Kamerlid Barbara Pas (VB)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Barbara Pas in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De zoektocht van de regering naar 10 miljard euro voor de begroting tegen oktober

  Vraag: De zoektocht van de regering naar 10 miljard euro

  Vraag: De tiramisu van 10 miljard voor de begroting tegen oktober

  Vraag: De begrotingsvooruitzichten

  Vraag: De begroting 2027

  Vraag: ?Het volgende rapport van het Monitoringcomité

  Vraag: De begroting

  De zoektocht van de regering naar 10 miljard euro voor de begroting tegen oktober
  De zoektocht van de regering naar 10 miljard euro
  De tiramisu van 10 miljard voor de begroting tegen oktober
  De begrotingsvooruitzichten
  De begroting 2027
  ?Het volgende rapport van het Monitoringcomité
  De begroting
  Overheidsfinanciën en begrotingsplanning 2024-2027 summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 9 juli 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Paul Magnette en Raoul Hedebouw bekritiseren dat premier Bart De Wever vasthoudt aan bezuinigingsbeleid dat het koopkrachtverlies verergert en het tekort verdubbelt, terwijl alternatieven zoals belasting op grootvermogens, fraudebestrijding en defensiebesparingen 20 miljard zouden opleveren zonder de burger te raken. Barbara Pas en Georges-Louis Bouchez wijten het falend budgetbeleid aan structurele problemen zoals de vergrijzing, te hoge sociale uitgaven en gebrek aan fiscale autonomie, en eisen ingrijpende hervormingen zoals splitsing van de sociale zekerheid. François De Smet en Sarah Schlitz benadrukken respectievelijk het belang van efficiëntere belastinginning en klimaatinvesteringen, terwijl De Wever verdedigt dat zijn regering ondanks een "meedogenloos" internationaal klimaat de schuldgroei beperkt en denkt op lange termijn, maar erkent dat acute maatregelen nodig zijn om de Europese normen te halen. Kritiek op uitstelgedrag en gebrek aan concrete plannen blijft centraal.

  Paul Magnette:

  Monsieur le premier ministre, la question que tous les Belges se posent est la suivante: à quel moment allez-vous enfin reconnaître que vous vous êtes trompé? On vous l'a dit dès le début de votre gouvernement, votre politique ne va pas fonctionner. Vous allez droit dans le mur. Vous allez tuer l'économie et vous allez doubler le déficit.

  Aujourd'hui, tous les rapports officiels nous montrent que, malheureusement, nous avons eu raison. Vous allez doubler le déficit et céder 40 milliards à ceux qui vont vous suivre. L'économie est en berne, pas de croissance, pas de création d'emplois. Il n'y a que les prix qui augmentent!

  Et pendant ce temps-là, vous continuez en martelant que la seule solution, c'est de continuer à faire la même chose. Ou bien que c'est la faute du contexte international. Mais il a bon dos le contexte international! Toute l'Europe est confrontée au même contexte international. Alors, pourquoi votre gouvernement est-il le pire élève de la classe européenne? À un moment donné, c'est peut-être aussi votre responsabilité. Et c'est logique, avec les mesures de votre gouvernement, neuf Belges sur 10 ont vu leur pouvoir d'achat diminuer.

  Et que font les gens quand ils ont moins d'argent? Ils dépensent moins. Et comme ils dépensent moins, l'économie tourne au ralenti, les créations d'emplois se raréfient, les recettes de l' É tat diminuent, les déficits se creusent et c'est la spirale infernale.

  Vous nous répétez qu'il n'y a pas d'alternative. Et pourtant, on ne cesse de vous en proposer: taxer enfin les grosses fortunes rapporterait six milliards; augmenter les salaires de 1 % par an rapporterait quatre milliards; ralentir les dépenses en matière d'armement rapporterait trois milliards; faire contribuer les banques, le secteur de l'énergie rapporterait deux milliards; lutter enfin efficacement contre la grande fraude fiscale rapporterait trois milliards, mettre de l'ordre dans les aides aux entreprises rapporterait deux milliards. Vous voyez, on peut trouver 20 milliards sans prendre un euro dans la poche des travailleurs et des pensionnés! Alors il est plus que temps de s'y mettre!

  Monsieur le premier ministre, il n'y a pas de honte à reconnaître qu'on s'est trompé. Mais il est temps, il est plus que temps!

  Barbara Pas:

  Mijnheer de eerste minister, u zei ooit dat u de Belgische Titanic niet kunt repareren. Dat blijkt nu ook uit het nieuwe rapport van het Monitoringcomité deze week. Uw regering, die zichzelf als budgettaire reddingsploeg profileerde, mislukt daar volledig in. Het rotten is niet gestopt. Uw aangekondigde maatregelen, uw taksen en centenindexen op kap van de Vlamingen voldoen allemaal niet. De begroting ontspoort gewoon verder en de Belgische schuldgraad stijgt. Uw Titanic, kapitein De Wever, stevent recht op een ijsberg af.

  Volgens het Monitoringcomité is er minstens 7,7 miljard euro nodig om aan de Europese uitgavennorm te voldoen. Volgens u is een tiramisu van 10 miljard perfect haalbaar zonder de economische groei onderuit te halen. Welke economische groei? De recentste cijfers van de Nationale Bank tonen aan dat die economische groei vrijwel onbestaand is en die 10 miljard is ook onvoldoende. Onder andere het Rekenhof heeft eerder al gezegd dat er voor een echte sanering 15 tot 20 miljard aan structurele inspanningen nodig zijn.

  Is het uw ambitie nog om echt te saneren? Dat was de bestaansreden van uw regering. U hebt daarvoor al uw communautaire beloftes overboord gekieperd. Mijn vraag is dus of u daar nog in gelooft. Gelooft u dat u budgettaire orde op zaken kunt stellen in dit land zonder fiscale autonomie en zonder een splitsing van de sociale zekerheid? Zo ja, hoe gaat u die Belgische Titanic dan precies repareren? Zo neen, waarom maakt u de mensen dat dan in godsnaam wijs?

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, dans cet hémicycle, à gauche, il y a ceux qui vous disent: "Levons de nouvelles taxes, créons de nouveaux impôts", dans ce pays qui est déjà le plus taxé du monde. Et, à droite, il y a ceux qui vont vous dire: "Non, coupons encore dans les dépenses sociales, rabotons encore la sécurité sociale et les soins de santé", dans ce pays qui est déjà plombé par la précarité. Et puis, au milieu du gué, il y a vous, coincé entre ces deux pressions et qui voyez inexorablement l'eau de la dette et du déficit monter.

  Heureusement, il existe une troisième voie, entre ceux qui veulent toujours plus d'impôts et ceux qui veulent moins d'État, il y a un chemin, une voie qui ne consiste ni à matraquer le contribuable ni à sacrifier nos retraités et nos soins de santé. Une voie qui consiste simplement à être plus efficaces, à mieux percevoir les recettes normales et à aller chercher l'argent là où il se trouve.

  Je remobilise ici Paul De Grauwe, qui n'est pas exactement le dernier des bolchéviques, selon lequel le problème, depuis 2013, dans notre pays, ce n'est pas le niveau de dépenses, c'est l'érosion des recettes: 21 milliards d'euros disparaissent chaque année, non pas parce que nos taux seraient trop bas, mais parce que l'assiette fuit de toute part. À force de multiplier les régimes dérogatoires, les niches fiscales, les hauts revenus qui basculent en sociétés de management, les recettes ont fondu et, dans cette jungle de dérogations, ce sont les plus modestes et la classe moyenne, celle qui ne peut pas échapper à cette captation de l'impôt, qui payent l'addition. Voilà l'anomalie.

  Des solutions sont à portée de main: le resserrement réel des régimes des revenus définitivement taxés (RDT) et des montages de holdings, le recouvrement effectif de la TVA existante, plutôt que la hausse d'un point ou deux, un parquet national financier doté de moyens suffisants pour fonctionner; et pas le parquet national de papier qui est pour l'instant celui de l'Arizona. Voilà où se trouve l'argent. Rien qu'avec ces leviers-là, vous pourriez trouver plusieurs milliards.

  Monsieur le premier ministre, voici la seule question qui compte encore aujourd'hui. Entre les hauts cris de bonne guerre de gauche et ceux de droite, vous et vos partenaires aurez-vous le courage de faire primer la raison sur l'idéologie, aurez-vous le courage d'être simplement efficaces?

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le premier ministre, on a l'impression que, selon certains, le déficit est né hier dans notre pays. On nous explique que c'est à cause des décisions en termes de défense, par exemple, oubliant que, quand nos concitoyens donnent 100 euros à l'État, 22 euros sont utilisés pour les retraites, 17 euros pour la politique sociale, 11 euros pour l'enseignement et seulement 3,5 euros pour la défense.

  La réalité est que notre pays a une structure de coûts qui ne fonctionne pas, parce qu'il y a 40 ans, on a fait des mauvais choix. On a fait deux grands mauvais choix. Le premier, c'est de choisir un système de retraites par répartition et pas par capitalisation, comme l'ont fait les Pays-Bas. Le deuxième, c'est d'avoir fait en sorte que les prestations sociales soient déconnectées des prestations de travail.

  Enfin, sous le gouvernement Vivaldi, avec des cadeaux supplémentaires voulus par la gauche, nous en sommes arrivés au modèle que nous connaissons. Regardez ce graphique – parce que beaucoup ont du mal à voir la réalité. Regardez, monsieur Magnette. Vous voyez, à l'époque de M. Michel, les dépenses correspondaient quasiment aux recettes. Et puis, que s’est-il passé? Là, on a le Tourmalet, ou la cour Magnette. Vous voyez une explosion des dépenses. Je me suis suffisamment opposé au sein de ce gouvernement pour ne pas devoir l'assumer.

  Pour le reste, prenons les chiffres. Ils sont très clairs, par rapport à ceux qui veulent fiscaliser encore plus. Les dépenses ont augmenté de 66 % en 10 ans. Nos recettes ont augmenté de 50 % alors que le PIB a progressé d'à peine 20 %.

  Monsieur le premier ministre, c'est très clair. Aujourd'hui, nous devons réduire les dépenses et (…)

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, alors que votre gouvernement avait promis de remettre le budget sur les rails, le déficit, tel un train hors de contrôle, fonce vers les 38 milliards d'euros d'ici 2029, soit près du double du bilan de la Vivaldi. Alors, oui, c'est un échec cuisant pour un gouvernement dont le seul objectif avoué est l'équilibre budgétaire. Pourtant, des alternatives existent, mais votre gouvernement refuse obstinément de les prendre en compte.

  Monsieur le premier ministre, l'angle mort de vos politiques budgétaires, c'est le climat. En ce 9 juillet, la troisième canicule vient de débuter. Et la seule façon de vous entendre sur le climat, c'est de vous parler de gros sous.

  Alors, me voilà, monsieur le premier ministre! Opposer investissement dans l'adaptation climatique et équilibre budgétaire constitue une erreur monumentale. Refuser d'investir aujourd'hui, c'est envoyer une facture cinq fois plus élevée aux générations futures, qui devront faire face à des destructions d'infrastructures, des dépenses qui exploseront dans la santé et dans la dégradation de notre économie. Parce que, oui, monsieur le premier ministre, et je vais vous le redire dans un langage qui vous touche, une journée à 32 degrés, c'est l'équivalent pour l'économie d'une demi-journée de grève nationale.

  Mais le plus grave est que cette inaction a un coût en termes de vies. Près de 1 800 décès sont survenus durant la canicule de juin. Je trouve terrible de devoir vous rappeler aujourd'hui que votre job en tant que premier ministre est de protéger la population. En l'espèce, je suis désolée de vous dire que vous n'avez pas été à la hauteur. Pas un mot de votre part! Pas un mot, alors qu'on fait face à une crise sanitaire digne de celle du covid.

  Monsieur le premier ministre, le climat figurera-t-il à la table des négociations budgétaires?

  Kjell Vander Elst:

  Premier, u geeft niet vaak interviews, maar gisteren was het nog eens zover. Iedereen was in blijde verwachting, want misschien was er vóór de zomer toch nog een plan om het land op orde te zetten, een van uw grote beloftes, voor de vorming van de regering. Wat was echter uw boodschap? U leeft op hoop, hoop –hou u vast, collega's –dat u morgen een kalender kunt vastleggen en de komende zomerperiode het voorbereidende werk voor de begroting kunt doen. Dat is heel vreemd, want drie dagen geleden heeft uw onzichtbare vice-eersteminister van Begroting gezegd dat er al heel veel werk is gebeurd, dat het voorbereidende werk klaarligt en dat u aan de slag kunt.

  Wat is het nu eigenlijk, premier? Wat hebt u de voorbije maanden gedaan? 2025 was een verloren begrotingsjaar. Maandenlang hebt u bestuurd met voorlopige kredieten. De ene na de andere lelijke kameel werd geproduceerd, de ene na de andere taks werd voorgesteld en ingevoerd. Nu dreigen opnieuw maanden van stilstand, opnieuw een verloren begrotingsjaar, want uw regering en u vertrekken op vakantie. Intussen geeft u de boodschap dat u er tijdens de vakantie aan zult denken en dat u op hoop leeft.

  Is dat uw boodschap aan alle zelfstandigen en ondernemers? Is dat uw boodschap aan de hardwerkende Vlaming en Belg? Terwijl u voortdurend op de rem staat en temporiseert, slaagt u erin te zeggen: nee, 7,7 miljard, niets van, ik heb een tiramisu van 10 miljard klaarstaan.

  Als alles klaarstaat, premier, waarom ligt hier dan niets? Waarom moet u uw begroting over de zomer tillen? Mijnheer de premier, de tijd van analyses maken is voorbij. U staat niet meer aan de zijlijn, u bent aan het besturen. U moet niet meer goochelen met cijfers, u moet beslissen.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le premier ministre, le Comité de monitoring est assez clair, vous nous aviez promis un budget en ordre. La droite allait montrer qu'elle sait gérer le budget, mais c'est le record: 38,3 milliards de déficit en 2029! Franchement, vous avez promis un gouvernement d'ingénieurs, mais je dois dire que vous cassez la baraque, monsieur le premier ministre!

  C'est incroyable. Et le pire, c'est que vous en déduisez comme conclusion qu'il faut reprendre les mêmes mesures. "Il n'y a pas d'alternative, there is no alternative ". Vous servez à quoi, alors, s'il n'y a pas d'alternative? Mettez un ordinateur à la place! Sérieusement, pourquoi paie-t-on les ministres? On paie les ministres pour trouver des alternatives. " There is no alternative ". On va augmenter la TVA, on va augmenter les taxes, on va toucher à l'index, aux salaires. "Il n'y a pas d'alternative". Bien sûr qu'il y a des alternatives.

  Le Bureau du Plan vous a donné 160 alternatives, et vous n'écoutez pas. Ce qui est intéressant, monsieur le premier ministre, c'est qu'il y a plein d'alternatives. Vous pouvez diminuer les dépenses militaires. Vous pouvez revenir sur tous les cadeaux que vous avez faits au moyen du tax shift . Des milliards de cadeaux qui n'ont même pas créé d'emplois de qualité. Vous pourriez le faire.

  Et même plus, vous pouvez aller chercher chez les super-riches. Et ça, c'est intéressant, monsieur le premier ministre. Ce n’était que le PTB qui le réclamait à l'origine. On était seuls, il y a 20 ans, avec la taxe des millionnaires. Et, petit à petit, ça pousse. C'est vrai que le PS l'avait dans son programme. Après, chaque fois qu'il négocie un gouvernement, il la met à la poubelle. Mais ça, c'est une autre affaire qu’on réglera au niveau de la gauche. Mais j'entends que M. Prévot, M. Verougstraete, Les Engagés sont maintenant pour la taxe des millionnaires.

  Mais c'est magnifique!

  Collega’s van Vooruit, uw voorzitter had een breekpunt van de miljonairstaks gemaakt! Weet u dat nog, daar in dat kasteel?

  Mijnheer de eerste minister, tussen ons gezegd en gezwegen, wat is uw gevoel bij de miljonairstaks? Hebt u het gevoel dat dat allemaal wat voor de show is?

  Est-ce pour faire avaler la pilule, comme l'a fait comprendre M. Prévot ? Est-ce pour que tout le monde avale l'austérité? Ou alors aurons-nous réellement une taxe des millionnaires?

  Bart De Wever:

  Je vous remercie, chers collègues, pour vos questions.

  Le Comité de monitoring a présenté lundi l’actualisation de ses prévisions budgétaires. Les chiffres s’inscrivent dans la marge attendue par le gouvernement, ce dont nous tenons déjà compte depuis un certain temps. À l’horizon 2029, un effort supplémentaire de 7,7 milliards d’euros sera nécessaire pour respecter la norme européenne en matière de dépenses. À l’horizon 2031, cet effort s’élèvera à 9,8 milliards d’euros.

  Tout cela s’ajoute aux efforts budgétaires déjà réalisés par le gouvernement, des efforts substantiels, que vous n’appréciez pas, monsieur Magnette, mais qui sont salués par chaque institution chargée du suivi de notre pays sur le plan socio-économique.

  Il est possible que le FMI se trompe, comme vous pensez que je me trompe, mais je ne le crois pas. Nos efforts permettront, au cours des prochaines années, de réduire de plusieurs dizaines de milliards d’euros l’augmentation de notre dette par rapport à la situation dont ce gouvernement a hérité. Tous les rapports le confirment.

  Et nous y parvenons malgré l’augmentation des dépenses de défense, qui est inévitable dans le contexte mondial actuel, malgré une importante réduction des charges sur le travail, dont il est déjà tenu compte, et malgré un contexte géopolitique exceptionnellement défavorable que le FMI qualifie d’ unforgiving environment – un environnement impitoyable.

  Bovendien bevestigde de Vergrijzingscommissie nogmaals hoe de maatregelen van de regering, zeker op de lange termijn, een bijzonder positieve impact op de begroting zullen hebben. Voor het eerst sinds lang denkt de regering niet louter in termen van volgend jaar – dan is het gemakkelijk om op vakantie te vertrekken –, maar in termen van decennia.

  Op de korte termijn – dit kan niemand ontkennen – zitten we in zeer grote moeilijkheden. Ik heb hier horen zeggen dat de Titanic op de ijsberg afstevent, maar de Titanic heeft in dit land de ijsberg al lang geleden geraakt. In die situatie moeten we trachten het schip opnieuw zeewaardig te maken. Dat is zeer moeilijk. Dat zal niemand ontkennen.

  Partijen, zoals die van de eerste spreker, die nu moord en brand roepen van op de oppositiebanken, zouden zich toch moeten beraden over hoe ze het in de afgelopen decennia zover hebben laten komen. De cijfers liegen er niet om: als men met zo’n hoge schuld zit en de rente stijgt, valt de hamer die zij hebben klaargelegd en lag te wachten.

  Daarom zeg ik dat de regering de nieuwe uitdaging inzake de begroting niet langer uit de weg mag gaan. Er is al heel wat technisch werk geleverd, dat klopt, en we zullen in de komende tijd dat werk voortzetten en op zoek gaan naar een consensus over een verstandig pakket aan maatregelen in de coalitie.

  Ik roep op tot realisme en voluntarisme bij alle coalitiepartners om van die opdracht, die niet aangenaam is en waarvan de uitkomst niet prettig zal zijn, toch een succes te maken. Ik besef dat het geen eenvoudige opdracht wordt, maar als de angst om het probleem op te lossen, ons verlamt, zullen we genadeloos worden afgerekend op onze onverantwoordelijkheid.

  Paul Magnette:

  Monsieur le premier ministre, avant de vous répondre, je voudrais féliciter M. Bouchez pour sa prestation, parce que nous expliquer que tout vient du gouvernement précédent, quand vous présidez un parti qui est au gouvernement depuis 27 ans et qui, plus qu'aucun autre, a détenu les départements des Finances et du Budget, franchement, il fallait oser! Et vous avez osé!

  Pour le reste, monsieur le premier ministre, depuis le début j'ai un doute, parce que vous êtes un nationaliste, ce qui est votre droit le plus strict. Vous voulez la fin de la solidarité entre tous les Belges. Et, finalement, quand ça va mal, ça vous arrange! Dans trois ans, vous direz que vous avez essayé mais que cela n'a pas marché, que la Belgique est en faillite et qu'il faut scinder la sécurité sociale, car c'est la seule solution. Ceux qui n'ont pas encore compris ça, c'est le MR et Les Engagés, qui vous regardent avec un grand sourire, les bras en l'air, comme le ravi de la crèche. Mais nous, nous ne sommes pas dupes, et nous ne vous laisserons pas faire.

  Barbara Pas:

  Overmorgen is het 11 juli, de Vlaamse feestdag. Dat is geen betaalde feestdag, zoals de regering nochtans had beloofd. Bovendien hebben de Vlamingen niets te vieren, mijnheer de eerste minister.

