Kamerlid Phaedra Van Keymolen (cd&v)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Phaedra Van Keymolen in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De werking van de noodcentrale 112

  Vraag: De noodcentrale 112

  Vraag: De wachttijd bij 112

  veiligheid, justitie en defensie

  De werking van de noodcentrale 112
  De noodcentrale 112
  De wachttijd bij 112
  Noodoproepen en hulpverlening via 112 summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)
  

  op 2 juli 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens de recente hittegolf en storm leidden overbelaste noodcentrales tot wachttijden van soms 10 minuten voor 112-oproepen, wat parlementsleden als “onaanvaardbaar” bestempelden, vooral in acute noodsituaties zoals hartaanvallen of blikseminslagen. Minister Quintin erkende de piekbelasting (tot 19.300 oproepen/dag, normaal ~6.000) maar benadrukte dat 76% binnen 60 seconden werd beantwoord en dat 10 minuten uitzonderlijk was; hij wees op lopende wervingscampagnes (16 nieuwe medewerkers in opleiding) en structurele plannen zoals een gescheiden werkingsmodel voor urgente (112) en niet-urgente (1733) oproepen, maar gaf toe dat acute tekorten blijven bestaan. Kritiekpunten waren de trage uitvoering van aanbevelingen uit het Witboek na de overstromingen van 2021 (Gatelier) en het ontbreken van concrete korte-termijnmaatregelen voor de aankomende hittegolf, ondanks beloftes over extra middelen en snellere rekrutering (Van Keymolen, Bertels). Bertels en Gatelier drongen aan op betere federale coördinatie en een structurele hervorming van de triage en noodnummers, terwijl de minister de verantwoordelijkheid deels bij lokale overheden legde en benadrukte dat samenwerking tussen alle bestuursniveaus cruciaal is voor toekomstige crisissen.

  Jan Bertels:

  Mijnheer de minister, in de afgelopen week werd heel Europa overspoeld door een hittegolf, ook ons land. In de Kempen ging de temperatuur tot 40 graden. Na de hitte kwam er code oranje voor een storm die over ons land raasde. Die storm had heel wat gevolgen, zoals onbewoonbare woningen door blikseminslagen, extra nood aan zorg voor bijvoorbeeld oudere mensen met uitdrogingsverschijnselen, evacuatie van festivalgangers.

  We wisten dat die hittegolf eraan kwam. We wisten dat er onweer zou komen. Gelet op de ervaringen uit het verleden konden we vermoeden dat er meer oproepen naar onze noodcentrales zouden komen. Toch stonden mensen vorig weekend op een bepaald, gelukkig uitzonderlijk, moment soms tien minuten in de wacht als ze 112 belden om noodhulp. Tien minuten is lang als de bliksem inslaat. Dat is lang als je bejaarde vader, een hartpatiënt, onwel geworden is door de hitte. Dat is lang als je kampvuur onder water staat.

  Net op zulke momenten rekenen mensen op een sterke overheid die hen helpt, die hen ondersteunt en die klaarstaat wanneer het echt nodig is. We zijn het erover eens, meen ik, op zulke momenten kan men gewoonweg niet wachten. Dan duurt elke seconde ellenlang.

  Mijnheer de minister, de zomervakantie is gestart. Volgende week, weten we nu al, zal de temperatuur opnieuw stijgen en dus heb ik, voor de bescherming van onze inwoners, onze patiënten, onze zorg en onze hulpverleners, de volgende vraag voor u. Kan de bemanning van de noodcentrales versterkt worden wanneer dat nodig is, zodat mensen die bellen om hulp, die ook meteen kunnen krijgen? Hoe kunnen we de capaciteit van onze noodcentrales optimaal krijgen?

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, de temperaturen piekten vorige week. Dat leidde ook tot een piek in de oproepen bij de noodcentrales. Jammer genoeg had dat ook tot gevolg dat mensen tijdens de hittegolf soms tot tien minuten moesten wachten voor hun oproep werd beantwoord. Dat is onaanvaardbaar, want wie de 112 belt, doet dat niet zomaar, maar belt voor iemand in acute nood. Dat zijn situaties waarin elke seconde telt en waarin tien minuten een eeuwigheid zijn.

  Met de nieuwe hittegolf die volgende week al in aantocht is, moeten we er alles aan doen om die wachttijden te vermijden. Met cd&v waarderen we het dat deze regering het probleem ernstig neemt. Ik verwijs naar het masterplan NCU. Er zijn extra middelen vrijgemaakt en er wordt sneller gerekruteerd. Dat zijn goede stappen. De realiteit toont echter aan dat dat vandaag nog niet volstaat. Zeker ook in mijn eigen provincie Oost-Vlaanderen blijft de situatie problematisch.

  U kondigde eerder aan te zullen laten onderzoeken of er een nieuw werkingsmodel moet komen, met een eengemaakte calltaking, een scheiding tussen echte noodoproepen en planbare interventies en een reductie van het aantal noodnummers. Uw collega, de minister van Volksgezondheid, heeft het voorstel geopperd om personeel in uitzonderlijke omstandigheden op te vorderen. Er liggen dus heel wat interessante ideeën op tafel. Er moeten echter ook concrete acties volgen, zodat onze burgers sneller kunnen worden geholpen.

  Mijnheer de minister, welke maatregelen neemt u op korte termijn om ervoor te zorgen dat mensen tijdens de volgende hittegolf niet meer zo lang moeten wachten? Wat is de stand van zaken van het nieuwe werkingsmodel voor de noodcentrales? Wanneer mogen we daarover meer duidelijkheid verwachten?

  Jean-François Gatelier:

  Monsieur le ministre, notre pays vient de traverser une vague de chaleur exceptionnelle. Cette situation a fortement sollicité les médecins généralistes, les services d'urgence, les hôpitaux, mais aussi la centrale d'urgence 112.

  Hier, en commission de la Santé, le ministre nous a communiqué un chiffre particulièrement préoccupant. Lors du dernier week-end de juin, en pleine canicule, il fallait, en moyenne, dix minutes pour obtenir un opérateur du 112, alors qu'en temps normal, ce délai est inférieur à une minute. Dix minutes d'attente lorsqu'une personne appelle pour un infarctus, un AVC, un accident grave ou un incendie, c'est tout simplement inacceptable! D'autant plus que cette vague de chaleur était annoncée depuis plusieurs jours.

  Cette situation rappelle, malheureusement, les conclusions du Livre blanc rédigé après les inondations de juillet 2021. Ce rapport identifiait déjà les centrales 112 comme l'un des maillons les plus fragiles de notre sécurité civile et recommandait un renforcement structurel des effectifs, afin de garantir une prise en charge rapide des appels d'urgence. Quatre ans plus, tard, force est de constater que ces recommandations ne semblent pas avoir produit les effets attendus.

  Monsieur le ministre, comment expliquez-vous que les effectifs des centrales 112 n'aient pas été renforcés de manière suffisante malgré ces recommandations? Quel est, aujourd'hui, le déficit réel de personnel dans les centrales d'urgence? Quelles mesures structurelles comptez-vous prendre pour y remédier, notamment sur le plan budgétaire?

  Enfin, nous ne sommes qu'au début de l'été. Si une nouvelle vague de chaleur survient dans les prochaines semaines, quelles mesures immédiates allez-vous prendre pour éviter que nos concitoyens ne doivent, à nouveau, attendre dix minutes avant qu'un opérateur du 112 ne puisse répondre à un appel d'urgence?

  Bernard Quintin:

  Dames en heren volksvertegenwoordigers, op 22 juni 2026 heeft de Risk Management Group van Volksgezondheid vastgesteld dat aan de voorwaarden was voldaan om het waarschuwingsniveau van het Nationaal Ozon- en Hitteplan te activeren. Overeenkomstig de bestaande procedures werd het Nationaal Crisiscentrum daarvan onmiddellijk op de hoogte gebracht door de FOD Volksgezondheid.

  Reeds de volgende ochtend organiseerde het Nationaal Crisiscentrum een eerste coördinatievergadering met alle betrokken federale en deelstatelijke partners, in het bijzonder met de diensten van de FOD Volksgezondheid. Het doel was om een duidelijk en gecoördineerd beeld van de situatie te verkrijgen.

  Die coördinatie werd de hele week voortgezet, zodat de situatie van uur tot uur nauwgezet kon worden opgevolgd en waar nodig snel kon worden bijgestuurd.

  Ces réunions n'ont pas conduit à l'identification de la nécessité de déclencher une phase fédérale. Les mesures nécessaires ont été prises, en effet, par les niveaux de pouvoir compétents, à savoir les bourgmestres et les gouverneurs de provinces. L'approche choisie était proportionnée, ciblée et conforme aux mécanismes existants, en fonction des réalités locales, qui étaient différentes partout dans le pays. Le Centre de crise national a très bien joué son rôle de sensibilisation et a diffusé largement une série de recommandations auprès de nos concitoyens, tout comme les différents départements de la Santé publique l'ont fait.

  Wat betreft uw vragen over de 112-noodcentrales, ik wil in de eerste plaats alle operatoren bedanken die zich de voorbije dagen hebben ingezet om onze burgers te helpen. Tijdens het voorbije weekend kregen de noodcentrales te maken met een uitzonderlijk hoog aantal oproepen. Op nationaal niveau ontvingen de 112-noodcentrales op vrijdag en zaterdag telkens ongeveer 12.000 oproepen. Op zondag liep dat aantal op tot bijna 19.300 oproepen, terwijl het gemiddelde rond 6.000 oproepen per dag ligt.

  Face à une telle quantité d'appels – il est question d'un pic d'environ 4 000 appels en 60 minutes – certains citoyens ont dû attendre plus longtemps que d'habitude.

  De manière globale, parce qu'il faut quand même remettre les chiffres en place, au cours de ce week-end et selon les chiffres m'ayant été communiqués, 47 % des appels ont été pris en charge endéans les 20 secondes et 76 % endéans les 60 secondes. Le temps d'attente moyen sur l'ensemble du week-end s'est élevé à 61 secondes.

  Les 10 minutes évoquées – je n'ai malheureusement pas eu l'occasion d'écouter mon collègue Vandenbroucke en commission –, certes trop longues, sont donc l'exception. Uitzonderlijk, zoals gezegd, je pense qu'il est non seulement faux, mais aussi dangereux de prétendre que le temps de prise en charge moyen des appels est de 10 minutes.

  Concernant la question du staffing de nos centrales d'appel, des campagnes de recrutement sont régulièrement menées et se poursuivront bien évidemment. Seize personnes ont été engagées et ont commencé leur formation. Ce nombre reste toutefois insuffisant, j'en conviens avec vous, mais je lance un appel solennel: si vous avez des solutions miracles pour recruter plus de personnes, je vous en prie. Cela fait des années que ce problème existe, et je le prends à bras-le-corps. Cependant, je n'ai pas d'imprimante 3D pour faire apparaître des calltakers .

  Des investissements sont également engagés dans le renforcement des technologies. Il s'agit d'un travail qui prend du temps. Ce sont des gens qui doivent être formés. En effet, le travail de calltaker ne s'improvise pas: il faut donc non seulement trouver des personnes qui puissent l'accomplir, mais il faut également prendre le temps de les former convenablement afin d'offrir le service nécessaire à la population.

  Concernant la question relative au numéro 1733, pour lequel j'ai pu lire qu'il y avait un délai de réponse supplémentaire, j'aimerais en profiter pour souligner la différence entre le numéro d'urgence, destiné à répondre aux urgences médicales – vous avez notamment évoqué les crises cardiaques –, et les numéros de non-urgence. Il me paraît quand même assez normal que, lors d'une période d'urgence pendant laquelle le nombre d'appels double, voire triple, la priorité soit réservée aux appels les plus urgents. Les numéros 1733 et 1722 sont actuellement pris en charge par les mêmes opérateurs que le 112.

  Je poursuis la réflexion avec mon collègue ministre de la Santé pour revoir le système 1733 afin qu'il soit intégralement pris en charge par le SPF Santé publique, de sorte que le 112 et les centrales d'urgence puissent se consacrer pleinement aux appels d'urgence, qu'ils concernent la police, les pompiers ou les services ambulanciers.

  Pour le reste, il est évident que nous devons nous préparer – ce que nous faisons avec toutes les autorités publiques – pour apporter aux inévitables futures canicules – proches ou lointaines – des réponses qui devront être collectives, de l'autorité fédérales aux entités fédérées, en passant par les autorités locales. Chacune et chacun devra assumer ses responsabilités. Je vous remercie de votre attention. Ik dank u voor uw aandacht.

  Jan Bertels:

  De coördinatie door het Nationaal Crisiscentrum, op basis van de vragen en aanbevelingen van de RMG, was er. De RMG zal vandaag ook aanbevelingen formuleren om de coördinatie in de toekomst te verbeteren. Er ligt ook al een vraag voor van de Federale Raad voor Dringende Geneeskundige Hulpverlening om sneller de alarmfases en de rampenfases af te kondigen, zodat de nationale overheid of de gouverneurs als dat nodig is mensen kunnen opvorderen.

  Mijnheer de minister, we moeten onze hulpverleners en zorgverleners de nodige middelen geven om hun werk goed te doen. Een goede triage van de hulp- en zorgvragen is daarbij essentieel. Die triage en de werking van 1733, waarnaar u in uw antwoord hebt verwezen, zijn al jaren namelijk niet optimaal, en dat is zacht uitgedrukt. Dat moet gewoon beter. We moeten daarvoor een structureel systeem uitwerken, zodat het geld dat van Volksgezondheid naar Binnenlandse Zaken gaat goed wordt besteed.

  Phaedra Van Keymolen:

  Dank u voor uw antwoord en ook voor uw engagement in dit dossier. Ik hoor dat u de problemen ernstig neemt en dat er inspanningen worden geleverd. Dat is goed.

  Ik wil nog één punt benadrukken. Voor de burger telt uiteindelijk maar één cijfer: hoe snel de telefoon wordt opgenomen wanneer er zich een crisis- of noodsituatie voordoet.

  Ik ben er, samen met u, absoluut van overtuigd, mijnheer de minister, dat de operatoren en de mensen die daar werken hun uiterste best hebben gedaan en op dat moment alles hebben gegeven. De zomer is echter nog lang. De volgende hitteperiode kondigt zich alweer aan. Ik reken er dan ook op dat de maatregelen er liefst nog voor die nieuwe piek komen. Cd&v zal u daarin alleszins steunen, want wie naar de noodcentrale belt, verdient geen wachtmuziekje, maar snelle hulp. Dank u wel.

  Jean-François Gatelier:

  Merci pour votre réponse, monsieur le ministre. Je suis moi-même bourgmestre et médecin, et sachez, comme vous l'avez dit, que les pouvoirs locaux, les bourgmestres et les gouverneurs ont pris en charge correctement cette canicule. En revanche, il est dommage que le message ne soit pas le même partout. C'est pour cette raison qu'une coordination fédérale me paraît fondamentale. Elle l'est d'autant plus que vous nous avez rassurés, puisque vos chiffres semblent loin de ceux qui m'ont été annoncés hier en commission de la Santé. Cela montre donc vraiment bien qu'au sein du gouvernement fédéral, vous n'avez déjà ni la même communication ni les mêmes chiffres. Ce constat renforce d'autant plus mon propos selon lequel cette coordination fédérale est essentielle. Il faut savoir qui gère finalement la boutique dans cette histoire. Merci, monsieur le ministre.

• Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: De stopzetting van de ontmanteling van de kerncentrales en de nucleaire strategie

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark

  Vraag: Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: De ENGIE-deal

  Het akkoord met ENGIE
  De stopzetting van de ontmanteling van de kerncentrales en de nucleaire strategie
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark
  Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  De ENGIE-deal
  Nucleaire strategie en akkoord met ENGIE summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 30 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om het principieel akkoord met ENGIE over de mogelijke overname van Belgische kerncentrales om ze langer open te houden, na jaren van ontmanteling en afhankelijkheid van buitenlandse energie. Bart De Wever (N-VA) en Mathieu Bihet (MR) benadrukken dat dit een strategische stap is voor energiezekerheid, lagere prijzen en minder afhankelijkheid, met stopzetting van afbraakwerken en onafhankelijke studies naar haalbaarheid, maar geen definitieve beslissing—kritiek komt van PTB (D’Amico), die vreest voor genationaliseerde verliezen en eist dat ENGIE de ontmantelingskosten draagt, terwijl Groen/links (o.a. Hedebouw) kernenergie afwijzen. Liberalen (Coenegrachts, Bombled) steunen de stap voorzien van strenge financiële voorwaarden en een plan B, terwijl Vlaams Belang (Pas) en Dedecker de vertraagde actie en hoge kosten door vorig beleid hekelen, maar de koerswijziging toejuichen. cd&v (Van Keymolen) en Les Engagés (Lejeune) zien het als historische kans voor soevereiniteit, mits transparantie en focus op nieuwe reactoren (SMR’s) en hernieuwbare energie. Kritische punten blijven de onderhandelingspositie tegenover ENGIE, de kostprijs voor de belastingbetaler en het ontbreken van concrete timing.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, collega’s, al van bij het begin van de regering-De Wever hebben we heel duidelijk aangegeven dat we in het energiebeleid een serieuze bocht wilde maken, waarbij we niet meer enkel inzetten op hernieuwbare energie, maar ook op kernenergie, omdat die leidt tot stabiele prijzen, meer bevoorradingszekerheid en minder afhankelijkheid van het buitenland. Dat is natuurlijk een enorm verschil met de antinucleaire visie bij sommigen, die ons al heel veel geld gekost heeft.

