beschermen tegen een oorlog waar we niet om hebben gevraagd.

• Vraag: De industrietop

  Vraag: De herindustrialisering en het concurrentievermogen

  Vraag: De industrietop

  Vraag: De industrietop

  Vraag: De achteruitgang van de chemische industrie

  economie en werk

  De industrietop
  De herindustrialisering en het concurrentievermogen
  De industrietop
  De industrietop
  De achteruitgang van de chemische industrie
  De toekomst en uitdagingen van de industrie summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  

  op 12 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens een debat over de Europese industrietop in Alden Biesen en Antwerpen waarschuwen politici als Jeroen Soete (N-VA) en Koen Van den Heuvel (CD&V) dat de Europese industrie—met name chemie en staal—onderuit dreigt te gaan door hoge energiekosten, Chinese dumping en Amerikaanse subsidies, terwijl ze pleiten voor een sterker Europa met lagere energie- en CO₂-kosten, een versterkte interne markt en strengere handelssancties zoals CBAM. Minister Clarinval (MR) bevestigt de urgentie en somt nationale maatregelen op (zoals loonkostenverlaging en het MAKE 2025-2030-plan), maar benadrukt dat Europese actie cruciaal is voor concurrentievermogen, met focus op energieprijzen, deregulering en Buy Europe-beleid. Natalie Eggermont (PVDA) bekritiseert het debat als een "shockdoctrine": volgens haar wordt de crisis misbruikt om deregulering, sociale afbraak en belastinggeld voor multinationals door te drukken zonder democratisch debat, terwijl grote bedrijven als BASF recordwinsten maken maar niet herinvesteren in Europa. Reccino Van Lommel (Vlaams Belang) valt de regering en Europa aan voor te veel regels, koolstoftaksen en trage besluitvorming, en eist onmiddellijke opstand tegen EU-beleid en fiscale hervormingen om bedrijven te behouden.

  Jeroen Soete:

  Mijnheer de minister, vandaag vindt in Alden Biesen de Europese industrietop plaats. Onze industrie verkeert in een overlevingsmodus, ze wordt bedreigd en trekt terecht aan de alarmbel. Onze chemiesector en onze staalindustrie staan al jaren onder gigantische druk. Dat is ook niet verwonderlijk gezien de tijden waarin we leven. Poetin doet onze energiefactuur en energiekosten massaal stijgen. Trump bedreigt onze economie met handelstarieven. De Chinezen overspoelen onze markt met producten aan onrendabele dumpingprijzen.

  Tijdens mijn bezoek voorbije zomer aan enkele chemische bedrijven in Oostende klaagden zij over de hoge energiekosten en vertelden zij mij over hun ongelijke strijd met Chinese producenten, die hun producten hier massaal komen dumpen tegen van de pot gerukte prijzen, waardoor onze industrie wordt weggevaagd. Niet alleen China, maar ook de Verenigde Staten spelen al jaren volgens andere spelregels, met aanzienlijke staatssteun en subsidies, overproductie en een duidelijke keuze voor de eigen industrie. Dat baart niet alleen de captains of industry zorgen, maar ook onze werknemers, die vrezen voor hun job en zien dat er banen verdwijnen. De noodkreet van onze industrie en van onze werknemers is duidelijk. We moeten onze welvaart en onze jobs beschermen.

  Wie denkt dat het een oplossing is om ons te spiegelen aan het Chinese model en om met Chinese lonen te werken, dwaalt. We zullen onze industrie niet redden door onze burgers aan koopkracht te laten inboeten.

  Mijnheer de minister, met die koopkracht hebben we een enorm wapen. We beschikken over een Europese markt met 450 miljoen consumenten. Veel wetenschappers en economen zeggen dat we die markt moeten gebruiken en meer de kaart ‘buy Europe’ moeten trekken.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le vice-premier ministre , la rencontre informelle des 27 chefs d’État européens qui se déroule aujourd’hui à Alden Biesen met en lumière la pertinence de notre politique européenne, l’intérêt du monde économique pour la poursuite des réformes en matière de compétitivité, la nécessité d’accélérer la mise en œuvre des mesures discutées depuis 18 mois et la publication des rapports Draghi et Letta.

  Les mesures européennes doivent se traduire par des mesures fédérales, que vous pilotez. La croissance européenne permet de réduire nos déficits budgétaires, d’augmenter notre taux d’emploi et d’améliorer la situation socio-économique de nos concitoyens.

  Mais cette croissance est créée par les entreprises, qui ont besoin de mesures rapides et fortes pour réduire les charges réglementaires. Un besoin de tirer pleinement profit des opportunités du marché unique, un besoin de bénéficier d’une énergie à prix correct et le besoin d’une épargne mobilisée dans l’investissement productif à travers une véritable union de l’épargne et des investissements.

  Monsieur le vice-premier ministre, nos entreprises de toutes tailles – je pense surtout à nos PME – se heurtent à une réglementation complexe et de plus en plus volumineuse. Comment concevoir des législations, certes nécessaires, en tenant dès le départ compte des besoins des PME? Sur le plan climatique, comment booster notre secteur énergétique afin de rendre nos entreprises plus compétitives, tant sur le plan des prix que de la dépendance vis-à-vis de pays tiers? Quelles sont les mesures à prendre contre les fuites de carbone et les solutions efficaces d’exportation CBAM (carbon border adjustment mechanism) ? Comment construire des chaînes d’approvisionnement résilientes pour les matières premières? Comment mieux nous protéger de concurrents mondiaux qui pratiquent des politiques économiques et commerciales déloyales? Est-ce qu’on mobilise suffisamment nos instruments de protection économique? Enfin, êtes-vous favorable à l’établissement d’une préférence européenne, notamment pour les marchés publics?

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de minister, gisteren kwamen in Antwerpen honderden Europese bedrijfsleiders en toppolitici, waaronder u, samen om te overleggen over een grote, gedeelde bezorgdheid: Europa verliest terrein. Als Europa zijn competitiviteit vandaag niet herstelt, dreigt het economisch kopje-onder te gaan en op wereldvlak niet meer mee te tellen. De analyses zijn gemaakt en de intenties zijn uitgesproken. Daar ligt ook de uitdaging: intenties volstaan niet langer; daden moeten volgen. Onze bedrijven wensen dat we daadkrachtiger optreden en een beleid voeren dat resultaten boekt.

  Voor cd&v is het duidelijk, enkel een sterker Europa kan de economische neergang van Europa stoppen en zowel onze strategische autonomie als onze competitiviteit herstellen.

  Ik zie drie werven.

  Ten eerste, de kosten voor energie en voor CO 2 -uitstoot moeten naar beneden.

  Ten tweede, de Europese interne markt moet versterkt worden, door te werken aan een Europese kapitaalmarkt. Nationale regeltjes moeten worden afgebouwd. De interne barrières tussen onze Europese lidstaten moeten worden afgebouwd. De Belgische export alleen al zal zo voor ongeveer 10 miljard euro kunnen groeien en de productiviteit zal met 20 % stijgen, goed voor onze economische groei.

  Ten derde, we moeten kordater optreden tegen oneerlijke handelspraktijken. Het moet gedaan zijn met Chinese dumpingpraktijken.

  Beste minister, voor ons is het duidelijk. België moet absoluut in de cockpit zitten met de landen die pleiten voor een sterker Europa, voor meer Europa, desnoods een Europa met twee snelheden.

  Mijnheer de minister, wij verwachten dat onze regering mee de lead neemt.

  Natalie Eggermont:

  Mijnheer de minister, gisteren in Antwerpen en vandaag in Alden Biesen discussiëren de Europese leiders en de captains of industry samen over de toekomst van de industrie om het concurrentievermogen te redden. Het is belangrijk even een stap achteruit te zetten en te kijken wat er aan het gebeuren is. Achter alle ronkende verklaringen, ook hier, zit opnieuw een plan, een strategie. Men gebruikt de industriële crisis om een reeks plannen, die al langer klaarliggen, in sneltreinvaart door te duwen: deregulering, blanco cheques voor multinationals, sociale afbraak, milieuwetten op de schop. Dat is oude wijn in nieuwe zakken, die bij elke crisis wordt toegepast. Dat is de bekende shockdoctrine van Naomi Klein: men trekt zo hard mogelijk aan de alarmbel en gebruikt vervolgens de chaos en ontreddering om maatregelen door te duwen zonder enig parlementair democratisch debat.

  Bart De Wever spreekt over een kapitaalunie met als doel slapend geld te activeren, ons spaar- en belastinggeld te gebruiken en te dereguleren via de omnibusrichtlijnen, met steun van extreemrechts. Hij trekt nu zelfs de klimaatdoelstellingen, de Green Deal, in twijfel. Met welk mandaat doet hij dat? Is dat zijn standpunt? Is dat het standpunt van de regering? Waar is dat besproken? Is iedereen het daarmee eens? Gaat iedereen ermee akkoord dat ons pensioen- en spaargeld op de kapitaalmarkt wordt gebruikt? Bent u het er allemaal mee eens dat de klimaatnormen best wat mogen worden verminderd voor het concurrentievermogen? Vindt u het goed dat er verder moet worden gedereguleerd en geprivatiseerd? Is dat besproken in de regering? Met welke legitimiteit onderhandelt Bart De Wever daarover? Met welk mandaat doet hij dat? Is dat een officieel regeringsstandpunt?

  Reccino Van Lommel:

  Mijnheer de minister, in de politiek is gelijk hebben helaas niet hetzelfde als gelijk krijgen. Hoeveel jaren zeg ik al dat onze industrie – en zeker niet alleen de chemische industrie – tot een economische ruïne aan het afbrokkelen is? Hoe pijnlijk is het dat al die partijen die altijd hebben gezegd dat meer Europa voor een sterkere industrie zou zorgen, vandaag moeten vaststellen dat het Europese beleid alleen maar tot meer regels heeft geleid, die onze industrie verder kapotmaken.

  Niet alleen de Europese excellenties doen vanuit hun ivoren toren aan zelfvernietiging, ook onze nationale politici doen dat. Denk aan het in gevaar brengen van onze bevoorradingszekerheid qua energie en de betaalbaarheid ervan, de door de strot geramde koolstoftaksen die jullie als eenden hebben geslikt en nog lekker vonden ook, maar ook aan de bezorgdheden van de talrijke industriële spelers die al jaren van jullie afglijden als water van een eend.