  Met uw regering blijft de Vlaming nog altijd de melkkoe van het Belgische systeem. In Vlaanderen bedraagt de werkzaamheidsgraad bijna 80 %. Waarom moeten de Vlamingen van u dan nog meer bijdragen om de Waalse en Brusselse putten te vullen? Het is niet de Vlaming die te weinig betaalt, maar de overheid die te veel uitgeeft. Het geld is niet op, België is op.

  Als u zegt dat de Belgische Titanic aan het zinken is, dan moet u overstappen op een ander schip. U moet werk maken van fiscale autonomie en van een splitsing van de sociale zekerheid. U hebt dat zelf vóór de verkiezingen aan al uw kiezers beloofd, maar u hebt er niets mee gedaan. Doe dat in plaats van te morrelen in de marge op de kap van de Vlamingen, zoals u nu al een jaar bezig bent.

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, je vous remercie de votre réponse.

  Je retiens votre vibrant appel à ce que vos partenaires de majorité cessent d'être paralysés par la peur. C'est tout l'enjeu, quand même, pour vos partenaires de coalition. Vont-ils réussir à se dépasser? Vont-ils arriver à penser parfois même contre leurs propres intérêts ou ceux de ce qu'ils pensent être leur électorat? Par exemple, le MR, dont chacun aura noté qu'il est le seul parti de gouvernement à vous avoir interrogé, et dont on aura aussi remarqué que M. Bouchez ne vous a pas spécialement applaudi, va-t-il être capable de parvenir à des compromis et d'oublier qu'on ne gouverne pas pour faire campagne, mais qu'on fait campagne pour gouverner?

  Il y a un philosophe, Jean-Paul Sartre, qui disait que le plus difficile en philosophie est de parvenir à penser contre soi-même. Eh bien, je crois que, pour parvenir à diriger la Belgique, singulièrement quand il faut opérer des choix extrêmement difficiles, et la nature des choix, personne ne la conteste, c'est un moment extrêmement difficile, il faut arriver à pouvoir gouverner contre soi-même. C'est tout le mal que je vous souhaite.

  Georges-Louis Bouchez:

  Vous savez, je crois que, dans la vie, il faut parfois accepter de se laisser insulter par les tricheurs pour ne pas faire partie de l'un d'eux. En tout cas, je trouve toujours assez drôle de recevoir des leçons de gestion de quelqu'un qui a mis Charleroi en faillite et qui préside un parti qui a conduit la Wallonie et Bruxelles à être les régions avec les plus faibles taux d'emploi, les plus hauts niveaux de déficit et de pauvreté, et de venir nous expliquer qu'il détient maintenant toutes les solutions, depuis qu'il a quitté le pouvoir voici quelques mois.

  Plus sérieusement, monsieur le premier ministre, nous avons un accroissement de nos dépenses de sécurité sociale de 88 % en 10 ans, soit le triple de l'inflation. Cela représente 66 % du budget de l'État, soit le double de l'inflation, pour une croissance de moins de 20 %. Notre problème, mesdames et messieurs, n'est pas idéologique; il est mathématique: nous avons une structure de coûts qui est devenue intenable.

  Nous devons relancer la croissance, faire en sorte que les Belges fassent leurs courses en Belgique. À cette fin, nous devons baisser les impôts et les (…)

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, la ficelle est un peu grosse! Dans le cadre de votre projet, votre budget ne tient pas la route, en raison de vos choix politiques. Même les observateurs les plus frileux ont bien dû l'admettre: on ne peut pas imputer ce déficit budgétaire à la guerre en Iran.

  Pourtant, vous allez une nouvelle fois nous expliquer qu'il faut encore réduire les dépenses et mettre l'État au régime. Mais en quoi cela consiste-t-il? Diminuer les dépenses du fédéral et réduire les mécanismes de solidarité. Bingo, cela correspond exactement à votre projet nationaliste flamand!

  Eh bien, monsieur le premier ministre, je dois avouer que j'aurais préféré vous voir, dans la nuit de lundi à mardi, célébrer la victoire avec nos Diables rouges. Mais après tout, personne ne peut vous y contraindre.

  En revanche, rester silencieux face aux victimes de la crise climatique et ne pas anticiper la menace qui pèse sur la population, eh bien c'est (…)

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, uw verwijzing naar de geopolitieke situatie is te gemakkelijk. U doet alsof de vorige regering een heel goede en gemakkelijke geopolitieke situatie had geërfd. Die verwijzing is heel goedkoop.

  Uw tijdlijn klopt ook niet. Terwijl u continu op de rem staat, hebben wij te maken met een recordaantal faillissementen in ons land. Terwijl u deadline na deadline mist en uw ploeg rustig op vakantie gaat, stapelen we de tekorten op en blijft u achter met het grootste begrotingstekort van de eurozone. Uw antwoord daarop is dat u tijdens uw vakantie aan ons zult denken.

  Er is uitstel na uitstel na uitstel. U lijdt aan uitstelgedrag en dat is in de huidige tijden onverantwoord. Onze economie bloedt en onze zelfstandigen en ondernemers zien af. Stop met temporiseren en kom met een begroting naar het Parlement. Mijn generatie en de toekomstige generaties zullen immers al die tekorten, schulden en belastingen moeten afbetalen.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de premier, de vraag is toch duidelijk? Vanwaar moet het geld komen? Het geld kan van de werkende klasse komen. In dat geval zult u het geld nogmaals halen bij de gepensioneerden, bij een btw-verhoging, bij gemorrel aan de index of bij de openbare diensten. Dat is de consensus, namelijk "there is no alternative" . Dat is uw programma. Het geld kan echter ook bij de sterkste schouders worden gehaald. Het geld moet ergens vandaan komen. De PVDA stelt een positief aspect vast, namelijk dat er eindelijk ook door andere partijen over wordt nagedacht om de rijken echt te doen betalen. De vraag is of het opnieuw om symboolpolitiek gaat en wij opnieuw de mensen zullen doen betalen. "Sire, taxons les pauvres: ils sont plus nombreux." Cela fait des années que l'on mène cette politique-là, car c'est la plus simple. En revanche, pour oser aller chercher l'argent chez les plus riches, il n'y a personne au balcon. Dat is de keuze. Economisch gezien gaan wij kapot omdat wij niet meer kunnen investeren in onze economie, omdat u het geld niet durft te gaan halen waar het zit. (…)

• Vraag: De initiatieven van de eerste minister om een rentesneeuwbal te voorkomen

  Vraag: De peiling van de VRT en De Standaard naar het draagvlak voor de regeringsmaatregelen

  Vraag: Het gebrek aan draagvlak voor de indexsprongen

  Vraag: De peiling van de VRT en de Standaard naar het draagvlak voor de regeringsmaatregelen

  Vraag: De onenigheid over de centenindex

  De initiatieven van de eerste minister om een rentesneeuwbal te voorkomen
  De peiling van de VRT en De Standaard naar het draagvlak voor de regeringsmaatregelen
  Het gebrek aan draagvlak voor de indexsprongen
  De peiling van de VRT en de Standaard naar het draagvlak voor de regeringsmaatregelen
  De onenigheid over de centenindex
  Peilingen en maatregelen rond economisch beleid en draagvlak summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 28 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert premier De Wever scherp voor zijn onpopulaire begrotingsmaatregelen—met name de centenindex, die volgens peilingen door 70% van de bevolking, sociale partners, werkgevers en zelfs coalitiepartners wordt afgewezen, maar desondanks wordt doorgedrukt. Critici (Hedebouw, Van Lysebettens, Pas) beweren dat de regering democratisch gezag mist (maatregelen stonden niet in verkiezingsprogramma’s), koopkracht aantast (dubbele indexsprong: centenindex plus stiekem voorbereide "afgevlakte index") en economische groei ondermijnt door extra belastingen op bedrijven en burgers, terwijl alternatieven van sociale partners genegeerd worden. De Wever erkent de ernst van het begrotingstekort (5,8% in 2029, schuld 122%) en de dreigende rentesneeuwbal, maar wijst op positieve signalen van ratingbureaus voor zijn langetermijnbeleid en roept op tot snelle, pijnlijke saneringen—zelfs als die onpopulair zijn—om de welvaartsstaat te redden. Hij ontwijkt concrete antwoorden over de rente- en groeistrategie, benadrukt geheimhouding tijdens onderhandelingen en verdedigt de maatregelen als "algemeen belang", terwijl oppositie en coalitiepartners hem hypocrisie en koppigheid verwijten.

  Arthur Orlians:

  Beste premier, u bent naar eigen zeggen premier van dit land geworden om de begroting te redden en om het rotten te stoppen. De waarheid is echter dat de begroting elke dag slechter en slechter wordt. Uit het Rapport van het Rekenhof leren we dat we nu de slechtste begroting hebben van heel de eurozone, dat het begrotingstekort en de schuldgraad de komende jaren nog zullen oplopen tot 5,8 % respectievelijk 122 % en dat een rentesneeuwbal gevaarlijk dichtbij komt.

  De rente op onze schuld dreigt sneller te stijgen dan onze economische groei of de inflatie. Daarom zijn mijn vragen heel duidelijk.

  Ten eerste, welke begrotingsinspanningen zijn er volgens u nog nodig om een rentesneeuwbal te vermijden? Is het bedrag van 7 miljard, waarnaar u op zoek zou zijn, genoeg? Veel experts waarschuwen dat de uitdaging eigenlijk veel groter is.

  Ten tweede, hoe zult u de economische groei versterken? Dat is minstens even belangrijk als begrotingsmaatregelen ter waarde van 7 miljard, waarbij het ongetwijfeld alleen maar gaat om nieuwe taksen, taksen op bedrijven en nieuwe regels, om de rentesneeuwbal te voorkomen.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de premier, veel smelt vandaag weg door het warme weer. Ook het draagvlak voor uw beleid smelt weg. Uit de peiling van de vrt en De Standaard in verband met de maatregelen die u hebt genomen, blijkt dat er voor de centenindex, de aanval op de koopkracht van wie meer dan 4.000 euro bruto verdient, 30 % steun is in België. Twee derde van de ondervraagden is tegen de centenindex en toch wilt u die hier vandaag goedkeuren. Een btw-verhoging krijgt 20 % steun en acht op de tien Belgen zijn er dus tegen, maar toch wilt u de goedkeuring forceren.

  Beste collega's, interessant in die peiling is de evolutie in één jaar tijd. Zo is het draagvlak voor de malus op pensioenen, die vandaag ter stemming ligt, in één jaar tijd met 10 à 12 % afgekalfd.

  Specialisten veronderstellen dat, nu de inhoud van de hervormingen het voorbije jaar duidelijk is geworden, de steun onder de burgers afneemt. Met andere woorden, hoe meer de mensen begrijpen wat uw beleid inhoudt, hoe meer informatie daarover in de gemeenschap circuleert, hoe meer de mensen beseffen dat ze daar niet achter kunnen staan.

  Men heeft ook gepeild naar de houding van de ondervraagden ten opzichte van het sociaal protest. In Vlaanderen bijvoorbeeld steunde vorig jaar 59 % het sociaal protest, vandaag is dat 67 %. Mijnheer de eerst minister, het sociaal protest is vandaag inderdaad de locomotief van onze samenleving.

  Mijnheer de premier, u hebt de strijd om de publieke opinie verloren. Ik vraag u om daaruit conclusies trekken bij de stemming die u vandaag wilt forceren.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega's, mijnheer de premier, niemand steunt de centenindex, de werkgevers niet, de werknemers niet, de mensen niet. Uit een bevraging van De Standaard en de VRT blijkt dat 70 % van de mensen niet achter dat voorstel staat, maar de regering volhardt in de boosheid. Flashback naar vorige week: de afgevlakte index van de sociale partners is in uw ogen, premier, en in die van minister Vandenbroucke onrechtvaardig. Die index treft sommigen zelfs dubbel: de kleine pensioenen, de kleine lonen enzovoort. Daarom houdt Arizona vast aan de centenindex, dixit minister Vandenbroucke en de premier. Gisteren kreeg minister Vandenbroucke een eenvoudige vraag. Kan hij garanderen dat er tijdens de komende begrotingsonderhandelingen geen aanpassingen aan de index komen? Geen antwoord, alleen de mantra dat de regering vasthoudt aan de centenindex.

  Vandaag echter kunnen we lezen dat de federale regering via Statbel al twee jaar werkt aan die zogenaamde afgevlakte index in het kader van de Europese harmonisering. Dus terwijl men het voorstel van de sociale partners in de media afbrandt, wordt in het geniep in de achterkamers hetzelfde voorbereid, niet zoals de sociale partners om de middenklasse beter te beschermen, maar wel om een dubbele besparing op kap van de mensen door te voeren, eerst via de centenindex en daarbovenop via de afgevlakte index. Dat is precies het voorstel dat u hebt weggezet als asociaal en onverantwoord. Collega's, die hypocrisie is toch hallucinant?

  Mijnheer de premier, wat is nu echt het plan van de regering, de middenklasse twee keer laten betalen, eerst via de centenindex en dan nog eens via de afgevlakte index?

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, u weet ongetwijfeld wat er vandaag op het menu staat van het Parlement. Dat is het soepkieken van de cd&v, de zoveelste trofee van Vooruit, de centenindex. Uw coalitiepartners zijn tegen, vakbonden en werkgevers zijn tegen, zelfstandigen, ondernemers, mensen en bedrijven die dat allemaal moeten implementeren zijn tegen, alle economen zijn tegen. Uit de bevraging van de VRT blijkt nu dat ook de bevolking tegen die maatregelen is. De mensen hebben hun buik vol van al dat broddelwerk, van al die lelijke kamelen, van de btw-brol tot het gedrocht van die centenindex.

  Iedereen zegt: doe dat niet. Dat complexe gedrocht zal de mensen geld kosten en de loonkosten ook doen stijgen. Het is onwerkbaar en het is eerlijk gezegd een simpele, platte belastingverhoging.

  Het ergste van al, mijnheer de premier, is dat er een alternatief van de sociale partners op tafel ligt, een alternatief dat eenvoudiger, eerlijker en beter voor de begroting is. Een akkoord tussen vakbonden en werkgevers, dat is historisch in dit land, maar u en uw partij, samen met de socialisten, aan het handje van meester Frank, doen koppig voort met dat complex gedrocht, tegen beter weten in.

  Dat moet er allemaal door. We hebben nog een paar dagen, want 1 juni staat voor de deur. Een heel belangrijke sector in dit land zegt nu al dat ze dat niet gerealiseerd, niet geïmplementeerd krijgt. De energiesector, FEBEG, krijgt dat niet geïmplementeerd. Klopt het, mijnheer de premier, dat een van de belangrijkste sectoren in dit land dat niet geïmplementeerd zal krijgen?

  Mijnheer de premier, u hebt nog een laatste kans. De stemming heeft nog niet plaatsgevonden, het is nog niet te laat. Zult u koppig blijven doorduwen en dat soepkieken uitvoeren, of zult u over uw eigen schaduw heen stappen en rond de tafel gaan zitten met de sociale partners?

  Barbara Pas:

  België is het enige land ter wereld waar meer dan de helft van het loon naar de Staat gaat. Het is dan ook niet meer dan logisch dat de burgers graag minder belastingen willen. Dat werd hun onder andere door u beloofd voor de verkiezingen, maar vandaag krijgen ze van u en uw regering btw-verhogingen, extra taksen, extra accijnzen, een centenindex en een meerwaardetaks die zelfs de PS niet durfde invoeren.

  Mijnheer de premier, niet alleen het Vlaams Belang kan uw maatregelen niet smaken, zoals uit de resultaten van De Stemming blijkt, brokkelt ook de maatschappelijke steun massaal af. Een overgrote meerderheid kant zich tegen de centenindex. Dat is uiteraard niet te verwonderen. Dat gemorrel aan de index zorgt voor extra kosten voor de werkgever en treft ongeveer de helft van de werkende bevolking, vooral Vlamingen.

  De bevraging van de VRT weerspiegelt zich ook in het gebrek aan draagvlak ervoor binnen uw eigen regering. Naast uzelf en Frank Vandenbroucke is er blijkbaar niemand die uw dubbele indexsprong nog steunt: twee derde van de bevolking niet, de sociale partners niet, maar ook uw eigen coalitiepartners niet. Enerzijds is het een soepkieken dat zo snel mogelijk verdronken moet worden, maar anderzijds gaat cd&v straks wel op het groene knopje drukken om het goed te keuren. Tjeven blijven tjeven.

  Mijnheer de premier, uw regeringsleden blijven elkaar tot vandaag nog altijd tegenspreken over de vraag of de centenindex opnieuw op tafel zal komen te liggen of niet. Kunt u daar eindelijk duidelijkheid over geven? Waarom blijft u in godsnaam vasthouden aan zo’n slecht idee waar totaal geen draagvlak voor is?

  Voorzitter:

  Voilà, mijnheer de premier, daarmee hebben we vijf vragen. Dat geeft u ook vijf minuten om erop te reageren.

  Bart De Wever:

  Mijnheer Orlians, proficiat met uw eerste tussenkomst in dit vragenuurtje. Ik dank u ook om mij te herinneren aan wat mijn voorganger heeft nagelaten. De toestand is inderdaad niet goed. De macro-economische omstandigheden waarin wij moeten werken, zijn tamelijk dramatisch en zullen op korte termijn spijtig genoeg niet verbeteren.

  Ik begrijp dat u mij veel vragen stelt over hoe we dat gaan aanpakken, al gingen de meeste vragen eigenlijk over de programmawet. Ik denk echter dat u daar toch al grondig over gediscussieerd hebt en dat we daar straks over zullen stemmen. Laten we naar de toekomst kijken. U zult wel begrijpen dat ik daarover nu nog niet in detail kan treden. Ik kan alleen toejuichen dat de ernst van het begrotingsprobleem nu echt wel bij iedereen lijkt door te dringen, ook bij de partijen die jarenlang, om niet te zeggen decennialang, in ontkenning hebben geleefd over het probleem en de wonden hebben laten etteren tot de bijzonder ernstige toestand van vandaag.

  Ik mag hopen dat diezelfde partijen geïnspireerd worden om de uitrol van sanerende maatregelen niet langer nodeloos te vertragen. Dat zou geweldig helpen. De rapporten van de ratingbureaus – ik beveel u allen de lectuur daarvan aan – duiden het trage parlementaire doorloopproces immers als een zwak punt aan. Het kan erg amusant zijn om hier te filibusteren, maar dat is niet bepaald in het algemeen belang. Wel in het algemeen belang zijn de maatregelen die deze regering het voorbije anderhalf jaar heeft genomen. Die maatregelen worden door de ratingbureaus wel bejubeld als zeer positief, in het bijzonder op de lange termijn. Lees het rapport van Fitch daarover eens. Dat rapport is eigenlijk zeer inzichtelijk over wat ze goed vinden – met name ons beleid – en waar ze de risico’s zien. De waarheid heeft echter haar rechten. De geopolitieke en macro-economische toestand is dermate problematisch, dat wat wij tot heden gedaan hebben onvoldoende is om op korte termijn, met 2029 als perspectief, uit de problemen te komen.

  Daarom zijn wij begonnen met de voorbereidingswerken van een nieuwe begrotingsoefening voor het budget van volgend jaar en het meerjarenbudget, met als doelstelling het begrotingstekort opnieuw structureel met meerdere miljarden te reduceren. Ik heb uiteraard persoonlijk ideeën over hoe we dat zouden kunnen doen en waar we die miljarden kunnen vinden, maar als eerste minister kan ik hier enkel spreken namens de regering. Binnen de regering en de meerderheid moet daarover eerst nog een akkoord worden gevonden. Dat oogt – dat hebt u uitgebreid toegelicht met citaten en verwijzingen – uiteraard bijzonder moeilijk. Het tegendeel zou wel zeer eigenaardig zijn, gezien de toestand.

  Als we dat akkoord bereiken, zullen we zoals altijd naar dit Huis komen om daar in alle transparantie over te debatteren. Tot zolang beroep ik mijzelf alleszins op de discretie van de lopende onderhandelingen. Ik roep iedereen aan de kant van de meerderheid op om die maximaal te helpen respecteren. We zullen zien. Ik denk alleszins dat het helpt om de slaagkansen te behouden.

  Wat het draagvlak betreft, er is veel discussie geweest over specifieke maatregelen. Als men een sanering van deze omvang moet doen, wellicht de grootste sinds de Tweede Wereldoorlog in dit land, is het redelijk onvermijdelijk dat als men daar met vijf partijen over onderhandelt in dit zeer complexe land, er maatregelen zullen doorkomen die niet populair zijn bij de ene of de andere zijde van het politieke spectrum.

  Ik moest even glimlachen toen iemand zei dat de centenindex de trofee van Vooruit was. Als men lang genoeg leeft, maakt men alles mee. Ik denk niet dat dat echt waar is.