  In de vorige en huidige crisissen moeten we vaststellen dat afhankelijkheid een behoorlijke kostprijs heeft, die vandaag betaald wordt door onze gezinnen en onze bedrijven. Dan is het bijna wraakroepend dat de vorige regering nog heeft ingezet op nieuwe gascentrales om het gat dicht te rijden.

  Met het nieuws dat er een principieel akkoord gevonden is met ENGIE over het onderzoek naar de overdracht van de kerncentrales om er op die manier voor te zorgen dat de kerncentrales langer open kunnen blijven en dat de aan de gang zijnde afbraakwerken stopgezet worden, nemen we een belangrijke horde om onze energie opnieuw in eigen handen te nemen en daarmee aan de slag te kunnen gaan. ( Protest van de heer Hedebouw )

  We weten natuurlijk allemaal dat dat maar een eerste kleine stap is in de bijsturing van ons energiebeleid en dat er nog vele stappen moeten volgen. Hoe dan ook betonen wij met die stap nu de moed en het lef om het verschil te maken.

  Mijnheer de eerste minister, op welke manier gaan we hier in de toekomst mee om?

  Wat staat er juist in het akkoord? Kunt u dat nader toelichten?

  Welke stappen kunnen naar verwachting in de komende maanden gedaan worden om dichter bij ons doel te komen?

  Op welke manier zal de hele operatie ervoor zorgen dat we onze welvaart veiliger kunnen stellen?

  Marc Lejeune:

  Monsieur le président, monsieur le premier ministre, monsieur le ministre, reprendre la main sur nos activités nucléaires, reprendre notre avenir en main, reprendre finalement ce qu'on n'aurait jamais dû abandonner, c'est historique! Il y a des décennies où rien ne se passe, et il y a des semaines où des décennies se produisent!

  L'annonce de ce matin de la signature d'une lettre d'intention avec ENGIE marque un tournant historique pour notre pays. Nous pouvons enfin ramener le centre de décision de Paris à Bruxelles et rejoindre le clan des pays qui contrôlent leur énergie, leur autonomie et leur souveraineté. Le nucléaire doit être une composante importante de notre mix énergétique – vous savez que c'est essentiel pour Les Engagés –, une énergie abordable, décarbonée, qui renforce notre autonomie.

  Dès 2023, nous envisagions un rachat par l'État belge de nos centrales et, il y a encore deux semaines, je demandais d'arrêter le démantèlement de Tihange 1. Alors, vous comprenez que je me réjouis que Les Engagés aient été entendus. Cette décision apporte enfin un peu d'espoir, enfin un peu d'ambition, mais cette opération reste particulièrement complexe, nous le savons.

  La période à venir sera cruciale et rentrera dans les annales de l'histoire énergétique belge. Dès lors, monsieur le premier ministre, monsieur le ministre, pouvez-vous nous préciser les points suivants?

  Comment le gouvernement envisage-t-il et évalue-t-il la faisabilité technique et financière, notamment au regard des passifs liés au démantèlement? Savez-vous déjà vers quel mécanisme on se dirigerait pour retrouver le contrôle, et avec quels exploitants?

  Qu'est-ce qui a changé pour qu'on considère aujourd'hui que la relance est possible, alors qu'ENGIE nous affirmait toujours le contraire? Même si c'est un peu rapide, nous pouvons déjà y penser!

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de premier, mijnheer de minister, als liberaal ben ik van nature geen grote voorstander van nationalisaties, zoals u wel zult begrijpen, maar ik denk dat u in dit geval een logische, volgende stap zet. Nadat de vorige regering de levensduur van twee kerncentrales heeft verlengd, werken we nu verder met de onwillige partner die ENGIE Electrabel is en dan moet de volgende logische stap worden gezet. De kritieke infrastructuur moet worden beschermd en in België worden verankerd voor de economie, zodat de bevoorradingszekerheid gegarandeerd blijft en onze afhankelijkheid van het buitenland vermindert. Vandaag hebt u gezegd dat u principieel akkoord gaat met ENGIE Electrabel om onderhandelingen daarover op te starten.

  Natuurlijk, the devil is in the details , zeker bij dit soort onderhandelingen. We zijn dan ook benieuwd naar de kostprijs. Zal de overheid zelf kerncentrales uitbaten? Kunnen we dat wel? Beschikken we over de nodige expertise? Wat zal het effect zijn op de energiemarkt? Blijft het bij de twee centrales die vandaag open zijn of overweegt u om er meerdere te heropenen? Er blijft veel onduidelijk en er moet nog veel worden uitgeklaard.

  De vraag is dan ook, mijnheer de premier, mijnheer de minister: wat is de timing en wat zijn de volgende stappen? Tegen wanneer kunnen we onze economie en onze burgers de duidelijke en exacte zekerheid bieden dat kernenergie permanent in ons land wordt verankerd? Dank u wel.

  Roberto D'Amico:

  Messieurs les ministres, depuis le début, nous disons avec le PTB que nous avons besoin d’un secteur public de l’énergie pour garantir une énergie verte et bon marché. C’est une bonne chose d’avoir aujourd’hui un débat sur la propriété de ce secteur essentiel. Mais s’il s’agit uniquement de nationaliser les pertes et de transférer tous les risques vers le contribuable, nous ne sommes pas d’accord car, en réalité, nous avons déjà payé quatre fois ces centrales nucléaires.

  Premièrement, dans les années 80 et 90, elles ont été amorties sur le dos des consommateurs, puis vendues à ENGIE. Ensuite, ENGIE en a tiré 15 milliards de profits jusqu’en 2020. Nous avons aussi payé des milliards de surprofits pendant la précédente crise énergétique, en 2022 et en 2023. Enfin, avec l’ENGIE deal, après la crise, nous avons repris la facture des déchets nucléaires, tout en garantissant ces profits pour les deux réacteurs prolongés. Messieurs les ministres, nous n’allons quand même pas payer une cinquième fois pour ces centrales!

  Si nous nationalisons le nucléaire, cela doit se faire pour un euro symbolique. La facture du démantèlement doit rester chez ENGIE. Nous subventionnons quasiment tous les moyens de production dans le secteur. L’éolien offshore est subventionné. Les centrales à gaz existantes et les nouvelles sont subventionnées. Les panneaux photovoltaïques sont subventionnés. Les parcs à batteries sont subventionnés. Même la centrale hydroélectrique de Coo est subventionnée.

  Si nous subventionnons tout, reprenons l’ensemble du secteur pour que la population profite aussi des avantages et pas seulement des coûts.

  Messieurs les ministres, si vous voulez nationaliser le nucléaire, pourquoi ne nationalisez-vous pas l’ensemble du secteur énergétique en Belgique?

  Jean-Marie Dedecker:

  Beste groene verdwaasde collega’s, weet u, mijnheer de premier, sinds 1 april schijnt de zon en waait de wind voortdurend. Weet u hoeveel elektriciteit we sinds het begin van deze maand hebben moeten invoeren? Dat was 42 % van al onze elektriciteit, op 18 april zelfs 58 %. Waar hebben we die gekocht? In Frankrijk, want daar draaien nog altijd kerncentrales.

  Mijnheer Coenegrachts, ik hoor u graag bezig. Paars-groen heeft onze hele energiesector kapot gemaakt. Dat is begonnen toen uw praeses, de heer Verhofstadt, aan de macht was in 2003. U hebt de boel verkocht voor een appel en een ei. Electrabel is verkocht aan de Fransen. Er was nog een terugfluitmogelijkheid voor de bevoorrading in 2014, maar alle partijen hebben dat laten passeren. Iedereen heeft hier boter op het hoofd. In 2023 heb ik hier de grootste verdwazing meegemaakt in de 25 jaar die ik hier zit. Men heeft toen beslist om alle reactoren te sluiten. Gelukkig is er nadien nog een soort deus ex machina opgedoken en is beslist om nog twee kerncentrales open te houden.

  Vandaag staan we waar we staan. Destijds heeft het duo Tinne Van der Straeten, die men zou moeten opsluiten voor schuldig verzuim, en de heer De Croo, een wurgcontract getekend met ENGIE van 1.000 pagina’s dik. Elke stap die we vandaag zetten, moeten we betalen aan ENGIE. Ze hebben de zaak al afgekocht: alleen al het ontmantelen van de kerncentrales kost tussen 40 en 60 miljard euro. De Fransen hebben dat afgekocht voor 15 miljard euro. Waar vandaag Tihange 1 staat, moet een gascentrale komen. Groene jongens, een gascentrale stoot 41 keer meer CO ₂ uit dan een kerncentrale, die nul CO ₂ uitstoot. Ik hoop dat de nucleaire verdwazing in uw hoofd eindelijk is verdwenen en (…)

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de premier, mijnheer de minister, collega’s, nadat ons land jarenlang een knipperlichtrelatie met zijn kerncentrales is het tijd voor een volgende stap. Vanochtend werd het dan ook officieel: de Belgische Staat en ENGIE hebben zich verloofd en zullen nu verder onderhandelen over het huwelijkscontract.

  Het is een belangrijk contract, want het gaat over onze strategische autonomie. We zitten momenteel in de tweede energiecrisis in minder dan vier jaar tijd en er volgen ongetwijfeld nog crises. We moeten dus zorgen voor structurele oplossingen. Keer op keer blijkt hoe kwetsbaar we zijn. We moeten minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen en van Moskou, van Riyaad en van Washington. Dat kan alleen, als we onze energiebevoorrading in eigen handen nemen, door zelf te beslissen over de toekomst van onze kerncentrales en door een turbo te zetten op hernieuwbare energie. Dat is de beste garantie om onze gezinnen en onze bedrijven te beschermen tegen toekomstige energiecrisissen. Strategische onafhankelijkheid betekent ook dat we verder moeten inzetten op de volgende generatie reactoren, de SMR’s, waarvoor we hier in België, in de Kempen, de kennis in huis hebben.

  Mijnheer de premier, mijnheer de minister, het is goed dat we onze energie in eigen handen nemen en dat we onze mensen beschermen in tijden van crisis. Voor het huwelijksfeest kijken we echter best ook naar de factuur en naar de kleine lettertjes in het huwelijkscontract. Hoe snel weten we of het huwelijk plaats zal vinden of niet en tegen welke prijs?

  Christophe Bombled:

  Monsieur le premier ministre, monsieur le ministre de l'Énergie, je tiens tout d'abord à saluer la décision stratégique du gouvernement d'assumer dans un futur proche la propriété directe de l’ensemble des activités nucléaires d'ENGIE et d'Electrabel, couvrant les sept réacteurs, le personnel, les filiales et l'ensemble des actifs et passifs associés, y compris les obligations de démantèlement et de déclassement. Dans le même mouvement, on va interrompre les opérations de démantèlement qui empêcheraient le redémarrage des réacteurs.

  Cette orientation va clairement dans le sens d'un État stratège, soucieux de la sécurité d'approvisionnement, des objectifs climatiques, de la résilience industrielle et de la prospérité socio-économique à long terme de notre pays, ce que notre famille libérale a toujours défendu lorsqu'elle plaidait pour la prolongation du nucléaire et le développement de nouvelles capacités sur notre territoire.

  Pouvez-vous préciser au Parlement de quelle manière vous entendez garantir que cette transaction – dont la lettre d'attention encadre désormais des négociations exclusives – permettra de bâtir une activité nucléaire durable, financièrement viable et pleinement cohérente avec nos objectifs climatiques et industriels de long terme, tout en préservant l'équilibre financier global des partenaires privés, comme le prévoit le communiqué?

  Par ailleurs, pourriez-vous détailler comment la suspension convenue des travaux de démantèlement et de déclassement, décidée pour maintenir toutes les options ouvertes pour l'État belge, sera mise à profit concrètement pour sécuriser à la fois la continuité de production, la sûreté des installations et l'accompagnement des travailleurs concernés tout au long de ce processus?

  François De Smet:

  Messieurs les ministres, soyons honnêtes, cette lettre d’intention mérite d’être saluée. Elle le mérite d’abord parce qu’elle a pour effet immédiat d’arrêter le démantèlement des sites existants. Et surtout, la décision stratégique d’assumer la propriété directe des actifs nucléaires constitue un pas dans la bonne direction.

  Oui, il faut investir dans notre autonomie énergétique, pour la même raison qu’il faut investir dans notre défense. Ces deux enjeux sont comparables. D’abord, parce qu’il s’agit d’assurer davantage d’autonomie dans un environnement devenu plus hostile et incertain; ensuite, parce qu’il faut rattraper des dizaines d’années d’erreurs et d’inaction; enfin, en raison de l’ampleur gigantesque des enjeux financiers.

  En revanche, sur ce dernier point, le communiqué n’est pas tout à fait rassurant. Derrière cet accord de principe se cachent quelques zones d’ombre financières qui pourraient s’avérer vertigineuses pour le contribuable.

  D’abord, le texte précise que la transaction ne doit pas avoir "d’impact indu ni négatif ni positif sur la situation financière globale d’ENGIE". On a rarement vu dans une lettre d’intention une clause aussi péremptoire, d’autant qu’aucune précaution comparable relative à la situation financière de l’État belge – qui, comme chacun le sait, se porte très bien – n’apparaît dans le texte. Cela ressemble donc furieusement à un chèque en blanc.

  Ensuite, nous avons la question du coût de la remise aux normes. ENGIE affirmait encore récemment que le redémarrage de réacteurs comme Tihange 1 nécessiterait des travaux gigantesques pour répondre aux normes de sécurité.

  Enfin, comme tout le monde l'a lu dans votre communiqué, cette lettre d'intention ne constitue pas un engagement ferme. Dès-lors, avez-vous un plan B si jamais, à l’automne prochain, cela ne fonctionne pas?

  Je pense qu'il faut investir dans notre autonomie énergétique. Il y a, pour un État, bien davantage de cohérence à être propriétaire d’outils de production énergétique que de banques, par exemple. Cependant, il est essentiel que ce gouvernement nous indique ce que cette acquisition représentera pour le contribuable et la manière dont elle sera financée. À ce stade, nous n’en avons aucune idée. Et j’espère que vous, au moins, vous en avez une.

  Oskar Seuntjens:

  Op de vooravond van 1 mei mogen wij lezen dat de regering energie opnieuw wil nationaliseren.

  Als socialisten kunnen wij, in tegenstelling tot andere partijen, natuurlijk onmogelijk tegen een overheid zijn die haar verantwoordelijkheid wil nemen. Ik las dat Groen vanochtend opnieuw in een kramp schoot omdat het over kernenergie ging.

  De waarheid is echter dat wij vandaag geen ruimte hebben voor taboes. De realiteit is wat ze vandaag is. Wij zijn vandaag veel te afhankelijk van anderen en van onbetrouwbare partners als het over onze energie gaat.

  De oplossing daarvoor is behoorlijk eenvoudig. Wij moeten onze energie opnieuw in eigen handen krijgen. Vandaag zien we de prijzen immers door het dak gaan en is de onzekerheid bij gezinnen, alleenstaanden en bedrijven veel te groot.

  Het is dus goed dat wordt gesproken tussen de overheid en ENGIE om een deal te sluiten, maar die deal moet natuurlijk wel onder voorwaarden worden gesloten. De deal moet ervoor zorgen dat onze energiezekerheid toeneemt, dat de duurzaamheid van onze energie verbetert en dat energie opnieuw betaalbaar wordt.

  Het kan niet zijn dat het een deal wordt waarbij de winsten worden geprivatiseerd, maar de risico’s genationaliseerd.

  Heren ministers, kunt u uitleg geven over de onderhandelingen tussen ENGIE en de overheid?

  Barbara Pas:

  Na de sale-and-lease-backconstructie van Guy Verhofstadt hebben we nu de allicht even dure sale-and-buy-backconstructie. Het Vlaams Belang werd jarenlang als linkse partij weggezet omdat we strategische sectoren zoals energie willen nationaliseren. Dat is exact wat u vandaag gaat doen. Ik hoor nu iedereen zeggen hoe belangrijk het is om energie in eigen handen te houden. Aan alle partijen die daar vandaag enthousiast over zijn, wij hebben dat altijd al gezegd. Het is wel bijzonder jammer dat u eerst twee energiecrisissen nodig hebt gehad om het gezond verstand te laten werken.

  Waarom nu pas? Er is trouwens nog geen echt akkoord, het is een intentieverklaring zonder verplichting om tot een transactie te komen. De vraag is wat er zal gebeuren met de ontmanteling van die vijf centrales, die ondertussen al is ingezet. Die afbraak herstellen kost misschien wel miljarden en het zal ook jaren duren voor die opnieuw operationeel zullen zijn. De factuur van die ellenlange besluiteloosheid mag niet naar de belastingbetaler gaan. Net zoals bij de vorige onderhandelingen zit u echter in de zwakste onderhandelingspositie. U hebt nood aan capaciteit, terwijl ENGIE in een zetel zit.

  Die ontmantelingsactiviteiten van ENGIE worden eindelijk stopgezet. De vraag is of u ook die ontmantelingskosten zult overnemen. ENGIE heeft al die jaren de exploitatiewinsten gehad, het moet dan ook opdraaien voor de afbraakfactuur.

