Kamerlid Marijke Dillen (VB)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Marijke Dillen in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: Het vertrek van de directeur van de gevangenis van Haren

  Vraag: De kritiek van de IF op de geplande maatregelen tegen de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De overbevolking van de gevangenis van Haren

  Vraag: De overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De directiewissel in de gevangenis van Haren

  veiligheid, justitie en defensie

  Het vertrek van de directeur van de gevangenis van Haren
  De kritiek van de IF op de geplande maatregelen tegen de overbevolking van de gevangenissen
  De overbevolking van de gevangenis van Haren
  De overbevolking van de gevangenissen
  De directiewissel in de gevangenis van Haren
  Gevangenisproblematiek in Haren en bredere penitentiaire uitdagingen summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 4 juni 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de catastrofale overbevolking en mensonwaardige omstandigheden in Belgische gevangenissen, met Haren als symbool van structureel falend beleid. Kritici zoals Claire Hugon Lecharlier, Khalil Aouasti en François De Smet benadrukken dat de prison van Haren – ooit geprezen als "toekomstmodel" – nu een "sardineblik" is, met 740 grondslapers landelijk, geweld tegen personeel, gebrek aan medische zorg en recidivecijfers van 70%. Zij beschuldigen de regering van dure, ineffectieve noodmaatregelen (zoals enkelbanden) die de crisis verergeren, terwijl de Inspectie van Financiën de plannen "illusoir" noemt en waarschuwt voor meer overbevolking. Minister Annelies Verlinden erkent de crisis maar verdedigt het compromisakkoord van maart 2024 als "kunst van het mogelijke", met focus op versnelde uitzetting van illegale gedetineerden, elektronisch toezicht voor laagrisicogevangenen en extra investeringen. Critici zoals Marijke Dillen (N-VA) eisen harder optreden (snellere uitzetting, stopzetting ontwikkelingshulp aan weigerlanden) en wijzen straffeloosheid door enkelbanden af, terwijl linkse opposanten radicale systeemverandering eisen in plaats van "privatisering en meer cellen". De woede onder personeel en gevangenen is tastbaar: het ontslag van de Haren-directeur, die de omstandigheden "schofterig" noemt, en waarschuwingen voor dodelijke incidenten onderstrepen de urgentie, maar de minister blijft vasthouden aan geleidelijke, gefragmenteerde oplossingen zonder structurele doorbraak.

  Claire Hugon Lecharlier:

  Madame la ministre, le directeur de la prison de Haren vient de démissionner. En quittant ses fonctions, il a déclaré: "On m'a demandé d'ouvrir ici une prison aussi humaine que possible, où il y avait une réelle possibilité de travailler à la réinsertion des détenus, or je me retrouve à diriger une boîte à sardines". Mais au fond, qui peut encore être surpris? Qui pouvait sincèrement croire que ce mastodonte, de 1 100 détenus, construit en partenariat peu transparent avec le privé, pensé selon une logique industrielle de gestion de la détention, ouvert avant d'être pourvu en personnel en suffisance, serait la prison humaine du futur? L'échec était écrit d'avance et même ses plus fervents défenseurs devraient se rendre à l'évidence. Les chiffres sont accablants: plus de 1 500 personnes incarcérées aujourd'hui dans cette prison de 1 100 places.

  La prison de Saint-Gilles n'a toujours pas été fermée. Il serait même question de rouvrir d'autres ailes. Près de 250 personnes dorment aujourd'hui sur des matelas par terre à Haren. Au niveau belge, c'est plus de 740 personnes.

  À Haren, rien ne va. Conditions de détention, conditions de travail du personnel pénitentiaire, manque de matériel, dysfonctionnements technologiques, équipe médicale surchargée; mener des politiques de formation et de réinsertion dans de telles conditions est évidemment impossible.

  Mais Haren n'est qu'une illustration, certes emblématique, du dysfonctionnement systémique du système carcéral en Belgique. Cela fait des dizaines d'années qu'on prétend vouloir endiguer la surpopulation tout en prenant des décisions politiques qui produisent de façon entièrement prévisible l'effet inverse.

  Je veux faire un lien avec la manifestation dont je reviens, qui est en cours devant le Parlement de la Communauté française pour protester contre les coupes brutales et néfastes dans l'enseignement menées par le MR et Les Engagés.

  Victor Hugo disait: "Ouvrir une école, c'est fermer une prison". Qu'est-ce qu'il dirait aujourd'hui en voyant vos gouvernements définancer les écoles et investir toujours plus dans les prisons? Madame la ministre, que répondez-vous au cri d'alerte de M. Van Poecke?

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, uw aanpak van de overbevolking en de grondslapers in onze gevangenissen wil maar niet lukken. Gisteren zaten er 13.731 gedetineerden in de gevangenissen. Dat is een overschrijding van de capaciteit van meer dan een vijfde. Er waren 738 grondslapers.

  U werkt nu blijkbaar aan een nieuwe noodwet, die de uitstroom van gedetineerden via elektronisch toezicht moet versnellen. Gelukkig zijn er nog uitzonderingen die niet onder de toepassing van het elektronisch toezicht zullen vallen, gelukkig maar, want anders zou de straffeloosheid helemaal zegevieren.

  Volgens perslekken zit de regering duidelijk helemaal niet op één lijn en krijgt u niet van alle partijen de nodige steun. Er is echter meer. Uw plannen kunnen ook op weinig genade rekenen bij de Inspectie van Financiën. Sterker nog, de Inspectie van Financiën maakt werkelijk brandhout van uw plannen. Ik citeer: "Geconfronteerd met de harde realiteit van de cijfers lijkt dit doel onhaalbaar en zelfs illusoir," zo luidt het vernietigende advies. Verder stelt de IF: "Het aantal grondslapers zal zelfs toenemen."

  Mevrouw de minister, hoe is het toch mogelijk dat uw plannen steeds gedoemd zijn te mislukken? Wanneer zal de regering eindelijk een echte oplossing voor de overbevolking en de grondslapers bieden? Daarmee bedoel ik uiteraard niet dat de vele gedetineerden die veroordeeld zijn tot een effectieve gevangenisstraf, worden vrijgelaten met een enkelband. Dat is immers absoluut geen kordate aanpak van de criminaliteit. Dat vraagt onze bevolking niet.

  François De Smet:

  Madame la ministre, "crise humanitaire", "catastrophe humaine": ce ne sont pas mes mots, mais ceux qu'a employés le Conseil central de surveillance pénitentiaire. Il est vrai que nous commençons à manquer de mots pour qualifier l’état de la surpopulation dans nos prisons: 13 000 détenus pour 11 000 places; 750 personnes qui dorment par terre. Parlons aussi des astreintes, qui se chiffrent en dizaines et dizaines de millions d'euros. On parle même de 45 millions d'euros pour la seule prison de Haren.

  Haren, parlons-en. Effectivement, le directeur de la prison de Haren vient de démissionner. On lui avait demandé de transformer des cellules individuelles en cellules doubles, en installant des lits superposés. Il démissionne en nous disant qu'il aurait ainsi eu l'impression d'officialiser cette surpopulation.

  Madame le ministre, soyons honnêtes. Vous avez répondu par une série de mesures, essentiellement par un plus grand recours au bracelet électronique. Mais là aussi, ça bloque; faute de moyens, semble-t-il, et faute d'un accord avec les communautés. Comme nous sommes en Belgique, rien n'est simple. L'application de la surveillance électronique relève des entités fédérées, mais son financement du fédéral. Or, semble-t-il, vous ne parvenez pas à trouver une solution technique pour que ces bracelets puissent être préfinancés, y compris en Flandre. Qu'en est-il?

  Madame la ministre, cette surpopulation est intenable. Elle est intenable, bien sûr, pour les prisonniers concernés parce que, même si ce n'est jamais populaire à dire et à répéter, l'honneur d'un pays se mesure aussi à la manière dont il traite ses détenus. Mais c'est aussi un danger pour toute la société. C'est un danger pour les gardiens pénitentiaires, qui sont une population mal rémunérée, exposée en première ligne et qui devrait au moins pouvoir bénéficier de conditions de travail dignes. Et puis, c'est un danger pour toute la société, parce que nos prisons aujourd'hui sont des machines à récidive. Ce sont des lieux dont les gens ressortent pires que l'état dans lequel ils arrivent.

  Quand allez-vous passer la seconde, madame la ministre? Quand allez-vous refaire de ce pays un État de droit, dans lequel les agents pénitentiaires n'ont plus peur d'aller travailler et où les détenus ne dorment plus par terre? Je vous remercie.

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, chers collègues, on nous promettait une prison modèle, une prison humaine, une prison qui réinsère ses détenus. Mais, aujourd'hui, j'ouvre les guillemets "Haren n'est qu'une boîte à sardines". Ce ne sont pas mes mots, mais ceux de son désormais ex-directeur qui, pour dénoncer les conditions de vie des détenus et de travail des agents pénitentiaires, a décidé de démissionner de ses fonctions.

  Or, à Haren, comme dans toutes les prisons du pays, on entasse les détenus. Malgré 155 nouveaux lits, 254 détenus dorment encore aujourd'hui au sol. À Haren, comme dans toutes les prisons du pays, les détenus n'ont pas accès aux soins, singulièrement aux soins de santé psychiatriques. Certains détenus n'ont pas vu de psychiatre ou d'expert depuis trois mois.

  À Haren, comme dans toutes les prisons du pays, les détenus ne mangent pas à leur faim, les quantités sont insuffisantes, la chaîne du froid n'est pas respectée et les prix de la cantine sont exorbitants, de sorte que seuls ceux qui ont les moyens peuvent compléter ces repas déjà indigents.

  À Haren, comme dans toutes les prisons du pays, il n'y a pas assez d'agents pénitentiaires, et ceux qui y travaillent ne se sentent pas en sécurité. Aujourd'hui, il manque 100 agents à la prison de Haren. En outre, il y a deux mois, quatre membres du personnel ont encore été violemment agressés.

  Alors, madame la ministre, je vais vous le dire, je suis en colère. En colère, mais je ne me résignerai jamais. Je ne me résignerai jamais et je n'abandonnerai jamais les détenus et les agents pénitentiaires à leur sort. Je ne cesserai jamais de venir à cette tribune pour dénoncer la situation dans les prisons, pour vous indiquer que vos lois d'urgence – deux lois d'urgence! – ne fonctionnent pas et que les coups de com' de toute la majorité, à 1 milliard d'euros, ne suffisent pas à endiguer cette gangrène.

  Madame la ministre, je n'abdiquerai pas. Je n'aurai de cesse de vous rappeler votre devoir le plus fondamental, celui d'assurer la dignité humaine. Alors, quand allez-vous cesser de détourner le regard et quand allez-vous engager des moyens dans les prisons?

  Julien Ribaudo:

  Madame la ministre, lorsqu'on a construit la prison de Haren, on nous a vendu la prison du futur, pas une prison classique, un village pénitentiaire, un lieu pensé pour la réinsertion, un lieu pensé pour préparer le retour dans la société. Quatre années plus tard, le directeur claque la porte. Et ses paroles sont terribles: "Je n'ai pas eu d'autre choix que de créer une autre boîte à sardines. Je dis non! C'est honteux! C'est dégueulasse!" Et c'est un directeur de prison qui croyait en ce projet qui abandonne.

  Madame la ministre, il y a trois jours, vous étiez à Haren. Vous avez pu constater vous ‑ m ê me les conditions de d é tention qui y r è gnent. Notre pays compte 13 773 d é tenus pour 11 000 places: cela signifie que 740 personnes dorment litt é ralement à m ê me le sol. À Haren, un seul agent doit parfois g é rer jusqu ’à 70 d é tenus. Vous vous rendez compte!

  Chaque jour, il y a des agressions. Hier encore, une agression à Haren. Le week ‑ end dernier, trois agressions dans deux é tablissements p é nitentiaires. Les agents se rendent au travail la boule au ventre. Les détenus, eux, passent parfois jusqu’à 22 heures sur 24 dans une cellule de 9 m ² occup é e par trois personnes. Ce n ’ est plus de la d é tention, ce n ’ est plus de la r é insertion, c ’ est la gestion de la mis è re humaine. Dans notre pays, sept détenus sur dix récidivent. Nous avons touché le fond, et vous prenez votre pelle pour continuer de creuser.

  La loi d’urgence, qui était censée atténuer les effets de la crise, a en réalité produit l’effet inverse. En moins d’un an, le nombre de personnes dormant au sol a triplé. Sur le terrain, agents, directions et administration répètent que la situation est devenue dangereuse. Quant à l’Inspection des finances, elle a littéralement démoli votre avant ‑ projet de loi, estimant que ses objectifs sont irr é alisables voire illusoires.

  Madame la ministre, pourquoi continuer à défendre des mesures qui ne fonctionnent pas? Allez-vous enfin écouter ceux qui travaillent sur le terrain et changer de cap? Et allez-vous prendre au sérieux la détresse des agents qui tiennent encore le système à bout de bras?

  Annelies Verlinden:

  Monsieur le président, chers collègues, la surpopulation carcérale est un problème que plus personne ne peut nier. Nous connaissons les chiffres: 692 détenus dorment aujourd'hui à même le sol. Les condamnations pour conditions de détention inhumaines et les plus de 200 millions d'euros d'astreintes qui pèsent sur notre pays si nous restons inactifs sont tout aussi éloquents.

  Mais derrière ces chiffres se cache une réalité concrète: la surpopulation met à rude épreuve le personnel et les directions et fragilise le fonctionnement global de nos prisons. Il ne s'agit donc pas uniquement d'une question de capacité mais bien de fonctionnement du système pénitentiaire, d'exécution des peines et, en fin de compte, de sécurité de notre société.

  Daarom heb ik vanaf dag één van deze kwestie een prioriteit gemaakt. Ons land en onze strafrechtketen verdienen beter. Ik heb dit dossier op de tafel van de regering gelegd, en samen met de regeringspartners heb ik gewerkt aan oplossingen die een tastbaar verschil kunnen maken voor het personeel en de gedetineerden op het terrein, en die de veiligheid in onze samenleving versterken.

  Dat heeft geleid tot een eerste pakket maatregelen, waaronder de noodwet van vorig jaar. Die noodwet heeft geleid tot een oplossing om de aanzienlijke wachtlijst van veroordeelden, aangelegd door mijn voorganger, die niet opgeroepen werden om hun straf uit te zitten, te verkleinen van 5.000 tot 2.300.

  Omdat het probleem daardoor, zoals ik steeds zei, niet zou verdwijnen, was meer nodig. In maart bereikte de regering vervolgens een bijkomend akkoord over verdere maatregelen om de overbevolking terug te dringen.

  Je tiens à être honnête à ce sujet. Comme je l’ai dit depuis le début, l’accord du 20 mars n’est pas l’accord Verlinden. J’ai toujours défendu des mesures plus ambitieuses, plus importantes et plus durables.

  Cet accord est néanmoins le fruit d’un compromis politique au sein d’une coalition. Dans une démocratie, il faut déterminer ensemble ce qui est faisable. Toutes les mesures approuvées en mars sont le résultat de cette responsabilité commune.

  J’ai dû m’en tenir à l’idée selon laquelle la politique est l’art du possible. En ce sens, je n’ai donc pas été surprise par l’avis de l’Inspection des Finances. Pour la problématique des détenus dormant à même le sol, il a été décidé de prolonger les mesures d’urgence de 2025 en les combinant avec des sorties supplémentaires sous surveillance électronique pour certaines catégories de condamnés.

  Un principe reste toutefois inchangé: les peines doivent être purgées. Certains condamnés seront placés sous surveillance électronique dans des conditions strictes, de manière à libérer des places en prison pour ceux qui représentent un risque plus élevé pour la société et pour ceux dont le maintien en détention reste indispensable.

  De premier was over het specifieke onderdeel van het akkoord dat moet inzetten op de vermindering van het aantal grondslapers heel duidelijk in zijn communicatie. The proof of the pudding is in the eating . De effecten van dit onderdeel van het afgesproken maatregelenpakket zullen dan ook heel nauwgezet worden opgevolgd.

  Het is belangrijk om te onderstrepen dat het akkoord van maart verder gaat dan de maatregelen uit de hervormde noodwet. Vorig jaar is al een plan goedgekeurd voor bijkomende investeringen door de Regie der Gebouwen, een akkoord over een versnelde uitstroom van geïnterneerden naar aangepaste zorgvoorzieningen en over maatregelen om veroordeelden zonder wettig verblijf sneller te laten terugkeren naar hun land van herkomst. Zonder de inspanningen van mijn collega-ministers bevoegd voor de Regie der Gebouwen, Volksgezondheid en Asiel en Migratie zal het immers niet mogelijk zijn om de overbevolking structureel aan te pakken.

  Chers collègues, les conséquences de cette surpopulation se font avant tout ressentir sur le terrain, parmi le personnel et les équipes de direction. Cela vaut bien entendu également pour la prison de Haren. La décision du directeur Van Poecke de se tourner vers de nouveaux horizons au sein des établissements pénitentiaires avait été annoncée il y a déjà plusieurs semaines. Les services concernés en ont été informés en temps utile et les préparatifs nécessaires à cette transition ont dès lors été engagés.

  Malheureusement, la situation de surpopulation n’est pas étrangère aux décisions que certaines personnes prennent quant à la poursuite ou non de leur carrière dans certains établissements pénitentiaires. Mardi dernier, je me suis rendue à la prison de Haren, où j’ai pu m’entretenir avec la responsable ad interim de l’établissement ainsi qu’avec les équipes présentes sur le terrain. La direction est actuellement assurée à titre temporaire. Dans le même temps, la procédure visant à pourvoir définitivement ce poste a été lancée et fait l’objet d’un traitement prioritaire.

  Ten slotte wil ik mijn waardering uitdrukken voor alle medewerkers van het gevangeniswezen. Zij leveren elke dag belangrijk werk, in moeilijke omstandigheden. Het is onze verantwoordelijkheid om hen daarin maximaal te ondersteunen. Daarom blijven we onverminderd werken aan de aanpak van de overbevolking.

  Claire Hugon Lecharlier:

  Madame la ministre, je vous remercie. Vous l'avez rappelé, une loi d'urgence l'été dernier, un nouveau plan d'urgence supplémentaire annoncé en mars que l'Inspection des finances vient récemment de qualifier d'irréaliste voire d'illusoire, je dois reconnaître que vous êtes lucide sur le fait que cela ne suffit vraiment pas. On sait bien que la prison est la réponse à la fois la plus coûteuse et la moins efficace contre la récidive. À long terme, cela ne protège donc ni les victimes ni la société, d'autant plus dans les conditions actuelles.

  Pourtant, on continue à y engloutir des centaines de millions d'euros. C'est un des seuls domaines de politique publique pour lesquels il y a de l'argent, alors que dans les autres on est à l'os et on ne peut plus rien faire. Je ne parle même pas des astreintes que vous avez également mentionnées.

  Ce dont on a besoin, ce n'est pas de plans d'urgence successifs qui échouent les uns après les autres à répondre à la catastrophe humanitaire, sociale, financière du système carcéral. Ce dont on a besoin aujourd'hui, ce n'est pas de nouvelles prisons non plus mais d'un changement radical de logiciel.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, de Inspectie van Financiën is duidelijk. U rekent zich rijk. U bent niet in staat om een inschatting te maken van de impact van het nieuwe voorstel. In werkelijkheid zult u het tegenovergestelde bereiken. Er zal een toename komen van de gevangenispopulatie in plaats van een afname.