  Het ontbreken van een fiscale hervorming vanaf een wit blad is daar ook een voorbeeld van. Ondertussen hebben al heel wat bedrijven besloten om hun activiteiten te sluiten, af te bouwen of te verplaatsen. Wie kan hun ongelijk geven? Geloof me, mijnheer de minister, wat we tot hiertoe hebben gezien, is slechts het topje van de ijsberg, zeker als u er met de Titanic tegen zult varen.

  Gisteren en vandaag zagen we niet meer dan een grote Bart De Wever-show die een bepaalde perceptie en staatsmanschap moet creëren. Als we naar de praktijk van zijn broddelwerk kijken, zien we iets helemaal anders, mijnheer de minister. Waar zijn de daden, of zijn het alleen maar woorden?

  David Clarinval:

  Monsieur le président, chers collègues, hier j'ai participé au sommet européen de l'industrie à Anvers, aux côtés du premier ministre, de la présidente de la Commission européenne, de plusieurs dirigeants européens, dont le président Macron et le chancelier Merz, ainsi que de plusieurs centaines de dirigeants d'industrie issus de 25 secteurs différents, donc pas seulement de la chimie. Le message était très clair: la compétitivité est aujourd'hui un enjeu de souveraineté. Le monde a basculé vers davantage de protectionnisme, de subventions massives, de dumping.

  Dans ce contexte, l'Europe ne peut plus se permettre la naïveté économique. Depuis des années, je plaide pour un sursaut en matière de compétitivité. Trop longtemps, en Belgique, comme en Europe, la compétitivité et, singulièrement celle de l'industrie, a été reléguée au second plan. Dans mon livre Fiasco énergétique , que j'ai écrit il y a 12 ans, je tirais déjà la sonnette d'alarme et j'annonçais que la chimie allait être en danger si on ne faisait rien. Nous y sommes malheureusement aujourd'hui.

  Les faits sont là. Sans compétitivité, il n'y a pas d'industrie. Et, sans industrie, il n'y a ni souveraineté, ni création de valeurs, ni emplois durables. L'industrie est en recul depuis plusieurs années. La part de l'industrie dans la valeur ajoutée en Belgique est passée de près de 20 % en l'an 2000, à moins de 13 % aujourd'hui.

  Les demandes qui ont été relayées hier sont très claires. Un, baisser les coûts de l'énergie. Deux, baisser les coûts du carbone. Trois, une concurrence mondiale équitable. Quatre, un meilleur accès au financement. Et, cinq, mieux valoriser le made in Europe .

  Mijnheer Van Lommel, u stelt mij een vraag specifiek over de chemische industrie. De chemiesector illustreert perfect de Europese industriële uitdagingen. Ze is een basisindustrie die in het hart zit van veel Europese waardeketens. Zonder een sterke en competitieve chemiesector is er geen industriële soliditeit in de sectoren energie, gezondheid, bouw, automobiel, landbouw of schone technologieën.

  Dames en heren, de antwoorden moeten worden geformuleerd op Europees én op nationaal niveau. Op Europees niveau zouden meerdere hefbomen moeten worden overwogen om de competitiviteit te herstellen.

  Tout d'abord, il importe d'approfondir le marché intérieur, qui est encore beaucoup trop fragmenté. Ensuite, il faut réduire durablement le coût de l'énergie, mais aussi adapter l'ETS et revoir la réduction des quotas gratuits afin de préserver la capacité d'investissement de l'industrie, rendre le CBAM véritablement protecteur, renforcer notre défense commerciale et simplifier notre cadre réglementaire pour restaurer la confiance des investisseurs.

  Le message délivré hier est qu'il est urgent de prendre des mesures. À l'échelle nationale, le gouvernement a déjà pris plusieurs initiatives importantes: réduire d'un milliard d'euros les coûts salariaux d'ici 2029, imposer une norme énergétique aux industries électro-intensives, entreprendre des réformes du marché du travail, développer un plan de compétitivité MAKE 2025-2030 pour placer la relance industrielle au cœur de notre stratégie. Le travail doit se poursuivre. Tous ces chantiers doivent converger vers un objectif unique: restaurer la compétitivité de nos industries.

  Monsieur le président, mesdames et messieurs les députés, la compétitivité n'est pas un slogan; c'est le fondement de notre prospérité, la clef d'emplois durables et la condition essentielle pour assurer l'avenir économique de l'Europe et de notre pays.

  Jeroen Soete:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

  We moeten onze welvaart, onze jobs en onze koopkracht inderdaad beschermen, maar die Europese markt, met 450 miljoen consumenten, is een troef die we veel meer moeten uitspelen.

  Ons voorstel ter zake ligt klaar. Als we bedrijfswagens dan toch jaarlijks met miljarden euro's moeten subsidiëren, waarom koppelen we daar dan geen maatschappelijke return aan en vragen we dat die wagens effectief in Europa worden geproduceerd om onze eigen Europese producenten te helpen? Het is toch al te gek dat we de verkoop van gesubsidieerde Chinese auto's ondersteunen, terwijl onze eigen Europese auto-industrie zwaar onder druk staat. Buy in Europa, made in Europe om Europese jobs en Europese technologie te beschermen en om de jobs te beschermen die onze gezinnen koopkracht en zekerheid bieden. We rekenen daarvoor absoluut ook op uw steun.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, je veux saluer votre travail dans le cadre du plan interfédéral MAKE 2025-2030 et la validation des premiers plans d ’ action visant à renforcer la comp é titivit é de notre industrie. Avec ce plan, nous compl é tons des r é formes structurelles majeures d é j à engag é es au niveau f é d é ral, comme la r é duction des co û ts salariaux, la r é forme du march é du travail ou l ’ am é lioration du cadre en faveur de l ’ investissement.

  C’est dans ce cadre politique que ces mesures fédérales, ainsi que celles qui seront prises lors du prochain Conseil européen, doivent contribuer à rétablir notre compétitivité, gage de croissance, d’emploi et d’une souveraineté européenne réaffirmée dans un climat international incertain.

  Par ailleurs, sur une compétence connexe aux vôtres, il me paraît urgent d’attirer l’attention des différents niveaux de pouvoir sur la qualité de la formation, l’importance de la recherche, sans oublier la mise en œuvre de l’intelligence artificielle dans notre processus productif.

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw duidelijke antwoord. We kunnen absoluut achter dat antwoord staan. U geeft de juiste prioriteiten weer.

  We moeten inderdaad werk maken van een sterker Europa. Wie hier daarnet nog kwam pleiten voor een afbouw van Europa, dwaalt. Dat is heel erg duidelijk. We moeten dus de lead nemen in de cockpit voor een sterkere Europese Unie.

  We moeten echter ook ons eigen huishouden op orde hebben. Dat betekent werk maken van de energienorm. Er zijn evenwel ook nog andere maatregelen nodig. Daarom dient collega Gielis een resolutie in om onze basisindustrie te versterken.

  We moeten bovendien werk maken van ons vergunningenbeleid. We zijn heel blij dat minister Jo Brouns op Vlaams niveau op dat vlak initiatieven neemt om de zaken in orde te brengen.

  Ik verzoek u en de premier om daarvan werk te maken en de lead te nemen in Europa om de kapitaalmarkt en de interne markt uit te bouwen.

  Natalie Eggermont:

  Mijnheer de minister, ik dank u, in de eerste plaats om niet te antwoorden op mijn vraag. Mijn vraag was wat de democratische legitimiteit van Bart De Wever is om dat alles te doen. Blijkbaar hoeft die parlementaire vraag zelfs niet beantwoord te worden. U doet zelfs de moeite niet om te doen alsof dit Huis iets van betekenis heeft.

  Het is belangrijk om enige nuance aan te brengen in het hele debat. Door alle drama lijkt het alsof er een gigantische crisis is, maar er is crisis en tegelijkertijd geen crisis. De grote industriële spelers hebben immers nog nooit zulke recordwinsten geboekt. Die winsten worden steeds meer geconcentreerd in de handen van enkele spelers en grotendeels uitbetaald aan de aandeelhouders. Voor een aantal spelers was het weer nog nooit zo goed en voor een aantal spelers is het momenteel slecht weer.

  Wat doet de regering echter? Zij deelt aan iedereen blanco cheques uit. Dat zijn dezelfde recepten als in het verleden.

  Er is hier veel gesproken over de chemie. BASF bijvoorbeeld heeft 10 miljard euro winst geboekt en die winst niet opnieuw geïnvesteerd in Antwerpen, maar in China. Met blanco cheques zonder garantie op tewerkstelling (…)

  Reccino Van Lommel:

  Mijnheer de minister, Bart De Wever kan dan op zijn industrietop wel staan blinken, wij willen actie zien. Boter bij de vis, minister. De Europese besluitvorming is als een moloch en laat jaren op zich wachten. Mijn boodschap is dan ook duidelijk: zet alle aankomende Europese wetgeving die onze industrie verder kapotmaakt on hold. Wees ongehoorzaam aan Ursula von der Leyen, die denkt als moeder-overste te waken over Europa en komt zeggen wat onze bedrijven moeten doen en laten. Doe alles om die schandalige koolstoftaksen aan te pakken. Zorg dat er grondstoffen zijn. Zorg voor de productie van eigen, betaalbare energie. Zorg ervoor dat bedrijven die zich hier willen vestigen, sneller operationeel kunnen zijn. Maak eindelijk werk van een echte fiscale hervorming, zodat wie onderneemt, werkt en spaart in ons land, wordt beloond. Leve de herindustrialisering van Vlaanderen!