  Dat bestaande capaciteit wordt opengehouden, is een goede zaak. Mijn vraag is echter wanneer u werk gaat maken van nieuwe capaciteit. Minister Bihet heeft deze legislatuur nog helemaal niets gedaan. Eigenlijk had u dat onder de Zweedse regering al kunnen doen. Het is meer dan dringend nodig.

  Voorzitter:

  Dan is het woord aan de jarige collega Van Lysebettens. (Applaus)

  Net als collega Frank gisteren mag ook u uw verjaardag te midden van vele vrienden vieren!

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega’s, heren ministers, het is vandaag mijn verjaardag, maar vanochtend dacht ik dat het de verjaardag van ENGIE was. De regering geeft ENGIE immers een groot cadeau. Niet ENGIE, maar de Belgische Staat zal opdraaien voor de dure sanering van oude kerncentrales, voor de dure renovatie van Tihange 3 en Doel 4 en voor de wensdromen om ook nog andere centrales op te lappen.

  De vorige regering onderhandelde nog dat ENGIE zou moeten opdraaien voor de ontmanteling van die oude reactoren, een kost van meer dan 10 miljard euro. Het is duidelijk dat de deal van Bart De Wever een goede deal is voor ENGIE, maar is het ook een goede deal voor de Belgische Staat? De kosten die ENGIE vermijdt, zullen uiteindelijk hoe dan ook moeten worden betaald. Bij een nationalisatie is het de belastingbetaler die ervoor betaalt, wij allemaal, u, iedereen hier. Zo ver zijn we nog niet. België heeft alleen een optie genomen om alle kerncentrales over te nemen. Die piste wordt nu verder onderzocht.

  Heren ministers, wat kost deze optie vandaag al aan de Belgische Staat? Ik lees in de krant dat de Belgische Staat tijdens de duur van de optie een vergoeding aan ENGIE betaalt als compensatie voor de kosten die het bedrijf ondertussen al maakt. Hoeveel bedraagt die vergoeding? Klopt het dat alle kerncentrales in de optie zitten, inclusief de scheurtjescentrales? Er wordt nu een grondig onderzoek gedaan naar de boeken van ENGIE. Wie zal dat doen? Wie bouwt de businesscase voor een eventuele overname en hoe gebeurt dat?

  Voorzitter:

  Dat zijn veel vragen, mijnheer de eerste minister. U hebt vijf minuten om daarop te reageren.

  Bart De Wever:

  Geachte Kamerleden, het zal onmogelijk zijn om in vijf minuten spreektijd op alle vragen te antwoorden, maar dit zal ook wel niet het laatste debat daarover zijn.

  Gisteren heb ik met mijn vriend, strijdmakker, kameraad Mathieu, de minister voor Energie, een letter of intent ondertekend tussen de federale overheid en ENGIE, met als doel een volledige overname van het nucleaire park door de overheid. Die intentieverklaring heeft op dit moment niet meer dan twee reële gevolgen, ten eerste, alle ontmantelingsactiviteiten worden gestopt en, ten tweede, we zullen een grondig en onafhankelijk studiewerk opstarten dat ons als overheid objectieve informatie zal verschaffen over de staat van de kernreactoren in ons land.

  Dat laatste is belangrijk, want tot voor kort waren we daarvoor grotendeels afhankelijk van de uitbater. De uitbater had sinds de jammerlijke wet op de kernuitstap een businessmodel gebouwd met het oogpunt van een nucleaire exit. De uitbater wenst niet terug te komen op dat businessmodel, wat begrijpelijk is gezien de onzekerheid over de toekomst van kernenergie die in dit land twee decennia heel bewust vanuit sommige groepen werd gezaaid.

  Die afhankelijkheid voor informatie van de uitbater leidde in het verleden tot foutieve inschattingen vanwege de voorgaande regeringen. Kerncentrales werden zelfs weggezet als lijken die niet meer gereanimeerd konden worden, zelfs de centrales waarvan men daarna de openingsduur heeft verlengd.

  Bovendien heeft ons dat in een bijzonder nadelige positie gebracht wat betreft de uitvoering van de regeringsstrategie om volop in te zetten op kernenergie. Er was inderdaad een deal van bijna 1.000 bladzijden, maar dat heeft ons niet geholpen.

  Met de schrapping van de wet op de kernuitstap heeft dit Parlement een eerste belangrijke stap gezet in de broodnodige mentaliteitsshift die ons land nu doormaakt inzake kernenergie.

  Cette déclaration d'intention marque désormais une nouvelle phase. Pour l'instant, le gouvernement ne s'engage encore à rien. Cette première phase se limite à arrêter toutes les activités de démantèlement et à lancer les études nécessaires. Celles-ci ont pour but d'examiner l'état des réacteurs et ce qu'il est encore possible d'en faire, d'évaluer le coût d'une remise en service en essayant de voir combien de temps cela prendrait. Cela concerne uniquement l'aspect technique. Pour le reste, nous analysons également ce que représenterait une éventuelle reprise sur le plan financier et juridique. Il y a donc beaucoup de travail en perspective.

  L'accord conclu hier nous permet d'ouvrir une nouvelle ère. C'est pourquoi ce projet se nomme "Aurora". Si les études se montrent positives, une estimation du parc nucléaire suivra, en tenant compte de tous les risques et des coûts prévisibles. Une grande partie des coûts attendus est déjà couverte par le fonds Hedera pour le stockage des déchets et par le fonds Synatom pour un éventuel démantèlement. Un montant de quelque 25 milliards d'euros est déjà réservé à cette fin. Les éventuels coûts supplémentaires seront identifiés par les études à venir et intégrés ensuite dans l'accord final.

  Cette reprise ne doit donc pas nécessairement constituer une charge structurelle pour le budget, certainement pas si l'on tient également compte des coûts de la dépendance énergétique. Il s'agit d'un investissement qui rapportera. En cas d'accord définitif, après des décennies dans le giron français, nous reprendrons nous-mêmes le contrôle de nos centrales nucléaires et pourrons décider de leur avenir. À terme, nous pouvons éventuellement envisager une collaboration avec d'autres partenaires.

  By the way, degenen die nu spreken over nationalisering – sommigen juichend, anderen smalend – moeten beseffen dat onze kerncentrales de facto al genationaliseerd zijn, maar dan door Frankrijk en niet door ons. Ik heb dat altijd een bijzonder dwaas idee gevonden. Ik heb als student nog betoogd tegen de verkoop van Tractebel en daarna Electrabel, maar Verhofstadt deed maar voort.

  In tijden waarin we de geopolitieke context steeds meer lijken te moeten ondergaan, met alle gevolgen van dien voor onze energiebevoorrading en de prijzen, kan een herwinning van de controle over onze stroommix strategisch uiteraard een belangrijk houvast bieden. Daar gaan wij voor. Wij willen immers een zekere, betaalbare en duurzame energievoorziening, waarvoor we zo weinig mogelijk afhankelijk zijn van anderen. Ik dank u.

  Mathieu Bihet:

  Monsieur le président, chers collègues, aujourd'hui, la Belgique pose un acte fort; un acte par lequel notre pays décide de reprendre en main son avenir énergétique pour garantir sa sécurité d’approvisionnement.

  Pendant trop longtemps, nous avons hésité. Trop longtemps, nous avons été dépendants. Alors que les repères géopolitiques se redessinent profondément, cela n’est plus tenable. L’énergie est une question de puissance. L’énergie est une question de sécurité. Mais l’énergie est aussi une question de prospérité.

  Aujourd'hui, la Belgique a décidé de ne plus être spectatrice. En engageant cette démarche, nous faisons le choix ambitieux de la maîtrise, de la responsabilité, mais surtout – et c’est ce qui manquait – d’une vision à long terme.

  Il y a moins d’un an, ce Parlement adoptait la loi qui ouvrait le champ des possibles. L’ouverture des négociations officielles avec ENGIE est possible parce que vous avez permis cette voie.

  Aujourd'hui, nous actons une étape importante: la suspension des activités de démantèlement. Elle vise à préserver toutes les options, à protéger la valeur de nos actifs et à donner à la Belgique le temps et les moyens de décider en pleine connaissance de cause.

  Pour faire du nucléaire en Belgique, nous devons disposer des outils, des compétences et de l’expertise.

  Wij hebben een keuze gemaakt, een keuze voor onze toekomst in kernenergie. We doen dat niet voor onszelf of uit electorale overwegingen. De wet op de kernenergie werd met een heel erg ruime meerderheid goedgekeurd. Ons beleid voeren wij over partijgrenzen heen, over taalgrenzen heen en over politieke grenzen heen. Ons handelen staat in het teken van het algemeen belang en heeft tot doel de welvaart van ons land te versterken, zowel in het noorden als in het zuiden.

  Mon équipe et celle du premier ministre, que je remercie chaleureusement ici, ont travaillé et travailleront encore sans relâche.

  Chers collègues, nous ouvrons le champ des possibles. Nous voulons une Belgique qui produit davantage d'électricité qu'elle n'en dépend. Nous voulons une production massive d'énergie décarbonée.

  Ik wil echter duidelijk zijn: de intentieverklaring is een eerste stap, het begin van een traject dat we voor vele maanden aangaan. De gesprekken zullen veeleisend zijn en er zal een grondige analyse gemaakt worden. Er zal geen definitieve beslissing worden genomen zonder stevige garanties.

  Une chose est certaine, aujourd'hui le cap est fixé: une Belgique capable de soutenir son industrie avec une énergie compétitive; une Belgique qui atteint ses objectifs climatiques sans sacrifier sa prospérité; une Belgique qui croit en son savoir-faire, en ses ingénieurs, en son excellence scientifique et technologique. Et ce choix est un choix de confiance dans notre capacité à maîtriser des technologies complexes, de confiance dans notre industrie, de confiance dans nos talents et, surtout, de confiance dans notre avenir.

  Et à ceux qui doutaient encore de la place du nucléaire dans notre pays, je le dis sans détour: le débat appartient désormais au passé, le temps est aujourd'hui à l'action. La Belgique ne subira plus son avenir énergétique. À partir d'aujourd'hui, elle le construit.

  Bert Wollants:

  Dank u wel, mijnheer de eerste minister. Dank u wel, mijnheer de minister. Wat ik hier in de zaal gehoord heb, leert mij dat er een zeer ruim draagvlak is om kernenergie in onze energiemix op te nemen.

  Wij zullen alsmaar vaker kernenergie gebruiken; we hebben die energie nodig om onze welvaart veilig te stellen, onze industrie aan te drijven en onze gezinnen met stroom te bevoorraden. Dat wil zeggen dat we het traject moeten starten.

  Vandaag starten we een traject dat inderdaad niet makkelijk zal zijn, want onze voorgangers hebben het ons niet makkelijk gemaakt. Met dat traject kijken we naar de toekomst. We hadden dat al jaren geleden moeten opstarten, maar we kunnen niet terug in de tijd. We moeten vooruit. We moeten inderdaad die stap doen.

  Voor iedereen hier, op één partij na, is het orderwoord dat we vooruit moeten en dat kernenergie een deel is van onze energiemix. Laten we daar met zijn allen achterstaan en de regering vooruit stuwen in haar betrachting onze energie veilig te maken voor de toekomst.

  Marc Lejeune:

  Merci monsieur le ministre et monsieur le premier ministre. Dans le nucléaire, il faut déclencher, et surtout maîtriser, une réaction en chaîne. Aujourd'hui, nous pouvons maîtriser notre avenir. Nous avons dans le passé délégué notre souveraineté à une multinationale au sein de laquelle on ne maîtrisait plus rien. Aujourd'hui, nous corrigeons cette erreur.

  Cela demande du courage et de l'audace. Mais nous avons, dans notre pays, une histoire forte et des compétences évidentes dans ces matières nucléaires. Aujourd'hui, nous reprenons véritablement notre avenir en main. Cette reprise de nos installations nucléaires entraîne effectivement de grandes responsabilités, mais c'est le propre d'un gouvernement qui prend ses responsabilités et qui s'assume. Nous lui souhaitons plein succès.

  Steven Coenegrachts:

  Dank u voor de antwoorden, mijnheer de premier, mijnheer de minister. We staan vandaag inderdaad aan het begin van een lang, maar ook zeer onzeker traject. We zijn niet zeker van de uitkomst. We weten niet waar het zal eindigen. We weten niet of het überhaupt mogelijk zal zijn om met ENGIE tot een akkoord te komen.

  Ik wil u daarbij alle succes wensen, maar ik vraag u toch ook om over een plan B na te denken. Wat als het niet lukt? Wat als men niet slaagt? Als we er allemaal van uitgaan dat alles al beklonken is, zit ENGIE pas echt in een zetel. U moet op elk moment neen durven te zeggen, omdat het onder de voorgestelde voorwaarden niet kan. Blijf dus voorzichtig en sluit die deal onder de juiste voorwaarden. We zullen dat de volgende weken zeker samen opvolgen.

  Roberto D'Amico:

  Monsieur le ministre, vous reconnaissez officiellement que laisser les secteurs de l'énergie au privé était une erreur. C'est déjà une victoire en soit. Aujourd'hui, voir des libéraux reconnaître que laisser l'énergie au privé est une erreur, c'est un beau cadeau!

  Le secteur de l'énergie est crucial pour les gens, pour l'industrie et pour le climat. On ne peut pas laisser un secteur aussi important au privé. Ce que vous proposez aujourd'hui, ce n'est pas de reprendre le contrôle sur le secteur pour assurer des prix bas et des investissements pour la transition, mais de nationaliser les pertes et les risques, en privatisant les profits. Je vous le redis pour la cinquième fois, ce sont encore les travailleurs qui vont payer. Nous ne sommes pas d'accord avec ça.

  Jean-Marie Dedecker:

  Premier, na 25 jaar energiebeleid van paars-groen zitten we momenteel met de grootste CO 2 -uitstoot en de duurste energie. Later op de agenda volgen vragen over de verhuizing van de petrochemie. Voor onze gas betalen we vier keer de prijs die de rest van Europa betaalt wegens het hier gevoerde beleid.

  Daarom feliciteer ik u, echt waar, met de beslissing om eindelijk opnieuw de overstap te maken naar kernenergie. We hebben de kennis. Laat u niet in de zak zetten door de Fransen. We hebben de kennis. Haal die 450 ingenieurs die nu in Gravelines werken, in Duinkerke, en die vroeger in Doel zaten, terug. Zij kunnen het. Oude kerncentrales die stil lagen, zijn al opnieuw opgestart. Ga maar eens kijken naar Three Mile Island in Amerika. Laat u dus niet in de zak zetten. Ik weet dat het kwaad kersen eten is met de Fransen, aangezien zij, dankzij iedereen die hier voor mij zit, dat contract hebben afgesloten dat ontzettend nefast is voor ons. Ik wens u veel succes.

  Phaedra Van Keymolen:

  Heren ministers, met cd&v zeggen we vandaag ja. Een ja-woord is echter geen blanco cheque. We verwachten een deal die strategisch sterk en transparant is, want het huwelijk moet ook op lange termijn standhouden. Dat is althans de bedoeling. Maak dus werk van dat akkoord. Ga voor de bijkomende verlengde openingsduur van de jongste centrales. Maak ook werk van die nieuwe generatie reactoren en zet de turbo op hernieuwbare energie in het kader van onze energiemix en onze strategische onafhankelijkheid. Hoe sneller we onafhankelijk worden, hoe beter.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le premier ministre, monsieur le ministre de l’Énergie, le groupe MR salue cette étape décisive. En effet, l’État fait le choix de la responsabilité. Oui, le choix de la responsabilité, avec un double objectif à long terme: la sécurité d’approvisionnement et la compétitivité de notre économie.

  Nous concrétisons ainsi la vision que nous défendons depuis des années. Quelle est-elle? Eh bien! c’est celle d’un État stratège, qui sécurise une énergie bas carbone, fiable et maitrisée, au service des ménages, des entreprises et du climat.

  François De Smet:

  Merci pour vos réponses.

  Je tiens à relever trois choses. Tout d'abord, vous avez parlé d’une étude approfondie de l’outil à réaliser par des experts indépendants. Je serais assez intéressé de savoir de qui il s’agit. Ce serait précieux.

  Ensuite, j’entends l’idée que cela n’aboutira pas nécessairement à une charge en plus pour l’État belge, vu les provisions existantes. Ce serait la moindre des choses, puisque ces réacteurs ont effectivement déjà été amortis plusieurs fois .

  Enfin, je suis heureux, monsieur Bihet, que le MR conçoive désormais qu’il est possible de gérer publiquement avec efficacité. Petite devinette. Qui a dit: "L’État est le plus mauvais actionnaire du monde"? C'était M. Bouchez au sujet de Proximus. Je vous remercie pour ce virage prometteur.

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, het is goed dat de verschillende pistes worden bekeken. Dat de politiek het niet bij woorden houdt maar ook concrete acties onderneemt, is nog beter. De federale regering gaat nu onderhandelen met ENGIE. De Vlaamse regering heeft een belangrijk akkoord afgesloten over Ventilus, wat nodig is om de elektriciteit van zee aan land te brengen. Natuurlijk moeten we ook verder bouwen aan de Prinses Elisabethzone, de windmolens op zee, zodat we onze burgers en bedrijven kunnen blijven verzekeren dat er ook in de toekomst zekere, duurzame en betaalbare energie zal zijn in dit land.