  Erger is nog dat de regering de straffeloosheid niet aanpakt. Een gevangenisstraf moet een gevangenisstraf blijven en moet volledig worden uitgezeten. In het andere geval zal de straffeloosheid alleen maar zegevieren.

  Illegale en buitenlandse gedetineerden vormen het grote probleem van de overbevolking. U weet dat net zo goed als ik. Zij moeten versneld worden teruggestuurd naar hun land van herkomst in plaats van, zoals nu gebeurt, bij mondjesmaat. Weigeren die landen? Pak dan hun toelagen voor ontwikkelingssamenwerking af en zet alle handelsakkoorden stop. Maak daarvan versneld werk. Enkel dat is kordaat beleid.

  François De Smet:

  Merci, madame la ministre, pour votre réponse. Une réponse qu'honnêtement, on a sentie peu empreinte de solidarité gouvernementale. Vous avez rappelé à quel point l'accord de mars n'était pas entièrement satisfaisant pour vous. On a aussi noté l'appel fait à vos collègues, notamment à celle en charge de l'Asile et de la Migration pour pouvoir renvoyer des détenus qui n'ont pas de titre de séjour. Cela confirme quand même une impression que l'on a depuis le début de ce gouvernement, à savoir que la politique pénitentiaire n'est pour l'Arizona qu'une variable d'ajustement.

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, je vous ai entendue et très sincèrement, à ce stade, je n'ai toujours pas de réponse. Le directeur de la prison de Haren démissionne. Le président du tribunal de première instance de Liège démissionne. Deux responsables d'institutions fondamentales dans le monde carcéral et dans le monde de la justice vous indiquent qu'ils démissionnent tous les deux pour les mêmes motifs: l'absence de moyens suffisants pour remplir leurs fonctions et assurer la mission de service public qu'est la mission de justice.

  Et que répondez-vous? Vous répondez que l'accord sur la surpopulation n'est pas l'accord Verlinden. Effectivement, cet accord, nous l'avions dénoncé. Vous l'aviez pourtant beaucoup endossé. On vous avait dit qu'il ne réglerait rien et aujourd'hui, on a les chiffres. Vraisemblablement, votre accord permettra de libérer trois personnes sur une population de 13 000 détenus. Dire que l'accord sur la surpopulation n'est pas l'accord Verlinden me renvoie finalement à un proverbe chinois, madame la ministre, qui dit que sans responsabilité, on se sent le corps léger. Avoir le corps léger n'est pas suffisant. Ici, ce qu'il faut, c'est prendre des décisions.

  Julien Ribaudo:

  Ma question était pourtant simple, madame la ministre. Quand allez-vous arrêter de faire l'autruche et reconnaître que votre politique ne fonctionne pas? Et vous me répondez: "Ce n'est pas moi, ce sont les autres". Vous savez que construire toujours plus de prisons et ouvrir la porte au privé ne réglera rien du tout. Vous savez que la situation est dangereuse et votre administration vous a dit qu'il y aura des morts. À Haren, vous avez expliqué aux travailleurs que le gouvernement ne pourra pas faire plus. Que doivent alors faire les agents? Vous dites qu'il n'y a pas d'argent pour revaloriser les travailleurs, mais il y en a pour faire la guerre. Il y en a pour payer 2 millions par mois pour une prison vide à Anvers. Il y en a pour payer 415 euros par jour pour des détenus qui dorment à même le sol à Haren. C'est de l'argent public qui finit dans les poches du privé. Madame la ministre, vous êtes en train de fabriquer une bombe à retardement pour les détenus, pour les travailleurs et pour la société en général. Et pour reprendre les mots de l'ancien directeur de la prison de Haren, c'est tout simplement honteux et dégueulasse!

• Vraag: Het Strafwetboek, de grondslapers en de militairen op straat

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De oplossing voor de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: Het akkoord over de justitie

  Vraag: Het akkoord over met name de overbevolking van de gevangenissen en de militairen op straat

  Vraag: De justitiedeal

  Vraag: De justitiedeal

  veiligheid, justitie en defensie

  Het Strafwetboek, de grondslapers en de militairen op straat
  De justitiedeal
  De justitiedeal
  De justitiedeal
  De oplossing voor de overbevolking van de gevangenissen
  Het akkoord over de justitie
  Het akkoord over met name de overbevolking van de gevangenissen en de militairen op straat
  De justitiedeal
  De justitiedeal
  Justitiehervorming en gevangenisoverbevolking summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 19 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Annelies Verlinden presenteert na maanden onderhandelingen een principeakkoord om de gevangenisoverbevolking (644 grondslapers, 2.600 overtollige gedetineerden) en straffeloosheid aan te pakken, met maatregelen zoals elektronisch toezicht (enkelbanden voor straffen <18 maanden en laatste 18 maanden van langere straffen, exclusief zeden/terrorisme), versnelde uitzetting van illegale gedetineerden (250 transferten op korte termijn, o.a. naar Marokko) en beperking van vervroegde invrijheidstelling (enkel nog voor straffen <3 jaar ipv <10 jaar). Critici – waaronder Van Tigchelt (cd&v), Merckx (Vooruit) en Aouasti (Ecolo) – noemen het akkoord onvoldoende, opgedrongen door N-VA/MR en vrezen meer grondslapers door gebrek aan capaciteit bij gemeenschappen (uitvoering enkelbanden) en trage procedures. Verlinden belooft “enkele honderden” grondslapers minder en 600 miljoen euro extra investeringen in gevangeniscapaciteit, maar erkent dat structurele oplossingen tijd vragen; vakbonden en oppositie betwijfelen de haalbaarheid. Nevenpunt: het uitstel van het nieuwe Strafwetboek (tot 1 september) wordt breed onthaald als noodzakelijk, maar Merckx (Vooruit) en Van Hecke (Groen) hekelen de politieke koehandel en het ontbreken van een integrale visie op justitiehervorming.

  Paul Van Tigchelt:

  Mevrouw de minister, proficiat. Na zes maanden hebt u – misschien – een deal. Ik zal u niet vragen of u persoonlijk tevreden bent. Waar het om gaat, is dat onze veiligheidsdiensten op het terrein verder kunnen werken en voor onze veiligheid kunnen zorgen.

  In dat kader heb ik drie concrete vragen naar aanleiding van wat in de pers over de deal is verschenen.

  Ten eerste, wat betreft de militairen op straat zou u juridisch laten onderzoeken of de soloslim van uw collega’s wel wettelijk was. Door wie hebt u dat laten onderzoeken? Hebt u dat juridisch onderzoek al afgerond en blijkt daaruit dat uw collega’s het artikel in de wet op de geïntegreerde politie hebben misbruikt om u bewust buitenspel te zetten?

  Mijn tweede vraag betreft het uitstel van de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek. Iedereen – magistraten, politie, advocaten, burgemeesters, parlementsleden, zowel van de oppositie als van de meerderheid, en zelfs ministers van andere regeringen – riep dat u te laat was met de invoering van het nieuwe Strafwetboek en vroeg om uitstel om chaos en onzekerheid te vermijden, maar u bleef, helemaal geïsoleerd, volhouden dat alles in orde zou komen. Nu komt er toch uitstel. Hoe is dat verlopen? Hebt u dat beslist of heeft de regering dat voor u beslist?

  Mijn derde vraag betreft de grondslapers. Ik weet dat er een deal is, mevrouw de minister, maar er is nog geen oplossing. Mijn vraag is heel concreet – u hebt dat zeker berekend – hoeveel grondslapers er minder zullen zijn en vanaf wanneer. Die berekeningen moeten bestaan. Daarnaast hebt u verklaard dat u desnoods de laatste zult zijn om voor dit dossier te vechten. Mag ik daaruit afleiden dat we hier binnen drie maanden opnieuw zullen staan met hetzelfde probleem?

  Ik dank u voor uw antwoorden.

  Sophie De Wit:

  Mevrouw de minister, gisteren is er een akkoord bereikt over het uitstel van de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek. Laten we eerlijk zijn, ik denk dat er ook in dit halfrond een zucht van opluchting hoorbaar was. Het is vooral goed dat men heeft geluisterd naar de vraag op het terrein om dit wat meer tijd te geven. Het is belangrijk dat die tijd nu ook nuttig wordt besteed door iedereen.

  Gisteren is er ook een akkoord bereikt over de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen. Mevrouw de minister, laten we ook daarover eerlijk zijn, dat is een zware erfenis die u van uw voorgangers hebt gekregen. In de vorige legislatuur heeft men de korte straffen willen uitvoeren, een goede zaak, maar daarvoor is uiteraard capaciteit nodig en die was er onvoldoende. Dat was men uit het oog verloren. Dat heeft geleid tot wachtlijsten, waarbij men dan stiekem zei: voor straffen tot vijf jaar moet u zich niet aanmelden.

  Die overbevolking proberen we met dit akkoord tegemoet te komen. We pakken de wachtlijsten aan. Nu gebeurt daar niets mee. Mensen zijn veroordeeld, maar er gebeurt niets. U wilt hen nu onder elektronisch toezicht zetten, zodat er tenminste controle is. Dat is goed.

  Niet alleen de instroom, maar ook de uitstroom wordt aangepakt. De laatste maanden straf van langgestraften zou in elektronisch toezicht kunnen worden omgezet. Dat is ook controle. Dit geldt uiteraard niet voor zedenfeiten, terrorisme of drugs. Iedereen zal het erover eens zijn dat dit beter is dan de 12 maanden kwijtschelding van straf, die vandaag onder meer door de vakbonden wordt gevraagd. De instroom en uitstroom worden dus aangepakt, mevrouw de minister.

  Ondertussen gaat Anneleen Van Bossuyt verder met de turbo op de uitwijzing van gedetineerde illegalen. Dat is een stijging met een kwart tegenover de vorige regering. Dat is goed, maar daarmee is het werk nog niet af, mevrouw de minister. Die eerlijkheid moeten we ook hebben.

  Collega Geens zei in de vorige legislatuur: bouwen, bouwen, bouwen, want we hebben nog extra capaciteit nodig. Mevrouw de minister, wat zijn uw plannen op korte, middellange en lange termijn om voor extra capaciteit te zorgen?

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, voilà plus d'un an qu'on vous demande de trouver une solution à différents problèmes. Tout d'abord, pour des détenus entassés, dont plusieurs centaines dorment encore à même le sol. Ensuite pour des agents pénitentiaires qui sont débordés et fatigués, dont les conditions de travail les mettent même en danger vital, comme samedi dernier à la prison de Leuze-en-Hainaut.

  Il y a un an, vous avez fait voter avec votre majorité une loi d'urgence dont le résultat n'est rien d'autre qu'un échec. Depuis quatre mois, à la suite d'une dizaine de kern et d'un désaveu public sur les militaires en rue, on nous dit qu'un grand accord sur la justice serait tombé hier soir.

  Mise dos au mur, vous avez été amenée à tout concéder. La présence de militaires en rue vous a été imposée sans que vous ne soyez consultée. Le report de l'entrée en vigueur du Code pénal – vous n'en vouliez pas –, semble désormais acquis. Et quelle est votre solution face à la surpopulation? C'est sous-traiter aux entités fédérées par le biais des bracelets électroniques alors que les communautés n'ont ni les moyens humains ni les moyens financiers pour exécuter ces peines.

  Madame la ministre, qui était autour de la table de ce fameux accord puisqu'il semble désormais que dans ce gouvernement, les deals se font en dehors du kern? Les Engagés ont-ils été associés à l'idée de commuer les peines d'emprisonnement de moins de 18 mois en surveillance par bracelet électronique? Quels sont les budgets que vous allez débloquer pour permettre à la Fédération Wallonie-Bruxelles et à la Communauté flamande de prendre ce nouveau transfert de charges? Vooruit était-il autour de la table quand il a été décidé que ce dossier était soudain lié et couplé au retour de la loi "casseurs" une semaine après une manifestation nationale ayant amené dans les rues plus de 100 000 personnes? Pouvez-vous nous garantir que le délai de six mois que vous avez concédé ne permettra pas à vos partenaires conservateurs de la majorité de détricoter le Code pénal et ses avancées progressistes? Quelles précisions pouvez-vous nous donner? Combien de détenus seront concernés?

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, na een bewogen week is het goed dat er een akkoord is over de overbevolking van de gevangenissen. Die was uitgegroeid tot een maatschappelijk probleem, omdat het gaat over veilige buurten en straten. Dat belangt ons allemaal aan. Het was ook een probleem dat al lang aansleept en absoluut een oplossing nodig had. Het gaat immers over veiligheid, zowel voor de cipiers als voor de gevangenen zelf. Wat we zeker niet willen, is dat gevangenissen recidivefabrieken worden. Tot slot pakt dat akkoord ook de straffeloosheid aan. Als we samen niet in staat zijn om zware criminelen vast te zetten en te houden, dan lopen we allemaal gevaar.

  Wat nu op tafel ligt, is niet een of andere one-shot , maar zijn recurrente maatregelen die de instroom beperken en de uitstroom versnellen, met één belangrijk kernpunt: de straffen worden uitgevoerd. Dat staat, collega Van Tigchelt, in tegenstelling tot het beleid van u en uw voorganger. Wij voeren de straffen uit.

  We moeten echter ook naar de toekomst kijken. Capaciteit is daarbij een belangrijk onderwerp. Er zal gebouwd worden. Er zal gewerkt worden om de geïnterneerden van de gevangenissen naar gespecialiseerde instellingen te krijgen. Tot slot moeten gevangenen zonder papieren zo snel mogelijk naar hun land van herkomst.

  De overbevolking is een maatschappelijk probleem dat doordacht en collectief door de hele regering moet worden aangepakt. Als cd&v zullen we daarop ook de komende maanden toezien.

  Mevrouw de minister, welke stappen zult u nog zetten om dat akkoord uit te voeren?

  Alain Yzermans:

  Collega's, mevrouw de minister, ik sta hier met een lach en een traan, blij en droevig tegelijkertijd. België behaalde een nieuw triestig record, met 644 grondslapers in onze Belgische gevangenissen. Mevrouw de minister, uw objectief is om dat getal te herleiden naar nul. 644 mensen slapen op een enge matras. 644 mensen zitten gepropt tussen overvolle stapelbedden en stinkende wc’s. 644 mensen zitten met veel te veel anderen in krappe cellen gepropt. Dat is inhumaan en mensonterend.

  Dat is niet nieuw. Die overbevolking kennen we. Het is een neverending story. Maar dat neemt de gevolgen, die dramatisch zijn, niet weg. Die overbevolking is, zoals ik al hoorde, in de eerste plaats een probleem van de levensomstandigheden en het welzijn in de gevangenissen. Ze is schrijnend en een rechtsstaat onwaardig.

  Maar er is vooral een probleem van veiligheid, in de eerste plaats de veiligheid van onze cipiers en van het andere gevangenispersoneel, die in ultramoeilijke omstandigheden keihard werken. Ze doen dat onder druk van personeelstekorten, een toename van drugs, een geweldspiraal, enzovoort. Dat is een groot probleem, dat we een halt moeten toeroepen. Nu worden onze Belgische gevangenissen een goed geolied misdaadinstituut, en dat moeten we vermijden.

  Morgen ligt er een akkoord op tafel. Er zijn bedenkingen bij van de vakbonden, die duidelijk zeggen dat het een maat voor niets is, omdat de overbevolking nog zal toenemen.

  Mevrouw de minister, kunt u dat akkoord meer in detail toelichten? Zal dat akkoord op korte termijn leiden tot minder grondslapers?

  Sofie Merckx:

  Mevrouw de minister, collega's, we kregen gisteren het nieuws dat er een deal was rond justitie. Het schijnt dat de premier het helemaal terug ziet zitten. Het is terug allemaal peace and love in de regering, alles is weggemasseerd.

  Laten we echter duidelijk zijn, die deal gaat meer over de profileringsdrang van de ene of de andere dan over een echte oplossing voor veiligheid op straat en de overbevolking van onze gevangenissen, want daarover gaat het. Zes maanden lang is dat dossier geblokkeerd gebleven. Meer dan 600 mensen slapen in de gevangenissen op de grond. Er is geen veiligheid op straat. De omstandigheden voor onze cipiers zijn onwerkbaar.

  Mevrouw de minister, ik heb verschillende vragen over die deal.

  Ten eerste, kunt u mij zeggen hoeveel grondslapers er zullen verdwijnen? U was vanochtend op de radio heel vaag daarover, maar u moet dat toch berekend hebben. Komt er een oplossing?

  Ten tweede, zult u dat plan kunnen uitvoeren? Zijn er genoeg middelen voorzien om dat plan uit te voeren, bijvoorbeeld voor de elektronische enkelbanden, en om de achterstand van het justitieapparaat weg te werken?

  Ten derde, wat zeggen de vakbonden over de militairen op straat? Werd bekeken of er geen capaciteit is bij de DAB, die bekwaam is voor de bewaking van kritieke sites in ons land?

  Ten vierde, blijkbaar geldt er ook een betogingsverbod. Is het betogingsverbod uit de vorige legislatuur terug uit de kast gehaald en opnieuw op tafel gelegd?

  Ten vijfde, is dat een akkoord van de hele regering of van slechts drie personen?

  Catherine Delcourt:

  Madame la ministre, nous nous réjouissons de ce préaccord tripartite qui reporte au 1 er septembre l’entrée en vigueur du nouveau Code pénal. Cette demande émanait du terrain. Cela permettra le déploiement des militaires en rue et allègera la surpopulation carcérale.

  À ce sujet, l’accord prône davantage de surveillance électronique pour éviter l’impunité, une extension du bracelet électronique pour les peines de moins de 18 mois, pour les personnes condamnées et en attente d’une place en prison, ainsi que pour les détenus en fin de peine pour des condamnations comprises entre 18 mois et 10 ans. Pour le MR, cette décision doit absolument être prise par un juge. D’autre part, nous insistons pour que les peines infligées aux personnes condamnées pour les faits les plus graves, comme le terrorisme ou les violences sexuelles, soient exclues de ce dispositif.

  Deuxièmement, vous avez également évoqué le transfèrement rapide des détenus vers l’étranger. La presse parle de 250 détenus à transférer à court terme. Le Maroc aurait déjà accepté.

  Ce préaccord prévoit aussi la limitation drastique des libérations anticipées. Une peine prononcée doit être une peine exécutée, comme l’a toujours défendu le MR. Cette mesure s’appliquera uniquement aux peines de moins de trois ans, et non plus à celles de moins de 10 ans, comme c’était le cas auparavant.

  Madame la ministre, quel sera l’impact concret de ces mesures sur la surpopulation carcérale? Combien de détenus sont concernés? Quels pays sont visés pour le transfèrement des 250 détenus à l’étranger? Quelles mesures permettront d’obtenir des transfèrements plus nombreux et plus rapides? Existe-t-il encore des freins pour conclure des accords avec d’autres pays?

  Enfin, concernant la surveillance électronique, quels accords avez-vous conclus avec les communautés pour la mise à disposition des bracelets électroniques? Quand les communautés seront-elles prêtes à mettre en œuvre ces mesures? Pouvez-vous indiquer quand le préfinancement sera garanti aux communautés?

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, het resultaat van de koehandel in de regering rond de overbevolking is de zoveelste stinkende kameel. Er komt een celkorting van 18 maanden die wordt omgezet in het gunstregime van de enkelband, wat het inderdaad is. Dat is geen kordate uitvoering van straffen. Dat is geen aanpak van de straffeloosheid.