  Er zullen dus ook maatregelen bij zijn die niemand heel leuk vindt. Ik schrik er zelf nog van dat 20 % van de bevolking ze steunt, omdat ze gewoon niet aangenaam zijn. Er is een waarheid waar men niet aan ontsnapt. Saneren in dit land is geen walk in the park . Het is geen aangename wandeling. De uitdaging is om het draagvlak te behouden. Het toverwoord is handelen in het algemeen belang.

  Ik stel wel vast, mijnheer Hedebouw, dat u zedig zwijgt over de maatregelen waarvoor bij de bevolking wél een enorm draagvlak gemeten is, zoals de aanpak van de werkloosheid en de langdurige ziekte. Daarover hebt u niets vermeld. Daar blijkt een enorme appreciatie voor te bestaan.

  Alleszins zal de regering de komende tijd opnieuw werk maken van een zo gebalanceerd en rechtvaardig mogelijk pakket aan maatregelen, telkens met het algemeen belang voor ogen: een gezonde begroting en een economie die onze welvaartsstaat veiligstelt voor onze kinderen en kleinkinderen. Dank u wel.

  Arthur Orlians:

  Mijnheer de premier, ik dank u voor uw antwoord.

  De rentevraag en hoe u daarmee zult omgaan in de toekomst, hebt u niet echt beantwoord. Ik begrijp uiteraard de discretie, maar de beste manier om het renteprobleem aan te pakken, is het begrotingstekort aanpakken. Wij zien dat dat tot nu toe alleen maar gebeurt met extra inkomsten en extra taksen.

  Er wordt hier gevraagd en gehoopt dat wij vanuit de oppositie de saneringsvoorstellen mee zullen goedkeuren en niet verder zullen vertragen. Dat zullen wij absoluut doen. Wij vinden de centenindex echter geen sanering. Wij vinden dat een platte belastingverhoging, die geen goed idee is.

  Voorzitter:

  De heer Orlians laat zijn verschijning hier niet ongemerkt voorbijgaan. Hij heeft gisteren eigenlijk al voor het eerst het woord tot ons gericht, maar stelt nu wel zijn eerste officiële vraag. Het is de eerste van ongetwijfeld vele vragen.

  (Applaus.)

  De heer Hedebouw is, naar ik meen, geen beginneling.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le premier ministre, c’est fou. Vous êtes en train de dire: "Je sais que je prends plein de mesures dont aucun Belge ne veut, même pas 20 %". Et vous foncez quand même. C’est fou à quel point vous mettez la démocratie de côté.

  Ce n’était déjà même pas dans vos programmes. Les gens n’ont pas voté pour augmenter la TVA. Les gens n’ont pas voté pour un malus pension. Ce n’était pas dans vos programmes. Les gens n’ont pas voté pour la taxe sur l’indexation des salaires. Ce n’était pas dans vos programmes, donc il n’y avait pas de légitimité.

  Un sondage montre que cela diminue encore; et vous foncez. C’est fou. D’autant plus – et là, vous n’avez pas réagi – que le soutien au mouvement social est passé de 55 ou 60 % à 70 ou 80 %, selon les régions. C'est-à-dire que plus vous attaquiez les manifestations, plus les gens soutenaient. Plus vous pointiez du doigt tout le mouvement social que se mobilisait, plus les gens ont apporté leur soutien. Aucune réponse à cela.

  Vous me dites que les mesures tapant sur les plus faibles sont plus succesvol . Évidemment: vous divisez le peuple pour mieux régner. Mais vous n’avez aucune légitimité; et vous avez encore quelques heures pour recoller avec la démocratie.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega’s, ziehier het plan-Arizona. Vandaag stemt u over de centenindex, morgen verspreidt de premier zijn nieuwe besparingsnota met de afgevlakte index, de volgende besparing op de koopkracht. 1 mei is voorbij, Rerum novarum is afgelopen en zo ook de sociale bekommernissen van de premier en zijn bende. Of ze nu tot Vooruit of cd&v behoren, allemaal willen ze de koopkracht van de mensen verder beperken. Collega’s, er is één manier om die evolutie te voorkomen, namelijk door straks die centenindex weg te stemmen en aan de slag te gaan met de sociale partners om de koopkracht te beschermen.

  Kjell Vander Elst:

  Dank u, premier, voor uw antwoord. U zegt dat u maatregelen nodig hebt om de loonkosten te doen vertragen, maar die centenindex zal die loonkosten doen stijgen. Op de vraag over de invoering van die index op 1 juni in heel belangrijke sectoren die daar niet klaar voor zijn, geeft u geen antwoord. 1 juni is al binnen een aantal dagen. Ik hoop dat u dat beseft. Voor de rest is uw antwoord wel duidelijk. U doet koppig voort en gaat de zoveelste lelijke kameel invoeren. Wie onderneemt, moet bloeden en wie de handen uit de mouwen steekt, zal moeten betalen.

  Collega’s, ik begrijp absoluut niet de collega’s van Arizona en specifiek van cd&v. Ik hoor heel veel stoere, ronkende verklaringen, heel veel woorden, maar zie weinig daden. Straks zult u van Arizona allemaal braaf op dat groene knopje duwen. Daar is maar één woord voor, hypocrisie. Gelukkig heeft de bevolking dat door.

  Barbara Pas:

  Uw taksmaatregelen hebben geen draagvlak. U beloofde in ruil 1.000 euro netto extra loon tegen 2030. Door die extra energietaksen, door die centenindex en door allerhande belastingen zullen onze mensen net niet meer, maar minder overhouden. Het ergste is dat u daarmee helemaal geen gezonde begroting krijgt. U hebt het grootste begrotingstekort van de hele eurozone. Uw plannen om het roer om te gooien, zijn zo ongeloofwaardig dat de kredietratings van België voor het eerst in vijftien jaar werden verlaagd. Doe wat u moet doen, mijnheer de premier. Doe wat u de kiezer beloofde en dat is orde op zaken stellen door institutioneel te hervormen, door fiscale autonomie in plaats van telkens opnieuw in de zakken van de Vlamingen te zitten, terwijl dat nergens voor nodig is.

• Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: De stopzetting van de ontmanteling van de kerncentrales en de nucleaire strategie

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark

  Vraag: Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: Het akkoord met ENGIE

  Vraag: De ENGIE-deal

  Het akkoord met ENGIE
  De stopzetting van de ontmanteling van de kerncentrales en de nucleaire strategie
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark
  Het akkoord met ENGIE en het kernenergiepark
  Het akkoord met ENGIE
  Het akkoord met ENGIE
  De ENGIE-deal
  Nucleaire strategie en akkoord met ENGIE summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 30 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om het principieel akkoord met ENGIE over de mogelijke overname van Belgische kerncentrales om ze langer open te houden, na jaren van ontmanteling en afhankelijkheid van buitenlandse energie. Bart De Wever (N-VA) en Mathieu Bihet (MR) benadrukken dat dit een strategische stap is voor energiezekerheid, lagere prijzen en minder afhankelijkheid, met stopzetting van afbraakwerken en onafhankelijke studies naar haalbaarheid, maar geen definitieve beslissing—kritiek komt van PTB (D’Amico), die vreest voor genationaliseerde verliezen en eist dat ENGIE de ontmantelingskosten draagt, terwijl Groen/links (o.a. Hedebouw) kernenergie afwijzen. Liberalen (Coenegrachts, Bombled) steunen de stap voorzien van strenge financiële voorwaarden en een plan B, terwijl Vlaams Belang (Pas) en Dedecker de vertraagde actie en hoge kosten door vorig beleid hekelen, maar de koerswijziging toejuichen. cd&v (Van Keymolen) en Les Engagés (Lejeune) zien het als historische kans voor soevereiniteit, mits transparantie en focus op nieuwe reactoren (SMR’s) en hernieuwbare energie. Kritische punten blijven de onderhandelingspositie tegenover ENGIE, de kostprijs voor de belastingbetaler en het ontbreken van concrete timing.

  Bert Wollants:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, collega’s, al van bij het begin van de regering-De Wever hebben we heel duidelijk aangegeven dat we in het energiebeleid een serieuze bocht wilde maken, waarbij we niet meer enkel inzetten op hernieuwbare energie, maar ook op kernenergie, omdat die leidt tot stabiele prijzen, meer bevoorradingszekerheid en minder afhankelijkheid van het buitenland. Dat is natuurlijk een enorm verschil met de antinucleaire visie bij sommigen, die ons al heel veel geld gekost heeft.

  In de vorige en huidige crisissen moeten we vaststellen dat afhankelijkheid een behoorlijke kostprijs heeft, die vandaag betaald wordt door onze gezinnen en onze bedrijven. Dan is het bijna wraakroepend dat de vorige regering nog heeft ingezet op nieuwe gascentrales om het gat dicht te rijden.

  Met het nieuws dat er een principieel akkoord gevonden is met ENGIE over het onderzoek naar de overdracht van de kerncentrales om er op die manier voor te zorgen dat de kerncentrales langer open kunnen blijven en dat de aan de gang zijnde afbraakwerken stopgezet worden, nemen we een belangrijke horde om onze energie opnieuw in eigen handen te nemen en daarmee aan de slag te kunnen gaan. ( Protest van de heer Hedebouw )

  We weten natuurlijk allemaal dat dat maar een eerste kleine stap is in de bijsturing van ons energiebeleid en dat er nog vele stappen moeten volgen. Hoe dan ook betonen wij met die stap nu de moed en het lef om het verschil te maken.

  Mijnheer de eerste minister, op welke manier gaan we hier in de toekomst mee om?

  Wat staat er juist in het akkoord? Kunt u dat nader toelichten?

  Welke stappen kunnen naar verwachting in de komende maanden gedaan worden om dichter bij ons doel te komen?

  Op welke manier zal de hele operatie ervoor zorgen dat we onze welvaart veiliger kunnen stellen?

  Marc Lejeune:

  Monsieur le président, monsieur le premier ministre, monsieur le ministre, reprendre la main sur nos activités nucléaires, reprendre notre avenir en main, reprendre finalement ce qu'on n'aurait jamais dû abandonner, c'est historique! Il y a des décennies où rien ne se passe, et il y a des semaines où des décennies se produisent!

  L'annonce de ce matin de la signature d'une lettre d'intention avec ENGIE marque un tournant historique pour notre pays. Nous pouvons enfin ramener le centre de décision de Paris à Bruxelles et rejoindre le clan des pays qui contrôlent leur énergie, leur autonomie et leur souveraineté. Le nucléaire doit être une composante importante de notre mix énergétique – vous savez que c'est essentiel pour Les Engagés –, une énergie abordable, décarbonée, qui renforce notre autonomie.

  Dès 2023, nous envisagions un rachat par l'État belge de nos centrales et, il y a encore deux semaines, je demandais d'arrêter le démantèlement de Tihange 1. Alors, vous comprenez que je me réjouis que Les Engagés aient été entendus. Cette décision apporte enfin un peu d'espoir, enfin un peu d'ambition, mais cette opération reste particulièrement complexe, nous le savons.

  La période à venir sera cruciale et rentrera dans les annales de l'histoire énergétique belge. Dès lors, monsieur le premier ministre, monsieur le ministre, pouvez-vous nous préciser les points suivants?

  Comment le gouvernement envisage-t-il et évalue-t-il la faisabilité technique et financière, notamment au regard des passifs liés au démantèlement? Savez-vous déjà vers quel mécanisme on se dirigerait pour retrouver le contrôle, et avec quels exploitants?

  Qu'est-ce qui a changé pour qu'on considère aujourd'hui que la relance est possible, alors qu'ENGIE nous affirmait toujours le contraire? Même si c'est un peu rapide, nous pouvons déjà y penser!

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de premier, mijnheer de minister, als liberaal ben ik van nature geen grote voorstander van nationalisaties, zoals u wel zult begrijpen, maar ik denk dat u in dit geval een logische, volgende stap zet. Nadat de vorige regering de levensduur van twee kerncentrales heeft verlengd, werken we nu verder met de onwillige partner die ENGIE Electrabel is en dan moet de volgende logische stap worden gezet. De kritieke infrastructuur moet worden beschermd en in België worden verankerd voor de economie, zodat de bevoorradingszekerheid gegarandeerd blijft en onze afhankelijkheid van het buitenland vermindert. Vandaag hebt u gezegd dat u principieel akkoord gaat met ENGIE Electrabel om onderhandelingen daarover op te starten.

  Natuurlijk, the devil is in the details , zeker bij dit soort onderhandelingen. We zijn dan ook benieuwd naar de kostprijs. Zal de overheid zelf kerncentrales uitbaten? Kunnen we dat wel? Beschikken we over de nodige expertise? Wat zal het effect zijn op de energiemarkt? Blijft het bij de twee centrales die vandaag open zijn of overweegt u om er meerdere te heropenen? Er blijft veel onduidelijk en er moet nog veel worden uitgeklaard.

  De vraag is dan ook, mijnheer de premier, mijnheer de minister: wat is de timing en wat zijn de volgende stappen? Tegen wanneer kunnen we onze economie en onze burgers de duidelijke en exacte zekerheid bieden dat kernenergie permanent in ons land wordt verankerd? Dank u wel.

  Roberto D'Amico:

  Messieurs les ministres, depuis le début, nous disons avec le PTB que nous avons besoin d’un secteur public de l’énergie pour garantir une énergie verte et bon marché. C’est une bonne chose d’avoir aujourd’hui un débat sur la propriété de ce secteur essentiel. Mais s’il s’agit uniquement de nationaliser les pertes et de transférer tous les risques vers le contribuable, nous ne sommes pas d’accord car, en réalité, nous avons déjà payé quatre fois ces centrales nucléaires.

  Premièrement, dans les années 80 et 90, elles ont été amorties sur le dos des consommateurs, puis vendues à ENGIE. Ensuite, ENGIE en a tiré 15 milliards de profits jusqu’en 2020. Nous avons aussi payé des milliards de surprofits pendant la précédente crise énergétique, en 2022 et en 2023. Enfin, avec l’ENGIE deal, après la crise, nous avons repris la facture des déchets nucléaires, tout en garantissant ces profits pour les deux réacteurs prolongés. Messieurs les ministres, nous n’allons quand même pas payer une cinquième fois pour ces centrales!

  Si nous nationalisons le nucléaire, cela doit se faire pour un euro symbolique. La facture du démantèlement doit rester chez ENGIE. Nous subventionnons quasiment tous les moyens de production dans le secteur. L’éolien offshore est subventionné. Les centrales à gaz existantes et les nouvelles sont subventionnées. Les panneaux photovoltaïques sont subventionnés. Les parcs à batteries sont subventionnés. Même la centrale hydroélectrique de Coo est subventionnée.

  Si nous subventionnons tout, reprenons l’ensemble du secteur pour que la population profite aussi des avantages et pas seulement des coûts.

  Messieurs les ministres, si vous voulez nationaliser le nucléaire, pourquoi ne nationalisez-vous pas l’ensemble du secteur énergétique en Belgique?

  Jean-Marie Dedecker:

  Beste groene verdwaasde collega’s, weet u, mijnheer de premier, sinds 1 april schijnt de zon en waait de wind voortdurend. Weet u hoeveel elektriciteit we sinds het begin van deze maand hebben moeten invoeren? Dat was 42 % van al onze elektriciteit, op 18 april zelfs 58 %. Waar hebben we die gekocht? In Frankrijk, want daar draaien nog altijd kerncentrales.

  Mijnheer Coenegrachts, ik hoor u graag bezig. Paars-groen heeft onze hele energiesector kapot gemaakt. Dat is begonnen toen uw praeses, de heer Verhofstadt, aan de macht was in 2003. U hebt de boel verkocht voor een appel en een ei. Electrabel is verkocht aan de Fransen. Er was nog een terugfluitmogelijkheid voor de bevoorrading in 2014, maar alle partijen hebben dat laten passeren. Iedereen heeft hier boter op het hoofd. In 2023 heb ik hier de grootste verdwazing meegemaakt in de 25 jaar die ik hier zit. Men heeft toen beslist om alle reactoren te sluiten. Gelukkig is er nadien nog een soort deus ex machina opgedoken en is beslist om nog twee kerncentrales open te houden.

  Vandaag staan we waar we staan. Destijds heeft het duo Tinne Van der Straeten, die men zou moeten opsluiten voor schuldig verzuim, en de heer De Croo, een wurgcontract getekend met ENGIE van 1.000 pagina’s dik. Elke stap die we vandaag zetten, moeten we betalen aan ENGIE. Ze hebben de zaak al afgekocht: alleen al het ontmantelen van de kerncentrales kost tussen 40 en 60 miljard euro. De Fransen hebben dat afgekocht voor 15 miljard euro. Waar vandaag Tihange 1 staat, moet een gascentrale komen. Groene jongens, een gascentrale stoot 41 keer meer CO ₂ uit dan een kerncentrale, die nul CO ₂ uitstoot. Ik hoop dat de nucleaire verdwazing in uw hoofd eindelijk is verdwenen en (…)

  Phaedra Van Keymolen:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de premier, mijnheer de minister, collega’s, nadat ons land jarenlang een knipperlichtrelatie met zijn kerncentrales is het tijd voor een volgende stap. Vanochtend werd het dan ook officieel: de Belgische Staat en ENGIE hebben zich verloofd en zullen nu verder onderhandelen over het huwelijkscontract.

  Het is een belangrijk contract, want het gaat over onze strategische autonomie. We zitten momenteel in de tweede energiecrisis in minder dan vier jaar tijd en er volgen ongetwijfeld nog crises. We moeten dus zorgen voor structurele oplossingen. Keer op keer blijkt hoe kwetsbaar we zijn. We moeten minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen en van Moskou, van Riyaad en van Washington. Dat kan alleen, als we onze energiebevoorrading in eigen handen nemen, door zelf te beslissen over de toekomst van onze kerncentrales en door een turbo te zetten op hernieuwbare energie. Dat is de beste garantie om onze gezinnen en onze bedrijven te beschermen tegen toekomstige energiecrisissen. Strategische onafhankelijkheid betekent ook dat we verder moeten inzetten op de volgende generatie reactoren, de SMR’s, waarvoor we hier in België, in de Kempen, de kennis in huis hebben.

  Mijnheer de premier, mijnheer de minister, het is goed dat we onze energie in eigen handen nemen en dat we onze mensen beschermen in tijden van crisis. Voor het huwelijksfeest kijken we echter best ook naar de factuur en naar de kleine lettertjes in het huwelijkscontract. Hoe snel weten we of het huwelijk plaats zal vinden of niet en tegen welke prijs?

  Christophe Bombled:

  Monsieur le premier ministre, monsieur le ministre de l'Énergie, je tiens tout d'abord à saluer la décision stratégique du gouvernement d'assumer dans un futur proche la propriété directe de l’ensemble des activités nucléaires d'ENGIE et d'Electrabel, couvrant les sept réacteurs, le personnel, les filiales et l'ensemble des actifs et passifs associés, y compris les obligations de démantèlement et de déclassement. Dans le même mouvement, on va interrompre les opérations de démantèlement qui empêcheraient le redémarrage des réacteurs.

  Cette orientation va clairement dans le sens d'un État stratège, soucieux de la sécurité d'approvisionnement, des objectifs climatiques, de la résilience industrielle et de la prospérité socio-économique à long terme de notre pays, ce que notre famille libérale a toujours défendu lorsqu'elle plaidait pour la prolongation du nucléaire et le développement de nouvelles capacités sur notre territoire.

  Pouvez-vous préciser au Parlement de quelle manière vous entendez garantir que cette transaction – dont la lettre d'attention encadre désormais des négociations exclusives – permettra de bâtir une activité nucléaire durable, financièrement viable et pleinement cohérente avec nos objectifs climatiques et industriels de long terme, tout en préservant l'équilibre financier global des partenaires privés, comme le prévoit le communiqué?

  Par ailleurs, pourriez-vous détailler comment la suspension convenue des travaux de démantèlement et de déclassement, décidée pour maintenir toutes les options ouvertes pour l'État belge, sera mise à profit concrètement pour sécuriser à la fois la continuité de production, la sûreté des installations et l'accompagnement des travailleurs concernés tout au long de ce processus?

  François De Smet:

  Messieurs les ministres, soyons honnêtes, cette lettre d’intention mérite d’être saluée. Elle le mérite d’abord parce qu’elle a pour effet immédiat d’arrêter le démantèlement des sites existants. Et surtout, la décision stratégique d’assumer la propriété directe des actifs nucléaires constitue un pas dans la bonne direction.

  Oui, il faut investir dans notre autonomie énergétique, pour la même raison qu’il faut investir dans notre défense. Ces deux enjeux sont comparables. D’abord, parce qu’il s’agit d’assurer davantage d’autonomie dans un environnement devenu plus hostile et incertain; ensuite, parce qu’il faut rattraper des dizaines d’années d’erreurs et d’inaction; enfin, en raison de l’ampleur gigantesque des enjeux financiers.