• Vraag: Het initiatief van Europese regeringsleiders om troepen naar Groenland te sturen

  Vraag: De situatie met betrekking tot Groenland

  Vraag: De situatie in Groenland

  Vraag: De dreigende taal van de VS richting Groenland

  Vraag: Het buitenlandbeleid van president Trump

  Het initiatief van Europese regeringsleiders om troepen naar Groenland te sturen
  De situatie met betrekking tot Groenland
  De situatie in Groenland
  De dreigende taal van de VS richting Groenland
  Het buitenlandbeleid van president Trump
  Internationale spanningen en buitenlandbeleid rond Groenland summaryExplanation

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 15 januari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België staat onder druk om een proactieve rol te spelen in de groeiende Groenland-crisis, waar de VS onder Trump dreigen met annexatie en economische druk, wat door parlementsleden als een directe bedreiging voor de internationale rechtsorde en NAVO-geloofwaardigheid wordt gezien. Oppositiepartijen (Vander Elst, Almaci, Van den Heuvel, De Smet, Boukili) eisen een harde Europese reactie, inclusief troepeninzet zoals Frankrijk en Duitsland al doen, en bekritiseren de regering voor passiviteit, "naïef optimisme" en gebrek aan concrete plannen, terwijl ze Trump beschuldigen van imperialisme en chantage. Minister Prévot benadrukt diplomatieke steun aan Denemarken en wijst op lopende NAVO-overleg, maar sluit Belgische deelname aan een troepenmacht niet uit, hoewel er nog geen formeel verzoek is; hij stelt dat dialoog met de VS essentieel blijft ondanks de spanningen. Kritici (o.a. De Smet, Boukili) verwerpen elke onderhandelingsruimte met Trump als zwakte, beweren dat de VS enkel in machtspolitiek geloven, en dringen aan op onmiddellijke Europese eenheid om verdere agressie te blokkeren.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer minister, de situatie in Groenland is hallucinant. Het internationaal recht wordt niet eens herschreven, het wordt rechtstreeks in de vuilnisbak gegooid. Dat China en Rusland dat al jaren doen verbaast mij eerlijk gezegd niet, maar dat de Verenigde Staten, een bondgenoot, een partnerland en in wezen een bevriende natie, zo driest te werk gaan tegen een eigen bondgenoot, Groenland, en bij uitbreiding Denemarken, is ongezien. Europa staat daarbij voor een duidelijke keuze. Ofwel doen we wat we al decennia doen, namelijk afwachten, achteroverleunen, toekijken en zien hoe een en ander zich verder ontwikkelt. Ofwel ondernemen we actie, ageren we in plaats van te reageren en nemen we eindelijk het voortouw met Europa.

  Mijnheer de minister, ik kies resoluut voor dat tweede Europa, een Europa dat ageert en actie onderneemt, dat tegen Trump in het Witte Huis zegt: tot hier en niet verder. Dat is het Europa dat we nodig hebben. Een aantal landen heeft vandaag die keuze al gemaakt. Frankrijk, Duitsland, Zweden, Noorwegen en Denemarken zullen militaire troepen stationeren in Groenland. België maakt daar op dit moment geen deel van uit. Voor mij en voor mijn fractie zou dat wel het geval moeten zijn. We moeten deel uitmaken van een dergelijke troepenmacht en onze steun uitspreken voor onze Europese bondgenoten. Het is tijd om te stoppen met aan de zijlijn te staan. België is een stichtend land van de Europese Unie en van de NAVO. We liggen in het hart en het centrum van Europa. We moeten mee een Europees blok vormen, mijnheer de minister.

  In essentie heb ik dan ook maar één vraag, aangezien wachten geen optie meer is: blijven we met België wachten, of gaan we (…)

  Meyrem Almaci:

  Mijnheer de minister, what a difference a day makes. Gisteren meende u in de commissie nog optimistisch dat de soep niet zo heet gegeten zou worden als ze opgediend wordt, want uw contact met de ministers in Amerika was constructiever dan de woorden van Trump. Een dag na het topoverleg, waar de Groenlanders beledigingen naar hun hoofd geslingerd kregen, is het heel duidelijk voor Denemarken en voor Groenland: de VS zijn geen millimeter van hun standpunt geweken.

  De acties van ICE, de slabakkende economie, de druk op Powell, de Epsteinfiles, het zijn allemaal dossiers waarmee Trump in nauwe schoentjes zit in eigen land, maar ondertussen slaat hij wild om zich heen en dreigt hij elke keer met dwang ten aanzien van landen of externen die hem niet geven wat hij wil. De VS blijven volhouden, Groenland moet koste wat het kost geannexeerd worden, en ze zullen niet opgeven.

  De vraag is nu of u nog even optimistisch bent als gisteren, of hebt u nu door dat Europa en ons land eindelijk een streep dienen te trekken?

  Andere Europese leiders hebben die boodschap sneller begrepen dan u gisteren, sneller dan ons land. Ze hebben al een troepenmacht opgebouwd. De VS mogen in Groenland vandaag al economisch en militair het maximale doen wat ze zouden willen doen, maar als Trump zijn plannen doorzet, zal dat het einde van de NAVO betekenen. Dan zal dat het einde zijn van de internationale orde. In dat geval: good luck, Taiwan, en good luck, Baltische staten en Oekraïne.

  Mijn vragen zijn eenvoudig. Zult u verder toekijken? Wat is het plan van deze regering? Maar vooral, wake up and smell the coffee . Met deze Trump is het moeilijk onderhandelen. Elke toegift is een teken van zwakte. Het is tijd om onze rug te rechten, om te tonen dat we verenigd zijn en zeggen: tot hier, maar niet verder!

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de minister, of de Groenlanders dat nu willen of niet, Groenland wordt Amerikaans, althans volgens Trump. Is dat de wereld die we willen, een wereld waarin het recht van de sterkste absoluut geldt, waar brute macht en dreigementen de lijnen uitzetten en de uitkomst van conflicten bepalen? Trump kijkt al langer op die manier naar de wereld. De internationale rechtsorde is niet langer van tel, eigen moraliteit volstaat, en dan is het natuurlijk bang afwachten bij Trump. De taal die Trump spreekt is immers niet de taal van een bondgenoot.

  Een gepaste reactie is dan ook absoluut noodzakelijk. Mijnheer de minister, België kan daarin niet achterblijven.

  Wat moet die reactie dan zijn? Voor cd&v is het heel duidelijk: Europa, Europa en nogmaals Europa.

  Deze crisis is een kans om te laten zien dat wij als Europeanen nog wel in staat zijn om een duidelijke vuist te maken. Alle lidstaten van de Europese gemeenschap moeten solidair zijn met Groenland en met Denemarken. Denemarken is al decennialang een van de loyaalste partners binnen de NAVO. Europa mag geen versnipperd signaal geven, maar moet een sterk collectief signaal geven. We moeten duidelijk maken dat we hier een dikke rode lijn trekken en dat wat Trump zegt en doet absoluut niet kan.

  Mijnheer de minister, Groenland wordt de lakmoesproef voor de Europese weerbaarheid en de Europese geloofwaardigheid. Het is absoluut nodig dat Europa hier een dikke rode lijn trekt en niet in verdeelde slagorde optreedt waarbij elk land apart een antwoord formuleert. Als we hier geen dikke rode lijn trekken, zal in de toekomst iedereen over ons heen lopen. Welke rol (…)

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, c'est la troisième fois en une semaine que nous échangeons sur le Groenland. J'en suis ravi et, à ce rythme-là, nous pourrons bientôt publier un livre d'entretiens, même si j'avoue que je commence à trouver intrigant le fait que le premier ministre échappe constamment à cette discussion parce qu'il s'agit ni plus ni moins de la fin possible de l'Alliance atlantique.

  Hier soir, vous nous disiez que, selon les informations que vous aviez recueillies à Washington, une opération armée n'était pas envisagée. Vous vous êtes même aventuré à dire que, tout compte fait, il ne fallait pas prendre M. Trump au pied de la lettre, ce que je trouve extrêmement audacieux.

  Pour montrer comment les chose évoluent, la semaine dernière, votre collègue Theo Francken se moquait en commission d'un collègue député parce qu'il avait osé demander dans une question écrite si l'envoi de troupes était envisagé par la Belgique. Aujourd'hui, nous constatons que la France, l'Allemagne, la Suède et la Norvège annoncent l'envoi de troupes. Et je pense également qu'il faudrait sérieusement songer à s'y joindre.

  La question reste la même: qu'allons-nous faire si les États-Unis prennent de force le Groenland? Et vous ne répondez toujours pas clairement à cette question, parce que la réponse est que l'Alliance atlantique s'effondrera. Et vous devriez au moins dire cela. Ce que Trump essaye de faire, c'est transformer l'OTAN en Pacte de Varsovie. Le Pacte de Varsovie alliait un très gros partenaire hyper puissant, l'URSS, et une série de vassaux qui lui obéissaient. Je suis désolé, monsieur le ministre, mais ce n'est pas pour cela que la Belgique a signé en 1949, lorsque nous avons fondé l'Alliance.

  Il faut se réveiller. Cessons de nous comporter, cessons de penser, cessons de parler comme si nous ne pouvions pas survivre hors de la sphère d'influence des puissants. Si nous voulons garder l'Alliance, il va falloir sortir de l'emprise. Voilà ce que j'aimerais vous entendre enfin dire.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le ministre, on voit que le premier ministre essaie d'éviter le débat coûte que coûte. C'est la deuxième fois qu'il fuit les débats internationaux quand cela concerne les États-Unis. Je pense qu'il a peur d'émettre la moindre critique vis-à-vis des États-Unis.

  Les menaces contre le Groenland ne cessent de se poursuivre. La réunion d'hier n'a rien arrangé. Au contraire, elle a démontré la contradiction fondamentale qui existe entre le Danemark et l'administration américaine.

  Soyons clairs, monsieur le ministre, l'affaire du Groenland ne tombe pas du ciel. Elle s'inscrit dans la nouvelle stratégie de sécurité américaine qui veut s'accaparer et contrôler l'ensemble de l'hémisphère occidental, du sud de l'Argentine jusqu'au Groenland. Tout cela pour servir les intérêts économiques et géostratégiques de l'impérialisme américain. Cet impérialisme, aujourd'hui, menace la souveraineté même des États européens et les intérêts de l'Union européenne.

  Face à cette situation, que fait l'Europe? On observe une certaine hésitation, parce que le droit international est à géométrie variable: quand ce sont nos alliés, on est soft ; quand ce sont nos adversaires, on est dur. Avec une telle attitude, on perd toute crédibilité.

  Monsieur le ministre des Affaires étrangères de la Belgique, qu'allez-vous faire si le Groenland est envahi par les États-Unis? Que faites-vous pour éviter toute agression américaine contre le Groenland? Quels leviers sont mis en place, qu'ils soient économiques, politiques ou diplomatiques, au niveau européen pour empêcher cette agression et ce renforcement de l'impérialisme américain?

  Maxime Prévot:

  Chers collègues, je vous le disais hier en commission, lors d'un long débat sur le sujet: le Groenland n'est pas à vendre. C'est la position sans équivoque des autorités danoises et groenlandaises. C'est aussi la position sans équivoque de la Belgique, de l'Union européenne et des autres alliés au sein de l'OTAN.

  Aucune démarche hostile à l'égard du Groenland n'est acceptable ni ne sera acceptée.