  Mevrouw de minister, bent u er echt van overtuigd dat die maatregel voor een oplossing zal zorgen? Naar ik heb gelezen, rekent u op enkele honderden grondslapers minder. Vandaag is er echter een overbevolking van meer dan 2.000 gedetineerden en wachten meer dan 2.500 veroordeelden nog om hun straf uit te zitten. De grondslapers zullen niet verdwijnen met het akkoord.

  De kritiek van de cipiers, die op het terrein werken en met kennis van zaken spreken, is duidelijk. Zij vrezen zelfs voor meer grondslapers, want wie een enkelband krijgt en zijn voorwaarden schendt, heeft opnieuw een bed in de cel nodig.

  Mevrouw de minister, wat vinden de gemeenschappen van het akkoord? Zij moeten het immers uitvoeren. Zij moeten instaan voor de enkelbanden en de naleving van de voorwaarden opvolgen. In het verleden was Vlaams minister Demir duidelijk. Ik citeer: “Ik ga niet besparen op diensten die wij hier in Vlaanderen doen om de knoeiboel die op federaal niveau is georganiseerd, te betalen.”

  Mijn vraag is dan ook duidelijk. Is er ook met de gemeenschappen een akkoord? Zullen zij meewerken aan de uitvoering ervan? Indien dat niet het geval is, hebt u immers enkel een akkoord op papier in de federale regering, een akkoord dat niet tot een oplossing zal leiden, integendeel.

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, het was niet echt uw weekje. De manier waarop ministers Quintin en Francken, met medeweten van de premier, achter uw rug hebben beslist om militairen op straat te laten patrouilleren, is nooit gezien. U werd volledig opzijgezet; u werd volledig genegeerd. Dan kwam er gisteren plots toch een deal, na maanden van ruziemaken en blokkeringen in de regering, maar het is duidelijk dat die deal u werd opgedrongen door de MR en de N-VA.

  Het is een slechte deal, die het probleem van de 644 grondslapers vandaag helemaal niet zal oplossen. Het elektronisch toezicht voor straffen onder de 18 maanden zal vandaag en morgen immers geen impact hebben op het aantal grondslapers. Wat de straffen tussen 18 maanden en 10 jaar betreft, de gedetineerden kunnen de laatste 18 maanden doorbrengen onder elektronisch toezicht, maar dat zal via de strafuitvoeringsrechtbank moeten gebeuren. Die hele procedure biedt geen garantie of automatisme en dus op korte termijn geen oplossing. De strafkorting van zes maanden voor wie een straf tot 10 jaar uitzit, wordt flink verstrengd en zou enkel nog gelden voor straffen tot 3 jaar. Het toepassingsgebied wordt fors beperkt, waardoor een pak minder gedetineerden in aanmerking komt. De uitstroom uit de gevangenis zal hierdoor niet afnemen, integendeel.

  Mevrouw de minister, het is nu al duidelijk dat het akkoord het probleem van de grondslapers en de hoge overbevolking niet zal oplossen. Eigenlijk gaf u dat vanochtend al toe op de radio. Het biedt geen oplossing, het akkoord is wel een nederlaag voor u.

  De enige vraag die ik heb, werd ook al door de collega's gesteld. Hoeveel grondslapers zullen er minder zijn door het akkoord? Hoe zal dat een impact hebben op de overbevolking?

  Annelies Verlinden:

  Na maanden onderhandelen over de overbevolking in onze gevangenissen ben ik tevreden dat er vandaag een principeakkoord voorligt. Is dat het akkoord-Verlinden? Nee, want zo werkt dat niet in een coalitie. Ik heb daarvoor gestreden en in een coalitie komt men samen tot wat haalbaar is, met respect voor ieders positie. Het principeakkoord kan ervoor zorgen dat er minder grondslapers zullen zijn, als het later ook door het Parlement wordt goedgekeurd. Volgens de berekeningen, die we inderdaad hebben gemaakt, zou het goed zijn voor enkele honderden.

  Met het akkoord zullen gedetineerden zonder wettig verblijf ook sneller terugkeren naar landen van herkomst. Welke dat zijn, wordt bepaald in samenspraak met mijn collega bevoegd voor asiel en migratie. Voorts moet het akkoord ook resulteren in een snellere doorstroom van geïnterneerden.

  Anderzijds kan het principeakkoord er ook toe bijdragen dat de werkomstandigheden voor het personeel in de gevangenissen verbeteren, dat de wachtlijst van veroordeelden, die dateert uit de vorige legislatuur, wordt afgebouwd en dat er meer ruimte wordt gecreëerd voor re-integratie.

  Het principeakkoord met recurrente maatregelen staat uiteraard niet op zichzelf. In juli vorig jaar heeft de regering al een plan van aanpak goedgekeurd met maatregelen voor extra capaciteit, de uitstroom van geïnterneerden en een versnelde terugkeer voor gedetineerden zonder wettig verblijf. Bij de begrotingsbesprekingen werden bovendien bijkomende middelen vrijgemaakt om die werven effectief uit te voeren.

  Zo lossen we de problemen op die tijdens de vorige legislatuur lichtzinnig werden opgestapeld. Beslissingen werden verborgen gehouden voor de toenmalige coalitiepartners, waardoor de ernst van de overbevolking werd gemaskeerd. De arizonaregering trof niet alleen overvolle gevangenissen aan, maar ook een stock van duizenden veroordeelden voor wie geen plaats was in de gevangenis.

  Collega’s, na maanden onderhandelen ligt er nu een principeakkoord op tafel dat de situatie in onze gevangenissen structureel en op korte termijn kan verbeteren, na goedkeuring van de afspraken door het Parlement.

  Nous mettons donc aujourd'hui un terme à l'impunité. Tout condamné sera tenu d'exécuter sa peine. Pour certains détenus, cette exécution prendra la forme d'une surveillance électronique assortie de conditions strictes. Ce dispositif nous permet de surveiller les condamnés – ce qui constitue une avancée considérable par rapport à l'impunité que nous avons constatée. Il nous permet également de libérer des places dans les prisons afin que les criminels les plus dangereux puissent y être maintenus. Nous opérons ainsi une distinction entre les différentes catégories de condamnés. Il est évident que ceux qui représentent un danger pour la société doivent purger leur peine en prison. Nous avons pris cette décision dans l'intérêt de la sécurité des victimes et de la société dans son ensemble.

  Après négociation, cette approche s'inscrit dans la durée et offre, par conséquent, une perspective au système pénitentiaire. Elle reposera sur une base légale. En outre, nous conservons un instrument indispensable pour réguler la situation dans les prisons en attendant, notamment, les extensions structurelles des capacités.

  Collega’s, een probleem dat al 20 jaar aansleept, los je niet op met een toverstokje. We volgen de impact van die nieuwe maatregelen nauwgezet op, wat het effect op de gevangenispopulatie betreft. U weet intussen dat ik niet loslaat. Als minister van Justitie blijf ik zoeken naar oplossingen voor een probleem dat ons allemaal raakt, in het belang van veiligheid en rechtvaardigheid.

  Collega De Wit, we zullen inderdaad ook extra capaciteit bouwen. Enkele weken geleden hebben we op de ministerraad een afspraak gemaakt over de verdeling van die 600 miljoen euro extra die zal worden geïnvesteerd in capaciteit. Dat gaat over detentiehuizen, over extra capaciteit in gevangenissen en over modulaire units. We werken daarvoor samen met de Regie der Gebouwen, want we moeten die extra capaciteit absoluut realiseren.

  Het werk is nog niet af. Binnen Justitie staan nog veel werven op stapel en mijn engagement is totaal. Half werk is geen optie, want daarvoor is Justitie te belangrijk. Ik blijf werken aan een Justitie waar alle inwoners van dit land recht op hebben, want onze samenleving verdient niets minder.

  S’agissant du nouveau Code pénal, il est également positif que nous soyons parvenus à un accord, certes tardif mais résolu, sur le report de son entrée en vigueur au 1 er septembre de cette année. J’ai déjà indiqué à plusieurs reprises dans cet hémicycle que, vu les préoccupations des magistrats, un report pouvait se justifier. La persévérance paie, chers collègues. Après quatre cycles de discussions au sein du gouvernement et compte tenu des enseignements tirés, nous allons reporter cette date.

  De debatten van de voorbije weken zijn in die zin ook een oproep aan mijn federale en deelstatelijke collega's om alles tijdig aan te passen. Collega's, u ziet dat wij werken tot het werkt, ook en misschien vooral als de tegenwind sterk is.

  Paul Van Tigchelt:

  Mevrouw de minister, ik heb bij uw antwoorden geen déjà-vu-, maar toch een déjà-entendugevoel. Ik heb de voorbije maanden hier al veel gehoord. Het recordaantal grondslapers is geen probleem van de voorbije jaren, maar van de voorbije maanden. Ik denk dat ik het impliciet goed heb gehoord, want u blijft het antwoord op een aantal concrete vragen schuldig. Ik denk dat we hier over enkele maanden opnieuw zullen staan met hetzelfde probleem. Ik heb de voorbije maanden veel gehoord over moonshots , over plannen. Het Rekenhof stelde dat er geen plan is. Maak inderdaad werk van extra capaciteit. Als u dat zou doen, zou u volgens mij sneller dingen gedaan krijgen van uw collega's in de meerderheid.

  Sophie De Wit:

  Mevrouw de minister, ten eerste noteer ik dat Groen liever iedereen vrij laat en geen straffen uitvoert. Ten tweede, mijnheer Van Tigchelt, u zegt dat het een probleem van de laatste maanden is. Ik recapituleer even.

  Van Quickenborne kondigde 720 detentieplaatsen aan om korte straffen te kunnen uitvoeren. Daarvan werden er nog geen 100 gerealiseerd. Daar zitten de grondslapers, alleen daar al. Welke gevangenis hebt u zelf in de steigers gezet, los van die die door vorige regeringen werden gerealiseerd? Komaan, u moet wel eerlijk blijven. Ik ga ook eerlijk blijven.

  We zijn er inderdaad nog niet, mevrouw de minister. Ik ben heel blij om te horen dat er voor extra capaciteit wordt gezorgd, want dat is nodig. Ook de N-VA-fractie vindt het belangrijk dat straffen worden uitgevoerd. We zijn daarin niet van gedacht veranderd.

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, j'ai une vraie question. Vos partenaires vous prennent-ils au sérieux? Quand j'entends Mme Delcourt oser déclarer à la tribune que c'est un accord tripartite, c'est-à-dire un accord MR-N-VA que vous devez assumer et vendre aux partenaires de la majorité qui étaient absents de la table, je me le demande.

  Machiavel disait: "Gouverner, c'est faire croire". Faire croire, dans votre accord, c'est considérer qu'alors même que les peines de moins de trois ans ne sont pas exécutées actuellement, on va réduire la surpopulation carcérale en mettant un bracelet électronique aux condamnés à moins de 18 mois. Faire croire, c'est dire à vos collègues de la majorité qu'il y a de l'argent là où vous n'en avez pas, puisque vous cherchez 110 millions ne fût-ce que pour vos mesures de pension, et que vous en cherchez pour la magistrature. Vous n'avez pas d'argent pour rénover les palais de justice ni les prisons. Faire croire, c'est aussi considérer que les collègues qui, demain, s'assiéront auront un accord tripartite blanc, et leur demander (…)

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Het is inderdaad goed om de inwerkingtreding van het Strafwetboek uit te stellen en de overbevolking aan te pakken. Dat zal inderdaad gemonitord moeten worden, maar we hebben de zekerheid dat u dat verder zult opvolgen.

  Wij pakken de straffeloosheid aan. Mijnheer Van Tigchelt, hoe hebt u de overbevolking aangepakt? U hebt plaats willen maken in de gevangenissen door gevangenen op verlof te sturen, zonder enige wettelijke basis. Wat hebben wij aangetroffen? Vijfduizend niet-uitgevoerde straffen. Ondertussen heeft minister Verlinden daar al meer dan de helft van opgelost. U hebt met Anders. de straffeloosheid georganiseerd. Met cd&v lossen wij dat op.

  Alain Yzermans:

  Mevrouw de minister, ik hoop dat de gordiaanse knoop wordt ontward. Het is een lang verhaal. Ik hoop vooral voor de mensen op het terrein, voor ons gevangenispersoneel, dat dit akkoord, naast het oplossen van de straffeloosheid, ook een oplossing biedt voor het wegwerken van de overbevolking. Wij zullen dat in elk geval opvolgen en mee bewaken.

  Voor ons is humane detentie essentieel, waarbij mensen de juiste straf krijgen en alle straffen worden uitgevoerd en waarbij gevangenissen geen Champions League voor misdaad en recidive zijn. Wij pleiten voor een gevangenisbeleid waarin een en-enoplossing op termijn een totaaloplossing kan bieden voor meer integratie, meer kleinschalige detentie en meer menselijkheid.

  Ik hoop oprecht dat u daarin slaagt en dat deze oplossing, waarop mensen al zo lang wachten, ook tot een definitieve oplossing leidt.

  Sofie Merckx:

  À vous écouter, madame la ministre, on n'a pas seulement un mauvais accord, il n'y a en fait pas d'accord, parce que ce n'est pas encore passé au gouvernement. C'est apparemment un accord tripartite.

  Madame la ministre, je vais vous dire ce que je pense. Notre justice est dans un état lamentable. Le taux de récidive dans notre pays est extrêmement haut. Les prisons sont surpeuplées. Les conditions de travail des agents pénitentiaires sont anormales. Et vous, que faites-vous ici? Vous vous envoyez des noms d'oiseaux, vous vous chamaillez. Franchement, les gens n'attendent pas cela. Ils veulent une justice qui fonctionne et que vous vous occupiez des problèmes, s'il vous plaît.

  Catherine Delcourt:

  Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses. La sécurité des citoyens est au cœur de cet accord qui sera finalisé en kern: renforcer la présence des militaires en rue, c'est la situation qui l'exige, exécuter réellement les peines avec ou sans bracelet électronique et limiter les libérations anticipées. Ce sont là des marqueurs libéraux que nous sommes fiers de défendre et surtout de voir aboutir.

  Ces premières mesures diminueront la pression dans les prisons. C'est une bouffée d'oxygène pour les détenus et pour l'ensemble du personnel pénitentiaire. Il faudra continuer à avancer et nous vous soutiendrons. Aujourd'hui, 43 % des détenus sont étrangers, souvent sans titre de séjour. Les solutions existent et notre priorité est claire en la matière. Les accords existants doivent être renforcés, des accords bilatéraux avec d'autres pays doivent être trouvés et les négociations pour obtenir de la capacité carcérale à l'étranger doivent continuer.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, ik heb aandachtig naar uw antwoord geluisterd, maar ik heb geen antwoord gekregen op de cruciale vraag die vandaag gesteld werd, namelijk die over het standpunt van de gemeenschappen. Zonder medewerking van de gemeenschappen zal er op het terrein namelijk niets gebeuren, want zij en zij alleen zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de straffen met enkelbanden.

  Nogmaals, dit akkoord zal geen oplossing bieden voor de overbevolking en de grondslapers. Onze fractie betreurt het bijzonder dat er niet kordater wordt ingezet op de meer dan 4.000 illegalen en buitenlandse gedetineerden in de gevangenissen. Nochtans had de eerste minister hier twee vliegen in één klap kunnen slaan. Door hen terug te sturen, kon hij zowel de overbevolking kordaat aanpakken als eindelijk werk maken van het zogenaamd strengste asielbeleid ooit, waarop we heden, collega’s van de N-VA, nog steeds wachten.

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, uw antwoorden overtuigen niet en u gelooft er zelf ook niet in, denk ik. Wees eerlijk. Uw deal is geen oplossing voor het probleem. U spreekt over enkele honderden personen minder die op de grond moeten slapen, maar de overbevolking bedraagt vandaag 2.600 mensen. De vakbonden vrezen zelfs dat het aantal grondslapers nog zal oplopen en dat het probleem alleen maar groter zal worden. U hebt het gevecht in de regering verloren. U hebt zich moeten neerleggen bij een akkoord dat u is opgedrongen. Het is duidelijk, mevrouw de minister, dat de N-VA en de MR de baas zijn. Zij dicteren wat kan en wat niet, niet u. U moet het gewoon ondergaan. Deze deal zal niets oplossen. Mevrouw De Wit, wat de 720 plaatsen in detentiehuizen betreft, weet u zeer goed dat de vorige regering er alles aan heeft gedaan om die te realiseren. Als dat niet is gelukt, is dat te wijten aan het verzet van de lokale besturen. Dat weet u zeer goed.

• Vraag: De noodkreet van de gevangenisdirecteurs over de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De noodkreet van de gevangenisdirecteurs

  Vraag: De noodkreet van de gevangenisdirecteurs

  Vraag: De overbevolkte Belgische gevangenissen

  veiligheid, justitie en defensie

  De noodkreet van de gevangenisdirecteurs over de overbevolking van de gevangenissen
  De noodkreet van de gevangenisdirecteurs
  De noodkreet van de gevangenisdirecteurs
  De overbevolkte Belgische gevangenissen
  Gevangenisdirecteurs slaan alarm over chronische overbevolking Belgische gevangenissen summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 2 oktober 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De catastrofale overbevolking in Belgische gevangenissen (13.156 gedetineerden op 11.000 plaatsen, 350+ grondslapers) leidt tot veiligheidsrisico’s, mensonwaardige omstandigheden en burn-outs bij personeel, terwijl directeurs dreigen met gedwongen vrijlating van gevangenen als noodmaatregel. Minister Verlinden erkent het acute probleem—veroorzaakt door stijgende criminaliteit (drugs, geweld), tekort aan plaatsen, en 1.000+ geïnterneerden/illegale migranten in gevangenissen—en wijst op kortetermijnacties (versnelde uitzetting illegale gedetineerden, overplaatsing geïnterneerden naar zorginstellingen) en langetermijnplannen (nieuwe gevangenissen, modulair bouwen), maar benadrukt dat structurele oplossingen falen zonder extra budget (1 miljard gevraagd) en samenwerking met andere ministers (Migratie, Volksgezondheid). Kritiek varieert van Vlaams Belangs eis om alle buitenlandse criminelen uit te zetten (à la Duitsland) tot linkse oproepen om te stoppen met "meer opsluiten" en te investeren in reïntegratie, betere arbeidsomstandigheden voor bewakers, en prioritering van justitie boven defensie-uitgaven (bv. F-35’s). De kernvraag—hoe de crisis *nu* te breken—blijft onbeantwoord, terwijl de vertrouwenscrisis bij personeel escaleert.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, de gevangenissen zitten propvol. Er is plaats voor 11.000 gedetineerden, maar vandaag is een recordaantal van 13.156 bereikt, met 353 grondslapers. De situatie is werkelijk uitzichtloos.

  In de voorbije maanden hebben de gevangenisdirecteurs al herhaaldelijk aan de alarmbel getrokken maar de reactie van deze regering was bedroevend. De noodwet van deze zomer heeft niets, nul, nada, uitgehaald, integendeel. Vlaams Belang had u nochtans gewaarschuwd.

  Nee, mevrouw de minister, verwijs alstublieft niet naar de vier zogenaamde taskforces, die pas in 2028 hun definitieve voorstellen moeten geven. Dat probleem moet niet onderzocht worden. Het is niet nieuw, maar sleept al decennialang aan. Het bestond al in 1991, toen ik voor de eerste keer in het Parlement zetelde. De opeenvolgende ministers van Justitie, van cd&v, van Open Vld en van de socialisten, hebben dat probleem laten verrotten.