  En revanche, sur ce dernier point, le communiqué n’est pas tout à fait rassurant. Derrière cet accord de principe se cachent quelques zones d’ombre financières qui pourraient s’avérer vertigineuses pour le contribuable.

  D’abord, le texte précise que la transaction ne doit pas avoir "d’impact indu ni négatif ni positif sur la situation financière globale d’ENGIE". On a rarement vu dans une lettre d’intention une clause aussi péremptoire, d’autant qu’aucune précaution comparable relative à la situation financière de l’État belge – qui, comme chacun le sait, se porte très bien – n’apparaît dans le texte. Cela ressemble donc furieusement à un chèque en blanc.

  Ensuite, nous avons la question du coût de la remise aux normes. ENGIE affirmait encore récemment que le redémarrage de réacteurs comme Tihange 1 nécessiterait des travaux gigantesques pour répondre aux normes de sécurité.

  Enfin, comme tout le monde l'a lu dans votre communiqué, cette lettre d'intention ne constitue pas un engagement ferme. Dès-lors, avez-vous un plan B si jamais, à l’automne prochain, cela ne fonctionne pas?

  Je pense qu'il faut investir dans notre autonomie énergétique. Il y a, pour un État, bien davantage de cohérence à être propriétaire d’outils de production énergétique que de banques, par exemple. Cependant, il est essentiel que ce gouvernement nous indique ce que cette acquisition représentera pour le contribuable et la manière dont elle sera financée. À ce stade, nous n’en avons aucune idée. Et j’espère que vous, au moins, vous en avez une.

  Oskar Seuntjens:

  Op de vooravond van 1 mei mogen wij lezen dat de regering energie opnieuw wil nationaliseren.

  Als socialisten kunnen wij, in tegenstelling tot andere partijen, natuurlijk onmogelijk tegen een overheid zijn die haar verantwoordelijkheid wil nemen. Ik las dat Groen vanochtend opnieuw in een kramp schoot omdat het over kernenergie ging.

  De waarheid is echter dat wij vandaag geen ruimte hebben voor taboes. De realiteit is wat ze vandaag is. Wij zijn vandaag veel te afhankelijk van anderen en van onbetrouwbare partners als het over onze energie gaat.

  De oplossing daarvoor is behoorlijk eenvoudig. Wij moeten onze energie opnieuw in eigen handen krijgen. Vandaag zien we de prijzen immers door het dak gaan en is de onzekerheid bij gezinnen, alleenstaanden en bedrijven veel te groot.

  Het is dus goed dat wordt gesproken tussen de overheid en ENGIE om een deal te sluiten, maar die deal moet natuurlijk wel onder voorwaarden worden gesloten. De deal moet ervoor zorgen dat onze energiezekerheid toeneemt, dat de duurzaamheid van onze energie verbetert en dat energie opnieuw betaalbaar wordt.

  Het kan niet zijn dat het een deal wordt waarbij de winsten worden geprivatiseerd, maar de risico’s genationaliseerd.

  Heren ministers, kunt u uitleg geven over de onderhandelingen tussen ENGIE en de overheid?

  Barbara Pas:

  Na de sale-and-lease-backconstructie van Guy Verhofstadt hebben we nu de allicht even dure sale-and-buy-backconstructie. Het Vlaams Belang werd jarenlang als linkse partij weggezet omdat we strategische sectoren zoals energie willen nationaliseren. Dat is exact wat u vandaag gaat doen. Ik hoor nu iedereen zeggen hoe belangrijk het is om energie in eigen handen te houden. Aan alle partijen die daar vandaag enthousiast over zijn, wij hebben dat altijd al gezegd. Het is wel bijzonder jammer dat u eerst twee energiecrisissen nodig hebt gehad om het gezond verstand te laten werken.

  Waarom nu pas? Er is trouwens nog geen echt akkoord, het is een intentieverklaring zonder verplichting om tot een transactie te komen. De vraag is wat er zal gebeuren met de ontmanteling van die vijf centrales, die ondertussen al is ingezet. Die afbraak herstellen kost misschien wel miljarden en het zal ook jaren duren voor die opnieuw operationeel zullen zijn. De factuur van die ellenlange besluiteloosheid mag niet naar de belastingbetaler gaan. Net zoals bij de vorige onderhandelingen zit u echter in de zwakste onderhandelingspositie. U hebt nood aan capaciteit, terwijl ENGIE in een zetel zit.

  Die ontmantelingsactiviteiten van ENGIE worden eindelijk stopgezet. De vraag is of u ook die ontmantelingskosten zult overnemen. ENGIE heeft al die jaren de exploitatiewinsten gehad, het moet dan ook opdraaien voor de afbraakfactuur.

  Dat bestaande capaciteit wordt opengehouden, is een goede zaak. Mijn vraag is echter wanneer u werk gaat maken van nieuwe capaciteit. Minister Bihet heeft deze legislatuur nog helemaal niets gedaan. Eigenlijk had u dat onder de Zweedse regering al kunnen doen. Het is meer dan dringend nodig.

  Voorzitter:

  Dan is het woord aan de jarige collega Van Lysebettens. (Applaus)

  Net als collega Frank gisteren mag ook u uw verjaardag te midden van vele vrienden vieren!

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega’s, heren ministers, het is vandaag mijn verjaardag, maar vanochtend dacht ik dat het de verjaardag van ENGIE was. De regering geeft ENGIE immers een groot cadeau. Niet ENGIE, maar de Belgische Staat zal opdraaien voor de dure sanering van oude kerncentrales, voor de dure renovatie van Tihange 3 en Doel 4 en voor de wensdromen om ook nog andere centrales op te lappen.

  De vorige regering onderhandelde nog dat ENGIE zou moeten opdraaien voor de ontmanteling van die oude reactoren, een kost van meer dan 10 miljard euro. Het is duidelijk dat de deal van Bart De Wever een goede deal is voor ENGIE, maar is het ook een goede deal voor de Belgische Staat? De kosten die ENGIE vermijdt, zullen uiteindelijk hoe dan ook moeten worden betaald. Bij een nationalisatie is het de belastingbetaler die ervoor betaalt, wij allemaal, u, iedereen hier. Zo ver zijn we nog niet. België heeft alleen een optie genomen om alle kerncentrales over te nemen. Die piste wordt nu verder onderzocht.

  Heren ministers, wat kost deze optie vandaag al aan de Belgische Staat? Ik lees in de krant dat de Belgische Staat tijdens de duur van de optie een vergoeding aan ENGIE betaalt als compensatie voor de kosten die het bedrijf ondertussen al maakt. Hoeveel bedraagt die vergoeding? Klopt het dat alle kerncentrales in de optie zitten, inclusief de scheurtjescentrales? Er wordt nu een grondig onderzoek gedaan naar de boeken van ENGIE. Wie zal dat doen? Wie bouwt de businesscase voor een eventuele overname en hoe gebeurt dat?

  Voorzitter:

  Dat zijn veel vragen, mijnheer de eerste minister. U hebt vijf minuten om daarop te reageren.

  Bart De Wever:

  Geachte Kamerleden, het zal onmogelijk zijn om in vijf minuten spreektijd op alle vragen te antwoorden, maar dit zal ook wel niet het laatste debat daarover zijn.

  Gisteren heb ik met mijn vriend, strijdmakker, kameraad Mathieu, de minister voor Energie, een letter of intent ondertekend tussen de federale overheid en ENGIE, met als doel een volledige overname van het nucleaire park door de overheid. Die intentieverklaring heeft op dit moment niet meer dan twee reële gevolgen, ten eerste, alle ontmantelingsactiviteiten worden gestopt en, ten tweede, we zullen een grondig en onafhankelijk studiewerk opstarten dat ons als overheid objectieve informatie zal verschaffen over de staat van de kernreactoren in ons land.

  Dat laatste is belangrijk, want tot voor kort waren we daarvoor grotendeels afhankelijk van de uitbater. De uitbater had sinds de jammerlijke wet op de kernuitstap een businessmodel gebouwd met het oogpunt van een nucleaire exit. De uitbater wenst niet terug te komen op dat businessmodel, wat begrijpelijk is gezien de onzekerheid over de toekomst van kernenergie die in dit land twee decennia heel bewust vanuit sommige groepen werd gezaaid.

  Die afhankelijkheid voor informatie van de uitbater leidde in het verleden tot foutieve inschattingen vanwege de voorgaande regeringen. Kerncentrales werden zelfs weggezet als lijken die niet meer gereanimeerd konden worden, zelfs de centrales waarvan men daarna de openingsduur heeft verlengd.

  Bovendien heeft ons dat in een bijzonder nadelige positie gebracht wat betreft de uitvoering van de regeringsstrategie om volop in te zetten op kernenergie. Er was inderdaad een deal van bijna 1.000 bladzijden, maar dat heeft ons niet geholpen.

  Met de schrapping van de wet op de kernuitstap heeft dit Parlement een eerste belangrijke stap gezet in de broodnodige mentaliteitsshift die ons land nu doormaakt inzake kernenergie.

  Cette déclaration d'intention marque désormais une nouvelle phase. Pour l'instant, le gouvernement ne s'engage encore à rien. Cette première phase se limite à arrêter toutes les activités de démantèlement et à lancer les études nécessaires. Celles-ci ont pour but d'examiner l'état des réacteurs et ce qu'il est encore possible d'en faire, d'évaluer le coût d'une remise en service en essayant de voir combien de temps cela prendrait. Cela concerne uniquement l'aspect technique. Pour le reste, nous analysons également ce que représenterait une éventuelle reprise sur le plan financier et juridique. Il y a donc beaucoup de travail en perspective.

  L'accord conclu hier nous permet d'ouvrir une nouvelle ère. C'est pourquoi ce projet se nomme "Aurora". Si les études se montrent positives, une estimation du parc nucléaire suivra, en tenant compte de tous les risques et des coûts prévisibles. Une grande partie des coûts attendus est déjà couverte par le fonds Hedera pour le stockage des déchets et par le fonds Synatom pour un éventuel démantèlement. Un montant de quelque 25 milliards d'euros est déjà réservé à cette fin. Les éventuels coûts supplémentaires seront identifiés par les études à venir et intégrés ensuite dans l'accord final.

  Cette reprise ne doit donc pas nécessairement constituer une charge structurelle pour le budget, certainement pas si l'on tient également compte des coûts de la dépendance énergétique. Il s'agit d'un investissement qui rapportera. En cas d'accord définitif, après des décennies dans le giron français, nous reprendrons nous-mêmes le contrôle de nos centrales nucléaires et pourrons décider de leur avenir. À terme, nous pouvons éventuellement envisager une collaboration avec d'autres partenaires.

  By the way, degenen die nu spreken over nationalisering – sommigen juichend, anderen smalend – moeten beseffen dat onze kerncentrales de facto al genationaliseerd zijn, maar dan door Frankrijk en niet door ons. Ik heb dat altijd een bijzonder dwaas idee gevonden. Ik heb als student nog betoogd tegen de verkoop van Tractebel en daarna Electrabel, maar Verhofstadt deed maar voort.

  In tijden waarin we de geopolitieke context steeds meer lijken te moeten ondergaan, met alle gevolgen van dien voor onze energiebevoorrading en de prijzen, kan een herwinning van de controle over onze stroommix strategisch uiteraard een belangrijk houvast bieden. Daar gaan wij voor. Wij willen immers een zekere, betaalbare en duurzame energievoorziening, waarvoor we zo weinig mogelijk afhankelijk zijn van anderen. Ik dank u.

  Mathieu Bihet:

  Monsieur le président, chers collègues, aujourd'hui, la Belgique pose un acte fort; un acte par lequel notre pays décide de reprendre en main son avenir énergétique pour garantir sa sécurité d’approvisionnement.

  Pendant trop longtemps, nous avons hésité. Trop longtemps, nous avons été dépendants. Alors que les repères géopolitiques se redessinent profondément, cela n’est plus tenable. L’énergie est une question de puissance. L’énergie est une question de sécurité. Mais l’énergie est aussi une question de prospérité.

  Aujourd'hui, la Belgique a décidé de ne plus être spectatrice. En engageant cette démarche, nous faisons le choix ambitieux de la maîtrise, de la responsabilité, mais surtout – et c’est ce qui manquait – d’une vision à long terme.

  Il y a moins d’un an, ce Parlement adoptait la loi qui ouvrait le champ des possibles. L’ouverture des négociations officielles avec ENGIE est possible parce que vous avez permis cette voie.

  Aujourd'hui, nous actons une étape importante: la suspension des activités de démantèlement. Elle vise à préserver toutes les options, à protéger la valeur de nos actifs et à donner à la Belgique le temps et les moyens de décider en pleine connaissance de cause.

  Pour faire du nucléaire en Belgique, nous devons disposer des outils, des compétences et de l’expertise.

  Wij hebben een keuze gemaakt, een keuze voor onze toekomst in kernenergie. We doen dat niet voor onszelf of uit electorale overwegingen. De wet op de kernenergie werd met een heel erg ruime meerderheid goedgekeurd. Ons beleid voeren wij over partijgrenzen heen, over taalgrenzen heen en over politieke grenzen heen. Ons handelen staat in het teken van het algemeen belang en heeft tot doel de welvaart van ons land te versterken, zowel in het noorden als in het zuiden.

  Mon équipe et celle du premier ministre, que je remercie chaleureusement ici, ont travaillé et travailleront encore sans relâche.

  Chers collègues, nous ouvrons le champ des possibles. Nous voulons une Belgique qui produit davantage d'électricité qu'elle n'en dépend. Nous voulons une production massive d'énergie décarbonée.

  Ik wil echter duidelijk zijn: de intentieverklaring is een eerste stap, het begin van een traject dat we voor vele maanden aangaan. De gesprekken zullen veeleisend zijn en er zal een grondige analyse gemaakt worden. Er zal geen definitieve beslissing worden genomen zonder stevige garanties.

  Une chose est certaine, aujourd'hui le cap est fixé: une Belgique capable de soutenir son industrie avec une énergie compétitive; une Belgique qui atteint ses objectifs climatiques sans sacrifier sa prospérité; une Belgique qui croit en son savoir-faire, en ses ingénieurs, en son excellence scientifique et technologique. Et ce choix est un choix de confiance dans notre capacité à maîtriser des technologies complexes, de confiance dans notre industrie, de confiance dans nos talents et, surtout, de confiance dans notre avenir.

  Et à ceux qui doutaient encore de la place du nucléaire dans notre pays, je le dis sans détour: le débat appartient désormais au passé, le temps est aujourd'hui à l'action. La Belgique ne subira plus son avenir énergétique. À partir d'aujourd'hui, elle le construit.

  Bert Wollants:

  Dank u wel, mijnheer de eerste minister. Dank u wel, mijnheer de minister. Wat ik hier in de zaal gehoord heb, leert mij dat er een zeer ruim draagvlak is om kernenergie in onze energiemix op te nemen.

  Wij zullen alsmaar vaker kernenergie gebruiken; we hebben die energie nodig om onze welvaart veilig te stellen, onze industrie aan te drijven en onze gezinnen met stroom te bevoorraden. Dat wil zeggen dat we het traject moeten starten.

  Vandaag starten we een traject dat inderdaad niet makkelijk zal zijn, want onze voorgangers hebben het ons niet makkelijk gemaakt. Met dat traject kijken we naar de toekomst. We hadden dat al jaren geleden moeten opstarten, maar we kunnen niet terug in de tijd. We moeten vooruit. We moeten inderdaad die stap doen.

  Voor iedereen hier, op één partij na, is het orderwoord dat we vooruit moeten en dat kernenergie een deel is van onze energiemix. Laten we daar met zijn allen achterstaan en de regering vooruit stuwen in haar betrachting onze energie veilig te maken voor de toekomst.

  Marc Lejeune:

  Merci monsieur le ministre et monsieur le premier ministre. Dans le nucléaire, il faut déclencher, et surtout maîtriser, une réaction en chaîne. Aujourd'hui, nous pouvons maîtriser notre avenir. Nous avons dans le passé délégué notre souveraineté à une multinationale au sein de laquelle on ne maîtrisait plus rien. Aujourd'hui, nous corrigeons cette erreur.

  Cela demande du courage et de l'audace. Mais nous avons, dans notre pays, une histoire forte et des compétences évidentes dans ces matières nucléaires. Aujourd'hui, nous reprenons véritablement notre avenir en main. Cette reprise de nos installations nucléaires entraîne effectivement de grandes responsabilités, mais c'est le propre d'un gouvernement qui prend ses responsabilités et qui s'assume. Nous lui souhaitons plein succès.

  Steven Coenegrachts:

  Dank u voor de antwoorden, mijnheer de premier, mijnheer de minister. We staan vandaag inderdaad aan het begin van een lang, maar ook zeer onzeker traject. We zijn niet zeker van de uitkomst. We weten niet waar het zal eindigen. We weten niet of het überhaupt mogelijk zal zijn om met ENGIE tot een akkoord te komen.

  Ik wil u daarbij alle succes wensen, maar ik vraag u toch ook om over een plan B na te denken. Wat als het niet lukt? Wat als men niet slaagt? Als we er allemaal van uitgaan dat alles al beklonken is, zit ENGIE pas echt in een zetel. U moet op elk moment neen durven te zeggen, omdat het onder de voorgestelde voorwaarden niet kan. Blijf dus voorzichtig en sluit die deal onder de juiste voorwaarden. We zullen dat de volgende weken zeker samen opvolgen.

  Roberto D'Amico:

  Monsieur le ministre, vous reconnaissez officiellement que laisser les secteurs de l'énergie au privé était une erreur. C'est déjà une victoire en soit. Aujourd'hui, voir des libéraux reconnaître que laisser l'énergie au privé est une erreur, c'est un beau cadeau!

  Le secteur de l'énergie est crucial pour les gens, pour l'industrie et pour le climat. On ne peut pas laisser un secteur aussi important au privé. Ce que vous proposez aujourd'hui, ce n'est pas de reprendre le contrôle sur le secteur pour assurer des prix bas et des investissements pour la transition, mais de nationaliser les pertes et les risques, en privatisant les profits. Je vous le redis pour la cinquième fois, ce sont encore les travailleurs qui vont payer. Nous ne sommes pas d'accord avec ça.

  Jean-Marie Dedecker:

  Premier, na 25 jaar energiebeleid van paars-groen zitten we momenteel met de grootste CO 2 -uitstoot en de duurste energie. Later op de agenda volgen vragen over de verhuizing van de petrochemie. Voor onze gas betalen we vier keer de prijs die de rest van Europa betaalt wegens het hier gevoerde beleid.

  Daarom feliciteer ik u, echt waar, met de beslissing om eindelijk opnieuw de overstap te maken naar kernenergie. We hebben de kennis. Laat u niet in de zak zetten door de Fransen. We hebben de kennis. Haal die 450 ingenieurs die nu in Gravelines werken, in Duinkerke, en die vroeger in Doel zaten, terug. Zij kunnen het. Oude kerncentrales die stil lagen, zijn al opnieuw opgestart. Ga maar eens kijken naar Three Mile Island in Amerika. Laat u dus niet in de zak zetten. Ik weet dat het kwaad kersen eten is met de Fransen, aangezien zij, dankzij iedereen die hier voor mij zit, dat contract hebben afgesloten dat ontzettend nefast is voor ons. Ik wens u veel succes.

  Phaedra Van Keymolen:

  Heren ministers, met cd&v zeggen we vandaag ja. Een ja-woord is echter geen blanco cheque. We verwachten een deal die strategisch sterk en transparant is, want het huwelijk moet ook op lange termijn standhouden. Dat is althans de bedoeling. Maak dus werk van dat akkoord. Ga voor de bijkomende verlengde openingsduur van de jongste centrales. Maak ook werk van die nieuwe generatie reactoren en zet de turbo op hernieuwbare energie in het kader van onze energiemix en onze strategische onafhankelijkheid. Hoe sneller we onafhankelijk worden, hoe beter.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le premier ministre, monsieur le ministre de l’Énergie, le groupe MR salue cette étape décisive. En effet, l’État fait le choix de la responsabilité. Oui, le choix de la responsabilité, avec un double objectif à long terme: la sécurité d’approvisionnement et la compétitivité de notre économie.

  Nous concrétisons ainsi la vision que nous défendons depuis des années. Quelle est-elle? Eh bien! c’est celle d’un État stratège, qui sécurise une énergie bas carbone, fiable et maitrisée, au service des ménages, des entreprises et du climat.

  François De Smet:

  Merci pour vos réponses.

  Je tiens à relever trois choses. Tout d'abord, vous avez parlé d’une étude approfondie de l’outil à réaliser par des experts indépendants. Je serais assez intéressé de savoir de qui il s’agit. Ce serait précieux.

  Ensuite, j’entends l’idée que cela n’aboutira pas nécessairement à une charge en plus pour l’État belge, vu les provisions existantes. Ce serait la moindre des choses, puisque ces réacteurs ont effectivement déjà été amortis plusieurs fois .