  Dat is de boodschap die ik vorige week in Washington heb overgebracht.

  Gisteren vond er een ontmoeting plaats tussen Denemarken, Groenland en de Verenigde Staten. Zoals de Deense minister van Buitenlandse Zaken het samenvatte, hebben de partijen agreed to disagree . Ze hebben echter een dialoog opgestart en dat is het belangrijkste. Dialoog is en moet immers de enige weg blijven om tegemoet te komen aan de Amerikaanse veiligheidszorgen.

  Mevrouw Almaci, gisteren was ik niet naïef optimistisch. Ik zei dat volgens mijn informatie een vijandige militaire actie niet aan de orde leek te zijn. Dat betekent niet dat de VS hun voornemen om hun belangen ter plaatse te behartigen hebben opgegeven.

  Mijn Deense collega spreekt de hoop uit dat de werkgroep die zal worden opgericht tot een aanvaardbare oplossing zal komen. Denemarken wil dit probleem in eerste instantie bilateraal aanpakken, maar weet dat het kan rekenen op de volledige steun van zijn bondgenoten.

  Nous continuerons donc à soutenir pleinement les Danois, avec lesquels nous entretenons des contacts étroits. Du reste, chaque semaine, une réunion du Conseil de l’Atlantique Nord (CAN), c’est ‑ à ‑ dire l ’ ensemble des ambassadeurs pr é sents à l ’ OTAN, offre l ’ occasion d ’ en d é battre.

  Cette r é gion, nous le savons, rev ê t une importance strat é gique et s é curitaire majeure. La Russie y voit un espace clé pour sa projection de puissance, tandis que la Chine affiche l’ambition de devenir une grande puissance polaire d’ici 2030. L’Alliance atlantique constitue indubitablement le cadre approprié pour une coopération efficace, en complément des accords bilatéraux existant depuis 1951 entre le Danemark et les États ‑ Unis. Elle offre toutes les possibilit é s de r é soudre ces diff é rents probl è mes par le dialogue. L ’ adh é sion r é cente de la Su è de et de la Finlande a d ’ ailleurs consid é rablement renforcé la posture de l’OTAN dans la région ainsi que la crédibilité de sa dissuasion.

  Des clarifications sur les mesures concrètes envisagées sont évidemment attendues dans les prochaines semaines.

  De aankondigingen van ontplooiingen of de versterking van de aanwezigheid door bepaalde bondgenoten, met name Frankrijk en Duitsland, passen in de logica van collectieve verantwoordelijkheid en bijdragen aan de Euro-Atlantische veiligheid. Ze illustreren de bereidheid van de Europese bondgenoten om hun deel bij te dragen aan de stabiliteit van de noordelijke flank binnen het kader van de NAVO.

  Wat betreft de vraag of België soldaten naar Groenland zal sturen, bekijkt Defensie al welke steun België zou kunnen leveren. Het is echter nog te vroeg om te communiceren over de mogelijke middelen die zouden kunnen worden ingezet. Wij hebben daarvoor nog geen verzoek ontvangen, op bilateraal noch op Europees of NAVO-niveau. Mocht dat wel het geval zijn, dan zou de beslissing om al dan niet aan deze missie deel te nemen door de regering worden genomen.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

  U kijkt na of wij steun kunnen leveren. U hebt de vraag nog niet gekregen. Ik ben blij dat u hebt aangegeven dat wij absoluut een bondgenoot zijn in de strijd. Wat echter nog beter zou zijn, is proactief onze hulp aanbieden aan Groenland, om samen met die landen opnieuw een voortrekkersrol te kunnen spelen op het Europese toneel. Opkomen voor onze bondgenoten en met Europa opnieuw een blok vormen, dat is essentieel. Wij liggen in het hart van Europa en wij moeten die rol opnieuw durven te spelen.

  Uw minister van Defensie, Theo Francken, zegt heel graag " Belgium is back ". Mijnheer de minister, walk the talk . Neem uw verantwoordelijkheid. Toon aan dat Belgium back is en zorg ervoor dat België zijn steentje kan bijdragen aan de veiligheid in heel Europa.

  Meyrem Almaci:

  Zoals zo vaak zijn de woorden van deze regering vaak forser dan de werkelijke acties die ze onderneemt.

  Mijnheer de minister, wist u dat 71 % van de Amerikanen tegen de annexatie van Groenland is? Zijn eigen bevolking steunt president Trump niet. Wie hem wel steunen zijn miljardairs zoals Jeff Bezos en Bill Gates, die miljarden hebben geïnvesteerd in mijnbouwbedrijven die actief zijn in Groenland: Amaroq, KoBold. Dat is geen toeval.

  Trump verandert systematisch de democratie voor de belangen van het grote geld. Hij grijpt in de internationale orde in door dwang. Aan die dwang mogen wij niet toegeven, niet met ons land. Kom met een plan en maak uw woorden waar. Het is hoog tijd.

  Koen Van den Heuvel:

  In Groenland staat er heel wat op het spel, de internationale rechtsorde, de geloofwaardigheid van de NAVO en ook de Europese geloofwaardigheid. Voor ons is het heel duidelijk, geen versnipperd beleid, geen versnipperd antwoord, maar een sterke, collectieve respons en een dikke rode lijn die aantoont dat het zo niet verder kan. Voor ons is het heel duidelijk, we moeten in België opnieuw meer dan ooit onze internationale verantwoordelijkheid opnemen. Als we ook aan die sterke defensieve geloofwaardigheid willen bouwen, dan kunnen we als land niet achterblijven. Voor ons is het duidelijk, met cd&v steunen wij absoluut dat er Belgische troepen naar Groenland worden gestuurd, in samenspraak met de andere Europese bondgenoten.

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, merci pour votre réponse.

  Ne soyons pas naïfs! Moi, je ne peux pas articuler décemment les mots "Trump", "Groenland" et "groupe de travail" dans le même univers conceptuel. Cet homme n’est pas le genre de gars à faire des groupes de travail, monsieur le ministre. C’est quelqu'un qui ne comprend que la force et l’intimidation. Si la séquence commence avec le Venezuela – un racket – pour se poursuivre par le Groenland, c’est pour dire: "Regardez ce que je suis capable de faire!"

  Il est urgent que nous fassions partie des pays européens qui l’ont compris et qui comprennent qu’il faut répondre, évidemment pas par de la force pure et simple, mais en montrant que nous n’avons pas peur, que nous sommes capables, nous aussi, d’envoyer des troupes de reconnaissance au Groenland, et que nous faisons partie des pays européens qui ne se laissent pas impressionner – parce qu’il n’attend que cela, comme une brute en cour de récréation.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le ministre, vous nous dites que l’Europe est un allié des États-Unis. Je vous rappelle juste que les États-Unis n’ont pas d’alliés. Ils n’ont que des intérêts. Aujourd'hui, ils agissent seulement dans leur intérêt. Si l’Europe veut agir et progresser, elle doit sortir de l’emprise de l’impérialisme américain. Il est absolument nécessaire aujourd'hui de se tourner vers le reste du monde, de travailler dans le dialogue et la diplomatie, avec les autres peuples, dans un principe de sécurité collective, pour assurer la sécurité et la progression de tous les peuples du monde. Car aujourd'hui, ce qui se pose, c’est l’intérêt de l’impérialisme américain. Les Américains n’agissent pas pour leur sécurité nationale. C’est la sécurité mondiale qui est menacée par l’impérialisme américain. L’Europe doit changer de lunettes, regarder le reste du monde et se libérer de cet impérialisme américain!

• Vraag: Euroclear

  Vraag: Euroclear

  Vraag: Euroclear

  Vraag: De beslissing van de EU met betrekking tot Euroclear

  Vraag: Euroclear

  Vraag: De toespraak van de eerste minister in het Paleis voor Schone Kunsten

  Vraag: Het EU-plan voor de Russische tegoeden

  Vraag: De impact van de activatie van de Russische tegoeden bij Euroclear op de Belgische begroting

  Vraag: De bevroren Russische tegoeden en Oekraïne

  Euroclear
  Euroclear
  Euroclear
  De beslissing van de EU met betrekking tot Euroclear
  Euroclear
  De toespraak van de eerste minister in het Paleis voor Schone Kunsten
  Het EU-plan voor de Russische tegoeden
  De impact van de activatie van de Russische tegoeden bij Euroclear op de Belgische begroting
  De bevroren Russische tegoeden en Oekraïne
  Bevroren Russische tegoeden, Euroclear en impact op EU en België summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 4 december 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België weigert de bevroren Russische tegoeden bij Euroclear (190 miljard euro) zonder waterdichte, collectieve Europese garanties te gebruiken voor leningen aan Oekraïne, uit vrees voor juridische, financiële en geopolitieke risico’s zoals Russische tegenmaatregelen, een instortend vertrouwen in het financieel systeem of zelfs een Belgisch faillissement. Premier De Wever benadrukt drie non-negotiable voorwaarden: volledige risicodeling tussen EU-lidstaten, liquiditeitsbescherming voor Euroclear en een billijke verdeling van de lasten, maar bekritiseert dat het huidige EU-voorstel hier niet aan voldoet, ondanks druk en "fakenieuws" om België onderuit te halen. Terwijl de meeste partijen (behalve PVV/Vermeersch) zijn standvastigheid steunen, waarschuwen sommigen zoals Bouchez (MR) en Hedebouw (PV) voor strategische zwakte: Europa mist een eigen vredesstrategie en loopt blind achter de VS aan, terwijl Dedecker (LDD) en Vanbesien (Groen) eigen Belgische bijdragen aan Oekraïne eisen om gelijke solidariteit af te dwingen. Critici zoals Di Nunzio (Les Engagés) hekelen De Wever’s omstreden uitspraak dat "Rusland niet mag verliezen", die volgens hen de Russische propagandamachine voedt, maar de premier verduidelijkt dat hij realistisch bedoelt: een vredesakkoord zal waarschijnlijk geen totale Russische nederlaag inhouden, en bevroren tegoeden kunnen dan als onderhandelingsmiddel dienen.

  Wim Van der Donckt:

  Mijnheer de eerste minister, collega's, van de grootste ondernemer in dit land tot de hardwerkende arbeider, iedere Belg zal de gevolgen voelen als Europa lichtzinnig omspringt met de Russische tegoeden bij Euroclear.