  Barbara Pas:

  Eindelijk deelt men het standpunt van het Vlaams Belang dat kernenergie de beste garantie is voor duurzame, betrouwbare en betaalbare energie.

  Aan iedereen die hier vandaag zo blij is dat er eindelijk iets gebeurt wat eigenlijk 10 jaar geleden al had moeten gebeuren, het is door uw wanbeleid dat dit vandaag veel meer zal kosten aan de belastingbetaler. Die onnodige afbraak herstellen kost geld. U moet dat trouwens niet op de vorige regering steken, onder Vivaldi was het kalf allang verdronken. De laatste kans om die kernuitstap terug te draaien was onder de Zweedse regering. Toen vond de N-VA dat echter geen breekpunt waard.

  Energie in eigen handen houden is een goede zaak, maar het zou nog beter en duurzamer zijn als u dringend werk maakt van nieuwe, moderne Vlaamse kerncentrales. Ik zou daar aan de overkant ook eens werk van maken, premier.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega's, ik kan het eigenlijk niet beter zeggen dan minister Bihet: c’est une choix de confiance, vertrouwen dat we deze keer met ENGIE wel een deal kunnen sluiten die goed is voor de begroting, vertrouwen dat de MR-ministers, zoals Bihet en Marghem, deze keer wel extra capaciteit zullen ontwikkelen, vertrouwen dat de overheid kerncentrales kan uitbaten waarvan de privé zegt dat ze niet meer te redden zijn. Collega's, ondertussen krijg ik op mijn eenvoudigste vragen geen antwoord. Hoeveel kost deze tijdelijke deal? Wie zal die onafhankelijke studies doen? Op welke businesscase baseert men zich? Daarover blijft het stil. Dat geeft mij alvast vertrouwen in één ding, het zal ons allemaal heel veel geld kosten. Ondertussen zullen de partijen van de meerderheid de besparingen nog wat verder aandraaien, zodat het de burger zal zijn die hier dubbel voor zal betalen. Als het van ons afhangt, zal dat niet gebeuren.

• Vraag: De energiecrisis en kernenergie

  Vraag: De energiestrategie

  Vraag: Kernenergie en de energieprijzen

  Vraag: De energiecrisis en de economische crisis

  Vraag: De energiecrisis

  Vraag: De exploderende energieprijzen

  klimaat, energie en landbouw

  De energiecrisis en kernenergie
  De energiestrategie
  Kernenergie en de energieprijzen
  De energiecrisis en de economische crisis
  De energiecrisis
  De exploderende energieprijzen
  De energiecrisis, kernenergie en economische impact van hoge energieprijzen summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 26 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens een verhitte discussie over de energiecrisis bekritiseerden oppositiepartijen de regering omdat ze onvoldoende actie onderneemt tegen de exploderende energieprijzen, die door geopolitieke conflicten (o.a. oorlogen in het Midden-Oosten) en afhankelijkheid van buitenlands gas worden verergerd, terwijl de minister wijst op een taskforce en beperkte maatregelen zoals het afremmen van brandstofprijzen via de K-factor en een omgekeerd cliquetsysteem voor accijnzen. Kernenergie stond centraal als oplossing voor strategische onafhankelijkheid, waarbij de minister aankondigde de nucleaire capaciteit (inclusief levensduurverlenging van Doel 4/Tihange 3 en nieuwe SMR’s) te willen herlanceren als antwoord op eerdere "dogmatische" sluitingen onder druk van groene partijen, die nu zelf kritiek uitoefenen op het gebrek aan kernenergie. Critici zoals Frédéric Daerden (PS) en Annik Van den Bosch (VB) beschuldigen de regering van passiviteit, eisen prijsplafonds, oorlogswinstbelastingen op energiegiganten en snelle verlaging van accijnzen, terwijl Bert Wollants (N-VA) en Christophe Bombled (MR) de minister steunen in zijn nucleaire plannen maar dringen op concrete stappen. De oppositie noemt de huidige aanpak "te laat en onvoldoende", terwijlen de minister de schuld legt bij eerdere politieke keuzes die België gasafhankelijk maakten.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, de energiecrisis slaat hard toe en dan kan men zich afvragen of we niet meer kunnen doen met koolstofarme, onafhankelijke en weerbare stroomproductie met een stabiele prijs, die niet gesteund en gekreund wordt door hogere gasprijzen, waarmee we ons kunnen verwarmen, transport kunnen organiseren en voor industriële productie kunnen zorgen.

  Dat is precies wat de kerncentrales doen of hadden moeten doen. Vorig jaar zijn er heel veel gesloten onder invloed van onzinnige groene dogma's, die naar voren werden geschoven door mensen die vandaag zeggen hoe erg die hoge energieprijzen wel zijn, maar die destijds wel pleitten voor de bouw van nieuwe gascentrales. Dan is het niet verwonderlijk dat de industrie, die vandaag door de enorme prijsstijgingen in nog zwaarder weer terechtkomt, aan de alarmbel trekt en zegt dat er absoluut meer mogelijk moet zijn op het vlak van kernenergie.

  Misschien is alle hoop nog niet verloren en kunnen we daarop in de toekomst net meer inzetten en ervoor zorgen dat onze energiebevoorrading onafhankelijker en weerbaarder wordt en dat we beter bestand zijn tegen wat bepaalde wereldmachten doen met onze energiefacturen.

  Mijnheer de minister, u bent zelf het engagement aangegaan om na te gaan wat er mogelijk was op het vlak van extra kernenergie in onze energiemix. Nu de nood hoog aan het worden is, is de tijd misschien rijp om daar een serieuze tand bij te steken. Ik heb de volgende, heel eenvoudige vragen. Waar staat u daarmee vandaag? Wat zult u ondernemen om ervoor te zorgen dat onze energiebevoorrading weerbaarder wordt?

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, Febeliec, la fédération qui regroupe les grands consommateurs industriels d'énergie en Belgique, plaide pour que le gouvernement recoure à des leviers juridiques afin de maintenir opérationnels un maximum de réacteurs nucléaires. Selon elle, l' É tat pourrait, en cas de nécessité, invoquer l'article 4 bis de la loi sur l'électricité pour geler la fermeture d'installations nucléaires, si la sécurité d'approvisionnement est menacée. Ce mécanisme, déjà appliqué aux centrales à gaz, permettrait à la Belgique de préserver sa stabilité énergétique et de limiter la hausse des prix de l'électricité dans un contexte où nos entreprises subissent de plein fouet la concurrence de pays à énergies moins chères et davantage disponibles. Du reste, Febeliec estime que le redémarrage de réacteurs arrêtés pourrait réduire le prix du mégawattheure de 10 à 20 euros, alors qu'il avoisine actuellement les 100 euros sur le marché de gros belge.

  Nous avons toujours défendu une approche rationnelle, fondée sur la souveraineté énergétique, la réduction du coût de l'électricité et le maintien d'un mix bas carbone équilibré. Comme l'a rappelé le président du Mouvement Réformateur, c'est à l' É tat de décider de son avenir énergétique, et pas à ENGIE. Dans cette optique, le gouvernement a affirmé vouloir étudier toutes les options, y compris une prolongation plus étendue de Doel 4 et Tihange 3.

  Dès lors, monsieur le ministre, le gouvernement envisage-t-il d'activer l'article 4 bis de la loi sur l'électricité, modifiée par la loi du 17 mai 2025, s'il se vérifie que la sécurité d'approvisionnement est en danger et qu'il convient dès lors de s'opposer à l'arrêt d'une installation nucléaire? Par ailleurs, pourriez-vous nous expliquer votre stratégie énergétique?

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, we zijn voor onze energiebevoorrading te afhankelijk van de rest van de wereld. In 2022 besliste Moskou over onze energiefactuur, vandaag ligt die beslissing in het Midden-Oosten. Als Poetin en Trump beslissen om ergens een oorlog te voeren, zijn wij daarvan de dupe. Onze mensen voelen dat meteen aan hun energiefactuur. Wanneer zeggen we: tot hier en niet verder?

  Het is duidelijk dat we zelf onze boontjes moeten doppen. Dat kan alleen met een goede energiemix, want dat is de sleutel tot die belangrijke strategische onafhankelijkheid.

  U bent zelf een grote voorstander van meer kernenergie. Waarop wachten we eigenlijk, mijnheer de minister? ENGIE zet de deur op een kier voor de levensduurverlenging van Doel 4 en Tihange 3 na 2035. Cd&v vraagt dan ook om die deur nu open te trappen. Ga effectief voor die levensduurverlenging met nog eens tien jaar. We vragen ons ook af wat uw plannen zijn met de andere centrales.

  We moeten ook inzetten op nieuwe technologie, specifiek de ontwikkeling van SMR’s. Die expertise hebben we in België, meer bepaald in de Kempen. Uiteraard moeten we ook werk maken van hernieuwbare energie, zonne-energie en windenergie uit eigen land, want die kan niemand ons afpakken. Vandaag zien we echter dat de herlancering van de tender voor het Prinses Elisabetheiland uitblijft. Elke vertraging maakt ons meer afhankelijk van buitenlandse energie en stelt ons bloot aan nieuwe crisissen.

  Mijnheer de minister, u sprak zelf over energiesoevereiniteit. Hoever staat het met die energiesoevereiniteit? Hoever staat het met onze strategische onafhankelijkheid?

  Frédéric Daerden:

  Monsieur le ministre, votre vice-premier vous laisse fort seul. Le refus de M. Clarinval de venir répondre en séance plénière est révélateur. Quand les prix flambent, le ministre de l’Économie est absent. Quand les prix à la pompe montent, le ministre est absent. Quand les factures d’énergie explosent, le ministre est absent. Quand les coûts dans la construction s’envolent, le ministre est absent.

  Que dit-il aux boulangers qui voient leur facture doubler, aux PME qui ne savent plus comment payer et aux travailleurs qui doivent payer plus pour aller travailler? Rien! Les factures, elles, sont bien présentes. Le ministre de l’Économie, lui, ne l’est pas. Et c’est exactement cela, aujourd’hui, le problème de votre gouvernement: ne pas être là pour les citoyens. Contrairement à nous, d’autres pays ont déjà pris des mesures.

  Monsieur le ministre, nous devons prendre des mesures exceptionnelles pour défendre les travailleurs et les pensionnés. Quand allez-vous prendre des décisions concrètes pour bloquer le prix de l’énergie? Quand allez-vous protéger les entreprises et les ménages?

  Annik Van den Bosch:

  Mijnheer de minister, ongeveer een maand geleden zijn de Verenigde Staten en Israël nog maar eens een oorlog begonnen, deze keer tegen Iran. De gevolgen zijn verschrikkelijk. In het Midden-Oosten zien we dood en vernieling, maar ook hier voelen we de gevolgen met energieprijzen die opnieuw de pan uit swingen. Daar betalen mensen met hun leven, hier betalen wij met onze koopkracht.

  Iedereen voelt de prijsstijgingen vandaag al. Mensen zetten hun verwarming lager of laten hun auto staan. Minister Clarinval pleitte vorige week voor een omkering van het cliquetsysteem, minder accijnzen en minder belastingen als de prijs aan de pomp stijgt. Sindsdien hebben we daar nog niet veel van gemerkt. Volgens de premier is het geen tijd voor grote cadeaus. De regering zegt daarmee eigenlijk: tirez votre plan .

  Ook onze industrie slaat alarm. Een eerste klap kwam toen Europa overstapte op duur Amerikaans schaliegas. Met de nieuwe oorlog tegen Iran dreigt nu een tweede grote klap. Minister Prévot vindt die oorlog begrijpelijk en minister Franken steunt die zelfs onvoorwaardelijk. De oorlog is ook in ons belang, zegt hij.

  Is het in ons belang dat de energieprijzen ontsporen, dat de kosten voor onze industrie nog meer oplopen en dat de mensen opnieuw de rekening betalen?

  Mijnheer de minister, antwoord nu eens duidelijk. Wanneer zal de regering eindelijk iets doen aan de buitensporige energieprijzen?

  Éric Thiébaut:

  Monsieur le ministre, voilà quatre semaines que la population subit les conséquences d'une nouvelle crise économique. Voilà quatre semaines que nous vous demandons de prendre des mesures pour faire face à l'explosion des coûts des factures énergétiques.

  Qu'est-ce qui est fait pour l'instant? Vendredi, votre gouvernement s'est réuni pour décider de ne pas décider. Enfin, si, il a décidé de créer une task force pour observer l'évolution de la situation. Mais, pire, cette semaine, nous avons entendu le premier ministre déclarer clairement que ce gouvernement ne prendrait aucune mesure pour aider les ménages à faire face à l'explosion des factures énergétiques.

  En fait, votre gouvernement parie sur une fin rapide de la guerre en Iran, mais c'est un pari qui coûte très cher aux citoyens qui, pour le moment, sont les seuls à vraiment payer pour cette crise énergétique dont ils ne sont pas responsables.

  Cette crise démontre à nouveau qu'il faut tendre vers plus d'autonomie énergétique. En tant que ministre de l' é nergie, vous êtes responsable de l'approvisionnement de notre pays en énergie et vous devez agir pour que l'énergie soit disponible à un prix acceptable. Mais que voyons-nous? Vous fermez des centrales nucléaires, vous abandonnez des projets éoliens et, surtout, vous n'avez aucune stratégie énergétique pour notre pays.

  Monsieur le ministre, quand allez-vous prendre des mesures pour aider les ménages à faire face à l'explosion des prix de l'énergie? Quand allez-vous aider l'éolien à redémarrer? Quand allez-vous nous présenter une stratégie énergétique pour notre pays?

  Voorzitter:

  Monsieur le ministre, vous disposez de cinq minutes pour répondre.

  Mathieu Bihet:

  Chers collègues, les prix de l'énergie en Belgique sont dépendants de différentes situations géopolitiques. Je ne vous apprends rien. Dans le contexte international actuel, certains se rendent finalement compte de cette réalité. C'est une réalité malheureuse, vers laquelle les décisions politiques de ces dernières années, voire de ces dernières décennies, nous ont poussés. J'y reviendrai.

  De regering volgt de evolutie van deze crisis, die bijzonder volatiel is, van nabij op. De federale taskforce focust zich op de prijsontwikkeling, de bevoorradingszekerheid, de Europese aspecten en de noodzakelijke maatregelen die we zouden kunnen nemen.

  Le ministre Clarinval l'a indiqué la semaine dernière, vous avez raison, et nous l'avons répété ces derniers jours: le Mouvement Réformateur est favorable à la mise en place du mécanisme du cliquet inversé avec un seuil, et à le rendre automatique. Cette mesure, qui consiste donc en une baisse des accises sur le carburant, représente selon nous une juste contribution de l'État dans une période de tensions importantes sur le marché de l'énergie. Chacun doit prendre sa part.

  Daarnaast zijn we sinds het begin van deze crisis niet stil blijven zitten. Samen met mijn collega David Clarinval hebben we via de inmiddels bekende K-factor de stijging van de prijzen aan de pomp rechtstreeks kunnen afremmen. Dankzij die maatregel werd de prijs op bepaalde momenten met 10 % gedrukt. Dat gebeurt bovendien in overleg met de sector.

  Alors, monsieur Thiébaut, monsieur Daerden, pourquoi ne plafonnons-nous pas les prix de l’énergie? Comme le disait très justement votre président de parti en 2022, il ne suffit pas de plafonner les prix. Ne soyons pas naïfs, cette proposition simpliste n’aurait pour conséquence qu’une rupture de livraison des fournisseurs, qui décideraient alors de vendre ailleurs leurs produits. Nous n’aurions donc pas eu de problème de prix, mais nous aurions eu des problèmes tout court.

  Plus largement, sur notre autonomie stratégique, c’est précisément à la suite des crises énergétiques, principalement celles des années 1970, que les pays européens, dont la Belgique, ont développé une stratégie forte axée sur le nucléaire. Citons, à titre d’exemple, le plan français visant la construction de 13 réacteurs, et en Belgique, la construction des réacteurs de Doel 3 et 4, ainsi que de Tihange 1 et 2. Cette stratégie de développement nucléaire avait été construite et pensée pour réduire nos dépendances étrangères.

  Chers collègues, en 2003 déjà, lors des discussions au Sénat sur le projet de loi de sortie du nucléaire, nous indiquions que cela nous rendrait davantage vulnérables aux fournitures provenant de l’étranger, et notamment du gaz. Cela est encore rappelé dans l’exposé des motifs de la proposition de loi adoptée le 17 mai 2025 portant diverses dispositions en matière d’énergie nucléaire. En clair, il s'agit de la loi qui a permis de revenir en arrière sur la sortie du nucléaire, et que la majeure partie de ceux qui interpellent aujourd’hui ont d’ailleurs décidé de ne pas soutenir.

  Ce sont des décisions politiques dogmatiques, écartées des réalités de ce monde, qui ont détruit ces stratégies d’autonomie énergétique en nous rendant dépendants de fournitures de gaz extérieures. On le voit très bien aujourd’hui, comme en 2022, avec notre exposition aux risques géopolitiques. C’est le modèle que les écologistes ont voulu, sans le nucléaire. C’est le modèle de dépendance dont nous devons nous départir aujourd’hui.