  Enfin, je suis heureux, monsieur Bihet, que le MR conçoive désormais qu’il est possible de gérer publiquement avec efficacité. Petite devinette. Qui a dit: "L’État est le plus mauvais actionnaire du monde"? C'était M. Bouchez au sujet de Proximus. Je vous remercie pour ce virage prometteur.

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, het is goed dat de verschillende pistes worden bekeken. Dat de politiek het niet bij woorden houdt maar ook concrete acties onderneemt, is nog beter. De federale regering gaat nu onderhandelen met ENGIE. De Vlaamse regering heeft een belangrijk akkoord afgesloten over Ventilus, wat nodig is om de elektriciteit van zee aan land te brengen. Natuurlijk moeten we ook verder bouwen aan de Prinses Elisabethzone, de windmolens op zee, zodat we onze burgers en bedrijven kunnen blijven verzekeren dat er ook in de toekomst zekere, duurzame en betaalbare energie zal zijn in dit land.

  Barbara Pas:

  Eindelijk deelt men het standpunt van het Vlaams Belang dat kernenergie de beste garantie is voor duurzame, betrouwbare en betaalbare energie.

  Aan iedereen die hier vandaag zo blij is dat er eindelijk iets gebeurt wat eigenlijk 10 jaar geleden al had moeten gebeuren, het is door uw wanbeleid dat dit vandaag veel meer zal kosten aan de belastingbetaler. Die onnodige afbraak herstellen kost geld. U moet dat trouwens niet op de vorige regering steken, onder Vivaldi was het kalf allang verdronken. De laatste kans om die kernuitstap terug te draaien was onder de Zweedse regering. Toen vond de N-VA dat echter geen breekpunt waard.

  Energie in eigen handen houden is een goede zaak, maar het zou nog beter en duurzamer zijn als u dringend werk maakt van nieuwe, moderne Vlaamse kerncentrales. Ik zou daar aan de overkant ook eens werk van maken, premier.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega's, ik kan het eigenlijk niet beter zeggen dan minister Bihet: c’est une choix de confiance, vertrouwen dat we deze keer met ENGIE wel een deal kunnen sluiten die goed is voor de begroting, vertrouwen dat de MR-ministers, zoals Bihet en Marghem, deze keer wel extra capaciteit zullen ontwikkelen, vertrouwen dat de overheid kerncentrales kan uitbaten waarvan de privé zegt dat ze niet meer te redden zijn. Collega's, ondertussen krijg ik op mijn eenvoudigste vragen geen antwoord. Hoeveel kost deze tijdelijke deal? Wie zal die onafhankelijke studies doen? Op welke businesscase baseert men zich? Daarover blijft het stil. Dat geeft mij alvast vertrouwen in één ding, het zal ons allemaal heel veel geld kosten. Ondertussen zullen de partijen van de meerderheid de besparingen nog wat verder aandraaien, zodat het de burger zal zijn die hier dubbel voor zal betalen. Als het van ons afhangt, zal dat niet gebeuren.

• Vraag: De toegang tot zorg in de eigen taal

  Vraag: Het uitblijven van een regeling i.v.m. dringende medische hulp voor patiënten uit de Vlaamse Rand

  gezondheid en welzijn

  De toegang tot zorg in de eigen taal
  Het uitblijven van een regeling i.v.m. dringende medische hulp voor patiënten uit de Vlaamse Rand
  Taalbarrières en medische zorg voor Vlaamse Rand-patiënten summaryExplanation

  Beantwoord door

  Vooruit Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)
  

  op 16 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Vandenbroucke bevestigt dat hij de omstreden twaalfminutenregel – die Nederlandstaligen in Vlaams-Brabant toelaat een Nederlandstalig ziekenhuis te kiezen bij spoedzorg – via een nieuwe ministeriële beslissing heringevoerd heeft, maar wacht nog op advies van de Raad van State om juridische tegenstand van Brusselse ziekenhuizen te omzeilen. Hij erkent dat de naleving van taalwetten in Brusselse ziekenhuizen onvoldoende is en belooft structurele oplossingen, maar concrete maatregelen zoals koppelen van financiering aan taalgaranties ontbreken nog. Jeroen Bergers (Vlaams Belang) en Barbara Pas (Vlaams Belang) bekritiseren scherp dat de regering ondanks beloftes te weinig doet tegen het "systematisch negeren van taalrechten" door Brusselse ziekenhuizen en eisen dwingende sancties, zoals financieringskoppeling. Pas roept op tot politieke actie, waaronder steun voor haar motie over taalhandhaving, terwijl Bergers de regering hypocrisie verweet en wijst op eerdere weigeringen om taalwetten te versterken.

  Jeroen Bergers:

  Mijnheer de minister, ik zal u nu geen hand geven, maar misschien wel zondag op de betoging van de Vlaamse Volksbeweging bij het Sint-Pietersziekenhuis in Brussel, waar ik aanwezig zal zijn en u hopelijk ook.

  Het is hallucinant dat het anno 2026 in onze hoofdstad Brussel niet mogelijk is voor Vlamingen, voor Nederlandstaligen, om zorg, spoedhulp en bijstand in het Nederlands te krijgen. De problematiek bestaat al lang, maar er worden te weinig maatregelen genomen. Specifiek in de Brusselse ziekenhuizen gaat het van kwaad naar erger. Die starten zelfs juridische procedures op om patiënten te verplichten daarheen te gaan, in plaats van dat ze hun wettelijke verplichtingen nakomen om zorg in het Nederlands te voorzien. Mijnheer de minister, hoe zult u ervoor zorgen dat de Brusselse ziekenhuizen hun patiënten in het Nederlands helpen?

  Vroeger konden inwoners in heel Vlaanderen de twaalfminutenregel inroepen, waarbij zij ervoor konden kiezen om niet naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te gaan, maar naar een ziekenhuis waar Nederlands werd gesproken, op voorwaarde dat dat minder dan twaalf minuten vertraging opleverde. Die regeling was zeer goed. In 2024 alleen al hebben 2.000 inwoners van Vlaanderen daarvan gebruikgemaakt om betere zorg in het Nederlands te krijgen. Die regel bestaat nu niet meer, omdat u die regeling niet hebt bevestigd.

  Mijnheer de minister, u hebt een aantal maanden geleden gezegd dat u ervoor zou zorgen dat die regel heringevoerd zou worden. Wat is de stand van zaken? Wanneer zult u ervoor zorgen dat die regel eindelijk weer van toepassing wordt, zodat Nederlandstaligen in België in 2026 spoedhulp in het Nederlands kunnen krijgen?

  Barbara Pas:

  Mijnheer de minister, gisteren nog ondervroeg ik de eerste minister over de taalwetgeving in dit land. Uit zijn antwoord bleek overduidelijk dat de regering-De Wever helemaal niets zal doen tegen het massaal overtreden van de taalwetten door de Brusselse besturen. De eerste minister wist wel te zeggen dat de naleving van de taalwetten inzake het garanderen van zorg in de eigen taal voor hem en zijn regering, en dus ook voor u, de hoogste prioriteit heeft.

  Dat staat alvast in schril contrast met wat we tot hiertoe hebben gezien. Nog geen twee maanden geleden werd in de provincieraad van Vlaams-Brabant een motie ingediend om de inspanningen voor tweetalige spoeddiensten te ondersteunen en om u aan te zetten op te treden tegen de Brusselse ziekenhuizen die de taalwetgeving aan hun laars lappen, maar die motie mocht niet eens ter stemming komen.

  De Raad van State vernietigde intussen de twaalfminutenregel, waardoor patiënten uit de Rand bij dringende hulp niet langer expliciet naar een Nederlandstalig ziekenhuis gebracht mogen worden als het iets langer rijden is. U beloofde nochtans begin februari dat u ter zake maatregelen zou nemen.

  In maart vroeg het Toekomstforum Halle-Vilvoorde wanneer die ministeriële beslissing dan zou komen. We zijn nu weer een maand verder. Wanneer komt u, mijnheer de minister, met uw beslissing die garandeert dat inwoners van de Vlaamse Rand daadwerkelijk Nederlandstalige zorg krijgen? Wanneer komt u met een wetgevend initiatief dat de taalcomponent in de dringende geneeskundige hulpverlening formeel verankerd?

  Wat zult u ondernemen om de massale overtredingen van de taalwetgeving in de zorg in Brussel tegen te gaan? Bent u bereid, zoals vele groepen ter zake vragen, de ziekenhuisfinanciering te koppelen aan de naleving van de taalwetten? Ik ben zeer benieuwd naar uw antwoord.

  Frank Vandenbroucke:

  Mijnheer Bergers, het schudden van een hand behoort volgens mij niet tot de parlementaire procedure; u zult alleszins kunnen vaststellen dat we inhoudelijk wel degelijk twee handen op één buik zijn.

  Goede zorg betekent inderdaad dat mensen elkaar begrijpen, dat de zorgverlener de patiënt begrijpt en dat de patiënt de zorgverlener begrijpt. Taal is daarin essentieel, zeker in dringende zorg. Dat is de reden waarom ik het in 2023, via de zogeheten twaalfminutenregel, mogelijk heb gemaakt dat inwoners van Vlaams-Brabant kunnen aangeven dat ze door een ambulance naar een Nederlandstalig ziekenhuis willen worden gevoerd in plaats van naar een Franstalig ziekenhuis, zelfs als dat laatste misschien iets dichterbij ligt, uiteraard onder voorwaarden, zonder gevaar voor de patiënt zelf of zonder dat de hulp aan andere patiënten in de uitgekozen spoeddienst in het gedrang zou komen.

  Ik ben dus heel blij met uw erkenning dat de twaalfminutenregel een uitstekende regeling is, want de auteur daarvan ben ik. Die regel is niet formeel bekrachtigd. Een aantal Brusselse ziekenhuizen heeft de twaalfminutenregel bij de Raad van State gecontesteerd, wat ik, net als u, ten zeerste betreur, en de Raad van State heeft hen gevolgd. Daarom heb ik vervolgens aan de Provinciale Commissie voor Dringende Geneeskundige Hulpverlening van Vlaams-Brabant gevraagd om opnieuw een dergelijk twaalfminutenprotocol vast te leggen. Dat hernieuwde protocol heb ik inmiddels via een ministerieel besluit wel formeel bekrachtigd.

  Op die manier kom ik tegemoet aan de opmerking van de Raad van State, die oordeelde dat de regeling niet formeel was bekrachtigd. Dat ontwerp van ministerieel besluit ligt nu voor advies bij de afdeling Wetgeving van de Raad van State. Ik neem dus al mijn voorzorgen, wetende dat sommige ziekenhuizen helaas alle mogelijke juridische procedures aanwenden om hun gelijk te halen. Ik hoop zo snel mogelijk een advies te ontvangen en vervolgens dat besluit effectief te kunnen nemen. Dan keren we terug naar de toepassing van de fameuze twaalfminutenregel.

  In dezelfde beweging heb ik mijn administratie echter ook gevraagd om te onderzoeken of er meer structurele oplossingen mogelijk zijn om de taalkeuze van patiënten te waarborgen in geval van dringende geneeskundige hulpverlening, niet alleen in Vlaams-Brabant, maar ook in andere taalgrensregio’s.

  Dat is immers essentieel. Mensen moeten elkaar begrijpen en dus elkaars taal spreken. Elke inwoner van ons land heeft daarop recht. We moeten daarvoor een structurele en robuuste oplossing uitwerken. Die kanttekening zult u ongetwijfeld ondersteunen.

  De kwestie die door de twaalfminutenregel ondertussen pragmatisch is opgelost en die ik zo snel mogelijk opnieuw, juridisch robuust in de plaats wil stellen, raakt aan een groter probleem dat ik als inwoner van Vlaams-Brabant maar al te goed ken. De kennis van het Nederlands in Brusselse ziekenhuizen is onvoldoende en dat geldt niet alleen voor de spoeddiensten. Vlamingen moeten zich verzekerd weten er terecht te kunnen in hun moedertaal. Die garantie is er vandaag helaas niet, ondanks inspanningen van sommige ziekenhuizen. Dat moet absoluut beter.

  We moeten dat probleem met alle bevoegde beleidsniveaus opnemen. Het ligt ook voor in het regeerakkoord en moet dus worden aangepakt.

  Jeroen Bergers:

  Mijnheer de minister, ik hoop dat u er even nauwgezet op zult toezien dat de taalwet in de Brusselse ziekenhuizen wordt nageleefd, als u toeziet op de naleving van het protocol van de Kamer. Als dat gebeurt, zitten we goed.

  Ik reken erop dat u de stok achter de deur effectief harder zult gebruiken om de Brusselse ziekenhuizen te dwingen eindelijk de taalwetgeving te respecteren. Dat geldt inderdaad niet alleen voor Brusselse ziekenhuizen. De uitzonderingsregeling in Vlaams-Brabant zou eigenlijk in heel Vlaanderen moeten gelden, want er zijn aan de taalgrens meer problemen dan alleen in de Rand, waar ze het prangendst zijn.

  Mevrouw Pas, ik weet dat u graag lessen geeft aan de regering. Ik ben blij dat u na weken van cheerleaden voor Viktor Orbán de weg terug naar Vlaanderen hebt gevonden. We hebben in ieder geval geen lessen nodig over het Nederlands van een partij die enkele weken geleden nog een wettekst heeft weggestemd waardoor rechters van het Grondwettelijk Hof Nederlands zouden moeten leren.

  Barbara Pas:

  Mijnheer de minister, het is hoog tijd dat u de regeringsprioriteit op papier inruilt voor een taalgarantie in de praktijk. Komende zondag zullen militanten van de Vlaamse Volksbeweging, van het Taal Aktie Komitee en ook van mijn partij samenkomen aan het Sint-Pietersziekenhuis in Brussel om te manifesteren, omdat Nederlandstalige zorg een basisrecht is. Blijkbaar zullen er ook parlementsleden van de meerderheid aanwezig zijn. Dat is prima, maar hun eerste taak is om de naleving van de taalwet hier in het halfrond af te dwingen. Wanneer alle partijen die zeggen dat ze voor de naleving van de taalwetgeving zijn de daad bij het woord voegen, dan is er daarvoor een grote meerderheid. Ik roep hen dus op om volgende week de politieke moed aan de dag te leggen en mijn motie ter zake goed te keuren in de plenaire vergadering. Mijnheer de minister, wie zorg in eigen taal belooft, moet ook de politieke moed hebben om de ziekenhuisfinanciering te koppelen aan de naleving van de taalwetgeving.

• Vraag: De onenigheid binnen de regering over de crisis

  Vraag: De kakofonie binnen de regering met betrekking tot de crisis

  Vraag: De onenigheid binnen de regering rond de energieprijzen en de afschaffing van de Senaat

  Vraag: De explosieve stijging van de energieprijzen

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De internationale geopolitiek en het EU-standpunt inzake energie

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De energieprijzen

  Vraag: De evolutie van de energieprijzen

  klimaat, energie en landbouw

  De onenigheid binnen de regering over de crisis
  De kakofonie binnen de regering met betrekking tot de crisis
  De onenigheid binnen de regering rond de energieprijzen en de afschaffing van de Senaat
  De explosieve stijging van de energieprijzen
  De energieprijzen
  De internationale geopolitiek en het EU-standpunt inzake energie
  De energieprijzen
  De energieprijzen
  De evolutie van de energieprijzen
  Politieke verdeeldheid en energiecrisis in binnen- en buitenland summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 2 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert de regering scherp omdat ze niet ingrijpt tegen de recordhoge brandstof- en energieprijzen die gezinnen en bedrijven verstikken, terwijl buurlanden wel maatregelen nemen zoals prijsplafonds of belastingverlagingen. Volgens critici als Coenegrachts (N-VA), Prévot (PS) en Van Lysebettens (Groen) profiteert de overheid via extra btw-opbrengsten van de crisis en moeten meeropbrengsten en winsten van oliemaatschappijen worden herverdeeld via een omgekeerde cliquet of belasting op overwinsten, maar premier De Wever (N-VA) ontkent dat de staat rijker wordt en waarschuwt dat vraagstimulering de crisis alleen verlengt. De Wever benadrukt dat structurele oplossingen zoals kernenergie behouden, Europese regelgeving herzien en energie-onafhankelijkheid vergroten prioriteit moeten zijn, terwijl kortetermijnmaatregelen beperkt en gericht moeten blijven om de begroting niet verder te belasten. MR-voorzitter Bouchez pleit voor snelle steun aan werkenden maar ook voor realisme: fossiele afhankelijkheid blijft decennia nodig, en goedkope energie is cruciaal voor industrie en transitie. De discussie ontaardt in beschuldigingen van politiek theater (PS, VB) en tegenstrijdig beleid (bv. N-VA’s keuze voor Europese koolstoftaks), terwijl partijen als cd&v en Les Engagés tijdelijke, gefinancierde prijsplafonds voorstellen maar de regering weigert te zwichten voor "helikoptergeld" zonder duurzame impact.

  Steven Coenegrachts:

  Premier, vanochtend ben ik gaan tanken, samen met heel veel andere mensen die voor de auto geen alternatief hebben, mensen die met de auto hun kinderen naar school brengen, boodschappen doen en gaan werken. Probeer als verpleegkundige maar eens in het ziekenhuis te geraken als je shift om 6.30 uur begint.

  Die mensen hebben allemaal dezelfde vraag, premier. Waarom helpt deze regering mij niet? Waarom grijpt de regering niet in op de prijzen aan de pomp? Het antwoord op die vraag is heel simpel. De begroting van deze regering is aan het kapseizen. Om te vermijden dat die kapseist, zegt u: tank maar vol, tank mijn zakken maar vol met btw en accijnzen, dan lost alles zich vanzelf op.

  Wat is de realiteit? U rekent op een pakjestaks, maar Europa heeft die overgenomen. U rekent op een pensioenhervorming, maar u hebt die hier te laat ingediend. U rekent op twintig arizonataksen, maar die zijn hier nog niet goedgekeurd. U rekent op een btw-hervorming, maar u hebt er een stinkende kameel van gemaakt en we horen daar niets meer van.

  Voor veel mensen was dat slechte theater van de voorbije maanden een ver-van-mijn-bedshow. Dat speelde zich af in Brussel, in de Wetstraat. Vandaag voelen ze uw slechte theater rechtstreeks in hun portemonnee, waar het pijn doet. Er is wel een silver lining . Optimism is a moral duty . Ik voel consensus ontstaan voor een omgekeerde cliquet. De MR is voor, Vooruit is voor, Les Engagés is voor. Cd&v zegt: enerzijds en anderzijds, we zullen wel zien.

  Premier, zult u vrijdag eindelijk die omgekeerde cliquet invoeren?

  Jeroen Van Lysebettens:

  Mijnheer de premier, we worden geconfronteerd met een enorme aanbodschok in het energielandschap. Die treft de gezinnen, de bedrijven en uiteraard ook de overheid. Stijgende prijzen, stijgende inflatie, stijgende tekorten. Het is niet de eerste keer en het zal ook niet de laatste keer zijn, zolang jullie ons blijven vastkoppelen aan het fossiele infuus, dat afhankelijk is van de grillen van buitenlandse dictators.

  Terwijl de regeringspartijen over elkaar buitelen met allerlei ideeën en het ene voorstel na het andere lanceren, blinkt de regering, en zeker de minister van Energie, uit in nietsdoen en in uitstellen. Nochtans moeten jullie de energietransitie nu versnellen. Haal die 180 euro aan federale belastingen uit de elektriciteitsfactuur. Versterk het elektriciteitsnet en verhoog onze eigen productie via de uitbouw van windenergie op de Noordzee. Die is stopgezet vorige zomer en nog altijd niet opnieuw opgestart, terwijl hernieuwbare energie nooit vastzit in de Straat van Hormuz en niet afhankelijk is van de constante import uit het Midden-Oosten of Rusland.

  Dat is het meest evidente wat jullie nu moeten doen, namelijk onze windcapaciteit uitbouwen. Dat zeg ik niet alleen, dat zei ook Bart De Wever in Hamburg. Ook Vlaams minister-president Diependaele zei in Noorwegen dat we alle expertise hebben om in België offshorewindparken te bouwen. Herinner u dat wanneer u terug in België bent. Doe dat ook in onze Noordzee. Ga nu eindelijk aan de slag om onze economie robuuster te maken, onze energieonafhankelijkheid uit te bouwen en onze burgers mee te laten delen in de energiewinsten via burgerparticipatie en via een stabiele energiefactuur.

  Vandaar mijn vraag, premier. Zult u minister Bihet tot spoed aanmanen om eindelijk te werken en die windenergie te realiseren?