  Wat vandaag nog wordt voorgesteld als een louter technisch financieel debat, kan morgen uitmonden in economische schade, sociale onrust en geopolitieke escalatie. Dat is helaas geen doemdenken. Nog deze ochtend verscheen een duidelijke waarschuwing van voormalig Russisch president Medvedev, die de woorden casus belli in de mond nam, aanleiding voor oorlog.

  De boodschap is overduidelijk, de situatie is ernstig. De gevolgen kunnen België rechtstreeks en aanzienlijk treffen. Laat dat even bezinken. Tegen die achtergrond is het opvallend hoe Commissievoorzitter Ursula von der Leyen stellig zegt dat bijna alle Belgische bezwaren zouden zijn weggewerkt. Bijna, dat is geen detail, het is net de kern van het probleem, want wat vandaag ontbreekt, is een sluitende, afdwingbare en collectieve garantiestelling. Europese solidariteit mag geen holle slogan zijn. De voorstellen die nu op tafel liggen, blijven te vaag en te vrijblijvend. Het gaat hier over honderden miljarden euro's. Dat is het equivalent van het pensioen van alle Belgen samen gedurende verschillende jaren.

  Mijnheer de eerste minister, gelukkig blijven u en uw regering in deze moeilijke situatie standvastig. Ik heb dan ook maar één vraag. Kunt u het belang van uw terechte verzet toelichten in deze Kamer, het hart van onze democratie?

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de premier, ik heb er geen enkel probleem mee om het spaarvarken van 185 miljard euro van de Russen en Poetin te laten slachten. Ik heb daar mijn redenen voor. Ten eerste, het is het geld van de Russische maffia, de kleptocratie, een bende stelende oligarchen. Ten tweede, Poetin heeft zelf alle westerse bedrijven geannexeerd, zonder één euro schadeloosstelling. Ten derde, hij heeft voor duizenden miljarden euro schade in Oekraïne aangericht en mensen vermoord.

  Ik kom dan bij het belangrijkste punt. Als wij het niet verbeurdverklaren, gaat die andere maffialeider, Trump, ermee aan de haal, want ik heb gelezen dat het een onderdeel is van zijn 28 puntenplan voor de vrede. Hij wil de helft van die middelen inpalmen en de andere helft aan zijn maffiavriend in Rusland teruggeven.

  Ik ben het echter voor 100 % eens met u, premier, dat u spijkerharde garanties moet krijgen, zeker wanneer uw arm straks door de Europese mandarijnen wordt omgewrongen. De laffe houding van Europa is al jaren bekend. We hebben een kort geheugen. Misschien waren sommigen nog niet geboren, maar in 1994, bij de onafhankelijkheid van Oekraïne, was dat land de derde grootste nucleaire macht ter wereld. De Amerikanen hebben de kernwapens voor 4 miljard dollar opgekocht en aan Rusland teruggegeven.

  Daar stond één voorwaarde tegenover, met name dat Europa – Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk – en de Amerikanen bescherming zouden bieden aan de Oekraïners. Twintig jaar later stonden de Russen in de Krim. Wat hebben de Duitsers gedaan? Schröder is voorzitter geworden van Gazprom; wir schaffen das . Wat heeft Europa gedaan? Niets. We hebben over ons heen laten lopen in Europa.

  Als u geld geeft, als u geld moet geven, vraag dan spijkerharde garanties, want ik vertrouw niemand in deze zaak.

  Koen Van den Heuvel:

  Collega’s, wat zich rond Euroclear afspeelt, duwt ons land in het oog van een storm. De Europese Commissie blijft aandringen op een lening voor Oekraïne, gefinancierd door de bevroren Russische tegoeden bij Euroclear.

  Laat mij echter duidelijk zijn: voor ons is het onmogelijk dat we dat zonder ijzersterke garanties toelaten. Ik denk niet dat we daardoor asociaal of onredelijk zijn. Als dit doorgaat, is het immers niet alleen nefast voor de financiële stabiliteit van ons land, maar ook voor de financiële stabiliteit van de hele eurozone. Ik heb het dan nog niet gehad over de financiële geloofwaardigheid van ons land. Wie zal immers nog investeren of zijn geld beleggen in een land dat zich niet aan de afspraken houdt?

  Voor ons is het dan ook duidelijk: wij zien geen enkele reden waarom België dit risico alleen moet dragen. Wij geven geen blanco cheque die nefast zal zijn voor elke Belgische belastingbetaler. Voor cd&v is het duidelijk, wij hebben nood aan Europese samenwerking, zeker om de vele uitdagingen van de 21ste eeuw aan te pakken en om Oekraïne te steunen tegen de Russische tirannie. Dat mag echter niet betekenen dat België te veel alleen moet dragen. Dat is niet de Europese samenwerking die wij willen.

  Beste collega’s, dit dossier vraagt eensgezindheid. Dit dossier overstijgt alle partijgrenzen. Dit is de strijd van de voltallige Belgische regering, want dit dossier belangt het hele land aan. Beste premier, beste minister Prévot, cd&v roept u duidelijk op om te volharden en te weerstaan aan de buitenlandse druk, zelfs wanneer die de volgende dagen intenser wordt. Zonder ijzersterke (...)

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le premier ministre, 65 milliards d'euros russes sont actuellement gelés, et 193 milliards immobilisés. On parle d'un montant total de 250 milliards d'euros sur notre territoire, soit beaucoup plus que le budget du gouvernement fédéral pour une année.

  Les propositions de la Commission européenne de saisir ces actifs ou de les utiliser comme garantie comportent au moins trois risques majeurs pour notre pays. Le premier est un risque financier, puisque, à tous les coups, nous perdrions sur le plan juridique si la Russie devait entamer des actions. Ce serait un précédent inédit et une violation de la propriété privée, qui ne se justifie pas dans ce cas.

  Le deuxième est un risque politique, un risque pour notre réputation. Comment faire encore confiance à la Belgique si, lorsque des avoirs étrangers se situent dans notre pays, ils peuvent être confisqués quelle que soit la situation? Cela engage le futur d'Euroclear sur notre territoire.

  Il y a enfin un dernier risque sécuritaire, puisque des représailles seraient à craindre pour notre pays, qui n'est pas un belligérant dans ce conflit, en tous les cas à ce stade.

  Par ailleurs, monsieur le premier ministre, aujourd'hui, l'Europe veut mobiliser des moyens de manière légitime, mais est totalement absente du processus politique qui doit conduire à un cessez-le-feu et à la paix. En outre, l'Ukraine est sujette à des faits de corruption extrêmement graves.

  Alors, aujourd'hui, nous voulons affirmer à quel point notre soutien à l'Ukraine est total, mais il ne peut pas être aveugle et irresponsable.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le premier ministre, vous avez raison de tenir tête à la Commission européenne et à Ursula von der Leyen. Cette pression exercée sur notre pays est vraiment intolérable. Elle l’est parce que le danger est multiple si nous acceptons cette décision de confisquer les avoirs russes détenus ici par Euroclear.

  Pourquoi est-elle dangereuse? Je suis franchement d’accord avec votre raisonnement, elle est dangereuse pour la Belgique car c'est bien nous qui devrons payer. Les autres pays européens ne donnent aucune garantie.

  Elle est aussi dangereuse pour la stabilité de tout le système financier européen. Quel pays du monde sera prêt à investir ici si, en fonction des intérêts géostratégiques européens, nous décidons de confisquer les avoirs? C'est fou! Cela reviendrait à dire, par exemple, que nous confisquons les avoirs de la Russie mais pas ceux des Israéliens.

  Je suis votre raisonnement, cette stabilité est importante. Ici, on entend dire à légère que la stabilité de l’économie mondiale importe peu, mais ce sont les travailleurs qui vont en payer le prix. Monsieur le premier ministre, vous avez raison, nous ne pouvons pas mettre en danger tout le système économique qui est basé sur la confiance et sur la sécurité juridique.

  Par ailleurs, le jusqu’au-boutisme de la guerre est aussi un danger. C’est clair! Cela fait des années que nous répétons que l’idée selon laquelle davantage d’armes et davantage de guerre pourraient créer la paix est illusoire. Cela n’arrivera pas.

  Plutôt que de laisser à Trump la possibilité de tout négocier au profit des multinationales américaines, réfléchissons un instant à notre autonomie stratégique européenne. Cessons de courir derrière les Américains et derrière la guerre. Cela ne fonctionnera pas ainsi!

  Dans ce sens, monsieur le premier ministre, nous vous soutenons et nous espérons que les autres partis maintiendront également leur soutien car la pression sera énorme.

  Sandro Di Nunzio:

  Mijnheer de eerste minister, mijn vraag gaat niet over Euroclear; daar zijn we het over eens. Ze gaat wel over het volgende.

  "Qui croit vraiment que la Russie va perdre en Ukraine? C'est une fable, une illusion totale. Ce n'est même pas souhaitable qu'elle perde."

  Wie gelooft er echt dat Rusland de oorlog in Oekraïne zal verliezen? Dat is een fabel. Het is een illusie. Het is zelfs niet wenselijk dat Rusland verliest. Dat waren uw woorden maandagavond in Bozar, tijdens de Grandes Conférences Catholiques. Ik was stomverbaasd, mijnheer de eerste minister, om te moeten lezen in de Franstalige pers dat het zelfs niet wenselijk is dat Rusland verliest.

  We zitten intussen in het vierde jaar van de oorlog tegen Oekraïne. België heeft de Russische agressie van bij de invasie, van meet af aan scherp veroordeeld. Voor ons is Oekraïne een vrij, een soeverein en een onafhankelijk land en geen deel van Rusland. U zei evenwel dat het niet wenselijk is dat Rusland de oorlog in Oekraïne verliest. U stelde bovendien dat het een fabel is te geloven dat Rusland kan verliezen. Onvoorstelbaar.

  Daarnaast sprak u ook over rechtstreekse boodschappen vanuit Moskou ten aanzien van ons land en ten aanzien van uzelf dat u het voor de eeuwigheid zou voelen als Russische tegoeden in beslag zouden worden genomen.

  Ik heb daaromtrent een aantal vragen voor u, mijnheer de minister.

  Ten eerste, sprak u namens uzelf of namens ons land toen u die uitlatingen deed?

  Ten tweede, kunt u bevestigen dat het standpunt van België ongewijzigd blijft?

  Ten derde, wanneer u spreekt over dreigementen, wat is de exacte inhoud van die dreigementen? Hoe hebben die dreigementen u bereikt? En vooral, niet onbelangrijk, heeft die intimidatie vanuit Moskou de positie van ons land beïnvloed?