  Comme je l’ai annoncé, la voie de l’indépendance et de l’autonomie stratégique se poursuivra via l’offshore et le nucléaire. Nous allons relancer ce programme nucléaire et retrouver cette souveraineté, non pas pour dix ans de plus dans une vision fermée se limitant à prolonger au cas par cas le nucléaire, mais bien pour cent ans, avec des prolongations qui constituent notre première priorité, en étroite collaboration avec le premier ministre, avec des participations ou des droits de tirage, mais aussi avec la construction de nouvelles capacités, comme cela a déjà été fait et démontré dans les années 1970 et 1980, par l’élaboration d’un programme national nucléaire, afin d’atteindre notre objectif d’indépendance et d’autonomie stratégique, ainsi que par l’application de l’approche de l’Agence internationale de l’énergie atomique.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, meer dan ooit blijkt dat een duidelijke strategie nodig is om de nucleaire capaciteit in dit land opnieuw op te bouwen, nadat ze door een aantal partijen bijna tot op de grond werd afgebroken.

  Die partijen slagen er vandaag in om u te verwijten dat u kerncentrales zou hebben gesloten. Mijnheer Thiébaut, hebt u niet een klein beetje zelfrespect? Een aantal legislaturen geleden was u hier de grote verdediger van de sluiting van de kerncentrales. Nu vertelt u exact het tegenovergestelde.

  Leden van het Vlaams Belang, u hebt altijd dezelfde stemming gevolgd als onze partij, namelijk voor de verlengde openingsduur van kerncentrales. Dat hebben wij altijd gedaan. Lees het maar na in de verslagen. Zo zit het in elkaar.

  Mijnheer de minister, wij moeten ter zake stappen vooruitzetten. Dat wil zeggen dat we moeten inzetten op nieuwe nucleaire capaciteit, dat wij naar de toekomst moeten kijken, ook naar de verre toekomst. De huidige crisis zal immers niet de laatste zijn. We zullen er nog veel meemaken. Hoe onafhankelijker we worden, hoe beter dat zal zijn.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse et pour le volontarisme que vous affichez en confirmant la place du nucléaire dans notre stratégie énergétique au service d'une énergie sûre, abordable et bas carbone pour nos ménages et nos entreprises. Cette clarté est essentielle, tout simplement pour donner un signal de stabilité à long terme et pour montrer que l'État reprend pleinement la main sur ses choix énergétiques stratégiques.

  Notre message est clair, ce n'est pas à ENGIE d'écrire l'avenir énergétique de la Belgique, mais c'est au Parlement et au gouvernement de le décider!

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Uiteraard moeten we inzetten op die energiemix en de strategische onafhankelijkheid. Crisis na crisis belanden we immers in steeds dezelfde discussies. Als we nu niets ondernemen, garandeer ik u dat we hier binnen een paar jaar opnieuw staan om het over dezelfde onderwerpen te hebben. Zolang we voor onze energiebevoorrading van anderen afhankelijk blijven, blijven we kwetsbaar voor nieuwe crisissen.

  We moeten nu doorpakken, mijnheer de minister. Ga ervoor. Maak nu werk van die strategische onafhankelijkheid. Wij zullen u daar zeker in steunen.

  Frédéric Daerden:

  Monsieur le ministre, nous sentons votre malaise. Le double discours des partis de votre gouvernement est insupportable. Dans la presse et sur les réseaux sociaux, vous avez souvent plein d’idées, mais dans la réalité, vous ne faites rien.

  Monsieur le ministre, vous devez convaincre vos collègues. Il est vraiment urgent que vous preniez des mesures pour défendre les gens.

  Annik Van den Bosch:

  Mijnheer de minister, terwijl wij ons blauw betalen aan de pomp, zijn er mensen die profiteren van de oorlog en overwinsten maken.

  Jullie gooien olie op het vuur en willen ons land het liefst meesleuren in een oorlog die niet de onze is.

  Zo kan het niet verder, mijnheer de minister. Wanneer zal deze regering ingrijpen? Verzet jullie actief tegen die oorlog, en verlaag de accijnzen. Maar wat doen jullie? Jullie willen die zelfs verhogen. Daar gaat heel jullie omgekeerd cliquetsysteem. Poef, weg.

  Blokkeer de brandstofprijzen echt. Dat is perfect haalbaar door de extra btw-inkomsten die de staat opstrijkt te gebruiken. Voer een belasting in op de oorlogswinsten van de oliegiganten. Wij weigeren de rekening te betalen voor jullie oorlog.

  Éric Thiébaut:

  Monsieur le ministre, vous dites que c'est la gestion passée qui a entraîné les problèmes d'aujourd'hui. Il faut peut-être que je vous rappelle que le MR est au pouvoir depuis 1999 et qu'il y a eu deux ministres de l'Énergie issus de votre parti! Il y a eu Marie-Christine Marghem avant vous. Les responsabilités vous incombent donc largement.

  Quel est votre bilan énergétique actuel? Le prix de l'énergie augmente, les accises et les taxes sur l'énergie augmentent, des centrales nucléaires ferment et des projets éoliens sont abandonnés.

  Nous attendons toujours votre stratégie énergétique pour le pays. Monsieur le ministre, il est grand temps d'agir à votre niveau.

  Voorzitter:

  Merci, chers collègues et monsieur le ministre.

• Vraag: De Europese top op 19 en 20 maart

  internationale politiek en migratie

  De Europese top op 19 en 20 maart
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 19 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Phaedra Van Keymolen (Cd&v) bekritiseert de paniek aan de pomp door recordstijgingen (35%) en dringt aan op onmiddellijke maatregelen, zoals de omgekeerde cliquet en Europese actie naar voorbeeld van Kroatië en Italië, nu Von der Leyen lidstaten toelaat prijzen te drukken. Maxime Prévot benadrukt dat België op de Europese top concrete, korte- en langetermijnmaatregelen nastreeft—zoals bevoorradingsdiversificatie, vereenvoudigde regels voor bedrijven en een "Europese voorkeur"—om autonomie en concurrentiekracht te herwinnen, mede door de Midden-Oosten-crisis. Van Keymolen beklemtoont structurele onafhankelijkheid van Rusland en de VS via meer hernieuwbare energie, nucleair en strategische reserves, en waarschuwt voor "goedkope, snelle oplossingen" die de afhankelijkheid verergeren. Beide eisen snelle, coördinerende EU-actie om koopkracht en bedrijven te beschermen.

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, er heerst paniek aan de pomp. Mensen schrikken zich een ongeluk wanneer zij vandaag tanken. Er heerst ongerustheid bij onze gezinnen en nervositeit bij onze bedrijven. Vanochtend zagen wij nog dat de gasprijzen met 35 % zijn gestegen. Ik hoef het u niet uit te leggen. De situatie raakt de mensen thuis, aan de kassa en zeker op het einde van de maand.

  Laat ons eerlijk zijn. Wij weten allemaal dat de situatie niet op een paar weken tijd opgelost zal zijn. Minister Clarinval heeft daarstraks al aangegeven dat hij de omgekeerde cliquet op de regeringstafel zal leggen. Dat is positief. Wij steunen dat voorstel.

  Er is echter ook een Europees kader. Op de voorbije top in Alden Biesen werd afgesproken dat er vandaag concrete maatregelen en deadlines op tafel zouden komen. Andere lidstaten hebben niet gewacht om in actie te schieten. Kroatië heeft bijvoorbeeld de prijzen bevroren. Italië treft ook maatregelen om de koopkracht van zijn inwoners te beschermen. Vandaag heeft commissievoorzitter von der Leyen aan alle lidstaten uitdrukkelijk meegegeven dat zij maatregelen kunnen en dus ook moeten treffen om de prijzen te drukken.

  Het groene licht is er. Wij kunnen dus niet achterblijven. Cd&v heeft de voorbije weken al meermaals op diezelfde nagel geklopt. Sommige leden hier gingen ervan uit dat het allemaal wel zou meevallen. Helaas blijkt het tegendeel nu waar.

  Mijnheer de minister, wat is de Belgische inzet op die Europese top in Brussel? Hoe zullen wij ervoor zorgen dat energie voor onze gezinnen en onze bedrijven betaalbaar blijft?

  Maxime Prévot:

  Vandaag vindt een belangrijke vergadering van de Europese Raad plaats. De urgentie is op dit moment groot, beste collega’s. Urgentie.

  De economische en energie-uitdagingen waarmee Europa wordt geconfronteerd, zijn enorm. De concurrentie is intens, met China aan de ene kant en de Verenigde Staten aan de andere. De uitdagingen worden nu nog groter door de crisis in het Midden-Oosten. We moeten onze autonomie versterken en onze bevoorradingsbronnen diversifiëren.

  Bovenal moeten we de fase van loutere vaststellingen achter ons laten. Het is tijd om over te gaan tot actie om onze concurrentiekracht te waarborgen met concrete maatregelen en zo snel mogelijk. Dat is precies waaraan onze eerste minister vandaag werkt. Hij zal proberen een bruggenbouwer te zijn om tot overeenstemming te komen over oplossingen om de kosten van onze energie onder controle te houden, de regeldruk voor onze ondernemingen te vereenvoudigen, onze Europese macht te verdiepen en een Europese voorkeur te bevestigen voor onze strategische sectoren. Het doel is om concrete acties vast te leggen met duidelijke doelstellingen op korte en lange termijn. Het gaat niet alleen om het voortbestaan van onze ondernemingen, maar ook om het voortbestaan van het Europese sociale model en onze standaarden. We moeten er trots op zijn dat België een sleutelrol kan spelen in dit debat.

  Phaedra Van Keymolen:

  Dank u wel, mijnheer de minister, voor uw antwoorden. We mogen inderdaad een structurele oplossing niet uit het oog verliezen. Het probleem is dat we voor onze energie afhankelijk zijn van Poetin en Trump en dat moet stoppen. Als zij het in hun hoofd halen om ergens oorlog te voeren, zijn wij daarvan de dupe. Voor cd&v is het duidelijk dat we niet opnieuw in de val trappen van goedkope en snelle oplossingen die ons afhankelijker maken. We moeten niet meer afhankelijk zijn, maar net minder afhankelijk van Rusland. Meer eigen hernieuwbare energie, meer strategische reserves, meer nucleair. We moeten ervoor zorgen dat we zelf ons plan kunnen trekken.

• Vraag: Het onveiligheidsgevoel bij vrouwen

  Vraag: Het onveiligheidsgevoel bij vrouwen

  veiligheid, justitie en defensie

  Het onveiligheidsgevoel bij vrouwen
  Het onveiligheidsgevoel bij vrouwen
  Veiligheidsbeleving van vrouwen in de openbare ruimte summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)
  

  op 12 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Phaedra Van Keymolen (cd&v) benadrukt dat acht op de tien vrouwen zich ’s avonds onveilig voelen en eist zichtbare politie, snelle interventies en betere opleidingen om straatintimidatie en seksueel geweld tegen te gaan, waarbij ze stelt dat vrouwen zich niet moeten aanpassen maar de overheid en samenleving verantwoordelijk zijn. Francesca Van Belleghem (Vlaams Belang) bekritiseert dat de politiek en media "seksuele roofdieren" uit specifieke migranten groepen—met name Syriërs, Afghanen en Somaliërs—niet benoemen, wijt het probleem deels aan het migratiebeleid en pleit voor zwaardere straffen, pepperspray en transparante criminaliteitscijfers over daders. Minister Bernard Quintin erkent de ernst van het probleem, kondigt verplichte politieopleidingen over gendergerelateerd geweld aan (vanuit het Verdrag van Istanbul) en benadrukt dat zowel daders als omstanders moeten worden aangepakt, met focus op sensibilisering en betere slachtofferbejegenning. Van Keymolen verwerpt Van Belleghems stelling dat daders vooral uit migrantenmilieus komen door te wijzen op witte daders zoals Epstein en Weinstein, terwijl Van Belleghem repliceert met de eis om "de olifant in de kamer" te benoemen en het veiligheids- en migratiebeleid scherp te bekritisieren als falend.

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, mijn vraag gaat wel degelijk over de onveiligheid bij vrouwen, niet alleen het gevoel van onveiligheid. Acht op de tien vrouwen voelen zich 's avonds niet veilig op straat. Bijna negen op tien vrouwen neemt bewust voorzorgsmaatregelen, zoals het ontwijken van bepaalde plaatsen, sleutels tussen de vingers houden of doen alsof ze aan het bellen zijn. Een op de drie vrouwen werd zelfs al betast. Dat zijn de cijfers, mijnheer de minister.

  Misschien nog het meest verontrustend is de dreiging dat wij dat normaal beginnen te vinden omdat het zo vaak gebeurt, omdat vrouwen zich daaraan al zo lang aanpassen. Veel vrouwen doen zelfs geen aangifte, omdat ze het gevoel hebben dat dat toch niets uithaalt. Dat is niet normaal. Veiligheid is een kerntaak van de overheid. Net daarom is er volgens cd&v grote nood aan zichtbare en nabije politie, aan agenten die aanwezig zijn op hotspots, rondom stations, in uitgangsbuurten en op het openbaar vervoer, aan agenten die snel kunnen ingrijpen en die goed opgeleid zijn om dergelijke situaties te herkennen en slachtoffers te begeleiden.

  Dat is niet alleen uw verantwoordelijkheid. Veiligheid is een verantwoordelijkheid van ons allemaal. Het begint met het respecteren van grenzen. Men moet zijn handen thuishouden, omstaanders mogen niet wegkijken en we moeten dat bespreekbaar maken.

  Vrouwen moeten zich altijd en overal veilig kunnen voelen, op straat, al joggend of al wandelend. Dat geldt trouwens niet alleen voor vrouwen, maar ook voor iedereen. Het komt echter niet de vrouwen toe om zich aan te passen, het komt ons hier allemaal toe om ervoor te zorgen dat de publieke ruimte veilig is.

  Mijnheer de minister, welke concrete acties zult u ondernemen om de veiligheid van onze dochters, onze partners, onze collega's, onze vriendinnen (...)

  Francesca Van Belleghem:

  Collega Van Keymolen, ik zal het bespreekbaar maken. Uitgescholden worden voor hoer of slet, commentaar krijgen over mijn décolleté, in mijn gat en in mijn borsten geknepen worden; ik heb het allemaal meegemaakt, en nog veel ergere dingen. Ik ben lang niet de enige. 82 % van de vrouwen voelt zich onveilig in het donker.

  De media en de politiek zeggen liever dat álle mannen het probleem zijn dan te benoemen wie die seksuele roofdieren eigenlijk zijn. In Nederland durven ze dat wel, daar houden ze die cijfers bij. Syriërs plegen vier keer meer seksuele misdrijven dan autochtone Nederlanders, Afghanen elf keer meer en Somaliërs maar liefst twintig keer meer.

  Jarenlang hebt u, cd&v, MR, N-VA, Vooruit en Anders. mensen geïmporteerd uit culturen waarin vrouwen tweederangsburgers zijn. Het hoeft dan niet te verbazen dat vrouwen als tweederangsburgers worden behandeld. Dat is de olifant in de kamer.

  Denkt u trouwens werkelijk dat daders tot inkeer zullen komen als ze slechts een straf met uitstel krijgen? De slecht gestrafte veroordeelden van gisteren zijn de daders van morgen.

  Mijnheer de minister, u bent bevoegd voor Veiligheid. Hoe zult u ervoor zorgen dat vrouwen, maar ook mannen, zich weer veilig voelen?

  Bernard Quintin:

  Mevrouw Van Keymolen en mevrouw Van Belleghem, elke vrouw die zich ’s avonds alleen onveilig voelt, betast, nageroepen, uitgescholden of geïntimideerd wordt, is er één te veel. Dat komt helaas nog veel te vaak voor. Het is duidelijk dat die vorm van onveiligheid een reële impact heeft op vrouwen en meisjes. Ze passen hun gedrag aan en mijden soms bepaalde plaatsen. Dat is onaanvaardbaar. Elke burger, man of vrouw, moet zich in ons land vrij en veilig kunnen bewegen, waar dan ook.

  Cijfers uit slachtofferbevragingen en gegevens van politiediensten tonen aan dat dit fenomeen bijzonder ernstig is en een geïntegreerde aanpak vereist. Als samenleving moeten we daar duidelijk op reageren. Dat vraagt een engagement van alle actoren in de veiligheidsketen, van preventie over repressie tot nazorg. Daders moeten consequent worden aangepakt en vervolgd.

  Het stopt echter niet bij de daders, want ook omstanders dragen verantwoordelijkheid. Wie getuige is van intimidatie, seksistisch gedrag of een aanval tegen vrouwen, op straat, in de openbare ruimte, op café of op de werkvloer, mag niet wegkijken. Niet reageren wanneer zulke feiten zich in de directe omgeving voordoen, versterkt het klimaat waarin vrouwen zich onveilig voelen. Het geeft daders bovendien het signaal dat ze ongestraft kunnen doorgaan. Dat mogen we niet tolereren.

  Sensibilisering en bewustmaking zijn essentieel. Ook professionals, van politie tot hulpverlening, moeten zich niet alleen bewust zijn van die problematiek, maar ook deskundig en betrokken ermee omgaan. Een correcte en respectvolle aanpak verhoogt het vertrouwen van slachtoffers en vergroot hun bereidheid om onveiligheid of misdrijven effectief te melden.