  De gevangenisdirecteurs dreigen nu met toch wel zeer drastische acties. Voor elke nieuwkomer willen ze twee gedetineerden vrijlaten. Die actie is werkelijk ongezien, wat bewijst dat de gevangenisdirecteurs compleet ten einde raad zijn en dat ze zich totaal niet gehoord voelen door de politiek.

  Vlaams Belang begrijpt hun frustratie, mevrouw de minister, maar het vrijlaten van gedetineerden is niet het antwoord waarop deze samenleving zit te wachten. U moet handelen. U, en bij uitbreiding de hele regering, draagt hier een verpletterende verantwoordelijkheid. Oplossingen zijn er, maar niet de collectieve gratie, zoals sommigen vandaag voorstellen.

  Mevrouw de minister, welke noodmaatregelen zullen u en deze regering bij hoogdringendheid nemen?

  Alain Yzermans:

  Mevrouw de minister, gevangenisdirecteurs, vakbonden en magistraten trekken aan de alarmbel, want de onhoudbare toestanden in de gevangenissen zijn ongezien. Die alarmbel moet u dwingen tot nieuwe en dringende acties. Het is een kwestie van waardigheid, zowel voor de gedetineerden als voor het gevangenispersoneel. Bovenal is het een veiligheidsprobleem. De veiligheid van onze samenleving komt stilaan in het gedrang. Sinds uw aantreden is het aantal grondslapers verdubbeld, zijn er enorme personeelstekorten, puilen de cellen uit en stijgt het druggebruik in de gevangenissen stilaan, met alle gewelddadige dynamieken tot gevolg. Camera's en sloten functioneren niet en de gebouwen zijn aftands. Dat alles leidt tot mensenrechtenschendingen.

  De overbevolking in de gevangenis leidt tot schrijnende levensomstandigheden, maar, nog meer, heeft ernstige gevolgen voor het gevangenispersoneel, dat elke dag keihard werkt voor iedereen. We bevinden ons op een punt van onomkeerbaarheid. Werkgroepen en taskforces brengen inderdaad geen zoden aan de dijk. De dijk van veiligheid dreigt stilaan te breken. Er is nood aan crisismanagement, concrete stappen, acties en hervormingen. Er is geen weg terug, mevrouw de minister. De cijfers stijgen en de toestanden op het terrein worden soms angstaanjagend.

  Wat zult u doen voor de algemene veiligheid? Wat zult u doen om de veiligheid in onze gevangenissen in de toekomst te garanderen?

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, de gevangenisdirecteurs slaken gisteren en vandaag een noodkreet over de overbevolking. Ze kennen natuurlijk de situatie op het terrein. Als we alleen al bijvoorbeeld naar de gevangenis van Hasselt kijken, daar zijn 640 gevangenen voor 450 plaatsen.

  Als burgers verwachten wij echter dat wanneer verschrikkelijke taferelen gebeuren zoals in Roeselare en in Mol, de daders van zo'n steekpartij snel gevat worden, berecht worden en een straf krijgen die ze moeten uitzitten.

  Om het probleem van de overbevolking op te lossen, is extra budget nodig. We moeten investeren in binnenlandse veiligheid en in justitie. Als we dat niet doen, krijgen we als maatschappij de factuur dubbel terug. Het is heel belangrijk dat we dat onder ogen zien.

  Justitie kan het echter niet alleen. Neem bijvoorbeeld de 1.000 geïnterneerden die in de gevangenissen zitten en zo medeoorzaak zijn van de overpopulatie. Zij zouden beter in een gespecialiseerde instelling zitten, vandaar mijn vraag aan minister Vandenbroucke waar de realisaties op het terrein blijven. Of neem de 4.000 tot 5.000 gevangenen zonder verblijfsrecht, die best naar hun land van herkomst zouden worden teruggebracht of minstens in een gesloten instelling zouden moeten terechtkomen. Ook daaromtrent vragen we waar de realisaties op het terrein blijven.

  Voor cd&v is binnenlandse veiligheid een prioriteit. Dat betekent dat we de straffeloosheid moeten aanpakken. Straffen moeten worden uitgevoerd. Wat ons betreft hoort daar geen maatregel bij van collectieve genade waardoor gevangenen de straat opgaan. De strafuitvoering moet worden gecombineerd met een re-integratieproject, zodat de gevangenen die vrijkomen zich kunnen re-integreren en recidive beperkt wordt.

  Mevrouw de minister, hoe zult u uw collega’s aanzetten om ook de nodige acties te ondernemen en samen het probleem van de overbevolking aan te pakken?

  Julien Ribaudo:

  Madame la ministre, je reviens de la prison de Saint-Gilles. Ce qui se passe aujourd'hui dans toutes les prisons du pays est inédit. Directeurs, agents pénitentiaires, administrations sociales, tous se mobilisent. Quand ceux qui tiennent la maison descendent dans la rue, c'est que la maison croule.

  Et elle croule. On compte aujourd'hui 13 198 détenus pour 11 098 places. Cela veut dire des cellules d'une personne qui en accueillent deux ou trois. Plus de 360 détenus qui dorment à même le sol, collés aux toilettes, enfermés 22 heures par jour sans activités.

  À côté, les agents pénitentiaires qui subissent la même pression, la même dégradation. "Je vais au travail, la boule au ventre", "On est pressé comme des citrons, mais il n'y a plus de jus", "Je n'ai plus de temps ni d'énergie pour ma famille", voilà ce qu'on entend. Congés jamais pris, sous-effectifs permanents, peur de la violence, beaucoup tombent en burn-out ou quittent le métier.

  La situation actuelle renforce l'insécurité des détenus, des agents pénitentiaires et de la société en général. Ce n'est plus une demande, c'est un cri d'alarme qu'on entend dans la presse.

  Madame la ministre, quel résultat la loi d'urgence votée cet été a-t-elle donné? Quelles mesures supplémentaires comptez-vous prendre? Confirmez-vous que 5 600 détenus doivent encore rentrer en prison d'ici à 2027? Si oui, comment absorber le flux? Comment allez-vous redonner de l'attractivité au métier d'agent pénitentiaire?

  Annelies Verlinden:

  Collega's, ik heb uiteraard ook de schreeuw van de gevangenisdirecteurs en het personeel gehoord. Ik hoorde die schreeuw niet gisteren of eergisteren voor het eerst, maar wel op de eerste dag van mijn mandaat.

  De situatie in vele van onze gevangenissen is immers schrijnend en dat al vele jaren. Ik hoor het wekelijks tijdens mijn bezoeken aan gevangenissen en in contacten met directeurs en medewerkers. Duizenden gedetineerden zitten 22 uur per dag op elkaar gepakt in kleine en verouderde cellen. Er zitten duizenden mensen zonder wettig verblijf. Er zitten meer dan duizend psychiatrische patiënten en gedetineerden in psychiatrische kwetsbaarheid, zonder toereikende zorg en met onvoldoende re-integratie- en terug-naar-werkbegeleiding.

  Te midden daarvan zijn medewerkers dag in dag uit bezig om veiligheid, organisatie en samenleving mogelijk te maken. Zij verdienen ons grootste respect.

  Il est illusoire de penser qu'un tel environnement puisse profiter à la sécurité. C'est précisément pour cette raison que je me suis attaquée, dès le premier jour, à ce problème complexe et persistant.

  Eerst moesten we dringend werk maken van de noodwet, omdat duizenden gedetineerden ingevolge beslissingen van de vorige legislatuur niet met hun gevangenisstraf waren gestart. Sinds de inwerkingtreding van de wet op 4 augustus werden maar liefst 700 dossiers bij de strafuitvoeringsrechtbanken aanhangig gemaakt. De noodwet heeft dus wel degelijk een impact, mevrouw Dillen, maar de instroom is groot. Daarom heb ik ook altijd gezegd dat de noodwet alleen niet voldoende zal zijn. De cijfers liegen er niet om. Het aantal druggerelateerde feiten, steekpartijen, zedenfeiten en intrafamiliaal geweld was nog nooit zo hoog, met stijgingen tot meer dan 40 % in de laatste 5 jaar. Dat zien we dus ook in de gevangenissen.

  Sinds februari pakken we de overbevolking met drie maatregelen aan. Voor de korte termijn kunnen we capaciteit winnen door in te zetten op de terugkeer van personen in onwettig verblijf en de gepaste opvang van de meer dan duizend geïnterneerden. Daarvoor werken we goed samen met de ministers van Asiel en Migratie en Volksgezondheid. Ik ga ervan uit dat we samen voldoende daadkracht aan de dag zullen kunnen leggen.

  Met de noodwet kan de Dienst Vreemdelingenzaken mensen zonder wettig verblijf alvast sneller van het grondgebied verwijderen. Mijnheer Yzermans, ik ben al zeer lang vragende partij om de zorg voor de geïnterneerden over te hevelen naar Volksgezondheid. Duizend plaatsen zou een enorme verlichting zijn in de capaciteit van de gevangenissen.

  Deuxièmement, en collaboration avec la Régie des Bâtiments, nous travaillons à l'augmentation de la capacité carcérale grâce à des unités modulaires et des maisons de détention ainsi qu'à la nouvelle prison à Anvers, au maintien en activité d'anciennes prisons et à la construction d'une nouvelle prison à Vresse-sur-Semois.

  Ten derde, moeten we ons strafrechtelijk beleid tegen het licht houden. De branden die in de afgelopen decennia geblust zijn, verhinderen niet dat onze gevangenissen blijven uitpuilen, dat het aantal veroordelingen wegens het schenden van mensenrechten blijft oplopen en dat de recidivecijfers hoog blijven. We moeten dus inzetten op voorstellen die én de veiligheid bevorderen én een duurzaam strafrechtelijk beleid dienen. Meer van hetzelfde zal niet leiden tot structurele veranderingen.

  En ce qui concerne la grâce, je puis vous indiquer que cette mesure a été prise pour corriger ou répondre à des situations personnelles dans des cas individuels. Elle n'a pas vocation à contribuer de manière structurelle à une politique de détention durable, légale et sûre.

  Chers collègues, une chose est certaine. Les moyens actuels dont dispose la justice sont insuffisants. À titre d'exemple, on compte 13 000 détenus pour 11 000 places, sans que les moyens financiers qui y correspondent soient disponibles. Tout le monde le sait: le compte n'y est pas.

  Deze regering maakt terecht van veiligheid een prioriteit en iedereen verwacht van justitie dat het onmiddellijk alles kan oplossen. Ook ik wil dat graag en ik heb er de plannen voor klaar, maar dan moeten we wel consequent zijn en investeren.

  Voor wie enerzijds verontwaardigd is over het toegenomen familiaal geweld en de steekpartijen of over het nietsontziend drugsgeweld in Brussel en Antwerpen, maar anderzijds verwacht dat dit kan worden verholpen zonder bijkomende inspanningen, wil ik een nieuwe spiegel kopen. Dat zou immers betekenen dat van justitie wordt gevraagd om een boksmatch te winnen met een hand op de rug. We kunnen en moeten beter, voor onze veiligheid, onze welvaart en voor alle schakels, partners en medewerkers in de veiligheidsketen, van de wijkinspecteur tot de penitentiair beambte, door hen de middelen te geven om hun werk naar behoren te kunnen uitvoeren. Op mij kunnen zij alvast rekenen. Dank u.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, u hebt een uitvoerig antwoord gegeven, maar ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag over uw standpunt betreffende de aangekondigde zeer drastische acties van de gevangenisdirecteurs. Criminelen vrijlaten en zodoende de samenleving onveiliger maken, is geen oplossing voor de overbevolking. De echte oplossing ligt volledig voor het grijpen: het terugsturen van alle buitenlandse criminelen naar hun landen van herkomst om daar hun straf uit te zitten.

  In ons land is er geen gebrek aan capaciteit, het probleem is dat er te veel illegale en te veel buitenlandse criminelen in onze gevangenissen zitten. Maak daarvan werk! Daartoe is meer daadkracht nodig. Waarom kan in ons land niet wat in andere landen wel kan? Ik verwijs naar Duitsland, waar men dat zeer radicaal aanpakt, want uit Duitsland worden criminelen teruggestuurd naar Afghanistan en naar Syrië. Waarop wachten u en uw N-VA-collega Van Bossuyt om dat te realiseren?

  Alain Yzermans:

  Mevrouw de minister, het is tijd voor actie. Als ik twintig miljard had, u vroeg één miljard, dan zou ik het gat in de begroting wegwerken. Geld is echter geen wondermiddel. U moet op het terrein een concreet toekomstplan opstellen en proberen te realiseren.

  Frank Vandenbroucke reikt u de hand, is bereid om in het luik van de interneringen oplossingen te bieden en die hervormingen ook door te voeren. Wij pleiten voor gevangenissen die geen misdaadfabrieken zijn, maar voor humane detentie. Iedere mens, iedere gevangene heeft een naam en is geen nummer. Wij pleiten voor een goed voorbereide terugkeer naar de samenleving, maar ook voor straffen die correct worden uitgevoerd. Dat alles dient te gebeuren in veilige omstandigheden en binnen een veilige samenleving.

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Bij uw aantreden hebt u natuurlijk een aanzienlijke erfenis gekregen, waarmee u in de afgelopen acht maanden aan de slag bent gegaan. Zoals we hebben gehoord, doet u dat met een duidelijke visie op korte, middellange en lange termijn. Dat alles kunt u echter niet alleen realiseren, daarvoor zijn andere zaken nodig, is samenwerking nodig. We hebben zojuist gehoord dat sommigen u de hand reiken.

  Er moet absoluut iets worden gedaan aan de overbevolking en aan de geïnterneerden en de mensen zonder verblijf, want momenteel vormt de gevangenis de laatste schakel in de rij. Daarbij horen ook voldoende budgetten, zodat u, zoals u aangeeft, niet met een hand op de rug hoeft te boksen. Op die manier kunnen we zowel het probleem van overbevolking als dat van straffeloosheid aanpakken. De mensen verwachten dat van ons.

  Julien Ribaudo:

  Madame la ministre, cela fait 20 ans que votre parti et d'autres, à droite, désinvestissent dans la justice. Le résultat? Surpopulation, matelas par terre et agents à bout. Vous réclamez un milliard et vous savez que vous ne l'aurez pas. Un milliard pour la justice? Pas possible. Trente-quatre milliards pour la défense? Oui, en un instant. Cela ne va pas! Renoncer à quelques F-35 sera un bien meilleur investissement pour la sécurité et pour notre société. Arrêtez la fuite en avant, cessez de toujours enfermer plus, de toujours plus construire et de toujours plus surcharger les agents, parce que ces agents pénitentiaires méritent mieux, madame la ministre! Si vous voulez vraiment les soutenir, renoncez à la réforme des pensions, rendez-leur leurs primes et augmentez les salaires! Vous dites: "Ils peuvent toujours compter sur moi." Sachez une chose: sur le terrain, ils ne vous croient plus. Merci.

• Vraag: De alarmkreet van de procureurs des Konings

  veiligheid, justitie en defensie

  De alarmkreet van de procureurs des Konings
  

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 5 juni 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Samenvatting: De procureurs luiden massaal noodklok over de acute crisis in justitie (werkdruk, middelengebrek, drugscriminaliteit) en eisen onmiddellijke structurele oplossingen, maar voelen zich genegeerd door de regering. Minister Verlinden wijst op lopende taskforces en extra budgetten, maar Dillen verwerpt dit als te traag en onvoldoende, dringt aan op directe actieplannen met veel meer middelen en waarschuwt voor gevaarlijke verwaarlozing van veiligheid. De kloof tussen urgentie en regeringsactie blijft onopgelost.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, opnieuw slaat justitie alarm, ditmaal op een nog nooit eerder geziene wijze. Alle procureurs samen, eensgezind, zij aan zij, klagen de bijzonder alarmerende toestand van justitie terecht aan. Zij bundelen hun krachten en pleiten opnieuw voor een effectievere, toegankelijke en kwalitatief betere justitie. Vanochtend nog hebben de parketten van Antwerpen en Limburg symbolisch de noodklok geluid, waarbij zij aandacht vroegen voor de toenemende drugscriminaliteit en het nijpend tekort aan middelen om die te lijf te gaan.

  Mevrouw de minister, de magistraten voeren nu al bijna een maand actie om te wijzen op die aanslepende noodsituatie, maar ze worden eigenlijk niet gehoord. Dat is de trieste vaststelling en die zet op het terrein kwaad bloed. Zorgen voor een goed functionerend justitieapparaat is een kerntaak van de overheid, maar deze regering laat na die kerntaak uit te voeren. Waarom wordt er geen staten-generaal georganiseerd, waarbij alle actoren van justitie rechtstreeks in dialoog gaan met de regering en het Parlement? U weet dat de magistratuur hierop aandringt.

  Wanneer zal deze regering eindelijk echt luisteren naar deze noodkreet en werk maken van een effectievere, toegankelijke en kwalitatief betere justitie en van bijkomende investeringen? Met andere woorden, wanneer zal zij werk maken van de uitvoering van wat de procureurs u vandaag in hun brief vragen?

  Annelies Verlinden:

  Collega Dillen, vanmiddag werd inderdaad in Brussel een persconferentie gehouden door de 15 procureurs des konings van ons land. Zij hebben daar een gezamenlijke brief voorgelezen die, voor zover ik het goed begrepen heb, gericht is aan de hele regering. De procureurs wilden hun boodschap graag op een gezamenlijke manier brengen, omdat deze tot nu toe vanuit de verschillende parketten op een meer gefragmenteerde wijze werd gecommuniceerd. Ik heb echter niet gewacht op de persconferentie of de brief – en dat weet u, want daarover hebben we al eerder gesproken in de commissie – om met de zorgen van de justitiemedewerkers en magistraten aan de slag te gaan.

  Vanaf mijn aantreden heb ik gepleit voor voldoende middelen voor justitie, want de noden zijn groot en het is mijn overtuiging dat we als regering ambitieus moeten zijn in het versterken van justitie. Daarnaast heb ik herhaaldelijk overleg gehad met de magistratuur, want ik deel hun bezorgdheden over de werkdruk, infrastructuur, veiligheid en digitale ondersteuning.

  Om die ambitie te ondersteunen, hebben we intussen met meer dan 50 vertegenwoordigers van de FOD Justitie en de rechterlijke orde de aftrap gegeven van thematische taskforces over de gerechtsgebouwen, veiligheid, mensen en middelen en de aantrekkelijkheid van het beroep. Die taskforces moeten leiden tot een actieplan van en voor de mensen op het terrein. We beloven daarbij geen luchtkastelen te zullen bouwen, maar duurzaam te werken aan een betere en moderne justitie. Intussen heeft ook de Hoge Raad voor de Justitie opgeroepen tot overleg tussen de verschillende machten in dit land. Een eerste overleg daaromtrent is volgende week voorzien.

  Dus nee, wij blijven niet bij de pakken zitten. Ik ben ervan overtuigd dat de extra middelen die dit jaar op mijn vraag voor justitie zijn vrijgemaakt, ook in de toekomst zullen moeten worden aangevuld. Aangezien de eerste minister, de hele regering en ikzelf veiligheid hoog in het vaandel dragen, ben ik ervan overtuigd dat er bereidheid zal zijn om de versterking van justitie ook in de komende maanden en jaren waar te maken.