  Barbara Pas:

  Mijnheer de premier, u herhaalt regelmatig hoe moeilijk en zwaar uw taak wel is, bijna alsof u zelf niet voor de regering hebt gekozen. Blijkbaar geldt dat ook voor de oppositie. Voor de arizonaregering kunnen wij nooit goed doen. Als wij inhoudelijk terechte kritiek hebben, als wij ons verzetten tegen uw asociale en kille belastingverhogingen op gas en brandstof bijvoorbeeld of als wij zaken wegstemmen, zoals wij dat vandaag met volle overtuiging zullen doen met uw schandalige meerwaardebelasting, dan is dat obstructie. Als wij willen voorstemmen, is het weer niet goed. Franstaligen zijn voor de afschaffing van de Senaat, maar als het Vlaams Belang voor is, zijn zij tegen. Werkelijk alle redenen zijn goed voor de MR en Les Engagés om het enige kleine institutionele hervormingspunt in uw regeerakkoord te saboteren. Het zal plezant worden op het kernkabinet morgen, want dezelfde partijen koppelen daaraan ondertussen maatregelen om de energieprijzen te temperen, terwijl u weigert daarop in te grijpen.

  Mijnheer de premier, zou u met uw kibbelkabinet niet beter eens aan de burgers denken en eindelijk iets doen aan de stijgende energieprijzen? Ik heb hier vorige week verwezen naar Italië, Hongarije, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Griekenland, Portugal en Kroatië. Intussen hebben ook Australië, Polen, Zweden, Slovenië, Cyprus en Ierland energiemaatregelen genomen. Wanneer volgt u? Wanneer zult u eindelijk maatregelen nemen, door taksen te verlagen in plaats van te verhogen om tanken, gas en stookolie betaalbaar te houden?

  Misschien vraag ik beter ook ineens of u nog vóór de stemming in de Senaat morgen een etentje met Bouchez hebt gepland.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, cela fait cinq semaines que les gens sont inquiets, que les gens passent à la caisse et que votre gouvernement regarde ailleurs. Je ne sais pas si vous avez fait le plein récemment. Moi oui, et, si vous l'aviez fait, vous auriez vu les mines déconfites des gens qui sont en train de faire le plein à la pompe.

  Entre le 28 février et aujourd'hui, le plein a pris plus de 20 euros. C'est 20 euros de plus juste pour aller travailler, conduire les enfants à l'école ou à la crèche. Et, pour remplir sa cuve à mazout, c'est 3 000 euros, uniquement pour se chauffer.

  Alors, oui, monsieur le premier ministre, à ce prix-là, les gens pensent à vous. Tous les jours, mais, je vous rassure, pas toujours en bien car, cinq semaines plus tard, qu'avez-vous fait? Rien. Même pas un geste, même pas un signal.

  Pendant ce temps-là, les pétroliers, eux, se portent très bien: 2,3 millions d'euros de profits excessifs chaque jour en Belgique, 2,3 millions d'euros par jour! Visiblement, eux, ils ont réussi à vous convaincre.

  Monsieur le premier ministre, quand vous entendez ces montants, ne pensez-vous pas qu'il y a de quoi financer des mesures concrètes? Aujourd'hui, ce que les gens voient, c'est un gouvernement lent et des factures très, très rapides. Et, aujourd'hui précisément, nous, le groupe PS, déposons un texte pour lequel nous demanderons d'ailleurs l'urgence. Notre proposition est claire: bloquer le prix des carburants et du mazout avec compensation, ce qui est faisable très rapidement. Puisque vous n'avez pas d'idée, nous vous en donnons.

  Monsieur le premier ministre, face à votre inaction, je n'aurai qu'une seule question. Qu'attendez-vous?

  Sofie Merckx:

  Monsieur le premier ministre, les gens sont en train de souffrir de la montée des prix de l'énergie. Une dame m'a ainsi envoyé un message m'indiquant qu'elle versait dans sa cuve à mazout 20 litres par 20 litres, car il lui est impossible de payer pour la remplir convenablement. Quelqu'un m'a également dit qu'il avait dû payer plus de 100 euros pour un plein afin d'aller travailler et d'accomplir des choses essentielles. Pendant que le peuple est en train de souffrir, vous ne faites rien. Plusieurs de nos voisins prennent des mesures, mais la Belgique n'a toujours rien décidé.

  Qu'avons-nous appris hier par la voix de M. Crucke sur le plateau de la RTBF? Nous avons appris qu'aucune mesure ne serait présentée demain en Conseil des ministres. Comment est-ce possible? Certes, Les Engagés et le MR montent au créneau et diffusent des vidéos sur les réseaux sociaux, mais rien de concret ne se décide.

  Pendant que les gens souffrent, certains en profitent. D'abord, les multinationales du pétrole font du bénéfice à crever, mais il y a aussi l' É tat. En effet, quand le prix à la pompe monte, les rentrées fiscales augmentent automatiquement, étant donné que la TVA est un pourcentage calculé sur le prix. Nous avons estimé que cela faisait environ 74 millions d'euros par mois. Qui les paie? Ce sont les gens, quand ils vont faire le plein.

  Monsieur le ministre, pouvez-vous me dire si figure à l'ordre du jour de demain une initiative relative aux rentrées fiscales? Pouvez-vous me confirmer l'existence de rentrées supplémentaires consécutives à la hausse des prix? Envisagez-vous, par exemple, de taxer les surprofits des multinationales du pétrole?

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le premier ministre, je trouve cette Assemblée assez extraordinaire en termes de pensée magique! Ceux qui vous disent aujourd'hui qu'on doit intervenir quant au prix de l'énergie et qui nous disent qu'on doit être autonomes, sont les mêmes qui ont lutté contre le nucléaire pendant plus de 25 ans – je regarde du côté gauche de l'hémicycle –, ce qui nous a amené aujourd'hui à cette situation de dépendance. Ce sont également ceux qui ont voté des législations comme RED III et ETS2 au Parlement européen, qui auront pour conséquence que le prix de 2 euros à la pompe sera le prix à l'avenir, c'est-à-dire le prix normal à partir de 2028.

  Monsieur le premier ministre, pendant ce temps-là, tous ceux qui viennent pleurer devant vous pour des interventions sont ceux qui qui s'opposent à ce que nous puissions participer à une coalition avec la France et la Grande-Bretagne pour sécuriser le détroit d'Ormuz, ce qui permettrait de libérer des quantités de pétrole sur le marché. Ce sont ceux qui nous ont demandé de boycotter la Coupe du Monde au Qatar, alors que nous avons plus que jamais besoin du Qatar pour notre approvisionnement en gaz. Ce sont ceux qui nous demandent de couper les relations avec les États-Unis, dont nous avons besoin pour notre approvisionnement énergétique.

  Monsieur le premier ministre, cette pensée magique les met manifestement fort mal à l'aise.

  À court terme – et vous connaissez notre position – , une intervention immédiate est nécessaire pour venir en aide aux femmes et hommes qui travaillent dans notre pays. Au-delà, nous devons également garantir une sécurité d'approvisionnement en pétrole et en gaz pour les années à venir ainsi que mettre un terme à ces législations européennes qui rendent l'énergie trop chère pour nos concitoyens.

  Marc Lejeune:

  Monsieur le premier ministre, 2,33 euros, c'est le prix d'un litre de diesel à la pompe ce matin. Pour beaucoup de nos concitoyens, ce n'est plus une hausse, c'est une impasse. C'est le travailleur qui hésite à prendre sa voiture pour aller travailler. C'est l'indépendant qui voit ses coûts exploser et son entreprise en péril. Les transporteurs, les soins à domicile, les aides ménagères, tout le monde est en difficulté. C'est la famille qui doit arbitrer entre se déplacer et boucler ses fins de mois.

  Dans le même temps, les contrats de fourniture d'énergie explosent. Face à cela, une question simple se pose: peut-on rester les bras croisés? La réponse est clairement non. Oui, nous devons aussi préserver nos finances publiques, c'est indispensable; mais non, nous ne pouvons pas accepter une telle escalade des prix sans réagir.

  Par ailleurs, comme l'indique l'Agence internationale de l'énergie, vu le risque potentiel de pénurie, on ne peut pas non plus se passer de recommandations visant à diminuer la consommation pour ceux qui le peuvent.

  Au-delà de cela, Les Engagés veulent être clairs: des solutions immédiates existent, comme nous le proposons depuis plusieurs semaines. En temps de crise, et de manière ciblée, nous proposons d'agir autour de différentes priorités: plafonner les prix et appliquer le cliquet inversé. En effet, nous plaidons pour le cliquet inversé afin d'aider la classe moyenne, plus particulièrement au moyen de mesures ciblées comme les aides aux gens qui en ont le plus besoin.

  Dans la réalité budgétaire que l'on connaît, il est hors de question de laisser exploser les coûts. Nous devons éviter des pics de prix insoutenables et faire baisser les prix à la pompe. Il faut aussi maintenir la TVA à 6 % sur le gaz et l'électricité, je le rappelle. Surveiller et empêcher les surprofits dans le secteur énergétique nous semble aussi prépondérant. Aujourd'hui, il faut agir concrètement, ici et maintenant.

  Monsieur le premier ministre, le gouvernement va-t-il freiner cette hausse des prix à la pompe à l'aide de mesures ciblées et temporaires, à l'inverse du gouvernement précédent, qui a laissé courir des mesures inutiles quand les prix sont revenus à la normale? Êtes-vous prêt à envisager un mécanisme de plafonnement des recettes fiscales, activable en période de crise, qui protège les citoyens sans mettre en péril les finances publiques?

  Nos concitoyens attendent des réponses (…)

  Steven Matheï:

  Mijnheer de premier, als politici komen we vaak onder de mensen. Momenteel houden twee zaken de mensen bezig. Ten eerste, de oorlog in het Midden-Oosten en de vragen wanneer die zal stoppen en wat we er nog van kunnen verwachten. Ten tweede, de hoge energieprijzen, de prijzen aan de pomp en de vraag of men beter kan overstappen van een variabel naar een vast energiecontract. Wij moeten oor hebben naar die grote bezorgdheid bij onze bevolking.

  Mijnheer de premier, u en uw regering hebben enkele weken geleden beslist om de prijzen te monitoren. Dat is absoluut een goede zaak. Ondertussen blijft de druk op de koopkracht stijgen. Voor ons moet u ook de meeropbrengsten bij de overheid, bijvoorbeeld door meer btw en meeropbrengsten bij bedrijven, in de gaten houden. Als er echt sprake is van meeropbrengsten, moeten die voor ons gaan naar degenen die ze het meeste nodig hebben, naar de ondersteuning van de gezinnen. Het kan niet dat de overheid, de bedrijven of eender wie rijker worden door de crisis, terwijl de gezinnen hun facturen niet kunnen betalen, hun verwarming een paar graden lager moeten zetten of tegen 70 km per uur op de snelweg naar hun werk moeten rijden.

  Mijnheer de premier, bent u van plan om ook de meeropbrengsten te monitoren? Welke gevolgen zulle u en uw regering daaraan koppelen?

  Bert Wollants:

  Collega’s, mijnheer de eerste minister, de energieprijzen houden de bevolking bezig en we hebben daar zeker begrip voor. Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat het aanbod van gas en andere brandstoffen onder druk staat en dat zien we in de prijzen. Experts zijn daarover duidelijk. Zij zeggen dat als men daar nu op ingrijpt, men er alleen maar voor zorgt dat die prijzen langer hoog blijven.

  Dat is dus geen oplossing. Het zorgt er niet voor dat de burgers beter af zijn. Integendeel, men zorgt er net voor dat de miserie langer blijft duren. Men kan, zoals Vivaldi, helikoptergeld gaan uitstrooien. Vivaldi heeft daar indertijd 10 miljard euro tegenaan gegooid, maar wat heeft dat de burgers uiteindelijk opgeleverd? Economen zijn daar zeer duidelijk over. Dat was volgens hen een foute manier om dat dossier aan te pakken en dat moeten we dus ook niet meer doen.

  Er zijn natuurlijk altijd partijen die daar anders over denken en zeggen dat we de beurzen zo ver mogelijk moeten opentrekken en met geld moeten smijten om toch maar te tonen dat we iets doen. Laat ons eerlijk zijn, dat is niet de oplossing. Men moet daar met een verantwoorde blik naar kijken en het bredere plaatje in ogenschouw nemen, want dat is absoluut belangrijk.

  We moeten echter ook eerlijk zijn. Dit is niet de eerste energiecrisis en het zal jammer genoeg ook niet de laatste zijn. We moeten dus onafhankelijker worden en ervoor zorgen dat we dat ook effectief doen. We moeten niet zoals de vorige regering verbieden om nog kerncentrales te bouwen, maar integendeel onze nucleaire capaciteit uitbouwen en ervoor zorgen dat we op die manier weerbaarder worden.

  Mijnheer de eerste minister, het is duidelijk wat we moeten doen voor de toekomst, namelijk die veiligstellen. Het regeerakkoord voorziet dat ook. Daarom vraag ik u op welke manier u deze situatie wilt aanpakken en hoe de regering ervoor zal zorgen dat we weerbaar worden, in plaats van de zakken van onze burgers verder leeg te kloppen door extra belastingen te heffen ten gevolge van al dat sinterklaasbeleid.

  Bart De Wever:

  Mijnheer de voorzitter, collega's, dank u voor de vele vragen.

  Wat de energieprijzen betreft, uiteraard heb ik begrip voor de bezorgdheden die in de samenleving worden geuit en die velen onder u hebben verwoord. Sta mij toe enig realisme in het debat te brengen, evenals sereniteit en enig sérieux. Velen hebben hier beweerd dat de overheid rijk zou worden van de hogere energieprijzen. Dat is natuurlijk niet juist. Ik denk dat wie dat beweert, dat eigenlijk ook wel weet, maar die waarheid niet van mij zal aanvaarden. Daarom raad ik die mensen ten zeerste aan om de analyse van professor Peersman te lezen die vandaag verschenen is in Het Laatste Nieuws , een populaire krant. Professor Peersman wijst erop dat die prijsstijgingen er niet voor zorgen dat de inkomsten uit accijnzen stijgen. Integendeel, die dalen. De btw zal uiteraard wel stijgen, maar daar kom ik nog toe, collega. Ik vraag een beetje sereniteit, sérieux en geduld. Accijnzen worden immers niet procentueel per eenheid geheven. We mogen bovendien hopen dat de vraag zal terugvallen. Het enige zinnige dat men kan doen bij een supply shock is werken op de vraag en die naar beneden halen, niet de vraag stimuleren, want ik denk dat ongeveer elke econoom en expert zal zeggen dat dat zowat het domste is wat men kan doen.

  Voor de overheid wordt de energiefactuur uiteraard ook veel duurder. De inflatie zorgt voor een snellere indexatie van de ambtenarenlonen, pensioenen en uitkeringen.

  Last but not least, het zal u misschien opgevallen zijn dat de rente op de schulden die we moeten afbetalen door het publieke beheer van onze financiën in het verleden pijlsnel oploopt. Het gaat om kolossale bedragen, om vele miljarden extra kosten voor de overheid. Daartegenover plaatst u een zeer kleine meeropbrengst uit de btw. Wees eerlijk, dat is niet ernstig.

  De conclusie van alle experten is dan ook dat de staat niet verdient aan hogere energieprijzen. De staat scheurt er zijn broek aan, en nog geen beetje.

  Alle experten die ik ken, tenzij u er kunt aanhalen die iets anders zeggen, raden aan om op een aanbodcrisis niet te reageren met maatregelen die de vraag stimuleren. Vanuit de Nationale Bank van België kwam exact hetzelfde geluid. Gouverneur Wunsch verwoordde het treffend: in een aanbodcrisis onbezonnen de vraag stimuleren, is zoals olie op het vuur gooien.

  Met andere woorden, dat deze crisis budgettaire ruimte zou creëren om helikoptergeld uit te geven, klopt feitelijk niet. De begroting van het land is bovendien geen helikopter, maar een duikboot. In een helikopter kan men de deuren nog openzetten, in een duikboot zou ik dat afraden voordat die aan de oppervlakte gekomen is. Daar zijn we met onze publieke financiën nog lang niet.

  Je tiens également à souligner que même des mesures fortes n'auraient qu'un effet très limité pour la population. Prenons la proposition des communistes, traditionnellement ceux qui veulent dépenser le plus d'argent public. Cette proposition se traduit par un impact de seulement quelques euros par habitant. Celui qui pense pouvoir en tirer un gain politique auprès de la population vit dans l'illusion.

  Dans ce même cadre, je souhaite également remettre en perspective le grand scandale évoqué ici concernant le transfert prévu des accises de l'électricité vers le gaz. Celui-ci entraînerait, dans les mois à venir, un glissement de quelques euros par mois. Pour être clair, il s'agit d'un transfert qui, à terme, nous sera de toute façon imposé par l'Europe dans le but d'encourager l'utilisation de l'électricité par rapport au gaz, ce qui est intelligent. Compte tenu du contexte géopolitique actuel, je pense que ce n'est pas du tout une incitation déraisonnable. Bien au contraire!

  Cela étant dit, je considère bien sûr que nous devons agir d'urgence pour maîtriser nos prix de l'énergie de manière structurelle, tant au niveau national qu'au niveau de l'Europe. Concrètement, cela signifie contribuer à augmenter l'offre, par exemple en maintenant autant que possible les centrales nucléaires ouvertes. Le ministre Bihet et moi-même y travaillons activement.

  Mijnheer Van Lysebettens, van Groen, als u spreekt over een fossiel infuus, moet u weten dat u ons daar heel sterk aan gehangen hebt.

  Cela signifie aussi, comme l’a évoqué M. Bouchez, revoir les réglementations irréalistes – ce qui est en cours en ce moment même au niveau européen. En outre, la Commission européenne proposera prochainement une boîte à outils de mesures adaptées, ciblées et temporaires ( tailored, targeted and temporary ).

  Ook de meeropbrengsten, mijnheer Matheï, zullen daarin worden meegenomen, maar dat is ook iets ingewikkelder dan sommige leden van de oppositie het voorstellen. Uit die toolbox zullen wij kunnen putten.

  Si une action s’avère nécessaire, le gouvernement a convenu que cette action s’inscrira (…)

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de voorzitter, de eerste minister wou meer ernst in het debat brengen, maar ik denk dat u zijn microfoon hebt afgezet, vooraleer hij daaraan kon beginnen.

  Mijnheer de premier, u werpt op dat de lonen door de inflatie stijgen, maar dat geldt voor alle bedrijven. De overheid zal meer betalen voor de energieprijzen van de kantoren, maar alle bedrijven moeten dat doen. Alleen is dat voor de overheid niet hetzelfde, want die krijgt automatisch de btw binnen van degenen die gaan tanken. De meeropbrengsten moet u via het omgekeerde cliquetsysteem teruggeven aan de mensen.

  U hebt morgen een keuze. Mijnheer Bouchez, mijnheer Matheï, mijnheer Prévot, mijnheer Wollants, staat u aan de kant van de overheid? Kiest u voor btw en taksen? Of staat u aan de kant van de burger en voert u het omgekeerde cliquetsysteem in? Dat is uw keuze morgen. Kies voor de burger.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Mijnheer de premier, zoals altijd bent u heel goed in het benoemen wat niet werkt. Wat niet werkt, is inderdaad de stimulering van de vraag, als er een aanbodcrisis is. Wat ook niet werkt, mijnheer Bouchez, is nog wat meer stoken in de Straat van Hormuz en juichen voor president Trump, als hij daar weer begint te bombarderen. Wat ook niet werkt, mijnheer Matheï, is de overwinsten monitoren.

  We verwachten van de regering maatregelen die wel werken. Wat werkt wel? Meer windmolens installeren. De Prinses Elisabethzone ligt klaar om uitgebaat te worden. Zet minister Bihet, die ook niet werkt, wel aan het werk. Stimuleer de transitie en verlaag de elektriciteitsprijs. Er zit een bedrag van 46 euro per megawattuur aan belastingen in de elektriciteitsprijs. Voer de transitie door en belast de overwinsten. (…)

  Barbara Pas:

  Mijnheer de premier, u bent een goede communicator, maar het verschil tussen N-VA-communicatie en N-VA-beleid is hemelsbreed. Nog geen veertien dagen geleden kondigde uw partijvoorzitster op de nationale tv aan dat ze de Europese koolstoftaks wilde uitstellen. Gisteren heeft de N-VA dezelfde Europese koolstoftaks in het Vlaams Parlement goedgekeurd. Dat bedrog zal de Vlaming, die vandaag al moeite heeft om de prijzen aan de pomp te betalen, tot 600 euro kosten. U weigert, in tegenstelling tot een aantal landen, om in te grijpen.