  Wouter Vermeersch:

  Mijnheer de premier, men zegt wel eens dat de Europese Unie geen ideologie heeft. Nochtans heeft de Europese Commissie een talent dat heel wat communistische economen jaloers zou maken, want ze kan een onteigening verkopen als solidariteit. Communisten pakten vroeger tractoren en landbouwgronden af; Europa pakt gewoon 190 miljard euro. De communisten hadden nog de eerlijkheid om te zeggen dat ze uw bezittingen kwamen afpakken. De Commissie verpakt het als een Oekraïneplan.

  Europa wil de geblokkeerde tegoeden bij Euroclear gebruiken als onderpand voor leningen aan Oekraïne. Dat houdt gigantische risico’s in voor de burgers in dit land. Niet alleen wijst Rusland erop dat dit een oorlogsdaad is. Ook de Europese Centrale Bank weigert mee te stappen in dat juridische drijfzand. Dat wil wel iets zeggen, collega’s. Eén verkeerde zet en het vertrouwen in Euroclear, het eurosysteem en het financiële systeem stort in. Experts waarschuwen bovendien dat België in het ergste scenario zelfs failliet kan gaan wanneer Rusland stappen zet en wij moeten terugbetalen. Het gaat om een som die overeenkomt met een derde van de volledige economie van dit land.

  Europa luistert niet naar die terechte bezorgdheden. In plaats daarvan zoekt de Europese bemoeibrigade van de Europese Commissie nu een manier om dit land buitenspel te zetten door de unanimiteitsregels te omzeilen. Met andere woorden, uw Europese schoonmoeder, Ursula von der Leyen, wil u schaakmat zetten. Ze wil uw veto en daarmee de bescherming van de belastingbetaler in dit land gewoon uitschakelen.

  Mijnheer de premier, de vraag is eenvoudig, maar dringend: kunt u ons garanderen dat u niet zult buigen voor uw Europese schoonmoeder?

  Dieter Vanbesien:

  Mijnheer de premier, we zitten in vieze papieren. Er hangt een zwaard van Damocles boven ons hoofd, een zwaard dat ons mogelijk heel hard kan treffen, zowel op financieel als op juridisch vlak. U eist hiervoor onvoorwaardelijke solidariteit van de andere Europese landen en dat is zeer terecht. U hebt daarin gelijk.

  Er is echter een aspect aan deze problematiek dat ervoor zorgt dat de andere landen hun stekels opzetten. Elk jaar ontvangt ons land 1,2 miljard euro extra inkomsten dankzij de Russische miljarden die bij Euroclear staan. Dat is geld dat we niet genereren op basis van onze eigen economie, maar dat we alleen krijgen omdat Oekraïne zich, met een grote menselijke kostprijs, verweert tegen de Russische illegale invasie en vecht voor de democratie in Europa. Dat is het enige geld dat ons land bijdraagt aan de strijd in Oekraïne en dan nog zonder veel transparantie. Het geld wordt verstopt in het grote budget van Defensie, met de belofte dat het zal worden gebruikt voor militaire steun aan Oekraïne.

  Er was een afspraak met Europa om dat geld in een Europees fonds voor Oekraïne te storten, zodat er transparantie bestaat over de besteding ervan, maar u doet dat niet. Natuurlijk irriteert dat de andere lidstaten. Het betekent ook dat ons land tot op vandaag nog geen enkele euro aan eigen middelen heeft besteed aan hulp voor Oekraïne, in tegenstelling tot de andere Europese landen. Ook dat irriteert de andere lidstaten.

  Waarom investeert ons land geen eigen middelen in de strijd tegen Rusland en in de verdediging van onze democratie? Los dat probleem op, toon solidariteit en dan zal het begrip van de andere landen voor onze situatie groeien.

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, j'ai déjà dit voici quinze jours que j'étais solidaire de votre position, mais je sens quand même une petite musique qui est en train de monter et qui m'inquiète. "Pourquoi se bat-on?" demandent certains. Eh bien, on se bat pour qu'une nation européenne nommée "Ukraine" reste libre – libre de son destin – et respectée dans ses frontières, pour que ses civils cessent d'être bombardés chaque jour, pour qu'en 2025 les frontières en Europe ne puissent pas être changées par la force parce que, sinon, ce serait la défaite du droit international. On se bat pour que la Russie de M. Poutine comprenne qu'elle ne peut pas attaquer ses voisins, terroriser ses opposants et perturber les démocraties européennes en imaginant qu'elles resteront sans réaction. On ne soutient pas l'Ukraine par simple devoir moral, mais parce qu'il s'agit aussi de notre sécurité et que la guerre hybride, qu'on le veuille ou non, a déjà commencé. C'est pour toutes ces raisons que le soutien à l'Ukraine est essentiel. Il ne s'agit pas tellement de les rendre forts sur le théâtre de la guerre, mais de les rendre forts pour qu'ils puissent négocier la paix.

  Donc, comme je l'ai déjà dit ici, je comprends que la Belgique demande de manière préférentielle un emprunt européen, comme ce fut le cas pour le covid. Je comprends qu'à défaut, la Belgique réclame des garanties extrêmement fortes et qu'elle ne soit pas toute seule à devoir en payer d'éventuelles conséquences. Cependant, prenons garde: ne véhiculons pas le doute et le défaitisme, par exemple en déclarant que la Russie ne perdra jamais cette guerre.

  Dès lors, monsieur le premier ministre, ma demande est très claire. Oui, obtenez les garanties pour protéger notre pays et partager les risques. Mais, dans le même temps, réitérons clairement notre soutien à l'Ukraine et disons avec force que les intimidations de M. Poutine ne fonctionnent pas.

  Voorzitter:

  Bedankt, collega’s. Merci, chers collègues.

  Mijnheer de premier, u krijgt zoals gezegd iets meer spreektijd voor uw antwoord. Ook de vraagstellers zullen wat meer tijd krijgen voor hun replieken.

  Bart De Wever:

  Merci, chers collègues, pour vos questions.

  Il s'agit en effet d'une question extrêmement importante pour ce pays, une question que je soulève depuis déjà un certain temps au niveau européen. L'utilisation des avoirs immobilisés chez Euroclear pourrait avoir des conséquences potentiellement néfastes, tant pour ce pays que pour l'Europe dans son ensemble. Il existe de nombreuses objections légitimes concernant la légalité d'une telle opération, ainsi que sur les conséquences pour la confiance dans notre système financier et dans l'euro en tant que monnaie de réserve.

  Indépendamment encore de toutes ces objections, le gouvernement a toujours posé trois conditions claires avant même d'envisager d'approuver une telle opération.

  La première condition est une mutualisation de l'ensemble des risques. La Belgique ne peut et n'acceptera jamais d'assumer seule les risques d'une telle opération. Il est important ici de préciser qu'il s'agit du risque total. En vertu des accords bilatéraux existants de protection des investissements, les indemnités pour l'expropriation illégale peuvent en effet largement dépasser la valeur des actifs et inclure des intérêts composés ainsi que des bénéfices non réalisés. Pour nous, les garanties doivent donc, dès le premier jour, couvrir toutes les obligations financières potentielles.

  De tweede voorwaarde is een liquiditeits- en risicobescherming. Euroclear moet kunnen beschikken over de betrokken middelen voor het geval dat en op het moment dat het nodig zou zijn.

  Een eerste mogelijk geval doet zich voor als het bedrijf het voorwerp zou worden van Russische tegenmaatregelen – dat zal zeker gebeuren – waarvan de financiële schade gedekt zal moeten worden, onmiddellijk. Ik zwijg dan nog over de tegenmaatregelen die Rusland of met Rusland bevriende landen zouden kunnen opleggen tegen anderen – burgers of bedrijven uit dit land of uit andere lidstaten van Europa.

  Een tweede mogelijk geval is dat het bedrijf de tegoeden aan de Russische centrale bank moet terugbetalen. Dat kan het gevolg zijn van rechtspraak of arbitrage en het kan eventueel het gevolg zijn van een vredesakkoord. Het is uiteraard in die zin dat u mijn woorden moet begrijpen. Die oorlog zal op een gegeven moment stoppen. Tegoeden gaan verloren als landen in de klassieke militaire zin een oorlog verliezen. Ik meen dat niemand in de Kamer gelooft dat dit het einde van de oorlog zal zijn, en dus moeten we er ernstig rekening mee houden dat bij een eventueel vredesakkoord er ook een beschikking zal zijn over die tegoeden. Dat is het enige wat ik heb gezegd. Ik vind het beneden alles dat het uit de context wordt getrokken.

  Als er mensen zijn die het een goed idee vinden dat een kernmacht militair onder de voet wordt gelopen, met alle gevolgen van dien, moeten ze dat hier vooral zeggen. Dat getuigt van weinig geopolitiek inzicht.

  Alleszins, als Euroclear met een liquiditeitsprobleem komt te zitten, heeft dat gigantische gevolgen voor de globale financiële markt. Dat werd onlangs nog bevestigd door de voorzitter van de ECB, die overigens zelf weigert om het risico van zo’n reparation loan te dekken. Al het nodige geld, de nodige liquiditeiten, moet er dus zijn, onmiddellijk, ter beschikking.

  De derde voorwaarde is dat er sprake moet zijn van een billijke lastenverdeling. Het is niet meer dan logisch dat alle lidstaten die over Russische staatsactiva beschikken, in die operatie bijdragen. Men moet die middelen proportioneel en pro rata opvragen bij alle betrokken instellingen binnen het Europees grondgebied en idealiter ook ruimer dan het Europese grondgebied, zoals Lagarde aanbeveelt, met name in betrokken landen die behoren tot de coalition of the willing.

  Het voorstel dat de Europese Commissie gedaan heeft, zet wel degelijk stappen in de richting van onze drie voorwaarden, maar voldoet nog niet aan de minimumvoorwaarden die ik zopas heb geschetst, en derhalve kan dat voorstel niet rekenen op de goedkeuring van onze regering en van ons land.

  Wij stellen absoluut geen onredelijke eisen. Ieder land in onze situatie zou exact dezelfde eisen stellen. Dat wordt mij ook telkens zo toevertrouwd door menig regeringsleider rond de Europese tafel. We zijn bovendien constructief over de fond van de zaak en wijzen op mogelijke alternatieven om in de financiering van Oekraïne te voorzien.

  Er mag immers geen enkele twijfel over bestaan: ons land staat pal achter Oekraïne en wil het nodige doen om dat land sterker en verder te ondersteunen.