  Marijke Dillen:

  Dank voor uw antwoord, mevrouw de minister. Het loutere feit dat magistraten nu al bijna een maand actievoeren, is op zichzelf heel uitzonderlijk. Het is geen vijf voor, maar vijf na twaalf. Justitie, mevrouw de minister, heeft geen taskforces nodig die worden opgericht om dikke rapporten op te stellen over problemen die we vandaag allemaal kennen. Wie justitie al jaren volgt, kent de problemen en heeft geen rapporten nodig die waarschijnlijk niemand leest en die nog minder zullen worden uitgevoerd. Nee, er is nood aan een onmiddellijk ingrijpen, met een duidelijk actieplan, gekoppeld aan voldoende middelen, veel meer middelen dan de middelen die u vandaag krijgt. Ik waarschuw u: deze regering speelt een heel gevaarlijk spel door justitie en veiligheid stiefmoederlijk te behandelen. Onze bevolking verdient beter.

• Vraag: De stakingsacties van magistraten

  Vraag: De acties van de magistratuur

  Vraag: De actie van de magistraten

  Vraag: De gevolgen van de maatregelen van Arizona voor de magistratuur, de rechtsstaat en de veiligheid

  Vraag: Het protest van de parketmagistraten

  Vraag: De resultaten van het overleg met de magistraten en de open brief van de jonge magistraten

  De stakingsacties van magistraten
  De acties van de magistratuur
  De actie van de magistraten
  De gevolgen van de maatregelen van Arizona voor de magistratuur, de rechtsstaat en de veiligheid
  Het protest van de parketmagistraten
  De resultaten van het overleg met de magistraten en de open brief van de jonge magistraten
  Acties en reacties van magistraten op maatregelen en overleg. summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 30 april 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De diepe crisis in de rechtsstaat draait om onderfinanciering, pensioenhervormingen en het gebrek aan vertrouwen tussen politiek en magistratuur: magistraten voeren ongekende acties (stakingen, uitgestelde zaken) door chronische onderbezetting, verouderde infrastructuur, onveilige werkomstandigheden en een gevoelde aanval op hun onafhankelijkheid via de geplande pensioenkortingen (tot 30% voor sommigen), die ze zien als een symbolische degradatie van hun statutaire bescherming. De regering (met name ministers Verlinden en Jambon) benadrukt dat extra middelen (o.a. uit het Paasakkoord) en hervormingen onderweg zijn, maar wijst op de erfenis van jarenlange verwaarlozing door vorige regeringen, terwijl ze dialoog blijft eisen ondanks lopende acties – een benadering die oppositie en magistraten te defensief en onvoldoende concreet vinden. Het kernconflict is of de pensioenmaatregel (deels) de druppel was of een afleiding van diepere structurele problemen: overbevolkte gevangenissen, digitale achterstand, onderbetaald personeel en een cultuur van minachting (van beide kanten), waarbij magistraten vrezen voor een exodus en politici de rechtsstaat zien verzwakken door hun acties.

  Paul Van Tigchelt:

  Mijnheer de minister, een rechter die beklaagden naar huis stuurt, is dat een normale rechtsgang of is dat rechtsweigering? Waar is het controlerecht van de wetgevende macht wanneer het openbaar ministerie weigert te antwoorden op parlementaire vragen? Hoe rijmen we een procureur die in financiële zaken enkel nog corruptie wil onderzoeken met artikel 151 van de Grondwet?

  De acties van de magistratuur roepen vele vragen op. Ik ben zelf meer dan 20 jaar magistraat geweest en heb zoiets nooit meegemaakt. Magistraten zetten hun rechterlijke macht in om de uitvoerende macht aan te vallen. Maar ook omgekeerd – en ook dat hebben we nooit meegemaakt – zetten politici rechters weg als wereldvreemd, maken ze uitspraken belachelijk, beschimpen ze en hebben ze het over 'werkstrafjes'. Ik denk niet, collega's, dat Montesquieu dat voor ogen had met zijn trias politica.

  En de regering zwijgt. Ik hoor de minister van Justitie niet, ik hoor de premier niet en ik hoor u niet. Spreken is zilver, zwijgen is goud. Af en toe hoor ik iemand natuurlijk wel roepen dat het allemaal de schuld is van de vorige regering, maar u weet dat dat niet klopt. De herfinanciering van Justitie is begonnen en we hebben daar resultaten geboekt. Ik vrees echter dat er de voorbije maanden veel is misgelopen in het overleg en dat de magistraten niet worden gehoord. Ze werden niet gehoord door de onderhandelaars tijdens die zeven maanden onderhandelingen en ze worden blijkbaar ook nu nog niet gehoord. Als ik het namelijk moet geloven, kan er nog steeds geen volledig correcte berekening van de pensioenplannen worden voorgelegd.

  Ik heb dus een simpele vraag. Wat zal deze regering doen om het vertrouwen met de rechterlijke macht te herstellen? Dat is immers broodnodig in een rechtsstaat.

  Leentje Grillaert:

  Collega's, 11.000 plaatsen voor 13.000 veroordeelden. Zelfs mijn jongste dochter van acht jaar weet dat die rekensom niet klopt. De gevolgen zijn ernstig.

  Vanuit cd&v staan we pal achter het principe dat er voor straffeloosheid in onze maatschappij geen plaats is. De gevolgen zijn nefast, niet alleen voor het vertrouwen in Justitie, maar ook voor de veiligheid in de samenleving. Mevrouw de minister, u hebt extra middelen gevraagd en ook gekregen voor dit jaar om een aantal extra werven aan te pakken.

  Cd&v wil de straffeloosheid aanpakken op een verstandige manier om werk te maken van de werven die u vooropstelt, mevrouw de minister. Die inspanningen verdienen steun, geen sabotage. Het is echt spijtig dat het gevangeniswezen nog meer onder druk wordt gezet door acties die ervoor kunnen zorgen dat het systeem ontspoort, want ook dat kost de samenleving veel. Het gaat niet noodzakelijk over euro's, maar wel over vertrouwen, veiligheid en stabiliteit.

  Begrijp me ook niet verkeerd, collega's. Ik hoor andere collega's van alles vertellen. Ik denk dat hun kortetermijngeheugen en hun langetermijngeheugen hun in de steek laten. We moeten de zorgen van de magistratuur niet zomaar wegwuiven. Hun werkomstandigheden zijn vaak schrijnend, met onderbezetting, bedreigingen en gerechtsgebouwen die onvoldoende beveiligd zijn. Magistraten staan voortdurend onder druk door de grote werklast en de complexiteit van procedures en onderzoeken. Ook zij hebben recht op duidelijkheid over hun pensioenen.

  Het doel moet echter zijn samen te bouwen aan een Justitie die werkt, beschermt en vertrouwen geeft. Er is maar een weg daarnaartoe en dat is via dialoog, collega's, tussen de politiek en de magistratuur. Daar moeten we aan werken. Mevrouw de minister, ik weet dat u een hardwerkende minister bent (…)

  Ismaël Nuino:

  Madame la ministre, monsieur le vice-premier, depuis plusieurs jours, un mouvement sans précédent traverse le monde judiciaire. Des grèves ont été annoncées dans plusieurs parquets.

  Ce que les magistrats expriment aujourd'hui, c'est un appel au secours. Nous devons être capable de l'entendre. Défendre la magistrature, ce n'est pas défendre des intérêts particuliers mais bien défendre un pouvoir de notre État de droit. Ce sont les juges, les magistrats, les greffiers et tous les autres qui y travaillent et qui empêchent que nos conflits ne dégénèrent en violence. Ils garantissent aussi, dans une société de plus en plus traversée par des tensions, que le droit continue de faire autorité.

  Mais il faut le dire clairement aussi, cette mobilisation n'est pas née des dernières annonces. Elle est nourrie par des conditions de travail qui sont intenables depuis des années, des juridictions à bout de souffle, un manque criant de personnel administratif, un arriéré judiciaire qui ne cesse de s'aggraver et des difficultés à attirer de nouveaux talents.

  Madame la ministre, la situation dont vous héritez est complexe. J'ai entendu dire que les magistrats attendaient de la concertation. Ce n'est pas cela qu'ils attendent! Depuis des années, ils attendent des actes! Des actes, l'Arizona en amène avec l'accord de gouvernement, avec les accords de Pâques et les millions qui ont été débloqués. Voilà les actes qui vont arriver. Aujourd'hui, les magistrats attendent ces actes. Nous sommes au gouvernement, et c'est précisément ce que nous sommes en train de réaliser. Les accords conclus aujourd'hui sont les plus importants en termes de réinvestissement dans la Justice.

  Ils attendent concrètement, ils attendent des actes et c'est ce que nous allons apporter. Vous avez obtenu des moyens supplémentaires, nous vous avons soutenus pour les obtenir.

  Concrètement, comment allez-vous utiliser ces moyens supplémentaires? À quelle vitesse? Comment pouvez-vous rassurer ces juridictions et ces parquets, au-delà des seules prisons, pour qu'ils puissent enfin respirer et fonctionner dignement?

  La tâche est immense, mais vous pouvez compter sur nous car pour Les Engagés et pour l'Arizona, la Justice est une priorité.

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre de la Justice, je suis désolé. Le constat est là, la Justice est dans un état déplorable.

  Depuis cinq législatures, le département de la Justice est géré par la droite. Avec quel bilan? Magistrats débordés, des justiciables excédés par une attente de plusieurs années avant de voir leur dossier traité, des cadres non remplis, des détenus entassés, des agents pénitentiaires agressés, et aujourd'hui une atteinte inédite à l'attractivité de la profession de magistrat pour laquelle vous peinez déjà à recruter.

  L'Arizona s'est faite sur la promesse d'un travail mieux payé et mieux valorisé pour toutes et tous. En lieu et place, pour les magistrats, c'est une réduction de près de 30 % de leur pension qui leur est annoncée. Contrairement à ce qu'on essaie de nous faire croire et à ce qu'a dit le premier ministre, ce n'est pas une question de grosses pensions. Quelle insulte pour la magistrature!

  Après des critiques à peine voilées contre le gouvernement des juges, après des tentations exprimées de limiter les fonctions de magistrat à des mandats de cinq ans, en s'attaquant aujourd'hui aux pensions des magistrats, c'est le fonctionnement, l'indépendance de la justice, de ce troisième pouvoir constitutionnel que vous attaquez. Et à travers lui, c'est l'État de droit que vous attaquez.

  Aujourd'hui, il y a des lettres ouvertes d'associations représentatives, des cartes blanches signées par 800 magistrats, des sorties dans la presse de chefs de corps, des remises de dossiers à plus d'un an. Et on dit quoi? "Ils n'ont rien compris." "Il y a de l'argent, mais ils n'ont rien compris."

  Madame la ministre, la justice n'est pas une institution désincarnée. Pour reprendre les termes de votre propre majorité, les magistrats ne sont pas des fonctionnaires.

  Pour que la justice soit efficace, pour qu'elle serve nos justiciables, elle doit être composée d'hommes et de femmes qui sont engagés et motivés dans leurs fonctions. Or cette décision suscitera une vague de départs et la mise en difficulté de la magistrature.

  Ma question à tous les deux: quel investissement garantissez-vous dans les droits acquis, dans le service aux justiciables et dans le troisième pouvoir qu'est l'institution judiciaire?

  Kristien Van Vaerenbergh:

  Mevrouw de minister, mijnheer de minister, justitie bevindt zich in bijzonder zwaar weer op dit ogenblik. De problemen die worden aangekaart, zijn niet nieuw en spelen al verschillende legislaturen. Onze fractie heeft die in de voorbije legislaturen ook aangekaart. Er is de overbevolking van de gevangenissen, de digitalisering die nog altijd niet het gewenste resultaat oplevert, maar ook het verouderde patrimonium en de jarenlange structurele onderfinanciering. Al deze jarenlange frustraties komen nu samen tot een kookpunt door de aangekondigde hervorming van de pensioenen van de magistraten.

  Die plannen leiden tot ongeziene acties bij de magistratuur. Het begon vorige week met de actie van het Openbaar Ministerie, waarbij duizenden gevangenen opnieuw naar de gevangenis worden gestuurd, ondanks de overbevolking. Gisteren hoorden we een politierechter in Gent die zaken een jaar uitstelt. Ook bij het federaal parket in Brussel worden er acties aangekondigd.

  Mevrouw de minister, we hebben uiteraard veel respect voor de magistratuur. Heel veel magistraten doen dag in, dag uit hun best om voor justitie te werken, ondanks de moeilijke omstandigheden. Het is echter wel zo dat zij een bijzondere functie hebben. Zij vormen een van de drie machten van ons land. Zij hebben het voorrecht om samen met de andere machten de rechtsstaat vorm te geven. Ik denk dat zij zich met de acties die de laatste weken zijn ondernomen op bijzonder glad ijs begeven.

  Mevrouw de minister, op welke manier zult u de situatie ontmijnen? Hoe lopen de gesprekken? Die zijn er de afgelopen dagen immers wel degelijk geweest.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, mijnheer de minister, de magistraten kunnen en willen - en terecht, mevrouw de minister - de slechte financiële en materiële toestand waarin ze moeten werken niet langer aanvaarden. Heel wat jonge magistraten twijfelen nu zelfs aan hun beroepskeuze, ten gevolge van de aangekondigde hervorming. In hun open brief zijn ze duidelijk: "Hoe lang laten we justitie nog verder afbrokkelen voor we reageren en haar de middelen geven om sterk en doeltreffend te zijn?"

  Ze hebben voor het beroep van magistraat gekozen uit overtuiging, gedreven door het maatschappelijk belang. Ze willen niet liever dan hun functie met waardigheid en onafhankelijkheid uitoefenen. Dat is vandaag echter onmogelijk geworden. De aangeklaagde wantoestanden bij justitie zijn niet meer te overzien. De digitalisering is niet of nauwelijks ingezet, zo getuigt het rapport van het Rekenhof. In sommige arrondissementen is het een luxe om over een telefoonlijn of een printer te beschikken. Ze moeten werken in beschimmelde kleine bureaus. Middelen om de gebouwen te renoveren of informaticamaterieel aan te kopen zijn er niet. Er is geen budget voor een koffiemachine, nietjesmachine of zelfs toiletpapier.

  Daarenboven worden de werkweken steeds langer door de chronische onderbezetting. Er is een personeelstekort van 40 % bij de magistraten om alles binnen een redelijke termijn af te handelen. De werkdruk wordt dan ook onaanvaardbaar.

  Hoe lang moeten de magistraten dit nog aanvaarden? Wanneer zal er eindelijk voldoende budget worden vrijgemaakt om dit alles aan te pakken en eindelijk – ook ten aanzien van collega Van Tigchelt - orde op zaken te stellen bij justitie?

  Jan Jambon:

  Geachte Kamerleden, ik had meer vragen over de pensioenen van de magistraten verwacht. Daarom zal ik mijn antwoord limiteren en de vloer volledig aan mijn goede collega Verlinden laten.

  Ik moet wel zeggen dat ik ten zeerste de individuele en collectieve acties van de magistratuur betreur, aangezien we gisteren nog samengezeten hebben voor overleg. Ook vorige week vond reeds overleg plaats en begin mei staat nog overleg gepland. Gisteren hebben we samen de cijfers doorgenomen. We bevinden ons dus volop in overleg. Ik heb een ander begrip van overleg en actievoeren. Als overleg tot niets leidt, kan men actievoeren, maar actievoeren terwijl het overleg nog volop loopt, vind ik raar.

  Er is een pensioenhervorming op til en ik vind dat iedereen in die pensioenhervorming moet participeren, iedereen naar eigen kunnen. Niemand staat boven de wet. Dat geldt voor zelfstandigen, voor werknemers, voor ambtenaren, voor ons als politici maar ook voor de magistraten.

  Vaak hebben we horen spreken over de indexsprong.

  Nous avons entendu beaucoup de choses sur le saut d'index. Examinons les chiffres. Cela ne concerne que les pensions les plus élevées, soit au-dessus de 5 250 euros. Pour la moitié des juges, la pension s'élève à 7 400 euros. Prenons la somme de 7 000 euros, si nous y appliquons un index de 2 %, cela fait 140 euros. Nous allons réduire ces 140 euros pour arriver à 36 euros. Au lieu d'une augmentation de 140 euros, ils percevront une augmentation de 36 euros. Et ça serait une grande attaque vis-à-vis de leur pension! Je ne suis pas d'accord.

  In een grote pensioenhervorming moet iedereen een bijdrage leveren, dus ook de magistratuur. Ik hoop echt dat de onrust en het ongenoegen bij deze hooggeplaatste dienaren van de democratie, die beladen zijn met een grote verantwoordelijkheid, in proportie blijven met de beperkte inspanningen die van hen gevraagd worden.

  Annelies Verlinden:

  Goeiemiddag, collega’s. Collega Van Tigchelt, ik had vanmiddag van veel mensen vragen verwacht, maar niet van u. De nodige dosis lef kan men u alvast niet ontzeggen.

  Ce que je retiens de mes nombreux contacts avec la magistrature, c'est que ces actions traduisent aussi et surtout un mécontentement de longue date concernant le financement de la Justice de manière générale.

  De rechtsstaat is ons allemaal dierbaar, of zou dat in elk geval moeten zijn. Het is echter heel duidelijk dat hij onder druk staat. Als we willen dat de rechtsstaat overleeft en versterkt, zijn we verplicht erin te investeren.

  Het zal niemand ontgaan zijn dat ik van bij mijn aantreden gepleit heb voor onze binnenlandse veiligheid. Ik heb aan de collega's in de federale regering een overzicht bezorgd van de budgettaire behoeften van Justitie, niet enkel voor dit jaar, maar met een noodzakelijk groeipad voor de hele legislatuur.

  En examinant de manière globale les tâches qui incombent à la justice et à nos magistrats, force est de constater que leur charge de travail a explosé. Cette situation s'explique par les évolutions sociales dans le domaine du droit des personnes et de la famille, par le recours accru à la justice, par des demandes toujours plus nombreuses en matière de soins et de soutien psychosocial, par la complexité croissante des enquêtes pénales ou encore par le succès remporté dans la lutte contre la criminalité organisée.

  Je rejoins donc pleinement les revendications de la justice pour de meilleures conditions de travail, des moyens supplémentaires et des lieux de travail plus sûrs. Dans l'intérêt de notre démocratie, la Justice doit rester un employeur attractif pour les magistrats et elle doit pouvoir continuer à aider les citoyens à des moments souvent déterminants dans leur vie.

  De recente beslissing over de automatische indexering van hun pensioenen was duidelijk de druppel die de emmer deed overlopen. Vele magistraten hebben mij bevestigd dat ze solidair willen zijn met de toekomstige generaties en hun recht op een degelijk pensioen zodat er zeker begrip is voor de noodzakelijke toekomstgerichte hervormingen van deze arizonaregering. Ze geven weliswaar aan dat hun onrust groot is vanwege de onzekerheid over de totale omvang van de hervormingen, wat naar ik vermoed ook geldt voor andere beroepsgroepen. Zoals de minister van Pensioenen echter net al heeft aangegeven, worden en zullen de discussies hierover worden verdergezet.

  In mijn opdracht als minister van Justitie voorzie ik de komende jaren bijkomende middelen ter versterking van het openbaar ministerie en de hoven en rechtbanken. Ik heb ook van bij het begin de magistratuur betrokken bij alle werkzaamheden. De magistraten weten dus dat hun bezorgdheden ook de mijne zijn, naast de vele andere uitdagingen, zoals het wegwerken van structurele betaalachterstanden – waarover vorige week ook nog uitvoerig bericht is in de media – maar ook de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen, die ons, als we ze niet oplossen, op termijn bijzonder veel geld zal kosten, maar ook de veiligheid van de medewerkers in de gevangenissen.