  Ik ben blij dat het Vlaams Belang vandaag uw nefaste taksverhogingen heeft kunnen uitstellen. Ik hoop dat van uitstel afstel komt, want de Vlaming is al genoeg uitgeperst.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, vous avez pris cinq minutes pour nous confirmer que vous ne feriez rien. En revanche, nous avons encore assisté à un beau sketch avec les partis de la majorité. Au MR, chaque semaine, on nous promet des mesures et, chaque semaine, cela fait "plouf": du vent, rien que du vent. Peut-être est-ce, dans le fond, une bonne nouvelle pour notre parc éolien. Du côté des Engagés, on a trouvé des solutions par la voix de Maxime Prévot, notamment: "Vous avez froid? Mettez un pull! Le plein est trop cher? Roulez moins!"

  Soyons sérieux, monsieur le premier ministre! Que dites-vous à l'aide-ménagère qui a besoin de son véhicule pour aller travailler? Que dites-vous aux petits indépendants qui ont également besoin de leur véhicule pour travailler? Et tout simplement aux femmes et aux hommes de notre pays pour qu'ils puissent se déplacer et aller travailler? Vous ne leur dites rien. En revanche, vous allez trouver un milliard pour les grandes entreprises consommatrices d'énergie, notamment celles du Port d'Anvers. Pendant ce temps, le MR et Les Engagés sont restés muets. Rien pour les PME! Pas un euro! Rien pour les ménages! Pas un euro, non plus! Alors, je vais vous le dire comme je le pense, monsieur le premier ministre: vous êtes un très mauvais (…)

  Sofie Merckx:

  Monsieur le premier ministre, je vous avais posé deux questions: existe-t-il des profiteurs de guerre et allez-vous les taxer? Vous n'en avez pas parlé. J'ai demandé quelles étaient les rentrées fiscales supplémentaires. Vous n'avez pas daigné répondre.

  Ce que vous dites, en réalité, est que vous n'allez rien faire – par exemple, en n'instaurant pas le cliquet inversé. C'est clairement ce que vous avez dit. Vous estimez que les propos du MR, des Engagés et même du cd&v relèvent du n'importe quoi. Bravo à vous! Que vous ne donniez pas raison au PTB, j'en ai l'habitude. En revanche, ce qui est grave, c'est que vous décidez que les gens vont devoir payer la guerre et ses conséquences. Voilà votre plan: vous voulez que les gens aient moins de revenus et paient pour la guerre. Mais quand les gens ont moins de revenus ( … )

  Georges-Louis Bouchez:

  Merci, monsieur le premier ministre. Je pense qu'il faut distinguer l'intervention immédiate, que le MR compte bien défendre avec détermination demain à la table du gouvernement, et la sécurisation de notre approvisionnement – ce qui est essentiel. Entre les avis des experts, la théorie et la réalité, il y a la vie des gens qui travaillent et qui n'ont plus que 20 euros à la fin du mois. Quand leur plein d'essence leur coûte 100 euros de plus, ils s'appauvrissent en travaillant, ce que notre gouvernement ne peut pas accepter, car c'était sa promesse de départ de mieux récompenser le travail.

  Ensuite, j'entends encore beaucoup de pensées magiques à propos de la transition. Savez-vous, chers collègues, que nous sommes dépendants à 75 % des énergies fossiles? Croyez-vous que dans cinq ou 10 ans nous parviendrons à descendre à 10 %? Jamais! Nous resterons à des taux élevés pendant un long moment, et c'est la raison pour laquelle nous avons besoin d'une énergie bon marché et abondante, pour le bien-être, l'industrie et la transition.

  Marc Lejeune:

  Merci, monsieur le premier ministre, pour vos réponses. Ici, nous parlons du court terme: nous devons en finir avec les impacts de la hausse des prix de l'énergie tant que la crise continue. Nous nous rendons bien compte qu'à moyen et long terme, ces mesures disparaîtront, en espérant que les prix redeviennent compétitifs et plus alléchants pour les consommateurs.

  Parallèlement, vous l'avez dit, nous devons continuer à avancer pour une plus grande autonomie énergétique – c'est la seule solution – en soutenant le nucléaire, l'éolien offshore et en favorisant la sobriété dans la consommation d'énergie fossile. La sobriété est bien sûr l'une des premières mesures que nous devons nous appliquer. Le cliquet inversé, les mesures ciblées momentanées que Les Engagés proposent aujourd'hui permettent de préserver les finances de l'État. C'est essentiel aussi pour nous. Mais, surtout, elles protègent nos concitoyens qui, pour l'instant, encaissent le choc de ce conflit, qu'ils n'ont pas demandé.

  Steven Matheï:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de premier. De meeropbrengsten zijn natuurlijk het belangrijke thema. Ik ben blij dat u een opening gemaakt hebt zodat eventuele meeropbrengsten bij de bedrijven ook bij de gezinnen terechtkomen. Ik stel voor dat we voor de overheid hetzelfde doen. We kunnen analyses maken, maar ik meen dat we echt naar de cijfers moeten kijken.

  Welke maatregelen we ook nemen voor de mensen, het is belangrijk dat die tijdelijk, gericht en rechtvaardig zijn, zoals u trouwens vorige week in de commissie al hebt aangegeven.

  Bert Wollants:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de eerste minister. Ik meen dat we eindelijk iemand gehoord hebben die, in plaats van paniekvoetbal te spelen, zoals sommigen hier, op een verantwoorde manier naar het dossier kijkt, om ervoor te zorgen dat we de energiefactuur niet nog verder in brand steken en dat we de stappen zetten die absoluut noodzakelijk zijn om onze toekomst veilig te stellen, volgende generaties te behoeden van al te grote afhankelijkheid van het Midden-Oosten voor gas en andere bronnen en eigen energie te kunnen blijven produceren. Die stappen moeten we nu doen. Die rit moeten we nu uitrijden. We moeten doen wat er in het regeerakkoord staat, namelijk gaan voor de toekomst en inzetten op kernenergie.

• Vraag: De onenigheid in de regering

  Vraag: De onenigheid in de regering

  Vraag: De onenigheid in de regering

  Vraag: De talloze onoverkomelijke splijtzwammen in de regering

  Vraag: De onenigheid in de regering

  De onenigheid in de regering
  De onenigheid in de regering
  De onenigheid in de regering
  De talloze onoverkomelijke splijtzwammen in de regering
  De onenigheid in de regering
  Politieke conflicten binnen de regering summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 26 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert premier De Wever scherp voor stilstand, gebrek aan koopkrachtmaatregelen en interne regeringsruzie, met name over exploderende energieprijzen (geen accijnsverlaging, terwijl andere EU-landen wel ingrijpen), uitgestelde hervormingen (pensioenen, index, btw) en een groeiend begrotingstekort (41 miljard tegen 2031 volgens kritici). De Wever verdedigt zijn bezuinigingskoers als noodzakelijk om het "zinkend schip" van voorgangers te herstellen, wijst op structurele hervormingen (arbeidsmarkt, fiscaliteit) en stelt dat uitstel geen falen is, maar voorzichtigheid in onzekere tijden (oorlog, energiecrisis). Oppositieleiders zoals Hedebouw (PTB) en Pas (Vlaams Belang) noemen zijn ultraliberale houding ("geen cadeaus, markt bepaalt prijzen") onmenselijk, terwijl Schlitz (Ecolo) en Prévot (PS) hem onbekwaamheid verwijten: "geen strategie, alleen conflicten en belastingen op burgers". De Wever kaatst terug dat vorige regeringen (Vivaldi) het tekort verergerden en dat zijn pijnlijke keuzes onvermijdelijk zijn, maar biedt geen concrete oplossingen voor de acute koopkrachtcrisis.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de premier, u zit met een groot probleem, een probleem dat steeds groter wordt. U zegt altijd dat de sociale beweging geen invloed heeft op uw beleid, maar sinds 12 maart en die 100.000 betogers wordt er niet veel vooruitgang meer geboekt door deze regering. Alles blijft steken. De accijnsverhoging wordt uitgesteld, de discussie over de centenindex wordt uitgesteld en ook de pensioenhervorming wordt een beetje uitgesteld. Het gaat alle kanten uit en er is geen eensgezindheid meer. Wat betreft de oorlog in Iran, u en minister Francken zijn voorstander van het leveren van wapens aan Saoedi-Arabië, terwijl Sammy Mahdi tegen is. Wie heeft er nu gelijk? We weten het niet meer.

  Ik hoor hier vaak zeggen dat er iets moet gebeuren wat betreft de energieprijzen, maar ik hoor u dan zeggen dat we niets gaan doen en dat we geen cadeaus kunnen geven. U zit met problemen die steeds groter worden en dat terwijl de noden van de mensen zo groot zijn. De mensen moeten steeds meer betalen voor benzine en zelfs meer dan 2 euro voor diesel. Het wordt onbetaalbaar en wat zegt u, mijnheer de eerste minister? Ik zal geen cadeaus geven.

  Dat zijn geen cadeaus, de mensen kunnen het gewoon niet betalen. Wij dachten dat het beleid zou worden aangepast, maar dat is niet het geval. Ik zal u zeggen waarom u een probleem hebt, mijnheer de eerste minister. Omdat er in de samenleving geen draagvlak bestaat voor al uw maatregelen. Dat is geen toeval. Kijk naar de betoging van 12 maart. Wat is uw probleem? Vooruit, cd&v en zelfs de MR komen bij u aankloppen en zeggen dat het zo niet verder kan. Vooruit krijgt duizenden mails van burgers die zeggen dat ze voor Vooruit hebben gestemd, maar nu toch tot 67 jaar zullen moeten werken, terwijl ze daar niet voor gestemd hebben. Mensen zeggen dat ze voor cd&v hebben gestemd, maar dat ze nu nog meer accijnzen zullen moeten betalen, terwijl ze daar niet voor gestemd hebben. Dat is het grote probleem.

  Mijn vraag is dus duidelijk. Gaat u een ander beleid voeren of gaat u dieper de afgrond ingaan?

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, is er eigenlijk nog iets waar deze regering-De Wever het wel over eens is? Dat zijn niet mijn woorden, maar die van Bart Eeckhout, journalist bij De Morgen , begin deze week. Uw ploeg rolt al vechtend over straat. Het maakt niet uit of het over het binnenland of het buitenland gaat, de conclusie is dezelfde: ruzie, discussie en gekibbel. U staat ernaar te kijken, u wacht af en ondertussen staat dit land stil.

  Bedrijven slaken een noodkreet over de loonkost. Misschien moet daar iets aan gebeuren. Conner Rousseau zegt: no fucking way. De begrotingscontrole: even vijf miljard euro zoeken. Daar gaan we nu niet aan beginnen. Dat is blijkbaar niet zo dringend. Dat kan wachten tot de zomer. Uw btw-hervorming is een btw-kameel geworden en verdwijnt in de vuilbak. Het enige wat in dit Parlement wel vooruitgaat, het meerwaardemonster, is ondertussen bijna gerealiseerd, de enige taks die in dit land nog niet bestond.

  Mijnheer de premier, ik stond hier twee weken geleden ook. Toen hebt u een mooie politieke analyse over het verleden gemaakt. Doe ons een plezier en probeer eens geen politieke analyse te maken over het verleden. Kom hier met concrete antwoorden. We zijn bijna twee jaar na de verkiezingen. U bent meer dan een jaar premier. Het land, de wereld, staat letterlijk in de fik. Uw antwoord is altijd stilstand en uitstel.

  Mijnheer de premier, wanneer gaat u die stilstand doorbreken?

  Barbara Pas:

  De regering-De Wever is met alles te laat en alles rammelt aan alle kanten. Van echt budgettair orde op zaken stellen, zijnde de bestaansreden van uw regering, is al lang geen sprake meer. Uw begrotingstekort behoort tot de grootste van Europa. De ethische dossiers zitten vast. Van de weinige communautaire kruimels in uw regeerakkoord, mijnheer de premier, komt ook niets in huis. De commissievergadering in de Senaat om het te hebben over de afschaffing daarvan, is al drie keer op rij uitgesteld of afgelast omdat de MR dwarsligt. Een regeringspartij, Les Engagés, heeft zelfs een juridische procedure aangespannen tegen het beleid van een minister uit haar eigen regering.

  Eerlijk is eerlijk, over sommige zaken is de regering het wel eens, over politieke benoemingen bijvoorbeeld, zelfs van figuren die via Dexia de belastingbetaler miljarden euro hebben gekost, zoals een Axel Miller. Ik was destijds lid van de onderzoekscommissie-Fortis en van de bijzondere bankencommissie. Ik heb toen de N-VA horen pleiten voor de vervolging van die man. Zal Jambon hem nu officieel benoemen als voorzitter van de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij? Zal hij de middelvinger opsteken naar de belastingbetaler of zult u daarover eindelijk zelf eens voor onenigheid zorgen?

  Waar de regering het ook over eens is, is dat ze niets zal doen aan de exploderende brandstofprijzen en energieprijzen. Via de programmawet wilt u de accijnzen op stookolie, gas en zelfs de prijzen aan de pomp nog verder verhogen.

  Mijnheer de premier, Italië, Hongarije, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Griekenland en Portugal hebben allemaal, al dan niet tijdelijk, maatregelen genomen om de prijzen aan de pomp niet te laten exploderen. Wanneer volgt u?

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, vu de là où nous sommes, nous avons l'impression d'assister à une mauvaise pièce de théâtre, où les cinq acteurs principaux pensent tous avoir décroché le premier rôle, où tous parlent les uns par-dessus les autres, mais personne ne connaît ses lignes et personne ne sait comment l'histoire se termine.

  Le Comité de monitoring prévoit un dérapage de 41 milliards à l'horizon de 2031 et, ça, c'est le résultat de vos décisions politiques, des effets retours totalement surestimés, des mesures farfelues sur lesquelles vous avez dû reculer, comme la TVA sur la culture, qui finalement coûte 400 millions à votre budget. Ce budget a été voté la semaine dernière, et vous devez déjà revoir votre copie. À côté de cela, vous continuez de vouloir dépenser sans compter l'argent magique, notamment pour la Défense. Pour ça, il y a toujours de l'argent. On est en pleine crise de l'énergie, et pas une seule solution n'est sur la table. Vous croisez les doigts derrière le dos, espérez que les prix ne montent pas trop et que la guerre s'arrête.

  Et puis votre méthode: pour les militaires en rue, il y a eu des petits arrangements entre amis, des marchandages sous le tapis et puis, pas de recadrage, ça passe comme ça, avec une ministre humiliée, et on continue. Vous oubliez de demander l'avis du Conseil National du Travail sur un dossier aussi important que celui de l'index et êtes obligé de reporter le vote de ce projet de loi, qui était pourtant si important et si urgent à faire adopter ici la semaine dernière. Ou encore, vous vouliez faire voter la réforme des pensions sans avoir les chiffres actualisés du Comité d'étude sur le vieillissement et donc sur l'impact de votre réforme sur la pauvreté des personnes les plus âgées dans notre pays.

  Monsieur le premier ministre, quand allez-vous reprendre le contrôle de ce gouvernement? C'est ma question.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, on nous avait promis un gouvernement d'ingénieurs, on a finalement hérité d'une bande d'amateurs, d'un gouvernement qui se contredit et qui taxe tant et plus. On connaît votre technique, un jour c'est "pas de nouvelle taxe" et le lendemain, ce n'est effectivement pas une, mais une pluie de nouvelles taxes qui s'abat sur les Belges. Un jour c'est "on ne touche pas à l'index" et ensuite vous bidouillez l'indexation des pensions, puis vous mettez un double saut d'index sur la table, pardon, un saut partiel, mais double quand même. C'est scandaleux.

  Mais les Belges, monsieur le premier ministre, ne sont pas dupes, ils comprennent et ils voient que vous vous disputez tant et plus. Et ils savent aussi qu'à chaque fois que vous êtes d'accord, c'est pour faire payer la classe moyenne, les travailleurs et les pensionnés.

  Aujourd'hui, avec la guerre en Iran, les prix de l'énergie explosent, faire le plein devient un luxe, remplir sa cuve à mazout devient une angoisse. Et pourtant, partout en Europe, on protège les ménages, les travailleurs, les indépendants, les agriculteurs et même les transporteurs.

  Et vous, vous attendez que ça passe. Pire, vous décidez d'augmenter les taxes sur l'énergie, ce qui est indécent. Et pendant que les Belges serrent la ceinture, vous continuez à creuser le déficit. Car aujourd'hui, vous devez trouver 5 milliards d'euros, mais la question est "comment".

  Quand j'entends votre patron, le patron des patrons flamands, réclamer à corps et à cri un saut d'index complet, évidemment, monsieur le premier ministre, je m'inquiète. Et je m'inquiète parce que vous l'avez déjà fait, avec le gouvernement Michel, et avec les libéraux. Un saut d'index n'est pas technique, mais concret. Un saut d'index est une baisse de salaire, une baisse de pension, bref, une baisse de pouvoir d'achat.

  Monsieur le premier ministre, vous devriez être aux côtés des ménages et des entreprises, mais vous ne faites rien.

  Vous commentez beaucoup, mais vous n'agissez pas. Alors je n'aurai qu'une seule question. Combien de temps encore les Belges devront-ils payer le prix d'un gouvernement brutal, sans cap et sans boussole?

  Voorzitter:

  Cinq questions donnent cinq minutes au premier ministre pour répondre.

  Bart De Wever:

  Chers collègues, merci pour vos questions. Le devoir de l'opposition est de s'opposer, mais il n'est pas toujours évident de voir où vous voulez en venir. Une semaine, je vous entends dire que tout va beaucoup trop vite, que c'est beaucoup trop dur, que les citoyens ne peuvent plus suivre, qu'ils sont dans les rues, etc. La semaine suivante, tout va trop lentement, tout est bloqué et le gouvernement est à la traîne.

  Il est vrai que le gouvernement doit faire des choix, mais l'opposition devrait faire pareil. Il faut choisir; sinon, c'est aussi une mauvaise pièce de théâtre.

  La vérité, c'est qu'un an après l'entrée en fonction de ce gouvernement, nos trajectoires budgétaires se différencient clairement de celles de la Vivaldi.

  (Brouhaha).

  Oui, c’est la vérité qui blesse! Je le sais. À politique inchangée, avec le précédent gouvernement, nous aurions été tout droit vers un déficit de 6 % en 2029, et cela sans même tenir compte des dépenses supplémentaires en matière de défense, qui étaient pourtant inévitables. Certains semblent l'avoir oublié, ou avoir même une passion pour l'oubli.

  Nous sommes en train de remonter la pente, lentement mais sûrement. La négligence de mes prédécesseurs pour les finances publiques a creusé un véritable gouffre. Le sommet est encore dans la brume et il nous reste une ascension importante à accomplir; mais ce gouvernement a au moins le mérite d'entamer cette montée.

  Le rapport du Comité de monitoring indique que la trajectoire est claire. La crise au Moyen-Orient apporte toutefois de nouveaux nuages sombres. Son impact à long terme sur le budget et sur notre marché de l'énergie est encore incertain. Le gouvernement suit néanmoins cela de très près.

  Het is nu echter niet het moment om enorme uitgaven te beloven. Daar is immers geen marge voor. Bovendien is dat volgens alle experts contraproductief. Tailored, targeted, temporary : dat is de raad van de Europese Unie en die zoek ik ook te volgen.

  Mijnheer de voorzitter, ik kan mijn spreektijd niet helemaal doorgronden.

  Voorzitter:

  U krijgt tot min 3 minuten.

  Bart De Wever:

  Oké. Dat is een beetje zoals de begroting. Zo werd die nagelaten, als een zinkend schip, vol gaten. Ik ben inderdaad de kapitein van een zinkend schip. Ik ben mij daar terdege van bewust. Zo hebt u dit schip nagelaten, vol gaten.

  Geachte Kamerleden, de wereldomstandigheden zijn ook niet bepaald gunstig. Er is de oorlog in Iran. Over onze positie daarover heb ik veel gehoord, maar eigenlijk die is helder. Ik heb die in de commissie en in de pers uitgebreid toegelicht. Het zal zeker waar zijn dat er in alle partijen van dit halfrond heel verschillende meningen bestaan, maar dat is eerlijk gezegd niet mijn zaak. De regering moet vooral het hoofd koel houden op woelige baren en dag per dag de situatie in het Midden-Oosten opvolgen om vervolgens te beslissen welke rol wij in gebeurlijk geval kunnen en moeten opnemen.

  Ook over de sociaal-economische hervormingen zijn veel vragen gesteld en ik hoor daarin een lichte ironie. Ik daag u uit, mijnheer Hedebouw en anderen, om een regering te vinden die deze eeuw zoveel noodzakelijke, structurele en fundamentele hervormingen heeft doorgevoerd in de arbeidsmarkt, in de fiscaliteit, in de sociale zekerheid en in de gezondheidszorg als deze regering op één jaar tijd. Zo'n regering zult u niet vinden.