  Ik betreur het derhalve ten zeerste dat er internationaal allerlei insinuaties en fakenieuws circuleren die ons proberen onder druk te zetten door het tegendeel te beweren. Ik betreur nog meer dat hier één fractie meent op die kar te moeten springen.

  Wij zijn loyale Europeanen. Wij staan loyaal achter Oekraïne. Wij zullen altijd kiezen voor vrede, vrijheid en democratie. Wij zijn bereid om daarvoor offers te brengen. Men mag van dit land echter niet het onmogelijke vragen. Dat is de houding van de regering en ik hoop daarvoor de steun te krijgen van het voltallig Parlement. (Applaus)

  Wim Van der Donckt:

  Dank u voor dat krachtige antwoord, mijnheer de eerste minister. Als N-VA’er had ik ook niets anders van u verwacht.

  Collega’s, dit is hoe echt leiderschap eruitziet: opkomen voor onze werknemers, onze bedrijven, onze spaarders en onze welvaart, onze veiligheid. Dat is exact wat u doet, mijnheer de eerste minister.

  Laat u niet afleiden door goedkope spot, valse insinuaties alsof we losers zouden zijn en karikaturale verwijzingen naar onder meer Don Quichot. Zulke opmerkingen dienen het inhoudelijke debat absoluut niet.

  Ik geef u een raad. Blijf uzelf, rustig en standvastig. In dezen mag u zelfs koppig zijn. We rekenen op u.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de eerste minister, ik ben het 100 % eens met uw standvastigheid en met uw argumenten. Het is perfect mogelijk om voor die bedragen een herstellening aan Oekraïne te geven. Op één voorwaarde: dat al die landen van de coalition of the willing – wat een fantastisch woord –, die ook over ontzettend veel geld beschikken, consequent handelen; er staat immers 28 miljard van de Russen in Japan, 15 miljard in Canada, 10 miljard in Luxemburg, 27 miljard in het Verenigd Koninkrijk, 19 miljard in Frankrijk en zelfs 4 miljard in Amerika.

  U hebt gelijk, premier. De Europese mandarijnen hebben schrik van Orbán in Hongarije en Fico in Slovakije, maar we mogen de dreiging met de gekwalificeerde meerderheid nooit aanvaarden. Als zij een herstellening geven, moeten we een solidaire borgstelling voor de terugbetaling van die lening tekenen. Ik denk dat Oekraïne daarmee wel gediend kan zijn.

  We mogen niet vergeten dat Oekraïne vandaag de grenzen van onze vrijheid en van Europa verdedigt. Dat vergeten wij te vaak.

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de premier, ik dank u voor uw antwoord.

  Voor ons is het heel duidelijk. We moeten pal achter Oekraïne blijven staan en we moeten blijven geloven in de Europese samenwerking, niet alleen voor Oekraïne, maar voor de vele andere uitdagingen. Dat mag inderdaad niet blindelings gebeuren. We zijn daarmee niet asociaal of onredelijk, zoals ik daarnet al heb gezegd. De financiële gezondheid en financiële stabiliteit van ons land en van Europa is in het geding en dat is ook heel belangrijk voor elke inwoner van ons land. Wij zeggen daarom heel duidelijk dat dit dossier niet zonder garanties kan passeren. U hebt ze opgesomd: gelijke risicoverdeling, voldoende liquiditeitsvereisten voor Euroclear en een gelijk speelveld, want ook de andere landen met bevroren Russische tegoeden moeten mee in het bad. Dat zijn geen overdreven eisen. Ik kan u alleen maar aansporen om te volharden en om de druk te weerstaan.

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le premier ministre, je vous remercie.

  Finalement, on a pu entendre plus ou moins les mêmes discours dans le chef de pas mal d'intervenants. Mais il ne faut pas se tromper, on n'a pas tous le même objectif. Quand le PTB est d'accord avec vous, c'est parce qu'en fait, il ne souhaite pas réellement la défaite de la Russie, compte tenu d'une certaine histoire et d'une certaine approche de l'Occident.

  Il faut être bien clair ici, nous voulons une Russie la plus faible possible pour aller négocier la paix. Qu'on ne se trompe pas, la guerre sera une guerre d'usure, parce que la Russie l'a débutée non pas en Ukraine en 2022 mais en Géorgie en 2009. Son objectif est de contrôler les cinq mers à l'ouest de la Russie, de reconstituer un empire et une zone d'influence qui va nous toucher via des cyberattaques, la présence de drones ou toute autre influence politique. On devra être fort, on devra mobiliser des moyens. C'est la raison pour laquelle ce gouvernement investit fortement dans la Défense, afin de protéger nos concitoyens.

  Dans le même temps, monsieur le premier ministre, comme je le disais, on doit aussi être totalement partie prenante du processus politique qui mettra un terme à cette guerre. Il n'est pas normal de devoir mobiliser tant de moyens et d'apprendre via la presse ce que Donald Trump a négocié. C'est une nouvelle fois le reflet de la faiblesse européenne que nous devons corriger par la défense, l'industrie, notre souveraineté et autonomie.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de eerste minister, zoals ik eerder al heb gezegd steunen we u uiteraard in het verzet tegen de Europese Commissie, die vandaag vraagt om alle Russische tegoeden in beslag te nemen.

  Ik was wel graag dieper ingegaan op de vraag wat de strategie van de Europese Raad precies is.

  Bestaat dat debat in de Europese Raad? Waar wil men naartoe? Wat is het idee over de plaats van Europa in de wereld? Het idee dat we al onze financiële contracten zomaar aan de kant zouden schuiven, is toch te gek voor woorden? Wat zullen andere landen dan denken? We leven toch niet meer in de periode van de koningen? Wat zullen andere landen denken wanneer we beslissen om dat geld gewoon in beslag te nemen? Dan zullen ze hun eigen banken en structuren op poten zetten. In welke wereld leven we? Ik heb de indruk dat er in de Europese Raad nog altijd het idee leeft van la grande Europe qui domine le monde avec les États-Unis d’Amérique .

  Dat is gedaan, beste collega's. De wereld is aan het kantelen. We moeten met Europa onze eigen weg volgen. Dat zal natuurlijk gebeuren met uitgestrekte hand naar de landen in het zuiden.

  Ziet u niet dat onze economie eraan kapotgaat? De Amerikanen moedigen Europa aan om ermee door te gaan. Ondertussen gaat Europa dieper de afgrond in, economisch, sociaal en militair. Zo maken ze Europa kapot.

  Dat de eerste minister zegt dat we waarschijnlijk niet zullen winnen, is blijkbaar meteen een schandaal. Dat is nochtans wat op het terrein gebeurt. Kijk wat er gebeurt. We moeten zelf diplomatie bedrijven op basis van onze eigen visie.

  Sandro Di Nunzio:

  Mijnheer de eerste minister, ik juich uw ondubbelzinnige verklaring dat ons standpunt ten opzichte van Oekraïne niet is gewijzigd, toe. Het was uiteraard te verwachten dat u de uitspraken van maandagavond zou afdoen als een fait divers en dat u die tot irrelevante opmerkingen zou proberen te herleiden. Het was te verwachten dat u ons zou verwijten de zaken uit de context te trekken. Een ding is echter duidelijk, mijnheer de eerste minister, u hebt die woorden wel degelijk uitgesproken. U hebt gezegd dat het zelfs niet wenselijk is dat Rusland zou verliezen. U hebt dat letterlijk zo gesteld.

  Wij willen u met onze opmerkingen niet in een bepaalde hoek plaatsen. Wij willen enkel aangeven dat uw verklaring ongelooflijk belangrijk is. U moet beseffen dat uw woorden, die ongehoord zijn, tellen. U bent premier van dit land. Of u hier spreekt of in een kleinere zaal, dat heeft altijd een weerslag. Uw uitspraak is niet alleen nadelig voor onze diplomatieke positie, maar u voedt daarmee ook de Russische propagandamachine. Die gebruikt dat om ons land weg te zetten als bondgenoot van Rusland. Dat moet u absoluut vermijden. U mag in het dossier niet uit de bocht gaan. U speelt als premier op een ander niveau in de wereld. U moet helder en duidelijk blijven communiceren wat ons standpunt is, zoals u dat hier hebt gedaan, namelijk dat we de mensen in Oekraïne en hun strijd steunen en dat we ons tegen de illegale invasie door Rusland verzetten.

  Wouter Vermeersch:

  Collega's, als Viktor Orbán zich als enige in Europa verzet en een vuist maakt tegen Europa, dan schreeuwt het Parlement moord en brand. Nu zouden we bijna smeken om een premier met de daadkracht en ruggengraat van Orbán. Het belang van het dossier voor de belastingbetaler kan niet worden overschat: vergelding vanuit Rusland, het breken van het internationaal vertrouwen, het ondermijnen van het financiële systeem en zelfs het faillissement van dit land, als we moeten terugbetalen. Voor dat laatste hebben we de Russen zelfs niet nodig.

  Mijnheer de premier, u bent al zeer goed bezig om dit land naar de afgrond te brengen. U en ik, wij hier allemaal, hebben op de schoolbanken geleerd dat Europa voor welvaart en vrede moet zorgen. Vandaag houdt Europa zich bezig met het maken van schulden en het stoken van oorlog. Euroclear ligt in België, in Vlaanderen. Dus wij, Vlamingen moeten beslissen over de geblokkeerde tegoeden en niet Ursula von der Leyen of de Europese Commissie.

  Dieter Vanbesien:

  Mijnheer de premier, de Verenigde Staten hebben hun steun aan Oekraïne ingetrokken. Europa moet de hele zaak nu zelf financieren en dat is precies de kern van het probleem waarover we het hier vandaag hebben. De meest logische oplossing voor dat probleem is dat Europa dat geld leent op de financiële markten en het dan aanwendt voor de steun aan Oekraïne. De Hongaarse premier Orbán verhindert dat. Ons land mag niet het slachtoffer worden van de collaboratie van Orbán met Rusland. Dat is niet aanvaardbaar.

  Als we willen dat Europa solidair is met ons land, zullen we zelf ook uit de pijp moeten komen. U hebt herhaald dat ons land loyaal achter Oekraïne staat en ik ben daarvan overtuigd; ik twijfel daar niet aan. Dat moet echter ook blijken uit daden. Als we onze democratie echt willen verdedigen, zal ons land eindelijk eigen middelen moeten vrijmaken om de Russische agressor tegen te houden. De begroting van 2026 komt eraan. Toon aan de Europese collega’s dat we aan de juiste kant staan. Toon dat ook wij de nodige middelen inzetten om Oekraïne te steunen. Dat zijn we verplicht aan Oekraïne, dat zijn we verplicht aan onze democratie en dat zijn we verdomme verplicht aan onszelf.