  Je m'entretiendrai étroitement avec la magistrature afin de déterminer comment nous pourrons, dans les mois à venir, agir le plus efficacement possible pour renforcer l'attractivité et le respect de la carrière, mais aussi pour améliorer les conditions de travail, et ce, dans l'intérêt du rôle fondamental que jouent les magistrats dans notre démocratie. Le réalisme et la crédibilité devront ici être nos fils conducteurs communs, car les conséquences du sous-financement qui perdure depuis des années ne peuvent être gommées d'un coup de baguette.

  De verhalen die ons van de andere kant van de oceaan bereiken, leren ons hoe belangrijk het is om allemaal ambassadeurs van de rechtsstaat te zijn. De echo’s van die verhalen zouden voor mij als een duidelijke oproep aan iedereen moeten klinken, zeker aan zij die deel uitmaken van een van de drie machten, om ter zake geen enkel compromis te sluiten.

  Ik wil dan ook blijven geloven dat ook de magistraten zelf de rechtsstaat vertrouwenwekkend en met zorg zullen blijven behandelen. Ik blijf alvast met hen overleggen en werk in het belang van onze binnenlandse veiligheid samen met en voor hen aan een weg die ons tot oplossingen kan brengen. Ik hou daarbij een quote van Ruth Bader Ginsburg voor ogen: “ Fight for the things that you care about but do it in a way that will lead others to join you. ” Kom op voor wat je belangrijk vindt, maar doe het op een manier die anderen mee in beweging kan brengen.

  Paul Van Tigchelt:

  Mijnheer en mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoorden. Als een open oorlog plaatsvindt tussen de uitvoerende en rechterlijke macht, heb ik geen lef nodig om hier te spreken, dan is het gewoon mijn plicht als parlementslid om mijn stem te verheffen. Dat heeft niets met meerderheid of oppositie te maken.

  Niemand is gebaat bij een oorlog tussen de uitvoerende en rechterlijke macht, zeker niet de magistraten. Het merendeel van de magistraten – ik kan ervan getuigen – levert meer dan voortreffelijk werk in vaak moeilijke omstandigheden. Ik hoop dat het groeipad, dat door de vorige regering ingeslagen is, wordt aangehouden, want uw regeerakkoord belooft op dat vlak niet veel goeds.

  Met het paasakkoord zijn enkele financieringen vooruitgeschoven, maar het gaat niet alleen over extra budget, collega Dillen, we moeten ook hervormen, durven hervormen. Op dat vlak is de vervroegde invrijheidsstelling van criminele illegalen, zoals in het paasakkoord staat, geen goed voorbeeld. Sorry dat ik het zeg.

  Leentje Grillaert:

  Ik sta een beetje perplex door de repliek van mijn collega, die echt wel wat werk heeft met het kortetermijn- en langetermijngeheugen.

  Het heeft volgens mij echt geen zin om hier op de bühne te zeggen dat er een open oorlog heerst. Daarnet heb ik gezegd dat dialoog belangrijk is. We moeten zelf, de magistratuur en de politiek samen, aan de slag om die dialoog te voeren. De retoriek die u aanhoudt, collega, vind ik eigenlijk niet oké en ik denk dat ik daarmee de mening van velen vertolk.

  ( applaus bij de meerderheid )

  Bepaalde bezorgdheden vanuit de magistratuur zijn zeker terecht. Daarvoor moeten we oog en oor hebben, maar de ruis op de lijn moet weg. Van mevrouw en mijnheer de minister hoor ik dat de dialoog plaatsvindt, dat ze samen rond de tafel zitten. Dat is de weg die we moeten bewandelen. De noodkreet is aangekomen en ik heb er alle vertrouwen in, mevrouw en mijnheer de minister, dat u constructief met de magistratuur aan tafel gaat zitten en dat we in deze legislatuur (…)

  Ismaël Nuino:

  Que les choses soient claires: depuis le départ, l'Arizona a en effet annoncé que nous allions devoir fournir des efforts, oui, pour laisser un É tat viable aux prochaines générations. Mais je ne peux pas entendre dire ici que l'Arizona décide de sacrifier la justice. Ce n'est pas vrai! Comme pour la sécurité et la santé, depuis le début, nous avons annoncé qu'aucune économie ne serait réalisée dans la justice. C'est même un réinvestissement qui a été obtenu pour 2025.

  Répétons-le: le plus grand problème des magistrats n'est pas leur pension, mais les nombreux et immenses chantiers qui ont été laissés par le précédent gouvernement. De même, plusieurs mesures qui avaient été prises ont complètement fait craquer le système carcéral. En tout cas, soyons de bon compte, ce n'est pas en trois mois que nous allons résoudre tous les problèmes de la justice. Mais les moyens et la volonté sont là. Voilà enfin un gouvernement qui prend ses responsabilités!

  Khalil Aouasti:

  Madame et monsieur les ministres, merci pour vos réponses parce qu'au moins on voit que, dans l'Arizona, tout est clair.

  Le ministre des Pensions nous dit: "Circulez, il n'y a rien à voir! C'est comme cela, et je ne discute plus. Pas de concertation." La ministre de la Justice nous répond que, pour continuer à faire fonctionner la justice, des concertations seront nécessaires pour que, malgré tout, les audiences puissent se tenir. Nous avons ensuite Les Engagés…

  Jan Jambon:

  (…)

  Khalil Aouasti:

  Monsieur le ministre, vous avez répondu; laissez-moi répliquer!

  Jan Jambon:

  (…)

  Khalil Aouasti:

  Ik versta wel Nederlands, mijnheer de minister. Geen probleem.

  Et puis, donc, nous avons un membre des Engagés qui, lundi par voie de presse, nous a annoncé publiquement: "Je vais écrire au ministre des Pensions pour faire en sorte que les magistrats sortent de la réforme des pensions." Or ce parti nous dit aujourd'hui que le problème n'est pas la pension des magistrats, mais leurs conditions de travail. Mais alors, personne n'a jamais rien compris ici, en fait! Les travailleurs qui devaient gagner 500 euros de plus n'ont rien compris! Les magistrats qui perdent leur pension, non plus! Le monde de la justice n'a rien compris! Les Belges ne comprennent jamais rien avec l'Arizona!

  Kristien Van Vaerenbergh:

  Mevrouw de minister, mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoord. Er is inderdaad overleg en we kijken uit naar het verdere verloop daarvan. Zoals de minister van Pensioenen ook zegt, moet deze regering hervormingen doen en iedereen moet een deel ervan op zich nemen, ook de gerechtelijke wereld. Dat is niet meer dan normaal.

  Er zijn natuurlijk veel problemen op het vlak van justitie, maar die zijn er niet van vandaag op morgen gekomen, die dateren uit het verleden. Ook de vorige regering heeft daar een aanzienlijke aandeel in.

  Ik wens u veel succes met het verdere overleg. Deze regering investeert wel degelijk in justitie. Er komt aanzienlijk wat geld bij, zodat justitie naar behoren kan functioneren in de toekomst. Justitie is immers een kerntaak van de overheid.

  Marijke Dillen:

  Dank voor uw antwoord. Collega’s, om goed te werken en vertrouwen te verdienen heeft justitie nood aan magistraten die zich gerespecteerd en gewaardeerd voelen. Dat is vandaag niet het geval en daar moet verandering in komen. De opeenvolgende regeringen hebben decennialang geen aandacht besteed aan justitie, laat staan hiervoor de nodige budgetten vrijgemaakt. Geen van de vorige ministers heeft aangevoeld hoe hoog de frustraties zaten en zitten bij de magistratuur. Deze regering moet eindelijk werk maken van een duurzaam, toekomstgericht beleid bij justitie, gekoppeld aan voldoende middelen. Daarvoor is veel meer nodig, mevrouw de minister, dan de extra’s die vandaag beloofd worden. Als er een miljard euro kan worden vrijgemaakt voor Oekraïne en vier miljard voor Defensie, dan moet dat ook kunnen voor justitie en politie.

• Vraag: De overbrenging van gedetineerde illegalen naar gesloten terugkeercentra

  veiligheid, justitie en defensie

  De overbrenging van gedetineerde illegalen naar gesloten terugkeercentra
  

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 10 april 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Marijke Dillen (Vlaams Belang) bekritiseert minister Verlindens mediagenieke plan om illegale gedetineerden over te plaatsen naar overvolle gesloten terugkeercentra, omdat de DVZ dit onhaalbaar noemt wegens juridische beperkingen (max. 4 maanden, geen strafuitvoering) en gebrek aan getraind personeel, en vraagt of dit al met bevoegde minister Van Bossuyt (DVZ) werd afgestemd. Minister Verlinden (Justitie) benadrukt dat versnelde terugzending van 4.000 illegale gedetineerden prioriteit is om de structurele overbevolking (13.000 vs. 11.000 plaatsen) te verlichten, maar ontkent een "doorschuifoperatie" en wijst op bestaande samenwerking via een taskforce om repatriëring te versnellen, met steun van collega-ministers. Dillen stelt dat Verlindens voorstel louter "populistische aankondigingen" zijn en eist concrete maatregelen zoals het koppelen van terugzending aan sancties (minder ontwikkelingshulp, handelsbeperkingen) voor weigerachtige herkomstlanden, in lijn met het decenniaoude VB-standpunt dat illegalen hun straf in eigen land moeten uitzitten.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, er zitten bijna 13.000 gedetineerden in onze gevangenissen, waar er maar plaats is voor 11.000. Bijna 40 % van die gedetineerden beschikken niet over onze nationaliteit en 70 % daarvan is illegaal. We hebben daarover zowel hier als in de commissie al zeer vaak van gedachten gewisseld.

  Nu komt u met een plan, althans als we de media mogen geloven. We hebben mogen lezen dat u in de strijd tegen de overbevolking van de gevangenissen de gevangenen die hier illegaal verblijven wil doorschuiven naar de gesloten terugkeercentra van de Dienst Vreemdelingenzaken. Ik stel me vragen over de haalbaarheid daarvan. U zei in de krant dat er op dit moment duidelijke afspraken worden uitgewerkt met de DVZ.

  Mevrouw de minister, dat klopt niet. Dat blijkt niet waar te zijn. De DVZ is duidelijk: deze centra – die zoals u weet ook al overbevolkt zijn – zijn geen alternatief voor een gevangenis. In een gesloten centrum mag iemand alleen administratief aangehouden zijn en er verblijven met het oog op repatriëring. Die termijn is tevens beperkt tot vier maanden, zo valt te horen. Daarenboven weet u nog veel beter dan ik dat het personeel dat in die centra tewerkgesteld is niet opgeleid is om de taak van cipier op zich te nemen.

  Met andere woorden, hoe vallen de kritieken van de DVZ te rijmen met uw grootse aankondigingen in de media? Mijn vraag is of dit standpunt doorgesproken werd met de bevoegde minister, minister Van Bossuyt. Zij is immers de enige bevoegde minister voor de dossiers van de gesloten opvangcentra.

  Annelies Verlinden:

  Collega Dillen, dankzij meer en doorgedreven onderzoeken van politie, parketten en onderzoeksrechters en rechterlijke uitspraken in dossiers van georganiseerde criminaliteit verblijven er vandaag ongeveer 4.000 personen zonder wettig verblijf in onze Belgische gevangenissen. De aanwezigheid van een dergelijke grote groep mensen zonder wettig verblijf vergroot enorm de druk op het gevangenislandschap, dat al jarenlang kampt met een structurele overbevolking. Er is plaats voor ongeveer 11.000 gedetineerden, terwijl er intussen ongeveer 13.000 gedetineerden zijn. De impact daarvan op het dagelijks leven in de gevangenis is gigantisch.

  Het terugsturen van gedetineerden zonder verblijfsrecht naar hun land van herkomst is dan ook een duidelijke prioriteit van deze federale regering. Dat is niet alleen rechtvaardig, het is ook een essentiële stap om de druk op onze gevangenissen te verlichten. De samenwerking tussen de DVZ, het gevangeniswezen, justitie en politie is hiervoor cruciaal en trouwens allesbehalve nieuw.

  Momenteel worden maandelijks gemiddeld 120 gedetineerden zonder recht op verblijf teruggestuurd. Dat proces loopt, maar we nemen nu de nodige stappen om dit proces nog verder te versnellen en te intensiveren, om zo nog meer gedetineerden zonder recht op verblijf te kunnen terugsturen. De samenwerking met al mijn bevoegde collega-ministers is daar onmisbaar voor. Er bestaat trouwens een taskforce.

  Laat me duidelijk zijn, dit gaat niet over het zomaar doorschuiven van gevangenen naar gesloten centra, zoals sommige kranten schrijven. Het gaat wel over het gepast organiseren van een overdracht met het oog op de verwijdering van ons grondgebied, zoals dat vandaag al gebeurt. Dat we bij een toename van het aantal verwijderingen goede afspraken moeten maken met de beheerders van de gesloten centra, lijkt me evident.

  Collega's, wanneer ons gevangeniswezen, en daarmee ook de hele justitiële keten, onder de kolossale druk kraakt en de gevolgen daarvan voelbaar zijn in de hele samenleving, moet iedereen zijn verantwoordelijkheid nemen, in het belang van onze gevangenismedewerkers en de gedetineerden, maar vooral ook van de veiligheid van onze samenleving. U kunt op mij rekenen om vanuit Justitie alles op alles te zetten om de veiligheid in ons land te verbeteren.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, wat u zegt is juist, illegalen horen niet thuis in onze gevangenissen. Zo heeft u vandaag nogmaals bevestigd. Het Vlaams Belang is dan ook heel blij dat u een standpunt dat wij hier al decennialang verkondigen eindelijk tot het uwe maakt. Wees dan echter consequent en doe wat u echt moet doen. Daarvoor is er maar één oplossing: stuur hen versneld terug naar hun landen van herkomst om daar hun straf te gaan uitzitten. Neem versneld initiatieven om met die landen tot afspraken te komen. Als zij weigeren, mevrouw de minister, dan zijn daar oplossingen voor. Koppel dat bijvoorbeeld aan het afnemen van de ontwikkelingssteun. Koppel dat aan het terugschroeven van handelsverdragen. Wat u vandaag met veel tromgeroffel in de media heeft verkondigd, getuigt eigenlijk van pure populistische aankondigingen. U bent immers niet de bevoegde minister voor die sector.

• Vraag: De vervroegde vrijlating van een tweevoudige moordenaar

  veiligheid, justitie en defensie

  De vervroegde vrijlating van een tweevoudige moordenaar
  

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 13 februari 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Benjamin Wisniewski, veroordeeld tot 25 jaar voor moord en foltering en unaniem bestempeld als gevaar voor de samenleving, kwam na acht jaar vrij en pleegde opnieuw een dodelijke steekpartij, wat leiden tot verontwaardiging over de te vroege invrijheidstelling door de strafuitvoeringsrechtbank. Minister Verlinden benadrukte dat beslissingen gebaseerd zijn op expertadviezen en risicoanalyses, maar erkende de nood aan strikter strafuitvoeringsbeleid via de recidivemonitor en proefprojecten, zonder de wet-Lejeune af te schaffen. Dillen eist afschaffing van de wet-Lejeune en effectieve 25-jarige straffen voor zware criminaliteit, wijzend op onacceptabele straffeloosheid door vervroegde vrijlating. De regering wil recidive beperken via betere monitoring, maar houdt vast aan humane detentie als preventie.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, in 2017 moesten negen beschuldigden zich voor het hof van assisen verantwoorden voor het opsluiten, folteren en vermoorden van twee personen, wier lichamen waren verzwaard en in het kanaal gegooid. Een van de beschuldigden, Benjamin Wisniewski, werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van 25 jaar. Niettegenstaande dat de experten tijdens zijn proces geen psychopathische diagnose stelden, waren ze wel unaniem van oordeel dat hij een gevaar voor de samenleving vormde. Ik citeer: "Hij vormt een gevaar voor de samenleving vanwege onder meer zijn gebrek aan kritisch vermogen ten opzichte van ernstige feiten." Duidelijker kan niet.

  Nog geen acht jaar na zijn veroordeling, komt Wisniewski vrij uit de gevangenis. De experten kregen helaas gelijk: hij was nog maar tien dagen op vrije voeten en hij sloeg opnieuw toe. Over de inhoud van de feiten bestaat nog wel onduidelijkheid, maar wat wel vaststaat, is dat hij iemand heeft doodgestoken en door de raadkamer is aangehouden. De intentie om te doden, is aangehouden en er is ook sprake van voorbedachtheid.

  Mevrouw de minister, hoe is het mogelijk dat iemand die tot 25 jaar cel veroordeeld is en een gevaar voor de samenleving betekent, na acht jaar kan vrijkomen? Dat begrijpt werkelijk niemand. Voor ieder weldenkend mens geldt het principe dat 25 jaar effectieve gevangenisstraf ook 25 jaar is, zeker voor zulke zware vormen van criminaliteit. Het liefst wordt die straf dan nog gekoppeld aan de levenslange terbeschikkingstelling.

  Annelies Verlinden:

  Mevrouw Dillen, het parket van Bergen heeft in verband met de aangehaalde vreselijke feiten meegedeeld dat in de nacht van 5 op 6 februari een steekpartij heeft plaatsgevonden naar aanleiding van een ruzie in Quaregnon. De man die gestoken werd, is later overleden in het ziekenhuis. Intussen werd een verdachte aangehouden. Ik kan geen verdere details geven over het lopende gerechtelijke onderzoek inzake die feiten. Het is wel duidelijk voor iedereen dat het drama een groot menselijk leed en veel verdriet bij familie en vrienden van het slachtoffer veroorzaakt.

  Daarnaast beroert het incident begrijpelijkerwijze de publieke opinie gelet op de eerdere veroordeling en het eerder verblijf van de verdachte in de gevangenis. Ik heb uiteraard veel begrip voor de verontwaardiging, maar sta me toe in antwoord op uw vraag toch even in te gaan op de mechanismen en de regelgeving voor de beslissingen die strafuitvoeringsrechtbanken nemen. Inderdaad, strafuitvoeringsrechtbanken gaan niet over een nacht ijs bij het nemen van een beslissing. Er worden adviezen van experts ingewonnen, de betrokkenen worden gehoord en er wordt een risicoanalyse gemaakt van de recidiverisico's die gepaard zouden gaan met een eventuele vervroegde invrijheidstelling of het opleggen van een enkelband. Ik heb geen enkele aanwijzing dat dat in het betreffende dossier niet zou zijn gebeurd.

  Hoe dan ook heeft de regering het vaste voornemen om de strafuitvoering te verbeteren en meer inzicht te krijgen in recidive via de recidivemonitor, waarvoor al een eerste aanzet gedaan is. Er loopt een aantal proefprojecten en die moeten we duidelijk voortzetten om de risico's te beperken. De regering wil dus strikter inzetten op straffen en op strafrechtelijk beleid. Tegelijk legt ze de nadruk op humane detentie, omdat inhumane detentie heel vaak een aanleiding is tot recidive.