  Mevrouw Van Keymolen, de nabijheid van de politie is heel belangrijk voor alle partijen. Dat geldt zeker voor mij. Ik neem sinds een jaar maatregelen in dat verband. Wat de politie betreft, kan ik meedelen dat de herziene masteropleiding inzake gendergerelateerd geweld in al zijn vormen op 24 februari van dit jaar, dus binnen twee weken, van start gaat in een politieschool. Aansluitend worden ook traineropleidingen en opleidingen voor eindgebruikers, met name voor de politiemensen op het terrein, uitgerold binnen de politiescholen.

  Die opleidingen vloeien voort uit de actiepunten van het Verdrag van Istanbul, waartoe België zich heeft verbonden. Ze behandelen onder meer thema’s zoals straatintimidatie, seksuele misdrijven en de correcte houding van de politie tegenover slachtoffers, zowel bij aangifte als tijdens interventies. De opleidingen maken bovendien deel uit van het nationaal actieplan gendergerelateerd geweld en zijn voor de politie verankerd in de kadernota integrale veiligheid en het nationaal veiligheidsplan.

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord.

  Mevrouw Van Belleghem, ik zal het ook benoemen: Grab 'em by the pussy , Epstein, Weinstein, dat zijn blanke mannen. Daders dienen altijd gevat te worden, wat hun achtergrond, hun herkomst of hun overtuiging ook is. Meisjes en vrouwen verdienen veel beter dan uw tirade. Iedereen verdient een veilige publieke ruimte, vrouwen en mannen, iedereen, altijd.

  Francesca Van Belleghem:

  Het mag weer niet gezegd worden. Het probleem is niet de witte man in het praatprogramma die een onhandige vraag stelt. Het probleem zijn de daders en de ongemakkelijke realiteiten die niet benoemd mogen worden door de politiek. Verhoog de straffen op seksuele misdrijven en voer ze ook daadwerkelijk uit. Stop met die waanzinnige fopstrafjes. Zorg ervoor dat vrouwen zich kunnen verdedigen op straat en legaliseer pepperspray. Benoem de olifant in de kamer. Houd criminaliteitscijfers bij over de origine en cultuur van de daders. Ik vraag dat hier niet omdat ik mijn partijprogramma erdoor wil duwen. Ik vraag dat voor iedereen die slachtoffer is geworden van seksueel geweld en die in de steek gelaten werd door uw falend veiligheidsbeleid en uw falend migratiebeleid.

• Vraag: De uitspraken van de topman van ENGIE over de toekomst van kernenergie in dit land

  Vraag: De ontmanteling van de kerncentrales en de toekomstige investeringen in kernenergie

  Vraag: De toekomst van kernenergie

  Vraag: De energievoorzieningszekerheid

  Vraag: De toekomst van kernenergie

  Vraag: De toekenning van een sloopvergunning voor de koeltorens van Tihange 1 en 2

  klimaat, energie en landbouw

  De uitspraken van de topman van ENGIE over de toekomst van kernenergie in dit land
  De ontmanteling van de kerncentrales en de toekomstige investeringen in kernenergie
  De toekomst van kernenergie
  De energievoorzieningszekerheid
  De toekomst van kernenergie
  De toekenning van een sloopvergunning voor de koeltorens van Tihange 1 en 2
  De toekomst van kernenergie, ontmanteling en energievoorzieningszekerheid in België summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 15 januari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Parlementsleden bekritiseren de minister scherp omdat zijn beloften over een "nucleaire hergeboorte" tot nu toe weinig concreet zijn, terwijl ENGIE elke verlenging van bestaande centrales of nieuwe investeringen afwijst en zelfs demontageplannen voor Tihange 1 doorzet. Volgens oppositie en meerderheid ontbreekt een helder stappenplan om de bevoorradingszekerheid na 2035 te garanderen, met waarschuwingen voor een dreigend tekort van 4,4 GW en afhankelijkheid van gascentrales, terwijl de minister benadrukt dat hij zonder dogma’s werkt aan verlenging van bestaande reactoren, SMR’s en netwerkversterking maar juridische en strategische belemmeringen (zoals ENGIE’s weigering en regionale demontagevergunningen) zijn nog onopgelost. Kritici zoals De Smet (Ecolo) beweren dat de regering een jaar lang geen enkele onderhandeling met ENGIE voerde over verlengingen, wat de minister niet weerlegt, terwijl anderen zoals Wollants (N-VA) de schuld leggen bij vorige regeringen die kernenergie "dogmatisch" afbouwden. De minister houdt vol dat kernenergie onmisbaar is voor een koolstofarme mix maar erkent dat tijd, financiering en regionale samenwerking ontbreken om de ambitie van 4 GW tegen 2035 te halen.

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, ik ben blijkbaar de eerste in een rij van collega’s, vooral van de meerderheid, die zich stilaan zorgen maken over uw voorlopig toch wel bescheiden palmares op het vlak van de aangekondigde nucleaire hergeboorte.

  Ik wil u confronteren met enkele actuele feiten.

  Ten eerste, de CEO van ENGIE Belgium stelde gisteren dat het langer openhouden van de jongste twee centrales en het herstarten van oude reactoren niet meer aan de orde is voor exploitant ENGIE. Heel misschien wil men na 2030 eens spreken met de volgende regering over een mogelijke nieuwe verlenging.

  Ten tweede, ENGIE zegt zelf dat een overname door mede-exploitant EDF van de kerncentrales niet aan de orde is. U liet dat nochtans anders uitschijnen in de commissie.

  Ten derde is er de Tractebelstudie in opdracht van Elia. Nieuwe grote kerncentrales zouden ten vroegste na 2040 operationeel zijn in dit land en SMR’s niet voor 2035, dan nog op voorwaarde dat u hiervoor dit jaar al concrete stappen zet.

  Ten vierde, uw kabinet nam gisteren of vandaag communicatief de vlucht vooruit en bevestigde dat u praat met het Canadese OPG en het Amerikaanse Westinghouse. Mogen we daarover eindelijk iets meer concreets vernemen?

  Ondertussen zegt Elia al maandenlang dat we vanaf 2028 stilaan maar zeker met steeds hoger oplopende bevoorradingsproblemen zullen worden geconfronteerd, met echt grote problemen na 2035, wanneer er geen nieuw verlengingsdossier zou komen en ook de nieuwe offshore-ontwikkelingen niet op kruissnelheid zullen zijn.

  Wat is uw reactie op al deze feitelijkheden?

  Marc Lejeune:

  Monsieur le ministre, dans quelques semaines, tout au plus quelques mois, on va démolir la tour de refroidissement de Tihange 1. C'est un symbole des erreurs du passé. C'est la concrétisation de celles et ceux qui ont voulu casser la filière nucléaire, casser notre autonomie, sans alternative, en nous plongeant dans l'inconnu.

  Aujourd'hui, on a demandé à la population de s'investir dans l'électricité, dans les voitures électriques, avec une baisse des accises sur l'électricité et une baisse de la TVA sur les pompes à chaleur. À côté de cela, paradoxalement, on abat une tour et on est de plus en plus en manque d'électricité. Le Parlement a fait son travail. Il a voté la loi de prolongation du nucléaire afin de relancer le secteur pour répondre à nos besoins énormes en énergie. C'est un enjeu capital.

  Pendant ce temps-là, ENGIE, notre acteur de référence, continue à dire qu'il ne veut plus investir avec nous dans le nucléaire et a demandé un permis pour démolir cette tour emblématique. Ce constat appelle une question simple mais fondamentale. Quelle est concrètement votre stratégie en matière de développement du nucléaire à moyen et long terme? La modification de la loi à elle seule ne suffira pas.

  Plus fondamentalement, qui décide de notre avenir? Est-ce ENGIE à Paris ou nous à Bruxelles? Monsieur le ministre, on a vraiment besoin d'une stratégie de développement nucléaire. Notre population, et surtout nos industries, en ont plus que besoin.

  J'ai donc plusieurs questions. Avez-vous déjà pris des contacts avec d'autres opérateurs ou investisseurs potentiels susceptibles de s'engager dans de nouveaux projets nucléaires? Pouvez-vous nous préciser où en sont vos travaux, votre calendrier et vos choix stratégiques en la matière? Existe-t-il une vision claire, des objectifs chiffrés et des projets concrets pour le nucléaire dans le cadre plus large de la transition énergétique?

  Monsieur le ministre, on doit ramener cette puissance nucléaire qui faisait la fierté de notre pays. Il y a urgence.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, we worden met heel wat uitdagingen geconfronteerd wat betreft de bevoorradingszekerheid voor de komende jaren. Elia heeft voorspeld dat het verbruik van elektriciteit enkel zal toenemen in de volgende jaren en zeker ook tegen 2050. Tegelijkertijd zegt ENGIE de boot te willen afhouden voor verdere levensduurverlengingen van kerncentrales. Nochtans hebben we die stroom absoluut nodig.

  Wat voor een verschrikkelijke erfenis hebt u eigenlijk gekregen, mijnheer de minister? Laten we eerlijk zijn, de vorige minister gaf duidelijk aan dat de bevoorradingszekerheid de komende decennia zou worden gegarandeerd. Ze zei zelfs dat kernenergie tegen 2025 gewoonweg overbodig zou zijn. Kijk waar we nu staan. Die groene luchtkastelen zijn vandaag bitter weinig waard. Er was heel veel wind, zeker bij mevrouw Van der Straeten, maar heel weinig resultaat.

  Mijnheer de minister, onze burgers en bedrijven hebben recht op bevoorradingszekerheid. Als we welvaart willen creëren, dan moeten we hen die garantie kunnen geven. Dat wil zeggen dat we moeten blijven inzetten op kernenergie op de lange termijn en op de korte termijn. Als we dat niet doen, staat er een lawine aan nieuwe gascentrales klaar om in te schuiven en dat moeten we absoluut trachten te vermijden.

  Mijnheer de minister, ik kom tot mijn vragen.

  Ten eerste, op welke manier wilt u de bevoorradingszekerheid garanderen in de komende decennia? Ten tweede, welke maatregelen zult u op korte termijn nemen om ervoor te zorgen dat het aandeel van kernenergie kan stijgen in onze energiemix? Ten slotte, welke plannen hebt u op lange termijn voor diezelfde technologie?

  Ik kijk uit naar uw antwoord.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, depuis votre entrée en fonction, vous avez défendu une ligne politique claire: ne pas fermer prématurément des options nucléaires valables, éviter tout acte irréversible compromettant nos capacités de production et préserver, dans le cadre de l’abrogation de la loi de sortie du nucléaire, le potentiel nucléaire au ‑ del à de Doel 4 et Tihange 3.

  Dans le dossier de Tihange 1, cette position se heurte toutefois à une é volution pr é occupante. En effet, un permis r é gional vient d ’ autoriser la déconstruction des tours de refroidissement à partir de septembre 2026, alors même que vous avez explicitement demandé aux exploitants de s’abstenir de tout acte irréversible sur des installations susceptibles d’être prolongées.

  Je souhaite toutefois rappeler un point de procédure important. À ce stade, le gouvernement wallon ne s’est pas prononcé sur ce permis. Les décisions actuelles émanent du fonctionnaire délégué et du fonctionnaire technique du Service public de Wallonie. Le ministre wallon de l’Aménagement du territoire n’interviendra que dans le cadre du recours introduit par la ville de Huy contre ce permis de démolition.

  Ce dossier appelle donc du sérieux juridique, du sang ‑ froid et une vision de long terme de notre s é curit é d ’ approvisionnement. Or les trajectoires de neutralit é carbone impliquent un renforcement des capacit é s pilotables bas carbone. Tihange 1 constitue pr é cis é ment une telle capacit é , pour autant qu ’ elle ne soit pas rendue indisponible de mani è re irr é versible. Cette question est par ailleurs indissociable du renforcement du réseau à haute tension, notamment de la Boucle du Hainaut, indispensable tant à l’intégration des renouvelables qu’à la valorisation de nos capacités pilotables.

  Monsieur le ministre, pouvez ‑ vous nous expliquer quelle strat é gie vous envisagez pour assurer notre s é curit é d ’ approvisionnement tout en garantissant une transition é nerg é tique r é aliste et d é carbon é e?

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, de uitdagingen voor ons energiebeleid zijn zeer groot. We moeten zorgen voor betaalbare, betrouwbare en duurzame energie voor iedereen en kernenergie maakt daar deel van uit. De schrapping van de wet op de kernuitstap zag u als uw visitekaartje voor een stevige nucleaire heropleving.

  Bij de start van de regering hebt u een ambitieus streefdoel gesteld: minstens 4 gigawatt aan kernenergie in de elektriciteitsmix. Wat zien we vandaag? Amper 2 gigawatt aan nucleaire capaciteit, en als we niet snel ingrijpen gaat ook Tihange1 definitief tegen de grond. U weet net zo goed als ik dat nieuwe kerncentrales of kleine modulaire reactoren niet van de ene op de andere dag gebouwd zullen zijn. Los van het verleden, valt dit moeilijk te rijmen met de ambities die u tot nu toe hebt verkondigd.

  Voor cd&v gaat het over meer dan cijfers alleen. Het gaat over meer dan één specifieke site. Het gaat over de kern van onze energiebevoorrading en dus over onze strategische autonomie. Het gaat over de vraag of wij onze gezinnen en onze bedrijven van stabiele en betaalbare energie kunnen blijven voorzien, nu en in de toekomst. Vandaag ontbreekt daarover duidelijkheid. We zien ambitie, maar geen routekaart. Zonder extra productiecapaciteit stevent ons land af op een gigantisch bevoorradingstekort door de stijgende vraag naar elektriciteit.

  Mijnheer de minister, waar blijft de nucleaire strategie?

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, avec l’Arizona, sur le nucléaire, on allait voir ce qu’on allait voir. Après 25 années de dictature écologiste, votre parti, le MR, allait enfin revenir au pouvoir et sauver la filière nucléaire. Oui, je sais que c’est n’importe quoi, mais c’est le résumé de la campagne électorale.

  Un an plus tard, votre bilan: vous avez abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire; vous avez aussi abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire; et vous avez abrogé la loi de 2003 sur le nucléaire. Je suis un peu injuste, vous avez aussi laissé éteindre deux réacteurs.

  Si on écoute les déclarations du CEO d'ENGIE, l’avenir n’a pas l’air plus souriant. Votre gouvernement prétendait étudier la prolongation de Tihange 1. Pour ENGIE, je cite: "Tihange 1 est une discussion du passé". Une telle hypothèse est jugée impensable, faute de combustible et de place sur un réseau désormais saturé par les centrales au gaz.

  Pire, alors que vous avez dit déplorer les actions irréversibles, la Région wallonne a octroyé les permis de démolition pour les tours de refroidissement de Tihange 1 et 2. Comment pouvez-vous prétendre sauver ces outils alors que vous laissez l’exploitant aller jusqu’à leur destruction physique?

  Ensuite – et cela m’inquiète encore davantage – concernant la prolongation de Doel 4 et Tihange 3, vous annoncez, comme ce devrait en effet être le cas, porter leur exploitation à 20 ans au lieu des 10 initialement négociés. Là aussi, ENGIE est catégorique: l’accord signé est de 10 ans et le groupe refuse d’investir un euro de plus dans une prolongation supplémentaire, jugeant la question prématurée et hors de sa stratégie actuelle.

  Le plus grave pour moi, monsieur le ministre, est que le CEO d'ENGIE affirme qu’aucune négociation n’a eu lieu entre le gouvernement et lui-même sur la prolongation du moindre réacteur.

  En résumé, l’Arizona a laissé se déconnecter deux réacteurs, autant que la Vivaldi, et nous n’avons pas le début d’une idée de notre capacité nucléaire après 2035.

  Monsieur le ministre, le CEO d'ENGIE dit-il vrai? Confirmez-vous qu’en un an, vous n’avez lancé aucune négociation sur la prolongation des réacteurs? De quelle énergie nucléaire la Belgique disposera-t-elle en 2035? Serez-vous le ministre de la fin du nucléaire?

  Mathieu Bihet:

  Beste Kamerleden, sta mij toe om u vooreerst mijn beste wensen over te maken, met bovenal een stralende gezondheid.

  In al uw vragen merk ik een rode lijn op: de competitiviteit.

  Je ne vais pas vous ennuyer en rappelant que le gouvernement a décidé, à la fin de l'année dernière, d'introduire à la fois une mesure temporaire et une mesure structurelle pour soutenir notre industrie à forte intensité énergétique. Je souhaite plutôt vous parler d'une troisième mesure qui bénéficie non seulement à cette industrie, mais également aux PME et aux indépendants: la capacité décarbonée.

  De bevoorradingszekerheid kan enkel gegarandeerd worden zonder dogma's en op een doordachte manier, door te luisteren naar alle stakeholders en door met hun input een evenwichtige strategie uit te werken. Dat is waar dit regeerakkoord voor staat.

  Notre mix énergétique décarboné devra reposer, aujourd'hui comme à l'avenir, sur deux piliers incontestables: les énergies renouvelables et l'énergie nucléaire. Comme cela a été évoqué, la place du renouvelable, en particulier de l'éolien offshore, est incontestable. L'accord de gouvernement est clair sur la zone Princesse Elisabeth, mais ce gouvernement s'engage également à accélérer la maximalisation du potentiel énergétique en mer du Nord et de manière économiquement efficiente. Nous poursuivons ce rôle de pionnier.