  François De Smet:

  Merci monsieur le premier ministre d'avoir rappelé le soutien clair de notre pays à l'Ukraine. C'était évident – et vous l'aviez déjà formulé –, mais je crois qu'il était nécessaire de le rappeler maintenant. J'espère que le message sera arrivé auprès des autres pays européens et de la presse européenne. Deuxièmement, ne soyons pas naïfs à propos des objectifs de M. Poutine. Son objectif premier est de semer la discorde entre nous, dans nos pays et entre pays européens. En conséquence, la meilleure réponse à lui apporter est de parvenir à un accord. Vous avez raison de tenir jusqu'au bout, mais il faut absolument que les Européens aboutissent à un accord qui permette de libérer cet argent pour l'Ukraine, d'une manière ou d'une autre. J'espère avec vous que les autres pays membres de l'Union comprendront qu'ils devront prendre leur juste part de la charge et du risque. Sinon, nous ne serons simplement pas à la hauteur de la tâche que l'histoire nous donne aujourd'hui.

• Vraag: Het rapport van het Rekenhof over de inzet van consultants door de federale overheid

  Het rapport van het Rekenhof over de inzet van consultants door de federale overheid
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 13 november 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Het Rekenhof rapport toont aan dat 80% van federale consultancyopdrachten onverantwoord en kostexplosief (tot 20x de raming) wordt toegewezen, zonder strategie of risicobeheer, terwijl 2,5 miljard euro (2020-2022) verspild werd. Minister Matz belooft een structurele breuk met deze praktijk via een actieplan dat interne expertise versterkt (o.a. een interfederale consultantpool) en externe afhankelijkheid afbouwt, met steun van UNESCO-experts voor onafhankelijkheidsrichtlijnen. Van den Heuvel (Cd&V) dringt aan op snelheid en een federaal kader, geïnspireerd door het Vlaamse model (opportuniteitstoets, centrale registratie, jaarlijkse rapportage) om verspilling en langdurige opdrachten te stoppen. Beide partijen eisen transparantie, prioritering en verminderd consultancygebruik zonder massale aanwervingen.

  Koen Van den Heuvel:

  Mevrouw de minister, beste collega’s, mensen betalen belastingen en het is dan de taak van de overheid om daar verantwoord mee om te gaan. Dat is de basis van het sociaal contract. We merken echter dat dit sociaal contract steeds meer onder druk komt te staan.

  Recent publiceerde het Rekenhof een duidelijk rapport over consultancyopdrachten binnen de federale overheid. Ik geef enkele cijfers. In 80 % van de gevallen worden de opdrachten onvoldoende of niet verantwoord. In 70 % van de gevallen gebeurt de selectie onzorgvuldig. Klap op de vuurpijl, in meer dan de helft van de dossiers, dus meer dan 50 %, is er sprake van een ware kostenexplosie. De initiële raming is dan fel onderschat, wat leidt tot een finale kostprijs die soms 10 tot 20 keer hoger ligt. De conclusies van het Rekenhof zijn dan ook heel duidelijk: er is blijkbaar geen federale strategie, er is blijkbaar geen risicobeheer binnen de federale overheid met betrekking tot consultancyopdrachten.

  Mevrouw de minister, collega’s, ik denk dat we er allemaal van overtuigd zijn dat dit beter kan. Tussen 2020 en 2022 werd meer dan 2,5 miljard euro uitgegeven aan consultancyopdrachten. Dat overdreven gebruik, die afhankelijkheid moet duidelijk worden teruggeschroefd. Er moet opnieuw werk worden gemaakt van meer interne expertise binnen de federale overheid.

  Collega’s, laat me duidelijk zijn en wees gerustgesteld, dit betekent voor ons niet dat er opnieuw massale aanwervingen van ambtenaren moeten gebeuren. Cd&v staat voor een efficiënte overheid en voor ons is het dus heel erg belangrijk dat er een duidelijke prioritering komt.

  Mevrouw de minister, hoe zult u de consultancyopdrachten (…)

  Vanessa Matz:

  Mijnheer Van den Heuvel, sinds het begin van de regeerperiode heb ik, zoals voorzien in het regeerakkoord, me tot doel gesteld om het gebruikmaken van externe consultants te verminderen.

  Het rapport van het Rekenhof versterkt mij in dat idee. Het massaal gebruik van externe consultancy maakt de overheidsdiensten afhankelijk, het zorgt ervoor dat zij intern geen expertise opbouwen en zorgt voor een gebrek aan continuïteit. Bovendien heeft externe consultancy ook een kostprijs. Dat alles gebeurt met weinig transparantie en zonder duidelijke strategie, wat inacceptabel is.

  Ik heb aan de FOD BOSA de opdracht gegeven om snel met een plan te komen. Zo kunnen de aanbevelingen van het Rekenhof worden uitgevoerd. Structureel wil ik breken met de logica waarbij steeds een beroep wordt gedaan op consultants. Ik wil een fundamenteel andere aanpak, waarbij we de interne expertise van de overheid versterken en externe consultancy progressief afbouwen.

  We werken op twee assen. Ten eerste, mijn collega Van Peteghem en ikzelf hebben aan experts van UNESCO gevraagd om aanbevelingen te formuleren om de onafhankelijkheid van externe consultancy te verminderen. Ten tweede, het verminderen van externe consultancy betekent dat we onze interne krachten moeten versterken. Ik werk aan een actieplan daartoe. In dat kader zal een interfederale pool van interne consultants worden opgericht, die op een transversale manier kunnen worden ingezet.

  Koen Van den Heuvel:

  Mevrouw de minister, het verheugt me dat u de urgentie inziet en dat u de aanpak toch wilt lanceren. Het is absoluut nodig zeer snel werk te maken van dat actieplan om tot een duidelijk federaal kader te komen. Misschien kunt u daarvoor ook even kijken naar het Vlaamse niveau, waar minister Crevits de voorbije jaren werk heeft gemaakt van een duidelijke strategie rond consultancy, opgebouwd rond drie assen. Ten eerste werd een duidelijke opportuniteitstoets ingevoerd om te controleren in welke gevallen het nodig en verantwoord is. Ten tweede kwam er een inventaris, een registratie van het aantal consultancyopdrachten, om inzicht te krijgen in de uitgaven. Ten derde werd een jaarlijkse rapportage in het leven geroepen, om te vermijden dat sommige consultancyopdrachten jarenlang aanslepen. De cd&v-fractie staat achter u als u snel werk maakt van een duidelijk actieplan.

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Koen Van den Heuvel als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende het streven naar een meer Europees geïntegreerde defensie en een echte Europese Defensie-Unie (584/4)

  Voorstel van resolutie betreffende het streven naar een meer Europees geïntegreerde defensie en een echte Europese Defensie-Unie (584/4)

  Bekijk dossier 584

• Voorstel: Voorstel van resolutie om het Rekenhof een onderzoek te laten voeren naar de aankoop van antidrone-apparatuur door Defensie (1588/6)

  Voorstel van resolutie om het Rekenhof een onderzoek te laten voeren naar de aankoop van antidrone-apparatuur door Defensie (1588/6)

  Bekijk dossier 1588

• Voorstel: Wetsvoorstel houdende wijziging van de artikelen 368 en 368/1 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 en wijziging betreffende de jaarlijkse taks op de kredietinstellingen (1213/8)

  Wetsvoorstel houdende wijziging van de artikelen 368 en 368/1 van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 en wijziging betreffende de jaarlijkse taks op de kredietinstellingen (1213/8)

  Bekijk dossier 1213

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de publicatie van het Belgische hoofdstuk van de NAVO Defence Planning Capability Review (DPCR) (373/5)

  Voorstel van resolutie betreffende de publicatie van het Belgische hoofdstuk van de NAVO Defence Planning Capability Review (DPCR) (373/5)

  Bekijk dossier 373

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 11 april 1994 betreffende de openbaarheid van bestuur teneinde ontvankelijkheidsvoorwaarden in te voeren voor de indiening van verzoeken om advies bij de Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten, afdeling openbaarheid (662/6)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 11 april 1994 betreffende de openbaarheid van bestuur teneinde ontvankelijkheidsvoorwaarden in te voeren voor de indiening van verzoeken om advies bij de Commissie voor de toegang tot en het hergebruik van bestuursdocumenten, afdeling openbaarheid (662/6)

  Bekijk dossier 662

• Voorstel: Wetsvoorstel betreffende het versturen van een sensibiliseringsbrief inzake de gewijzigde veiligheidssituatie waarvoor de toegang tot bepaalde informatiegegevens van het Rijksregister van natuurlijke personen aan het ministerie van Landsverdediging noodzakelijk is (949/9)

  Wetsvoorstel betreffende het versturen van een sensibiliseringsbrief inzake de gewijzigde veiligheidssituatie waarvoor de toegang tot bepaalde informatiegegevens van het Rijksregister van natuurlijke personen aan het ministerie van Landsverdediging noodzakelijk is (949/9)

  Bekijk dossier 949

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende het versterken van de interfederale samenwerking rond veiligheid en defensie in de defensie-innovatie en de defensie-industrie (311/8)

  Voorstel van resolutie betreffende het versterken van de interfederale samenwerking rond veiligheid en defensie in de defensie-innovatie en de defensie-industrie (311/8)

  Bekijk dossier 311

• Voorstel: Wetsvoorstel houdende het toezicht op aanbieders van financiële berichtendiensten (610/9)

  Wetsvoorstel houdende het toezicht op aanbieders van financiële berichtendiensten (610/9)

  Bekijk dossier 610

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de hervorming van het sociaal tarief voor energie (195/6)

  Voorstel van resolutie betreffende de hervorming van het sociaal tarief voor energie (195/6)

  Bekijk dossier 195

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige produkten en andere door middel van leidingen, en van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt, inzake de mededeling van vertrouwelijke informatie (688/6)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige produkten en andere door middel van leidingen, en van de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt, inzake de mededeling van vertrouwelijke informatie (688/6)

  Bekijk dossier 688

Stemmingen

Recente stemmingen van Koen Van den Heuvel in de plenaire vergadering.

Commissies

Koen Van den Heuvel is lid van de volgende commissies.