  Ik dank alle actoren voor hun inspanningen. We moeten een rechtvaardig strafrechtelijk beleid voeren. We moeten een veilige samenleving mogelijk maken. Ik zal dan ook bekijken hoe we dat verder kunnen (…)

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, ik vraag niet naar details uit een lopend onderzoek. Ik vraag hoe het mogelijk is dat iemand die een gevaar betekent voor onze samenleving, veroordeeld tot 25 jaar, al na 8 jaar vrijkomt ondanks de duidelijke waarschuwing van de experts. Dergelijke praktijken, mevrouw de minister, leiden tot onaanvaardbare straffeloosheid. Een strenge aanpak van zulke zware vormen van criminaliteit is noodzakelijk. Mevrouw de minister, ik heb gelezen dat in het regeerakkoord de intentie staat de wet-Lejeune te verstrengen. U koppelt dat dan wel aan de aanpak van de overbevolking van onze gevangenissen. Wanneer zal dat dan gebeuren? Wij van het Vlaams Belang vragen geen verzwaring van de wet-Lejeune; wij vragen om de wet-Lejeune volledig af te schaffen, in het belang (…)

• Vraag: De toenemende agressie tegen cipiers

  Vraag: De recente incidenten in de gevangenis te Wortel

  veiligheid, justitie en defensie

  De toenemende agressie tegen cipiers
  De recente incidenten in de gevangenis te Wortel
  Geweld tegen cipiers in Vlaamse gevangenissen summaryExplanation

  Beantwoord door

  Paul Van Tigchelt (Minister van Justitie en Noordzee)
  

  op 23 januari 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De escalerende onveiligheid voor gevangenispersoneel – zowel binnen als buiten de muren (brandstichtingen, geweld, intimidatie) – wordt veroorzaakt door overbevolking, drugs, wapenhandels en een tekort aan straffe handhaving, terwijl geïnterneerden (nu >1000) een derde van de agressie-incidenten veroorzaken. Minister Van Tigchelt wijst op genomen maatregelen (strengere straffen, *jamming* van gsms, drugsdetectie, isolatieregimes voor zware criminelen), maar erkent dat geïnterneerden en georganiseerde misdaad de kernproblemen blijven, met beperkte oplossingen door gebrek aan capaciteit en samenwerking met Volksgezondheid. Oppositie (Yzermans, Dillen) eist onmiddellijke, integrale actie: versnelde rechtspraak, hardere straffen voor geweld, betere controles en structurele drukverlichting, met waarschuwingen dat het systeem op instorten staat en vakbonden dodelijke slachtoffers vrezen zonder ingrijpen. De politieke verantwoordelijkheid om het tij te keren wordt benadrukt, maar concrete doorbraken blijven uit.

  Alain Yzermans:

  Mijnheer de minister, het is steeds vaker de bittere en enige realiteit dat de mensen die ons beschermen door onze gevangenissen te bewaken, nergens veilig zijn, angst hebben op het werk en ook thuis geconfronteerd worden met een aanval op hun familie. De situatie is niet nieuw. De spanning voor ons gevangenispersoneel is enorm, de veiligheid van medewerkers en gevangenen staat op het spel en de oplossingen blijven uit.

  Mijnheer de minister, uw voorganger communiceerde fors dat alle straffen zouden worden uitgevoerd, maar de problemen zijn alleen maar toegenomen. De overbevolking toont aan dat forse communicatie niet helpt. De verantwoordelijkheid rust nu op uw schouders. U werkt inderdaad aan meer plaatsen in de gevangenis, maar het vordert niet snel genoeg. Geweld en intimidatie zijn hiervan het resultaat. Molotovcocktails aan de deur van de cipiers, brandende auto’s en agressie vormen het dieptepunt. Voor Vooruit is dat onacceptabel.

  Zij die ons beschermen, verdienen onze volledige bescherming. Het hele systeem, van de politie over de magistraten tot de cipiers, die enkel hun plicht vervullen, staat onder druk. De cipiers komen terecht op straat, dat is logisch, maar het is onvoldoende. De politiek moet oplossingen bieden, de pauzeknop indrukken of op de volgende regering wachten is immers geen optie.

  Mijnheer de minister, wat kunt u doen voor die mensen, die helden?

  Marijke Dillen:

  Mijnheer de minister, in de gevangenis van Wortel werden cipiers in twee spuwincidenten op een heel ongepaste en agressieve wijze behandeld. Een maatschappelijk assistent in Antwerpen werd aangevallen en verkracht. In Turnhout raakte een cipier zijn oog kwijt en een andere heeft gescheurde pezen en een gebroken oogkas. Er werd een molotovcocktail gegooid naar de voordeur van een cipier in Haren. Een cipier van Leuven-Centraal zag zijn wagen in vlammen opgaan en kreeg een dreigbrief. Dat zijn maar enkele voorbeelden uit een heel lange lijst van agressieve incidenten tegen cipiers. Elke dag is er wel ergens in een gevangenis agressie. Niet meer alleen binnen de gevangenismuren, maar ook in hun privésfeer worden cipiers alsmaar vaker en agressiever bedreigd.

  De cipiers mogen echter niet hard optreden tegen gedetineerden, er zijn veel te weinig controles op drugs en wapens en de gedetineerden worden amper of niet gestraft. Hierin moet verandering komen. De oorzaken van de toenemende agressie zijn bekend: de overbevolking, het steeds groter wordend drugsprobleem en het personeelstekort. Het resultaat daarvan is dat de toestand in de gevangenissen onhoudbaar is en de werkomstandigheden voor het personeel onaanvaardbaar zijn.

  Mijnheer de minister, hoe zult u eindelijk paal en perk stellen aan alle vormen van terreur tegen het gevangenispersoneel? Het is de hoogste tijd. Het is niet vijf voor twaalf, maar al heel lang vijf over twaalf.

  Paul Van Tigchelt:

  Mijnheer Yzermans, mevrouw Dillen, ons gevangenispersoneel moet al langer in moeilijke omstandigheden werken. Nu blijkt dat personeelsleden ook buiten de gevangenismuren slachtoffer worden, aangezien in de voorbije drie maanden drie wagens van cipiers in brand werden gestoken en vernield.

  De strijd die wij tegen de zware en georganiseerde misdaad voeren, is daar volgens mij niet vreemd aan. Momenteel zitten meer dan vijfduizend drugscriminelen in onze cellen en daar zitten ook zware jongens tussen, maffiosi die voor niets terugdeinzen en hun criminele handel vanuit de gevangenis voort willen zetten, vaak ten koste van ons personeel.

  In de voorbije jaren en maanden hebben we daartegen opgetreden. Wij hebben de straffen voor geweld tegen cipiers opgedreven met het nieuwe Strafwetboek. Collega Yzermans, in de commissie voor Justitie signaleerde ik al dat enkele verdachten van de brandstichtingen ondertussen zijn gearresteerd. Er lopen grondige onderzoeken om de verantwoordelijken van die zware geweldsfeiten bij de lurven te vatten. Bovendien hebben we een bijzonder veiligheidsregime ingevoerd, goedgekeurd in de Kamer in mei, om zware jongens beter te controleren en te isoleren.

  Begin dit jaar, enkele weken geleden, heb ik binnen de marge van het regime van lopende zaken ook een project opgestart om op een technisch verantwoorde manier het gsm-gebruik in de gevangenissen onmogelijk te maken door jamming , waardoor gsm-signalen geblokkeerd worden. Het gevangenissysteem beschikt over toestellen om gsm's op te sporen, maar persoonlijk geloof ik meer in de werkzaamheid van jamming .

  Daarnaast hebben we ook een nieuw drugsdetectietoestel, state-of-the-art, in werking, en we hebben nog negen toestellen bijkomend aangekocht om drugs effectief op te sporen in de gevangenis, want drugs in de gevangenis zijn en blijven een groot probleem.

  Maar laten we wel wezen, het grootste probleem voor de veiligheid van ons personeel zijn nog altijd de geïnterneerden. Het aantal geïnterneerden is de voorbije jaren gestegen van vijfhonderd naar meer dan duizend. Uit de statistieken blijkt dat zij verantwoordelijk zijn voor een derde van de gevallen van agressie.

  Collega Yzermans, het is wat het is. Hoe dan ook, dat is niet alleen een probleem van Justitie, maar ook van Volksgezondheid, waar we evenmin veel beterschap zien. De komende jaren moet er vooral werk van worden gemaakt dat de geïnterneerden uit onze gevangenissen worden gehaald. Zij zitten daar niet op hun plaats. Ons personeel is daar bovendien niet voor opgeleid.

  Alain Yzermans:

  Ik zeg niet dat u wegkijkt. Ik denk dat er een sense of urgency is voor de bescherming van ons personeel. Er is nood aan een en-enoplossing. De behandeling van dossiers loopt vertraging op, men moet eindeloos wachten op gerechtigheid, er is sprake van brutaal geweld in de gevangenis, magistraten worden geïntimideerd, cipiers krijgen te maken met brandbommen voor de deur, kortom, het hele systeem staat op ontploffen. Niemand mag de problemen vandaag onderschatten. De druk op onze gevangenissen moet worden verlicht met het oog op een veilige werkomgeving van onze cipiers. Dat vraagt een bijdrage van iedereen, van de nationale, maar ook van de lokale politiek.

  Collega’s, het behoort tot onze verantwoordelijkheid om de ontsporende parallelle samenleving aan te pakken. De veiligheid van het personeel staat op de eerste plaats. Het is aan de volgende regering om te komen met een toekomstplan. (…)

  Voorzitter:

  Ik zou collega Yzermans willen verontschuldigen voor zijn aandrift. Hij hield zijn maidenspeech in de plenaire. En geef toe, die is veelbelovend. (Applaus)

  Marijke Dillen:

  Mijnheer de minister, het is een moeilijke problematiek, maar er zijn toch ook een aantal oplossingen. Laat strengere controles op drugs en wapens toe in de gevangenissen. Vandaag gebeuren die veel te weinig ondanks de maatregelen die u al hebt genomen. Zorg voor veel strengere straffen voor agressie door gedetineerden en dat in alle dossiers van agressie tegen cipiers. Er wordt daar vandaag inderdaad nog veel te laks in de gevangenissen mee omgesprongen. U moet de stijgende agressie een halt toeroepen. Als de regering de problematiek nog langer laat etteren, zullen onze gevangenissen ontploffen en zullen er doden vallen, aldus de vakbonden in hun duidelijke waarschuwing. U weigert naar de u inmiddels bekende voorstellen van het Vlaams Belang te luisteren. Ik hoop dat u wel naar die duidelijke noodkreet van de vakbonden en cipiers zal willen luisteren en eindelijk met echte kordate oplossingen voor de dag komt.

• Vraag: De overbevolkte gevangenissen

  Vraag: De staking in de gevangenis te Marche-en-Famenne

  Vraag: De overbevolkte gevangenissen

  Vraag: De opschorting van de verzending van gevangenisbriefjes

  veiligheid, justitie en defensie

  De overbevolkte gevangenissen
  De staking in de gevangenis te Marche-en-Famenne
  De overbevolkte gevangenissen
  De opschorting van de verzending van gevangenisbriefjes
  Gevangenisoverbevolking, stakingen, briefjesverzending opschorting summaryExplanation

  Beantwoord door

  Paul Van Tigchelt (Minister van Justitie en Noordzee)
  

  op 21 november 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De kritiek op overbevolkte gevangenissen (12.777 detineerden vs. 11.000 plaatsen) en tijdelijke opschorting van straffen onder 5 jaar (behalve voor zware misdrijven) dominen de discussie: oppositie noemt dit "straffeloosheid" en een veiligheidsrisico, terwijl minister Van Tigchelt het een noodmaatregel noemt om drukte te verlichten, met structurele oplossingen (1.200 nieuwe plaatsen, detentiehuizen, terugkeer illegale detineerden) op langere termijn. Gebrek aan capaciteit, geïnterneerden (1.000+), en lange preventieve hechtenis verergeren de crisis, met slechte werkomstandigheden voor cipiers (bv. Marche-en-Famenne) als direct gevolg. Alternatieven (huur buitenlandse capaciteit, versnelde repatriëring, alternatieve straffen) blijven onderbelicht of geblokkeerd.

  Marijke Dillen:

  Mijnheer de minister, uw beweerde straffe justitie heeft de voorbije week geen al te goede beurt gemaakt, integendeel, met de beruchte cannabisboer die in een zwaar drugsdossier vrijuit gaat omdat de redelijke termijn is overschreden en waarbij justitie waarschijnlijk de in beslag genomen 2,4 miljoen euro moet terugbetalen, met een pedofiele BV die gedurende jaren gruwelijke beelden van kindermisbruik verspreidde en extreme fantasieën had over het misbruik en de mishandeling van kinderen, maar tegen wie het openbaar ministerie slechts een jaar effectieve gevangenisstraf vordert, en nu met uw richtlijn om geen nieuwe oproepingsbrieven meer te sturen naar gedetineerden die veroordeeld zijn tot celstraffen onder de vijf jaar. Men moet in dit land al heel wat uitsteken om te worden veroordeeld tot vijf jaar effectieve gevangenisstraf.

  Uw richtlijn geldt niet voor alle veroordeelden. Ze geldt niet voor veroordelingen wegens terrorisme, intrafamiliaal geweld, kindermisbruik enzovoort, maar een drugsdealer of een wapenhandelaar die is veroordeeld tot vier jaar, zal voorlopig – hoelang zal dat duren – niet naar de gevangenis moeten gaan. Dat is ongezien! Op deze wijze komt de veiligheid van de samenleving in het gedrang. Dit is geen oplossing voor de problematiek van de overbevolking, die vandaag opnieuw een hoogtepunt kent met ongeveer 12.700 gedetineerden, als ik juist ben ingelicht, terwijl er slechts plaats is voor 11.000, met ook nog eens 200 grondslapers.

  Mijnheer de minister, wij betwisten niet dat de overbevolking onaanvaardbaar is en de veiligheid en werkomstandigheden van de cipiers in het gedrang brengt, maar in plaats van die problematiek structureel aan te pakken, neemt u maatregelen die de straffeloosheid doen toenemen. Wat zult u bij hoogdringendheid doen om deze waanzin te stoppen en ervoor te zorgen dat alle straffen effectief worden uitgevoerd?

  Benoît Lutgen:

  Monsieur le ministre, la Belgique est championne en matière de surpopulation carcérale. C'est un titre peu envié. Cette surpopulation a des conséquences graves pour les gardiens et gardiennes de prison. Certains ou certaines partent travailler la peur au ventre.

  Cette surpopulation existe partout et les incidents, que ce soit à Andenne ou à Marche-en-Famenne en particulier ces derniers jours, sont particulièrement marquants pour les gardiens. Trois gardiens sont hospitalisés et plusieurs sont en incapacité de travail. Sur les deux cents agents pénitentiaires de Marche, soixante sont aujourd'hui en maladie ou en incapacité de travail. La situation ne fait qu'empirer dans cette prison.

  Monsieur le ministre, quelles actions allez-vous mener spécifiquement par rapport à la prison de Marche et plus globalement par rapport à cette surpopulation carcérale?

  Ce matin s'est tenue une réunion de concertation entre les gardiens, les syndicats et la direction. Cette dernière, ou plutôt l'équipe qui fait fonction de direction pour le moment, doit d'ailleurs faire l'objet d'un renouvellement. Quels sont les résultats de cette rencontre? Quelles actions allez-vous mener? Quel soutien allez-vous apporter en dédommagement et en suivi psychologique pour les agents pénitentiaires concernés?

  La situation est d'autant plus dramatique que la prison de Marche a été montrée en exemple pour la réinsertion, l'aspect social et tout l'accompagnement. Aujourd'hui, ces projets sont mis de côté. Pour vous donner un exemple très concret, les pauses qui doivent normalement se faire à trente-quatre agents se font aujourd'hui à seize ou dix-sept agents. C'est la moitié du personnel. La tension est de plus en plus forte et impacte de façon extrêmement importante d'abord les agents bien sûr, mais également les détenus.

  Steven Matheï:

  Mijnheer de minister, er zitten 12.777 gevangenen in onze gevangenissen. Dat is een triest hoogtepunt in België. We zouden bijna heimwee krijgen naar de situatie van zes maanden geleden, toen we de magische kaap van 12.000 gevangenen dreigden te overschrijden. De laatste maanden komen er nog eens acht gevangenen per dag bij. Dat zijn de harde cijfers, hoewel de criminaliteitscijfers dalen.

  De vraag is dan natuurlijk wat de oplossingen zijn. Uw oplossing bestaat erin om iedereen elke gevangenisstraf onder de vijf jaar niet meer te laten uitvoeren. Concreet wil dat zeggen dat iemand die een inbraak pleegt en daarvoor veroordeeld wordt tot vier jaar cel niet naar de gevangenis moet en vrij blijft. Dat wakkert het onveiligheidsgevoel natuurlijk sterk aan.

  Onze oplossing is een en-enverhaal. Ze bestaat erin om ten eerste in te zetten op capaciteit. Mijnheer de minister, waar blijven de extra gevangenissen in Luik en Leopoldsburg? Waar blijven die extra FPC's in Waver en Aalst? Waar blijven die 15 aangekondigde detentiehuizen? Er zijn er op dit moment immers slechts twee gerealiseerd. Het lijkt alsof al die dossiers geblokkeerd zitten en geen vooruitgang kennen. Ondertussen moet de afgeleefde gevangenis van Sint-Gillis opnieuw een deel van de oplossing bieden voor de gedetineerden.

  Daarnaast zijn er natuurlijk ook de geïnterneerden. Dat zijn er 1.000 en dat cijfer is verdubbeld in de afgelopen vijf jaar. Waar zijn de data en de plannen om samen met de minister van Volksgezondheid ook die problematiek aan te pakken? We hebben met het nieuwe Strafwetboek ook meer alternatieve straffen mogelijk gemaakt. Kunnen we daar niet meer op inzetten? Het is immers belangrijk dat mensen ook aan zichzelf blijven werken.

  Mijnheer de minister, u hoort het: er zijn veel problemen en veel vragen, maar weinig actie. Wat ons betreft is het dan ook niet vijf voor, maar vijf na twaalf.

  Catherine Delcourt:

  Monsieur le ministre, la volonté d'exécuter les courtes peines était un signal fort vis-à-vis des victimes et pour l'effectivité des peines. Néanmoins, cette décision a été prise en dépit de la réalité du terrain dans les prisons, où la capacité est totalement insuffisante pour accueillir le nombre de détenus qui sont écroués. En conséquence, les conditions de travail des directions, des greffes et des agents pénitentiaires sont déplorables, et les conditions de détention indignes d'un État de droit. Celles-ci sont en outre contreproductives dans le cadre d'un projet de réinsertion.

  Monsieur le ministre, on fait deux pas en avant, trois pas en arrière, puisque vous avez adressé une directive au parquet de Liège, notamment, en demandant que les billets d'écrou ne soient plus exécutés jusqu'au 26 novembre cette fois, pour essayer d'endiguer cette surpopulation qui est particulièrement importante à la prison de Lantin.

  Avez-vous encore l'intention de prolonger cette mesure? Quels parquets sont-ils concernés par cette mesure? Combien de billets d'écrou votre décision concerne-t-elle en définitive?

  Je voudrais enfin vous demander, monsieur le ministre, de faire preuve d'un peu de créativité. Quelles autres mesures envisagez-vous pour endiguer cette surpopulation carcérale?

  Paul Van Tigchelt:

  Mevrouw Dillen, mijnheer Lutgen, mijnheer Matheï, mevrouw Delcourt, ik dank u voor het mee nadenken over het prangende vraagstuk van het plaatstekort in de gevangenissen. Straffen die rechters uitspreken, moeten immers effectief worden uitgevoerd. Het is anderzijds aan de politiek en de overheid om dat te laten gebeuren in aanvaardbare omstandigheden.