  La place de l'énergie nucléaire dans un mix énergétique, chers collègues, est devenue incontestable. Il s'agit surtout à l'échelle belge d'une rupture avec le passé, un passé qui a longtemps méconnu, ignoré, voire décrédibilisé le rôle pionnier de la Belgique. Reconstruire et ancrer un écosystème nucléaire afin d'éviter de reproduire les erreurs du passé en des temps géopolitiquement incertains demande du temps. Il s'agit de reconstruire l'ensemble de la chaîne de valeur, du combustible aux déchets, de préserver et d'élargir les connaissances, mais aussi de les valoriser afin de trouver des mécanismes de financement qui soutiennent la compétitivité sans dégrader le pouvoir d'achat. Il faudra favoriser la coopération entre les différentes entités du pays dans le respect des compétences de chacun.

  Wat de capaciteit betreft, hebben we geen tijd. We anticiperen en werken dag na dag opdat de beschikbare middelen efficiënt worden ingezet. Op korte termijn is de verlenging van de openingsduur van de bestaande reactoren een no-brainer. Op middellange en langere termijn hebben we nog steeds een grote capaciteit nodig, aangevuld met SMR's. Daarvoor bestaat interesse; dat valt niet op een koude steen. Er wordt naar België gekeken om die reactoren hier mee te realiseren.

  Mais, jusqu'à présent, tout le monde n'est pas convaincu qu'il s'agit de la voie à suivre. Je suis donc quelque peu surpris que certains d'entre vous aient été surpris par les déclarations du CEO d'ENGIE dans la presse. La stratégie d'ENGIE, qui met avant tout l'accent sur la décarbonation, ne reflète pas encore le fait que, pour pouvoir décarboner, le renouvelable et le nucléaire doivent aller de pair. J'espère qu'ENGIE en viendra à un moment donné, comme par le passé, à la conviction qu'il convient de mobiliser les actifs nucléaires dont elle dispose, voire de les développer davantage.

  Dans ce cadre, vous m'interrogez aussi par rapport à une autorisation octroyée. Cela a été dit non pas par une autorité politique, comme certains ont essayé de le faire croire sur les réseaux sociaux, mais par une autorité administrative. La situation est claire: les accords Phoenix, tels qu'ils sont rédigés aujourd'hui, limitent la marge de manœuvre juridique. Vous comprendrez dès lors la discrétion dont je fais preuve.

  Mais, soyez rassurés, tout cela n'entrave absolument pas ma détermination et la détermination de ce gouvernement. Garantir la sécurité et l'approvisionnement, chers collègues, n'est pas seulement une question de capacité. Même avec les meilleures capacités du monde, on ne fera rien sans réseau, tant pour le renouvelable que pour le nucléaire. À ce titre, l'importance de la connexion Ventilus comme de la Boucle du Hainaut est fondamentale, tant pour notre sécurité d'approvisionnement que pour les problèmes de congestion que nous commençons à connaître au Nord et au Sud du pays.

  C'est, comme je vous l'ai dit au début, une question de compétitivité. Et, cela, on ne peut le garantir qu'avec une énergie sûre, abordable et durable.

  Je vous remercie.

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, de CEO van ENGIE heeft in de feiten gelijk: niet ENGIE heeft het nucleair tijdperk afgesloten, maar wel de vorige Belgische regeringen, met de N-VA en met cd&v, mevrouw Van Keymolen. Voorlopig bent u, samen met de N-VA en cd&v, nog steeds de uitvoerder van de paars-groene energie-erfenis.

  We weten wat dat vandaag op het terrein betekent, namelijk steeds groter wordende energie-import. Wie zal dat hier ontkennen? Er is steeds meer hernieuwbare energieproductie, meer dan nucleaire productie. Gascentrales en batterijparken worden rijkelijk gespijsd door de belastingbetaler via het CRM-ondersteuningsmechanisme.

  Waar blijft uw nucleair stappenplan? Zorg eindelijk ook in de realiteit voor een omwenteling op het vlak van nucleaire energie. Ga weg van de groene dogma’s. In plaats van aankondigingen en praatjes, voeg de daad bij het woord.

  Marc Lejeune:

  Monsieur le ministre, j'ai entendu vos réponses, ainsi que les différentes interventions. Les décisions sur le nucléaire sont prises ici. C'est au niveau fédéral qu'on doit décider. Le ministre wallon, avec lequel je sais que vous travaillez, ne pourra s'appuyer que sur la loi. Nous devons décider de la stratégie. Nous en parlons souvent en commission, avec vous. C'est ici que cela se décide, et non dans des cénacles qui se trouvent ailleurs.

  Nous restons un peu sur notre faim, mais nous avons confiance en vous. La tour que nous allons développer est le symbole des erreurs du passé, comme tous l'ont répété. Mais j'ai confiance en votre détermination et en votre capacité de déployer un plan précis avec des actions concrètes pour aller de l'avant et vous coordonner avec la Région pour nous fournir en électricité et retrouver le nucléaire qu'on avait et cette fierté du passé.

  Je vous remercie.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, uw antwoord was duidelijk. We hebben een duidelijk plan van aanpak nodig, we hebben dat op korte termijn nodig en we zullen alles uit de kast moeten halen om ervoor te zorgen dat de bevoorradingszekerheid wordt gegarandeerd.

  We hadden die stap al veel eerder kunnen zetten, als de vorige regering heel andere beslissingen zou hebben genomen. Toen de N-VA tien jaar geleden voorstelde om naar nieuwe kerncentrales te kijken, zei men bij Open Vld: daar denken we nog niet aan, over ons lijk, breekpunt. Eerlijk gezegd, dat was een foute keuze. Nu hoor ik iedereen hier in de zaal oproepen om verder te gaan, om kernenergie naar voren te schuiven, want het had al gebeurd moeten zijn. Jammer genoeg denkt men daar alleen maar aan wanneer men in de oppositie zit.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, vous avez hérité, à la suite d'accords conclus jadis, d'une loi de sortie du nucléaire qui a orienté le système vers le démantèlement. Toutefois, fort heureusement, vous avez choisi une autre voie: celle de la responsabilité, en soutenant l'abrogation de cette loi et en refusant que des décisions techniques irréversibles hypothèquent notre sécurité d'approvisionnement.

  Il est essentiel que chacun assume sa part de responsabilité: le fédéral, en maintenant ouvertes les options nucléaires dans le respect des normes de sûreté; le niveau régional, en prenant des décisions cohérentes avec la sécurité d'approvisionnement; les gestionnaires de réseau, en accélérant des projets structurants. Il importe de refuser de détruire ce dont nous pourrions avoir besoin demain et de bâtir les infrastructures qui permettent de concilier sécurité d'approvisionnement, compétitivité et transition climatique ordonnée. Ce qui est rassurant aujourd'hui est que l'énergie soit à présent pilotée par un ministre, et non plus par une lobbyiste à l'agenda caché!

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, ook ik dank u voor uw antwoorden.

  Het heeft weinig zin om stil te staan bij wat er in het verleden allemaal gebeurd is en elkaar de zwartepiet toe te schuiven. We zijn nu. Het plan moet nu gemaakt worden. Nu moeten er oplossingen komen.

  In de wandelgangen wordt u ook wel eens Atomic Boy genoemd. Nu, van atomen weten we dat ze altijd in beweging zijn, maar vandaag zien we nog maar weinig beweging. Voor cd&v is dit thema te belangrijk om te blijven steken in intenties en verkenningen. Onze bedrijven en onze gezinnen rekenen op ons voor een zekere en betaalbare energiebevoorrading. Wij rekenen er dan ook op dat u snel een duidelijk plan opstelt, zodat we daar snel mee voort kunnen.

  François De Smet:

  Merci pour votre réponse, monsieur le ministre. Si je résume vos propos, Engie n'a pas bien lu le programme du MR et l'accord de gouvernement. C'est une possibilité. Une autre réalité est peut-être que le gouvernement et le MR n'ont pas tenu compte des contraintes réelles du terrain, de celles d' Engie et de la réalité opérationnelle, avant de promettre qu'il suffirait d'appuyer sur un bouton pour prolonger tous les réacteurs de ce pays. Je suis quelque peu troublé par le fait que vous n'avez pas répondu à la question de savoir si le CEO d' Engie dit vrai lorsqu'il affirme qu'il n'y a pas eu de négociation depuis un an. Il faut donc en conclure que c'est bel et bien le cas. Enfin, je reste inquiet quant à l'approvisionnement à long terme. Vous avez évidemment pris connaissance de l'étude de Tractebel, qui souligne qu'aucun nouveau grand réacteur ne pourrait voir le jour avant 2039, voire 2044, si l'on commençait à le construire dès aujourd'hui. Or, Elia prévoit un déficit d'approvisionnement de 4,4 GW à partir de 2035, moment où nous n'aurons plus de nucléaire si rien ne bouge. Il y a de quoi continuer à être inquiet. Obtenez au moins la prolongation à 20 ans de Doel 4 et Tihange 3!

• Vraag: Het gesprek met president Macron over de kerncentrales

  klimaat, energie en landbouw

  Het gesprek met president Macron over de kerncentrales
  

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 30 april 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Premier De Wever bevestigt een nucleaire renaissance in lijn met Frankrijk, met verlenging van bestaande centrales en potentieel nieuwe SMR-technologie, na goedkeuring van de gewijzigde kernuitstapwet—Macron steunt dit. EDF’s rol blijft onduidelijk, maar synergie met Frankrijk wordt beoogd als *win-win*, zonder concrete afspraken of commerciële details. Van Keymolen benadrukt Belgisch nucleair expertise en bedrijven moeten mee profiteren en waarschuwt voor afhankelijkheid van Franse staatsbedrijven, gezien hun eerdere kritiek op "Belgische euro’s naar Parijs". Energiezekerheid en betaalbaarheid blijven centrale motieven, met nadruk op samenwerking zonder verlies van Belgische autonomie.

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de premier, gisteren liet u via Facebook weten dat u even heen en weer naar Parijs bent geweest, want er viel heel wat te bespreken. Waarover het precies ging, vernamen we nadien in De Tijd .

  Collega’s, binnenkort stemmen we hier in dit halfrond over de herziening van de kernuitstap. Dat is een belangrijk dossier om onze energiebevoorrading veilig te stellen en om de energiefactuur voor onze gezinnen en onze bedrijven betaalbaar te houden. Mijn partij heeft hier altijd mee voor geijverd, maar dat weet u. De vraag blijft wie er in de toekomst zal instaan voor de uitbating van onze kerncentrales.

  Stoort het, mijnheer Van Quickenborne, als ik even doorga?

  (Applaus)

  Mijnheer de premier, u trekt met deze regering volop de nucleaire kaart. U spreekt zelfs van een nucleair reveil. We begrijpen dat u hiervoor ook overleg pleegt met onze buurlanden en uiteraard met president Macron. Dat is logisch, want energie stopt niet aan onze landsgrenzen. We konden lezen dat het Franse staatsbedrijf EDF straks een rol zou kunnen spelen bij de uitbating van onze kerncentrales. Tegelijk weten we dat EDF zelf met grote uitdagingen kampt bij hun eigen nucleaire projecten, zoals trage vooruitgang en oplopende kosten.

  Premier, wordt dat nucleair reveil er straks eentje met een stevig Frans tintje? Ik herinner me nog goed hoe uw partij destijds tijdens de debatten over de nucleaire rente luid en duidelijk stelde dat er al genoeg Belgische euro’s naar Parijs vloeiden. Hebt u nu het geweer van schouder veranderd?

  U postte terecht een leuke foto op Facebook. Maar mogen we in dit halfrond ook vernemen wat er precies besproken is over onze kernenergie tijdens uw overleg met president Macron?

  Bart De Wever:

  Mevrouw Van Keymolen, ik zal deze keer niet schetsen in welke toestand de vorige regering ons energielandschap heeft achtergelaten, hoe ze met kernenergie is omgesprongen en welke keuzes er nu nog mogelijk zijn. Ik zal vriendelijk zijn en het daar niet over hebben.

  Ik heb het daar gisteren wel over gehad met de Franse president. Dat leek mij ook onvermijdelijk, gezien de context die ik zonet schetste. Dat was echter maar een van de thema's die op de agenda stonden, naast de geopolitieke context, Oekraïne, het Midden-Oosten, importheffingen, EU-competitiviteit en een aantal belangrijke bilaterale dossiers, waarvan het CaMo-project van Defensie niet het minste was.

  Het ging dus ook over energie, waar ik vooral de ambities van ons regeerakkoord heb toegelicht en gezegd dat er een nieuwe regering is die de bladzijde heeft omgeslagen en aansluit bij de ambitie van een nucleaire renaissance. Ik heb hem meegedeeld dat de wet op de kernuitstap in tweede lezing in de commissie werd goedgekeurd en binnenkort naar de plenaire vergadering zal komen. Macron was daar heel blij mee en vindt dat de juiste keuze. Een mix van hernieuwbare energie en kernenergie is volgens hem de weg die we moeten bewandelen en dat is ook de weg die deze regering wil bewandelen.

  Wij hebben al beslist om een maximale verlenging van de bestaande capaciteit te proberen realiseren op langere termijn en eventueel ook nieuwe capaciteit dankzij de SMR30-technologie. Er zijn veel samenwerkingen en synergiën mogelijk. Ik denk dat het voorbarig is te zeggen hoe, met wie, wat en waar. Het zou commercieel onvoorzichtig zijn om daarop in te gaan, dus dat zal ik niet doen.

  Dat wij op het vlak van strategie heel sterk aansluiten bij de Franse strategie is een evidentie. Dat synergie en samenwerking daar mogelijk zijn, is een evidentie. Dat hoeft voor ons geen verliesverhaal te worden. We kunnen dat omturnen naar een win-winverhaal, net zoals we dat voor Defensie dringend moeten proberen doen.

  Het was een open en heel constructief gesprek. De minister van Energie is heel gemotiveerd om daarop door te gaan en wij zullen op tijd en stond rapporteren aan dit Parlement.

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de eerste minister, ik dank u voor uw antwoorden. Een stabiele en zekere energiebevoorrading is cruciaal voor ons land. We hebben de voorbije dagen in de landen in onze buurt kunnen zien welke ontwrichtende effecten een black-out kan hebben. Vergeet ook niet dat ons land beschikt over een sterke nucleaire kennis en een brede technologische basis. Wij hebben Belgische bedrijven en instellingen die vandaag ook al een sleutelrol spelen. Het is dan ook belangrijk dat wij bij toekomstige beslissingen over onze energiestrategie ook in overleg treden met onze eigen partners, zodat ook zij de vruchten kunnen plukken van de nucleaire reveil die u zo hevig bepleit.

• Vraag: Het energie-eiland

  Vraag: De beheersing van de kosten van het energie-eiland

  Vraag: De toekomst van het Prinses Elisabetheiland

  Vraag: De mogelijke vertraging bij de bouw van het energie-eiland

  Vraag: Het energie-eiland

  klimaat, energie en landbouw

  Het energie-eiland
  De beheersing van de kosten van het energie-eiland
  De toekomst van het Prinses Elisabetheiland
  De mogelijke vertraging bij de bouw van het energie-eiland
  Het energie-eiland
  Energie-eiland Project: Uitdagingen, Kosten, Toekomst summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 3 april 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Bihet erkent dat het Prinses Elisabetheiland—oorspronkelijk bedoeld als hoeksteen van de Belgische energietransitie—is ontspoord door kostexplosies (van 2,2 naar 7,5 miljard euro), vooral door de dure gelijkstroomverbinding met het VK, en stelt dat overhaaste beslissingen vermeden moeten worden om de factuur voor gezinnen en bedrijven te beperken. Hij belooft binnen weken een herzien plan voor te leggen, met alternatieven zoals een wisselstroomverbinding (AC) of een rechtstreekse Nautilus-link, en benadrukt transparantie en kostenbeheersing, maar kritiseert het gebrek aan governance onder voorganger Tinne Van der Straeten. Oppositie en meerderheid eisen snelle duidelijkheid: Van Keymolen (Cd&v) vreest vertraging bij windparken en hogere energiekosten, Wollants (N-VA) en Ravyts (VB) pleiten voor een "light-versie" (minder capaciteit, lagere kosten) en koppelen het dossier aan nucleaire herlancering, terwijl Bombled (MR) parlementair onderzoek naar verantwoordelijken voor de mislukkingen vraagt. Coenegrachts (Vlaams Belang) waarschuwt dat uitstel de bevoorradingszekerheid in gevaar brengt.

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, het Prinses Elisabetheiland werd ooit aangekondigd als het vlaggenschip van ons energiebeleid. Vandaag riskeert het jammer genoeg eerder een drijvend fiasco te worden. De kostenraming is intussen geëxplodeerd, de kostprijs zou zeker 7 miljard euro bedragen, veel meer dan de oorspronkelijk geraamde 2,2 miljard. Wie gaat dat betalen? Onze gezinnen en onze bedrijven. Op de energiefactuur van een gemiddeld gezin komt er tot 27 euro bij en onze bedrijven zullen tot honderdduizenden euro meer moeten betalen.

  Collega's, de manier waarop het project wordt uitgevoerd is cruciaal, niet alleen voor de energietransitie, maar ook voor de bevoorradingszekerheid en energieonafhankelijkheid van ons land. Momenteel is er echter grote onzekerheid. De beslissing over de uitvoering van de tweede fase van het energie-eiland is uitgesteld.