  Collega’s, ik trap een open deur in, maar ik moet dat toch even doen. Het plaatstekort is geen nieuw probleem. Het zit nu op 15 %. Tien jaar geleden was dat nog 25 %. Het is een feit dat wij de voorbije legislatuur 1.200 nieuwe plaatsen hebben gecreëerd. Dat was echter niet genoeg, omdat de aangroei van gedetineerden nog groter is geweest. Het is een feit – ik herhaal het en het is hier ook aangehaald – dat er nog nooit zoveel mensen zijn opgesloten, namelijk 12.777 gedetineerden vandaag. Het waren er vorige week zelfs meer dan 12.800. Sinds 1 oktober 2024 alleen al zijn er 450 gedetineerden netto bij gekomen.

  De vraag hoe dat komt, is een relevante vraag. Wie de ziekte wil bestrijden, moet immers de juiste diagnose stellen. De toename is deels te wijten aan het aantal veroordeelden in de Sky ECC-dossiers.

  Nous constatons également que les détentions préventives deviennent de plus en plus longues. Dans nos prisons, 5 000 personnes sont actuellement en détention préventive. Par ailleurs, nous constatons que les juges deviennent de plus en plus fermes: plus de 50 % des détenus purgent leur peine du début à la fin.

  Het zijn rechters die oordelen, veroordelen en straffen, mevrouw Dillen. Ik heb alle vertrouwen in hun oordeel ter zake, omdat ik geloof in de rechtsstaat.

  Tegelijkertijd blijven onze gevangenissen een vergaarbak voor problemen van andere diensten, zoals de heer Matheï zei. Het gaat niet alleen om 1.000 geïnterneerden, maar ook om bijna 4.000 gedetineerden zonder verblijfsvergunning, mijnheer Matheï. Dat zijn mensen die niet in de gevangenis thuishoren, zeker niet als het gaat over geïnterneerden. Het is juist dat ik meer engagement van Volksgezondheid heb gevraagd. In het reguliere psychiatrische circuit moeten meer plaatsen worden gecreëerd.

  Om die acute stijging op korte termijn op te vangen, heb ik inderdaad op 28 oktober – dat is niet toevallig, want de dag nadien is er de uitspraak in dat EncroChatdossier in Brussel gekomen – een instructie aan het openbaar ministerie gegeven. Luister goed alstublieft. Personen die tot een gevangenisstraf tot vijf jaar worden veroordeeld, maar die nog vrij zijn op het ogenblik van de veroordeling en die geen gevaar voor anderen vormen, moeten zich niet in de gevangenis aanbieden. De straf wordt wel degelijk uitgevoerd, maar later. Die instructie geldt voor alle parketten. De tijdelijke maatregel geldt dus niet voor gevangenen die in hechtenis zitten op het ogenblik van hun veroordeling en evenmin voor zedendelinquenten, terroristen en plegers van zware geweldfeiten en intrafamiliaal geweld.

  Mag ik u erop wijzen, mijnheer Matheï, dat dit geen unicum is. Die maatregel werd in het verleden ook reeds door voorgangers van mij genomen. Ook Nederland nam volgens mijn informatie recent dergelijke maatregelen.

  Il s’agit d’une mesure d’urgence temporaire qui vise à réduire la pression sur nos prisons et notre personnel pénitentiaire. En outre, nous avons développé une politique et nous avons pris des mesures pour résoudre de manière structurelle – ce qui est le vrai défi – le problème chronique du manque de places. Nous le savons et je l’admets, cela ne se fera pas du jour au lendemain. Par ailleurs, nous avons élaboré une vision claire avec un nouveau Code pénal, avec des maisons de détention et de transition.

  Straffen op maat en vermijden van recidive staan daarin centraal en zijn de structurele oplossingen die worden uitgewerkt. Het uitvoeren van straffen onder de drie jaar is een essentieel onderdeel van die verandering. We nemen ook verschillende noodmaatregelen om op korte termijn de druk te verlichten, zoals het voorzien van een betere spreiding tussen alle gevangenissen en het terugsturen van illegale gedetineerden naar hun land van herkomst. Marokko neemt voor de eerste keer sinds 2017 zijn onderdanen terug en we hebben dat tempo opgedreven. We gaan binnenkort naar de ministerraad met een dossier voor containerbouw om een contract toe te laten voor 600 extra (…)

  Voorzitter:

  Dank u wel, mijnheer de minister. De klok is onverbiddelijk, ook voor de collega’s, die één minuut repliektijd krijgen.

  Marijke Dillen:

  Mijnheer de minister, uw antwoord overtuigt me allerminst. Deze overbevolking heeft oorzaken, want al decennialang wordt het gevangeniswezen zwaar verwaarloosd, werd er niet gewerkt aan meer capaciteit en werd te weinig geïnvesteerd in nieuwbouw en renovatie. Daarvoor draagt uw partij een verpletterende verantwoordelijkheid, maar ook de collega’s van cd&v en de socialisten, want zij hebben decennialang dit beleid mee bepaald.

  Er zijn oplossingen. Huur gevangeniscapaciteit in het buitenland, mijnheer de minister. Investeer samen met uw collega van Volksgezondheid in meer gebouwen voor geïnterneerden en stuur vooral alle illegale en criminele vreemdelingen terug naar hun land van herkomst. Dan hebt u onmiddellijk 4.000 plaatsen. Indien die landen weigeren, koppel het dan aan het intrekken van ontwikkelingssamenwerking. Laat eindelijk uw tanden zien, want (…)

  Voorzitter:

  Ik had reeds gezegd dat ik onverbiddelijk zou zijn. En dus ben ik dat ook, mevrouw Dillen.

  Benoît Lutgen:

  Merci, monsieur le ministre. Vous n'avez répondu à aucune de mes questions: ni sur ce qui se passe à Marche-en-Famenne, ni sur la réunion de ce matin, ni sur les réponses que vous voulez apporter, ni sur les réponses de soutien aux agents pénitentiaires. Zéro réponse!

  Vous avez par contre repris, il est vrai, le fait que nous détenions un record en matière de préventive, ce qui crée aussi des difficultés particulières dans nos prisons. La récidive est extrêmement élevée. Les réponses structurelles n'existent pas. Vous ne les avez même pas évoquées, pas plus que les réponses ponctuelles par rapport à ce qui se passe à Marche-en-Famenne.

  J'irai moi-même, avec ma cheffe de groupe qui suit ce dossier depuis de nombreuses années, à la prison de Marche-en-Famenne rencontrer les syndicats et les agents. Croyez bien que nous maintiendrons la pression parce que cette situation est inacceptable pour les gardiens et les agents pénitentiaires. Nous voulons être à leurs côtés.

  Steven Matheï:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord.

  Er werd de afgelopen jaren ingezet op het uitvoeren van de kortere straffen en dat is mede de oorzaak van de overbevolking in de gevangenissen. Het is echter belangrijk om te onderstrepen dat het perverse effect daarvan is dat de straffen tot vijf jaar nu niet meer kunnen worden uitgevoerd. Dat is mede veroorzaakt door het niet genoeg werken aan de in- en uitstroom. Op het vlak van de capaciteit en de aanpak van geïnterneerden is er op het terrein te weinig vooruitgang geboekt en dat is uw verantwoordelijkheid.

  Catherine Delcourt:

  Monsieur le ministre, l'effectivité des peines, soit leur application, est quelque chose d'essentiel. Un large panel de peines doit être tenu à disposition du juge, mais celles-ci doivent toutes être exécutées – et elles doivent l'être dans de bonnes conditions. Ce que nous n'investissons pas dans les prisons, c'est ce que nous n'investissons pas dans la réinsertion, mais c'est ce que nous payerons sur le plan de la récidive. La surpopulation carcérale à l'heure actuelle est inacceptable. Toutes les mesures doivent être prises, mais certainement pas en s'orientant vers la non-exécution des peines. Des retransfèrements vers l'étranger, l'appel à des mesures alternatives, la création de maisons de détention, pour lesquelles nous savons combien il est difficile de trouver les bonnes implantations, constituent des outils qui doivent être nécessairement activés. Je vous remercie de vos réponses.

• Vraag: De overbevolking van de Antwerpse gevangenis

  Vraag: De vervroegde vrijlatingen en het verlengd penitentiair verlof in het kader van de overbevolking

  De overbevolking van de Antwerpse gevangenis
  De vervroegde vrijlatingen en het verlengd penitentiair verlof in het kader van de overbevolking
  Gevangenisoverbevolking en vervroegde vrijlatingen Antwerpen summaryExplanation

  Beantwoord door

  Paul Van Tigchelt (Minister van Justitie en Noordzee)
  

  op 26 september 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De Antwerpse gevangenis kampt met extreme overbevolking (700 gedetineerden op 439 plaatsen), wat leidde tot een staking door cipiers die de deuren slotten voor nieuwe gevangenen, met risico’s voor veiligheid en justitie (zoals vrijlating van gevaarlijke verdachten). Minister Van Tigchelt claimt een tijdelijke oplossing (60 overplaatsingen, deuren heropend) en wijst op capaciteitsuitbreidingen, maar kritiek blijft hard: structurele maatregelen ontbreken, en het versoepelen van penitentiair verlof (zonder voorwaarde van "gunstig verloop") wordt gezien als zwak beleid dat de strafwaardigheid ondermijnt. De oppositie hamert op gefailleerd justitiebeleid, met loze beloftes en gebrek aan respect voor vonnissen, terwijl de crisis dreigt te escaleren. Kortetermijnfixes (politiecellen, verlofversoepeling) maskeren het falend langetermijnbeheer.

  Sophie De Wit:

  Mijnheer de minister, de Antwerpse cipiers zijn het beu. De gevangenis heeft slechts 439 plaatsen voor 700 gedetineerden, waardoor een aantal van hen op de grond moet slapen. Er zijn tal van incidenten en de infrastructuur laat behoorlijk te wensen over. De cipiers hebben gezegd dat het gedaan moet zijn en hebben de deuren gesloten. Men verwacht dat men de deuren dichtdoet in een gevangenis, maar de deuren werden wel gesloten voor beide kanten. Er wordt immers niemand meer binnengelaten, behalve indien een andere gedetineerde de gevangenis verlaat.

  Dat is problematisch voor onze politie- en gerechtelijke diensten, zeker in Antwerpen, aangezien het daar een arresthuis betreft. Indien iemand aangehouden moet worden, dan is dat dringend en acuut. Dat gaat nu echter niet meer. Mijnheer de minister, een illegale inbreker moest hierdoor worden vrijgelaten, waarna die weer verder kan doen. Een pleger van familiaal geweld verklaarde bij zijn aanhouding zijn slachtoffer opnieuw te zullen slaan zodra hij wordt vrijgelaten. Zo iemand kan geen enkelband krijgen of onder voorwaarden worden vrijgelaten. Wat moet men daarmee dan doen?

  De politie en het openbaar ministerie zoeken naar oplossingen, bijvoorbeeld door politiecellen te gebruiken, maar dat kan slechts tijdelijk soelaas bieden. Ze zitten met de handen in het haar. Andere gevangenissen geven ook niet thuis indien hun verzocht wordt om gevangenen over te nemen. Het DG EPI heeft niet meteen een oplossing en op uw kabinet vinden ze ook niet meteen een partner, maar dit is wel het resultaat van uw beleid en dat van voormalig minister Van Quickenborne. Wat nu? U beseft toch dat er hierdoor slachtoffers kunnen vallen en dat gevaarlijke mensen vrijgelaten zullen moeten worden?

  Mijnheer de minister, hoe zult u dit oplossen of vindt u het allemaal prima zo?

  Marijke Dillen:

  Mijnheer de minister, de overbevolking in onze gevangenissen blijft maar aanslepen. Met de bouw van detentiehuizen, transitiehuizen en FPC’s zouden u en uw voorganger deze aanslepende problematiek oplossen. De gemaakte beloftes werden echter jammer genoeg niet gerealiseerd. De cipiers zijn dit meer dan beu en daarom voeren ze opnieuw acties, ditmaal in de gevangenis van Antwerpen, waar het personeel heeft beslist geen nieuwe gedetineerden meer toe te laten.

  Het personeel, mijnheer de minister, heeft het gevoel actief deel te nemen aan foltering. Als gevolg daarvan neemt ook de agressie tegen de cipiers steeds extremere gevolgen aan. Met deze actie wil het personeel zeggen dat vol vol en genoeg genoeg is.

  U hebt trouwens al een begin van oplossing gegeven. Helaas, mijnheer de minister, was het niet de juiste. Het penitentiaire verlof verlengen om de uitstroom uit de gevangenissen te versnellen, was namelijk in mei al gebeurd, maar dat was voor u blijkbaar nog niet voldoende. Via de media hebben we immers vernomen dat u ook dit nog eens wilt versoepelen. De voorwaarde dat men eerst een gunstig penitentiair verlof moet hebben gerealiseerd – dus een penitentiair verlof dat goed verlopen is – zou nu wegvallen. Dat is onbegrijpelijk, mijnheer de minister. Een straf moet een straf zijn. Oud-minister Van Quickenborne is hier vandaag niet, maar herinner u zijn heel straffe uitspraken, zoals "15 dagen zijn 15 dagen en moeten worden uitgezeten". Dat was allemaal in het begin van de vorige legislatuur, bij de aankondiging van uw 'straffe justitie'.

  Hoe kunt u deze maatregel verantwoorden? Hoe zult u garanderen dat deze vervroegd vrijgelatenen goed zullen worden opgevolgd? Ook daar loopt het immers dikwijls mis.

  Paul Van Tigchelt:

  De gevangenis van Antwerpen heeft afgelopen maandag, vier dagen geleden, de deuren gesloten. De eis van de cipiers was dat de bevolking moest zakken tot 600 gedetineerden. Er verbleven op dat ogenblik iets meer dan 660 gedetineerden. Zoals we hebben begrepen, was dat een spontane actie van het personeel, waarvoor ik als verantwoordelijke minister begrip heb.

  We hebben sindsdien, in overleg met de vakbonden en het personeel van de gevangenis van Antwerpen, maatregelen genomen om de gevangenis te ontlasten. Ik had dat ook gezegd. In totaal zijn er sinds maandag meer dan 60 gedetineerden overgebracht naar andere gevangenissen. Gisteren, woensdag, werden er bijvoorbeeld nog 34 overplaatsingen uitgevoerd in samenwerking tussen het gevangeniswezen, de federale politie en de directie Beveiiging (DAB). Ik wil hen daarvoor bedanken, want dat is geen evidente operatie.

  Sinds gisteravond, woensdagavond dus, zijn de deuren weer geopend en kunnen er opnieuw aangehouden verdachten worden ondergebracht in de Begijnenstraat. Er zijn intussen geen verdachten in vrijheid gesteld als gevolg van dit probleem.

  Wat u hebt aangehaald, mevrouw De Wit, klopt. Er zijn inderdaad afspraken gemaakt met de politie om sommigen – tijdelijk – langer dan voorzien in een politiecel onder te brengen. Dat gebeurde dus uitzonderlijk en dat moet zo blijven.

  De voorbije legislatuur hebben we, zoals u weet, de capaciteit fors verhoogd. We moeten die nog opdrijven voor onder meer de detentiehuizen. We hebben ook maatregelen getroffen om het plaatstekort aan te pakken.

  Mevrouw Dillen, u verwijst naar het penitentiaire verlof. We zijn een regering in lopende zaken. Ik neem dus geen nieuw beleid, maar pas het bestaande beleid toe. Sinds maart passen we de regeling voor het verlengde penitentiaire verlof (VPV) aan. Dat is een bestaande techniek. Het is de bedoeling dat de gedetineerde dat penitentiaire verlof gebruikt om zich voor te bereiden op het strafeinde. Dat verlof wordt geëvalueerd en kan worden ingetrokken, als de gedetineerde zich niet aan de regels houdt.

  Sophie De Wit:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord, al is het wel een beetje pappen en nathouden. Dankzij de inspanningen van het personeel zelf is er sinds gisteren opnieuw wat plaats, al zegt het personeel dat 630 het maximum is en dat daarna de deuren opnieuw onherroepelijk dichtgaan. Momenteel zitten er bij de onderzoeksrechter al 14 personen klaar. Een halve dag later zitten we dus al aan de helft. Dit is geen oplossing. U brengt niet alleen de veiligheid, maar ook het gerechtelijke en politionele werk in gevaar.

  Als we evolueren naar een land waar er eerst iemand buiten moet – die al gevaarlijk werd geacht – alvorens er weer iemand naar binnen kan, dan is het hek helemaal van de dam. Dan heeft het beleid gefaald. Dan hebben u en uw voorganger met heel veel loze beloftes een departement in volle crisis achtergelaten. Ik herhaal wat ik vorige week al heb gezegd: wat een puinhoop!

  Marijke Dillen:

  Mijnheer de minister, ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag of de regels nu versoepeld worden door de voorwaarde van eerst een gunstig penitentiair verlof te hebben doorlopen. Ik stel vast dat het in ons land blijkbaar veel gemakkelijker is om de gevangenis te verlaten dan erin te worden opgesloten. U zult dat nu opnieuw vergemakkelijken door die veranderingen in het penitentiaire verlof in het kader van de bestrijding van de overbevolking. Dat getuigt niet van respect voor de uitspraken van onze strafrechters. Dat getuigt niet van een krachtdadige of straffe justitie waar uw voorganger, en nu ook u, steeds de mond van vol had. Dat is niet de oplossing waar de burger op zit te wachten.

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Marijke Dillen als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Voorstel van verklaring tot herziening van artikel 110 van de Grondwet wat betreft het genaderecht (979/2)

  }

  Voorstel van verklaring tot herziening van artikel 110 van de Grondwet wat betreft het genaderecht (979/2)

  Bekijk dossier 979

• Voorstel: Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen teneinde de wijze van vorming van de regering van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en de wijze van aanstelling van de gewestelijke staatssecretarissen te herzien voor het geval dat er tussen de taalgroepen in het Parlement van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest geen overeenstemming kan worden bereikt (851/2)

  }

  Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen teneinde de wijze van vorming van de regering van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en de wijze van aanstelling van de gewestelijke staatssecretarissen te herzien voor het geval dat er tussen de taalgroepen in het Parlement van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest geen overeenstemming kan worden bereikt (851/2)

  Bekijk dossier 851

• Voorstel: Voorstel tot herziening van de Grondwet met het oog op de invoering van een nieuw stelsel van bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de deelstaten (I) (382/3)

  }

  Voorstel tot herziening van de Grondwet met het oog op de invoering van een nieuw stelsel van bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de deelstaten (I) (382/3)

  Bekijk dossier 382

• Voorstel: Voorstel tot herziening van de Grondwet met het oog op de invoering van een nieuw stelsel van bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de deelstaten (II) (383/2)

  }

  Voorstel tot herziening van de Grondwet met het oog op de invoering van een nieuw stelsel van bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de deelstaten (II) (383/2)

  Bekijk dossier 383

• Voorstel: Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen, teneinde asymmetrische bevoegdheidsoverdrachten aan de Gemeenschappen en de Gewesten mogelijk te maken (312/2)

  }

  Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen, teneinde asymmetrische bevoegdheidsoverdrachten aan de Gemeenschappen en de Gewesten mogelijk te maken (312/2)

  Bekijk dossier 312

Stemmingen

Recente stemmingen van Marijke Dillen in de plenaire vergadering.

Commissies

Marijke Dillen is lid van de volgende commissies.