  Mijnheer de minister, u zult me wellicht niet tegenspreken als ik zeg dat onze gezinnen en onze bedrijven nu nood hebben aan betaalbare en betrouwbare energie en niet pas binnen tien jaar. U erfde een complex dossier van uw voorgangster, maar nu is het aan u. Onze energiemix moet zekerheid bieden aan onze bedrijven, maar moet vooral ook betaalbaar blijven. Om onze bevoorradingszekerheid te garanderen is het heel belangrijk dat er snel duidelijkheid komt over kavel 1 van het eiland.

  Mijnheer de minister, hoe zult u ervoor zorgen dat de ontwikkeling van de nieuwe offshore windparken geen vertraging oploopt en dat de kosten beheersbaar blijven, zodat het beloofde vlaggenschip geen zinkend schip wordt?

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, le projet d'île énergétique en mer du Nord est un enjeu stratégique majeur pour l'avenir énergétique de notre pays, sa sécurité d'approvisionnement et la compétitivité de notre industrie. Il est essentiel que chaque euro investi serve au mieux l'intérêt général sans précipitation ni décision hâtive aux conséquences financières lourdes.

  Vous avez souligné à juste titre que la forte augmentation des coûts initialement prévus, conjuguée aux incertitudes réglementaires et aux choix du passé, justifie une réévaluation approfondie du projet. Suspendre temporairement certaines décisions afin d'explorer toutes les alternatives crédibles et de préserver la capacité de négociation de la Belgique est une démarche de bon sens et de responsabilité. Notre priorité doit être d'assurer une transition énergétique efficace et maîtrisée en veillant à ce que les investissements ne pèsent pas inutilement sur la facture des citoyens et des entreprises. La concertation avec la CREG, la DG Énergie et Elia est essentielle pour garantir une décision éclairée, alignée sur les objectifs de déploiement des énergies renouvelables et de développement des énergies bas carbone.

  Monsieur le ministre, pouvez-vous préciser les pistes à l'étude et les critères qui guideront la décision finale du gouvernement?

  Voorzitter:

  Er werden ook drie vragen gesteld in de commissie hierover. Zij worden toegevoegd.

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de minister, u bent bevoegd voor Energie. Deze week had u echter veel energie. We hebben in de commissie voor Energie de wet op de kernuitstap teruggedraaid. Daar krijgt een mens energie van. U had ook nog een daadkrachtige beslissing genomen over het energie-eiland. U hebt in dat dossier namelijk terecht de pauzeknop ingedrukt. De kosten ontspoorden immers. De eigen keuzes die Elia maakte, zorgden ervoor dat de factuur ontploft. Uiteindelijk is het altijd de eindgebruiker die via zijn energiefactuur de rekening betaalt.

  Mijnheer de minister, de grote vraag is echter wat er zal gebeuren wanneer u de energie vindt om opnieuw de playknop in te drukken. Het energie-eiland is immers een cruciaal dossier voor onze energiebevoorrading, voor de positie van België bij de energiebevoorrading in West-Europa, voor onze connectie met het Verenigd Koninkrijk en voor de aansluiting van de drie betrokken windparken, waarvan voor één park vandaag trouwens een lopende tender is uitgeschreven. Die onzekerheid weegt ook op de mensen die voor die tender dossiers schrijven en willen meedingen naar de ontwikkeling van die windparken.

  Mijnheer de minister, ik heb dus een heel eenvoudige vraag. Wanneer kunnen wij beslissingen van u verwachten over de playknop? Wat zullen die beslissingen betekenen? Welke richting zult u uitgaan?

  Voorzitter:

  De regering zal het zeker op prijs stellen dat u eenvoudige vragen stelt.

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, in het regeerakkoord staat expliciet dat de regering uiterlijk eind maart een beslissing zou nemen inzake de bouw van de gelijkstroominfrastructuur, zeg maar het luik van de hybride interconnectie, belangrijk voor het derde lot van de Prinses Elizabethzone. Meteen zou er ook een beslissing volgen over de modaliteiten van de geplande Nautilusverbinding met het Verenigd Koninkrijk. Die beslissing is echter 'met enkele weken' uitgesteld. U wilt vermijden dat er overhaast beslissingen worden genomen. De analyse van de verschillende alternatieve scenario's en de dialoog met de stakeholders vergen blijkbaar wat meer tijd.

  Tegelijkertijd, mijnheer de minister, rijzen er nu problemen bij de ruwbouwwerken voor het kunstmatige eiland. Ik veronderstel dat het gaat over de bouw van de caissons in Vlissingen? Die bouw is toch al enige tijd bezig. Het consortium waaraan de werken gegund werden, kampt blijkbaar met extra kosten. Er zouden ook aanzienlijke vertragingen zijn. Sommigen spreken zelfs over 500 dagen extra.

  Mijnheer de minister, de tijd tikt. De basisinfrastructuur van het eiland moet opgeleverd zijn voor 31 augustus 2026 wil Elia een beroep kunnen doen op 100 miljoen aan Europese middelen.

  Ik kom tot mijn vragen.

  Welke invloed hebben al deze ontwikkelingen op de lopende tender voor het eerste windpark? Hebt u overleg met de sector over de vele ontwikkelingen in verband met het energie-eiland? Worden de potentiële investeerders, projectontwikkelaars niet stilaan wat afgeschrikt?

  Voorzitter:

  Het thema zou niet afgerond zijn als niet ook collega Wollants een vraag zou stellen.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, het energie-eiland, en zeker de enorme kostenstijgingen tot bijna 8 miljard euro, blijft de gemoederen beroeren. Die kosten dreigen immers te worden vertaald naar de nettarieven. Dat wil zeggen dat de elektriciteitsgebruikers dat allemaal via hun energiefacturen zullen moeten ophoesten. Bovendien komt dat boven op de extra nettarieven die ze al sinds januari betalen, die 80 % stijging, waarover onder andere de industrie vandaag trouwens nogmaals aan de alarmbel trekt.

  We weten dat dit een erfenis is van uw voorganger en wat voor een. Het regeerakkoord maakt duidelijk dat we daarover in maart een beslissing zouden nemen. We weten ook dat dit over heel veel geld gaat en ook over een aantal evoluties die op dit moment nog aan de gang zijn. Als we een beslissing nemen, moeten we meteen ook de juiste beslissing nemen. Enkele weken extra kunnen dus een heel goede zaak zijn om de juiste kant op te gaan.

  Er moeten echter wel knopen worden doorgehakt. Iedereen weet dat het toevoegen van 8 miljard euro aan onze nettarieven onaanvaardbaar is. Daar kunnen we nooit mee akkoord gaan en ik ben het ermee eens dat we een aantal pistes moeten onderzoeken.

  Voor ons is het duidelijk dat de piste van het hertekenen van de offshore windzones, in combinatie met het ontkoppelen van de verbinding van het Verenigd Koninkrijk met het energie-eiland, waarschijnlijk de beste weg is om te bewandelen en dat we daarop moeten verder werken.

  Mijnheer de minister, ik heb de volgende eenvoudige vragen. Hoe zult u deze kwestie aanpakken? Hoe zult u ervoor zorgen dat de facturen voor onze gezinnen en bedrijven hiervan worden bespaard?

  Mathieu Bihet:

  Chers collègues, permettez-moi d'abord d'être très clair, ce qui nous occupe aujourd'hui, l'île énergétique, n'est pas un débat sur l'importance des énergies renouvelables. Cette question ne fait aucun doute. Nous sommes tous d'accord sur le fait que nous avons besoin de ce vent en mer, de capacités offshore et d'infrastructures pour transporter l'électricité jusqu'au continent.

  Ce qui est sur la table aujourd'hui, c'est un dossier qui, en termes de transparence, de maîtrise des coûts mais aussi de gouvernance, a solidement déraillé ces dernières années.

  Ten eerste, wat zijn de feiten? Bij de aankondiging van de aanleg van het energie-eiland in november 2021 werd de totale kostprijs geraamd op 2,2 miljard euro. In maart vorig jaar was dat 3,6 miljard euro. In oktober werd het 7 miljard en in februari van dit jaar 7,5 miljard. Collega's, hoeveel zal het morgen zijn? De grote boosdoener is de DC-verbinding met het Verenigd Koninkrijk. Net in dat verband is er de meeste onzekerheid, is de complexiteit het grootst en zien we de sterkste kostenstijgingen.

  Ik heb dat project ontworpen noch opgestart. Het is echter wel onze verantwoordelijkheid geworden en we nemen de verantwoordelijkheid op. Collega's, op het moment dat we van iedereen inspanningen vragen, kunnen we die niet zomaar onder de mat vegen.

  Ten tweede, het regeerakkoord is duidelijk. Ik citeer: "De regering zal een beslissing nemen op basis van de overwegingen van Elia over het al dan niet toewijzen van de DC-contracten en alternatieve pistes onderzoeken, zoals een aansluiting in AC of rechtstreekse verbinding met Nautilus." Die lijn volg ik strikt.

  Daarom heb ik bij mijn aantreden alle betrokken actoren samengebracht – Elia, de CREG, mijn administratie en mijn collega bevoegd voor de Noordzee, minister Verlinden. Ik vond en vind nog steeds dat we de realiteit onder ogen moeten zien en dat we in het belang van onze burgers en bedrijven hierrond moeten samenwerken. Dat betekent dat we geen overhaaste beslissingen mogen nemen onder tijdsdruk en vooral niet zonder dat alle elementen op de tafel liggen. We willen bovendien geen factuur van miljarden euro's die schadelijk is voor de koopkracht van onze gezinnen en de competitiviteit van onze bedrijven. We willen geen blanco cheque, want, collega's, uitstel is geen afstel. Beslissen met een open vizier is essentieel.

  Troisièmement, au cours des prochaines semaines, ensemble avec ma collègue en charge de la Mer du Nord, je saisirai le gouvernement en vue de prendre une décision relative à cette île énergétique.

  Concernant le retard qui a été évoqué, comme il s'agit d'un contrat entre deux entreprises cotées, il ne m'appartient pas de faire de commentaire ici. Néanmoins, notre décision sera basée sur différents éléments: les analyses techniques et économiques de mon administration, d'Elia et de la CREG et également sur des scénarios alternatifs tels qu'une connexion en courant alternatif (AC) ou une liaison directe avec le Royaume-Uni via le projet Nautilus. Nous examinerons la question sur le plan du contenu et des aspects techniques et financiers, et non pas sur la base de slogans ni de tabous, mais bien dans un souci de responsabilité, de coopération et, surtout, de bon sens.

  Chers collègues, comme vous, j'ai lu dans la presse les déclarations du CEO du groupe Elia. Il a rappelé quelle était la situation avant l'été. Je suis d'accord avec M. Gustin lorsqu'il dit:

  "We mogen ons echter niet laten gijzelen. Een budget dat opliep tot zowat 7,5 miljard euro, is niet aanvaardbaar."

  Ce montant de 7,5 milliards d'euros, il ne le considère pas comme acceptable. Mais je partage aussi son analyse lorsqu'il dit:

  "De kosten moeten redelijk zijn, maar we mogen ook niet het kind met het badwater weggooien."

  Donc, je retiens deux choses. Premièrement, nous devons revoir les fondements de ce dossier. Deuxièmement, il y a un grave manquement de gouvernance par rapport à celui-ci, c'est pourquoi nous adoptons cette approche, mais pas uniquement dans ce dossier-ci. Nous allons également faire en sorte que de tels dérapages ne puissent plus jamais arriver. C'est exactement ce que je suis en train de faire: mettre de l'ordre, dans l'intérêt de la société.

  Mais l'île énergétique, chers collègues, est un point stratégique. Ce projet ne peut devenir le symbole d'une explosion des coûts et d'un processus décisionnel défaillant. C'est pourquoi j'opte délibérément pour la transparence, la maîtrise des coûts et surtout la responsabilité. J'opte pour le pouvoir d'achat de nos familles, la compétitivité (…)

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord.

  Extra bedenktijd kan zeker zinvol zijn. We hebben daar begrip voor, maar die extra bedenktijd moet dan effectief ook leiden tot duidelijke keuzes en concrete stappen. Zonder die keuzes komen er geen nieuwe windparken, geen aansluiting en dus ook geen vooruitgang.

  Als de huidige onzekerheid te lang blijft aanslepen, zal dat onze gezinnen, bedrijven en investeerders veel geld kosten. Dat willen we eigenlijk niet. Cd&v wil dat dit project slaagt. We zullen elke stap blijven steunen die leidt tot de betaalbare, betrouwbare en tijdige realisatie van een goede energiemix.

  Mijnheer de minister, druk nu niet op de pauzeknop, maar geef een echt startschot.

  Voorzitter:

  Ik feliciteer mevrouw Phaedra Van Keymolen met haar maidenspeech. (Applaus)

  Christophe Bombled:

  Face à l'explosion des coûts et aux incertitudes qui entourent certains choix du passé, la seule attitude responsable est celle du pragmatisme et de la rigueur budgétaire, et certainement pas de la précipitation.

  Monsieur le ministre, vous avez raison de suspendre temporairement la décision pour analyser toutes les alternatives. La transition énergétique doit être menée avec ambition mais aussi avec rigueur, intelligence économique et en tenant compte de l'évolution future de la législation sur le nucléaire.

  Cependant, nous avons l'impression d'être les victimes des mensonges du passé. D'ailleurs, je commence à partager une idée qui a déjà été évoquée en commission de l'Énergie. Dans ce dossier, il est urgent de démêler le vrai du faux et de déterminer les responsabilités. Il est essentiel de faire toute la clarté, et le Parlement a un rôle à jouer. Si des erreurs ont été commises, elles ne doivent pas être répétées car on ne joue pas à la roulette avec l'argent des Belges!

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord.

  Laat uitstel geen afstel zijn. We hebben op termijn beslissingen nodig. We hebben ook die aansluitingen nodig. Anders zal de terechte strijd tegen de hoge transmissienettarieven en de hoge kosten tot minder bevoorradingszekerheid leiden. Dan zal het licht uitgaan en dat mogen we niet aanvaarden. Ik hoop u hier snel terug te zien met meer duidelijkheid, zodat we 's avonds gerust het licht kunnen uitdoen als we gaan slapen.

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, als deze regering voluit voor een nucleaire renaissance gaat, dan moet u nu met uw regering in dit dossier durven door te pakken. Dat betekent, zoals uw collega Verlinden in Oostende recent zei, dat u moet gaan voor een energie-eiland light. Dat betekent inderdaad Nautilus in een rechtstreekse verbinding. Dat betekent inderdaad minder productiecapaciteit dan in de dromen van uw voorgangster. Dat betekent meteen ook minder investeringskosten en dus ook een lagere factuur voor onze gezinnen en bedrijven.

  Mijnheer de minister, durf te beslissen. Ga eindelijk voluit voor nieuwe nucleaire capaciteit in dit land en reken niet al te veel op een onzeker offshoreverhaal.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord. Wat u in de komende weken moet doen, is zekerheid bieden aan diegenen die in dit land in offshorewind willen investeren. U moet zekerheid bieden aan diegenen die hun elektriciteitsfactuur niet verder willen zien oplopen. U moet de zekerheid bieden dat de politiek dit dossier opnieuw in handen neemt. Het is in de vorige legislatuur onder de vorige ministers helemaal de verkeerde kant uitgegaan. Het idee is in de Noordzee gedumpt en vervolgens heeft men het laten gaan: 2,2; 3,6; 7; 7,5. Welnu, laat ons dat dossier terug vastpakken. Ik ben er zeker van dat we er samen voor kunnen zorgen dat dit de juiste richting uitgaat.

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Phaedra Van Keymolen als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 12 juli 2022 tot versterking van het kader dat van toepassing is op de voorzieningen aangelegd voor de ontmanteling van de kerncentrales en voor het beheer van verbruikte splijtstof en voor het beheer van operationeel afval en tot gedeeltelijke opheffing en wijziging van de wet van 11 april 2003 betreffende de voorzieningen aangelegd voor de ontmanteling van de kerncentrales en voor het beheer van splijtstoffen bestraald in deze kerncentrales (1604/5)

  Wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 12 juli 2022 tot versterking van het kader dat van toepassing is op de voorzieningen aangelegd voor de ontmanteling van de kerncentrales en voor het beheer van verbruikte splijtstof en voor het beheer van operationeel afval en tot gedeeltelijke opheffing en wijziging van de wet van 11 april 2003 betreffende de voorzieningen aangelegd voor de ontmanteling van de kerncentrales en voor het beheer van splijtstoffen bestraald in deze kerncentrales (1604/5)

  Bekijk dossier 1604

• Voorstel: Wetsvoorstel houdende diverse bepalingen inzake kernenergie, teneinde de elektriciteitsbevoorradingszekerheid te waarborgen en de energiemixkosten in de hand te houden (318/9)

  Wetsvoorstel houdende diverse bepalingen inzake kernenergie, teneinde de elektriciteitsbevoorradingszekerheid te waarborgen en de energiemixkosten in de hand te houden (318/9)

  Bekijk dossier 318

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de hervorming van het sociaal tarief voor energie (195/6)

  Voorstel van resolutie betreffende de hervorming van het sociaal tarief voor energie (195/6)

  Bekijk dossier 195

Stemmingen

Recente stemmingen van Phaedra Van Keymolen in de plenaire vergadering.

Commissies

Phaedra Van Keymolen is lid van de volgende commissies.