  Bij de vorige regeringen zijn er wel legio voorbeelden van hervormingen die de publieke financiën alleen maar verder hebben ondermijnd. Pensioenhervormingen die geld hebben gekost, tot de vorige regering toe. Ik vind dat onwaarschijnlijk. Ik hoor collega’s van Anders., de PS en Ecolo-Groen graag praten over de nood aan beslissingen, maar geef dan toe dat die beslissingen extra dringend en extra zwaar zijn geworden omdat wij het puin moeten ruimen dat u hebt nagelaten.

  Ik denk ook aan de kernuitstap. Neem die eens voor ogen. Volgens André Berger, klimaatwetenschapper, is dat de grootste vergissing die u kon maken, maar u hebt dat toch gedaan. Over energieonzekerheid zou u met het schaamrood op de wangen moeten zwijgen.

  In die omstandigheden moeten wij onze verantwoordelijkheid opnemen als regering. Wij proberen dat te doen in zeer moeilijke omstandigheden. Het is niet gemakkelijk. De komende tijd zullen wij aan de bak moeten om nog moeilijke beslissingen te nemen. Daar sta ik alleszins voor. Ik zie dat als mijn opdracht, de opdracht om dit land eindelijk als een goede huisvader beheren.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le premier ministre, je vous remercie pour votre réponse.

  Vous avez abordé beaucoup de sujets. Ce qui me frappe, c’est que vous êtes très clair en disant que vous n'allez pas intervenir sur le marché de l’énergie. Les prix seront déterminés par la loi de l’offre et de la demande. Les prix vont flamber, et pour vous ce n’est pas grave. Vous n’avez pas l’intention d’intervenir.

  Votre positon à ce sujet est forte et je ne suis pas d’accord avec vous. On ne peut pas abandonner les gens à la loi de l’offre et de la demande. Deux euros le litre, c’est impayable. Nos industries ne peuvent pas tenir le coup. Cette manière ultralibérale de voir le business ne va pas. Je trouve ces propos du premier ministre incroyables, et cela sans que personne ne bronche au sein de la majorité. On va tranquillement manger au petit restaurant à Mons. Tout le reste, c'est du blabla.

  Ten tweede, mijnheer de eerste minister, u hanteert de logica van there is no alternative . Volgens u is er geen alternatief. Dat liedje is uitgezongen, want daarmee creëert u geen beleid. Dat is het probleem van de regering: er is zogezegd geen alternatief. Er is gewoon geen hoop in uw manier van de toekomst te (…)

  Voorzitter:

  Dank u wel, mijnheer Hedebouw.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, ik nam als jonge gast zitting in onze assemblee twee jaar geleden. Welnu, of we nu tot de meerderheid dan wel tot de oppositie behoren, de meesten onder ons hebben de ambitie om ons land anders en beter achter te laten voor de toekomstige generaties. U komt echter niet verder dan analyses over het verleden en het zoveelste dreigement dat u er de brui aan wilt geven. Donald Trump doet hetzelfde: veel blaffen om uiteindelijk de staart in te trekken. Dat is zeer weinig geloofwaardig.

  Het is echter vooral het bewijs dat uw ploeg niet draait. Op een moment dat onze burgers, bedrijven en industrie afzien, slaagt uw regering er enkel in om ruzie te maken en uitstel te creëren. Mijnheer de premier, het is vijf over twaalf. Stop met het circus, maak eindelijk keuzes en ga aan de slag.

  Barbara Pas:

  Mijnheer de eerste minister, de energie- en brandstofprijzen exploderen en de regering grijpt niet in. U zegt dat u geen marge hebt. Voor asiel en migratie hebt u nochtans meer dan marge genoeg. U blijft monitoren. U monitort hoe burgers die moeten tanken, het gat in de begroting aan het dichtrijden zijn. Per liter die wordt getankt, gaat meer dan 1 euro naar de staatskas.

  Schrap de geplande accijnsverhogingen en neem, net zoals in veel andere landen, maatregelen om tanken betaalbaar te houden, wat ons betreft door de accijnzen terug te brengen naar het Europese minimum. Zo beschermt u de koopkracht, zo blijft Vlaanderen aantrekkelijk voor transport en industrie en, vooral, zo stopt de overheid eindelijk met cashen op kap van de gewone Vlaming.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, je vous l’accorde, il n’est pas toujours facile de trouver sa place ou son rôle dans l’opposition quand on est face à une majorité qui se flingue toute seule. Cela se joue chaque semaine dans la presse. Les uns et les autres tentent de tirer la couverture à eux mais, au final, il n’y a pas de stratégie, il n’y a pas de cap. Ce sont les citoyens qui trinquent à la fin.

  Revenons à la réalité des chiffres, monsieur le premier ministre. La Vivaldi, c’était 17 milliards de déficit, avec des aides substantielles mises en place dans le cadre d’une crise exceptionnelle, la crise sanitaire du covid. Trois cent mille personnes sont sorties de la pauvreté. L’Arizona, c’est 41 milliards à l’horizon 2031 en raison de vos mesures.

  Vous n’avez rien mis en place pour aider les gens. Au contraire, vous soutenez vos amis, mais jamais la population, contrairement à vos promesses (…)

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, chaque fois que vous prenez la parole, c’est pour évoquer le passé. Ce que je regarde et ce qui m’intéresse, c’est votre passif. Les cinq milliards que vous cherchez aujourd’hui, c’est votre addition. Quand vous avez repris les commandes, le déficit était maîtrisé. Aujourd’hui, il dérape et c’est votre politique qui l’a creusé. Une politique injuste qui étouffe le pouvoir d’achat et qui ralentit l’économie.

  On sait déjà, monsieur le premier ministre, qui va payer. Ce seront les familles, les travailleurs, les entreprises et les pensionnés. Plus de taxes, moins de pouvoir d’achat. Dans ce gouvernement où tout le monde se dispute, monsieur le premier ministre, vous voulez être le leader, mais à force de gérer les conflits internes, vous en êtes devenu l'éducateur, une espèce de Pascal le Grand Frère , l’autorité en moins.

  Je suppose, monsieur le premier ministre, que vous parlez de la négligence de vos prédécesseurs. Vous évoquez très certainement le Mouvement Réformateur, qui est au pouvoir sans discontinuer depuis 27 ans.

  Voorzitter:

  Dat waren vijf vragen van de oppositie om de regering scherp te houden, en dat is een goede zaak, want een slapende garnaal wordt meegenomen door de getijden.

• Vraag: De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen

  Vraag: De impact van de pensioenhervorming op vrouwen, die zich wel zullen aanpassen en meer werken

  Vraag: De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen

  Vraag: De pensioenhervorming en de uitspraken over vrouwen

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: Het akkoord over de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  economie en werk

  De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen
  De impact van de pensioenhervorming op vrouwen, die zich wel zullen aanpassen en meer werken
  De uitspraken van de minister over de impact van de pensioenhervorming op vrouwen
  De pensioenhervorming en de uitspraken over vrouwen
  De pensioenhervorming
  Het akkoord over de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Pensioenhervorming, uitspraken minister en impact op vrouwen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 12 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De pensioenhervorming van minister Jan Jambon wordt massaal bekritiseerd als antivrouwelijk, omdat ze vooral vrouwen raakt die vaker deeltijds werken of onbetaalde zorgtaken opnemen, terwijl Jambon ontkent dat de hervorming vrouwen doelbewust benadeelt. Critici – waaronder Vanbesien, Dedonder, Pas en De Witte – benadrukken dat de hervorming retroactief is, verworven rechten schendt en vrouwen straft voor structurele maatschappelijke ongelijkheden (loonkloof, gebrek aan kinderopvang), terwijl Jambon stelt dat zorgperiodes wel degelijk meetellen en slechts 23% van de vervroegde pensioengangers een malus krijgt, waarvan vrouwen door ziekte-gelijkstelling zelfs minder hard getroffen zouden worden. Voorstanders zoals Ronse (N-VA) verdedigen de hervorming als noodzakelijk voor betaalbaarheid en wijzen op de unieke mogelijkheid om met deeltijds werk toch vervroegd pensioen te nemen, maar oppositiepartijen eisen concrete maatregelen (pensioensplitsing, familiekrediet, betere kinderopvang) om de kloof te dichten. De discussie escaleert in beschuldigingen van desinformatie (Jambon wijt "fake news" aan de VRT, oppositie eist transparantie via mypension.be) en polarisatie over wie verantwoordelijk is voor de pensioenkloof: individuele aanpassing (regering) of systeemhervorming (oppositie).

  Dieter Vanbesien:

  Vrouwen zullen zich moeten aanpassen aan de nieuwe pensioenregels. Mijnheer de minister, in dat ene zinnetje zitten zo veel foute dingen dat ik niet weet waar ik moet beginnen. Daarom begin ik met een uitspraak van uw premier, Bart De Wever: ʺ Mijn vrouw is 15 jaar thuisgebleven om mijn vier kinderen een warme thuisomgeving te bieden, iets wat ik niet kon. Ik zal dus nooit aanvaarden dat politici op haar werk spuwen en beweren dat ze zou hebben geprofiteerd. ʺ Dat is exact wat u nu doet, mijnheer de minister. U spuwt op het werk van de vrouw van de eerste minister. U en uw fractieleider hechten geen enkele waarde aan niet-betaalde arbeid. U ziet niet in dat niet-betaalde arbeid integraal deel uitmaakt van de reële economie.

  Eigenlijk zouden alle mannen en vrouwen die niet-betaalde taken op zich nemen, eens een week moeten staken en die taken laten liggen. Ja, dat gaat voornamelijk over vrouwen. Wat zou er gebeuren? De economie ligt op haar gat. Mijnheer de minister, uw kleinkinderen geraken niet op school. Uw onderbroeken worden niet gewassen. Als u ’s avonds thuiskomt, zult u zich moeten wenden tot de meeneemchinees. Een oma die soep maakt voor haar kleinkinderen, een vrijwilliger die soep maakt voor een vereniging van daklozen en een kok die soep maakt in een restaurant, die drie mensen doen exact hetzelfde, maar voor u is er maar een, welke arbeid levert. Voor u is alleen de kok productief en de enige welke een bijdrage levert. Dat is een totaal verkeerd wereldbeeld, want zonder die twee anderen stort onze maatschappij in elkaar. Ook zij moeten dus gewaardeerd worden voor de taken die ze opnemen. Het gaat er niet over dat zij daarvoor betaald moeten worden. Het gaat erover dat zij niet mogen worden gestraft. Dat is de essentie van uw uitspraak.

  Mijnheer de minister, bent u het met mij eens dat al die niet-betaalde taken moeten worden gewaardeerd in plaats van afgestraft?

  Ludivine Dedonder:

  "Tirez votre plan, débrouillez-vous!" C'est ce que vous dites à celles et ceux à qui vous voulez imposer votre malus pension. À toutes celles et ceux – une femme sur deux et un homme sur quatre – qui vont perdre de 200 à 300 euros par mois. Comment s'adapte-t-on, lorsqu'on est en milieu ou en fin de carrière? Pouvez-vous m'expliquer comment on fait marche arrière?

  Vous dites aux femmes de changer de mentalité, de s'adapter pour ne pas avoir une pension minable. Vous nous prenez pour qui, nous les femmes? Pour des fainéantes, c'est ça? Vous êtes méprisant et hors sol. Vous inversez les rôles en termes de responsabilités.

  Pour celles qui doivent prendre un temps partiel pour élever leur enfant, c'est à vous de créer assez de places en crèche et en milieu extra-scolaire accessibles financièrement. Sinon, en attendant, où déposent-elles leur enfant? À votre cabinet, peut-être? Celles qui ne se voient pas offrir de temps plein, que doivent-elles faire? Braquer leur patron? Non! C'est à vous de responsabiliser et d'inciter les employeurs! C'est à vous d'arrêter avec les alternatives de type "flexi" qui vont à l'encontre de contrats stables et pleins. Celles qui gagnent en moyenne 20 % de moins que les hommes – moins de salaire, moins de pension – doivent-elles prendre leur manager en otage pour modifier leur fiche de paye? Non, c'est à vous de lutter efficacement contre l'écart salarial. J'imagine que les femmes doivent aussi arrêter de tomber malade, parce que dans ce cas aussi, c'est certainement leur choix.

  Je vais vous apprendre quelque chose, monsieur le ministre, à savoir qu'une femme s'adapte chaque jour de sa vie. Et ce n'est pas aux femmes de s'adapter à votre réforme injuste et inhumaine. C'est votre réforme qui doit s'adapter aux réalités quotidiennes des femmes.

  Barbara Pas:

  Mijnheer de minister, of misschien moet ik zeggen mijnheer de kamelendrijver, met uw btw-gebroddel, met uw meerwaardebelastinggeknoei en nu met uw pensioengepruts zorgt u immers in uw eentje voor een hele karavaan aan stinkende kamelen.

  Met enige vertraging – dat zijn we ondertussen al gewoon – mochten we vanochtend dan toch uw wetteksten met betrekking tot uw pensioenhervorming ontvangen. Die zijn asociaal en treffen vrouwen disproportioneel. Vrouwen zijn de grootste dupe van uw veelbesproken pensioenmalus, omdat ze vaker onbetaalde zorgtaken op zich nemen. Kamelen spuwen, maar u spuwt op de vrouwen. Daags na Internationale Vrouwendag deed u er nog een lompe uitspraak bovenop: vrouwen zullen zich moeten aanpassen aan de nieuwe pensioenregels. De regering-De Wever wil dus dat men gedrag wijzigt, alsof er altijd uit luxe deeltijds gewerkt wordt.

  Mijnheer de kamelendrijver, u voert de maatregel retroactief in. Kunt u mij eens uitleggen hoe zij die zorg hebben gedragen voor een gezin, op het einde van de rit hun gedrag nog kunnen wijzigen? Hoe kan een vrouw die nu aan de vooravond van haar pensioen staat, haar loopbaan nog terugspoelen? Hoe kan iemand van eind 40, begin 50 die loopbaankeuzes heeft gemaakt op basis van oude spelregels, nu nog bijsturen? Velen staan al te ver in hun loopbaan om dat nog aan te passen.

  U straft achteraf. Verworven rechten tellen niet voor de regering-De Wever. Dat is contractbreuk en dat is onaanvaardbaar.

  Mijnheer de minister, ik heb dus een heel eenvoudige vraag voor u, omdat er geen parfum bestaat dat de geur van zulke stinkende kamelen kan maskeren. Zult u uw huiswerk opnieuw doen? Zult u die stinkende kameel terug de woestijn in sturen?

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de minister, we hebben altijd gezegd dat we uw pensioenhervorming wilden steunen, omdat het een stap in de juiste richting is om ervoor te zorgen dat de volgende generatie ook een pensioen van de overheid krijgt, maar u maakt het ons wel heel moeilijk. Wat bent u maandag immers komen vertellen over de vrouwen? Dat ze zich moeten aanpassen, alsof alle vrouwen gewoon meer moeten werken.

  Geef toe dat het weinig respectvol is en een lompe uitspraak. Ik weet niet of u het beseft, maar op die manier treft u alle vrouwen in hun zijn, mijnheer de minister. Het is een emotioneel debat. Dat weet u toch. Het is gevoelig, en terecht, want het gaat over de toekomst van de mensen. Het gaat over hun oude dag.

  De voorbije dagen heb ik heel veel telefoontjes gekregen van vrouwen die werk en gezin combineren. Zij zijn ongerust, maar vooral boos. Ze snappen niet wat u hebt beslist en dat begrijp ik. Zelfs mypension ligt tot eind 2027 plat en kan geen ramingen produceren. Dat is uw verantwoordelijkheid.

  Neen, het is niet de fout van de journalisten die het slecht uitleggen. Het is altijd hetzelfde met de meerderheid. Kijk naar de btw-brol. Kijk naar het meerwaardemonster. Kijk naar de centenindex. Ofwel is het taks, taks, taks, ofwel is het complex, complex, complex.

  Mijnheer de minister, u kent mij ondertussen. Ik ben constructief. Ik heb de vrouwen die mij hebben gebeld, proberen uit te leggen wat uw plannen waren. Ik wil het echter van u horen. Dat is uw taak. Leg het dus uit in mensentaal, kort en duidelijk. Is uw hervorming fair en juist voor vrouwen?

  Nahima Lanjri:

  Mijnheer de minister, 'aanpassen' is wel het woordje van de week. U kreeg een storm van kritiek over u heen toen u begin deze week zei dat u erop rekent dat vrouwen zich wel zullen aanpassen en langer zullen werken. Ik begrijp de verontwaardiging. Het komt weinig respectvol over naar vrouwen die vandaag al meer zorgtaken op zich nemen dan mannen en daardoor ook vaker deeltijds werken.

  We hebben u al geholpen om de pensioenhervorming rechtvaardiger te maken. Alle zorgverloven tellen nu mee voor het pensioen. Tijdelijke werkloosheid en ziekte ook. Er is een korfje met pechdagen dat men kan inzetten als men een jaar dagen tekortkomt. Er wordt ook gewerkt aan een oplossing voor mensen die halftijds werken, maar door atypische shiften toch net uit de boot vallen.

  Mijnheer de minister, er is nog meer goed nieuws. U kunt die pensioenkloof wel degelijk verder dichten en cd&v wil u daarbij opnieuw helpen. Er zijn drie concrete christendemocratische voorstellen die u kunt uitvoeren om vrouwen een beter pensioen te geven. Ten eerste, voer de pensioensplit in. Tel de pensioenen van beide partners op en deel die door twee. Zo heeft iedereen elk de helft.

  Ten tweede, zorg ervoor dat het aanvullend pensioen een pensioen wordt voor iedereen. Vandaag zijn vrouwen oververtegenwoordigd in sectoren zoals het onderwijs en de zorg, waar dat vaak niet het geval is.

  Ten derde, voer ons familiekrediet in. Als u zegt dat vrouwen zich moeten aanpassen, zal vooral de samenleving zich moeten aanpassen. We zullen ervoor moeten zorgen dat zorgtaken beter verdeeld worden tussen mannen en vrouwen. Dat kunnen we faciliteren met het familiekrediet, zodat de combinatie van werk en gezin beter mogelijk wordt.

  Mijnheer de minister, ik heb dus maar één vraag. Bent u bereid om vrouwen tegemoet te komen en onze voorstellen uit te werken?

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, het feit dat uw hervorming vrouwen keihard raakt, is geen toeval. Dat is geen ongewenst neveneffect. Dat is een essentieel onderdeel van die hervorming. Uw eigen kabinet zegt dat zelf. Eén vrouw op drie wordt geraakt door de inperking van de gelijkgestelde periodes. Bijna vier vrouwen op tien worden geraakt door de verstrenging van het vervroegd pensioen en de malus. Verder zijn zes van de tien slachtoffers van de afschaffing van de welvaartsvastheid van het minimumpensioen vrouwen. Ook zevenenhalf op tien slachtoffers van de afschaffing van het echtscheidingspensioen zijn vrouwen. Negen op tien slachtoffers van de inperking van het overlevingspensioen zijn vrouwen.

  Mijnheer Jambon, uw hervorming hakt er keihard in bij vrouwen. Dat is geen mening of interpretatie, maar een feit, collega’s. U zegt dat vrouwen zich wel zullen aanpassen. Als ze in het verleden hebben gekozen om minder te werken, zullen ze nu wat meer moeten werken. Mijnheer Jambon, deeltijds werken was en is voor heel veel vrouwen geen keuze. Vrouwen kiezen er niet voor dat er een gebrek is aan kinderopvang. Ze kiezen er niet voor dat de ouderenzorg in ons land onbetaalbaar is. Vrouwen kiezen er niet voor dat ze minder loon krijgen voor hetzelfde werk. Dat is geen keuze.

  Op de grote betoging daarstraks kwam ik Beate tegen, een huishoudhulp van 55 jaar. U lacht daarmee, maar de huishoudhulpen in ons land zijn noodzakelijk. Ze is 55 jaar en heeft 36 jaar gewerkt. Ze was daar met een rollator, kapotgewerkt. Er zijn veel vrouwen kapotgewerkt, net zoals industriearbeiders, bouwvakkers en zorgkundigen. Mijnheer Jambon, ook voor hen is langer werken geen keuze. Zij moeten zich dus niet aanpassen, u moet uw hervorming aanpassen aan de realiteit van de werkende klasse in ons land.

  Axel Ronse:

  Minister, afgelopen week hebben heel veel vrouwen, mama's en oma's, mij gevraagd of ik minister Jambon kon bedanken, omdat hij ervoor zorgt dat hun kinderen en kleinkinderen nog een pensioen zullen hebben. ( Rumoer op de banken )

  Kunt u stil zijn? Ik ben de afgelopen week immers al genoeg onderbroken.

  Zij loven dat er eindelijk een minister is opgestaan die de ballen heeft om te zeggen dat de pensioenen onbetaalbaar zullen zijn en ze durft te hervormen, zodat hun kinderen ook een pensioen zullen hebben. Voltijds werkende mama's hebben mij gevraagd of ik aan de communisten, de groenen en de extreem-linksen wil zeggen dat een voltijds werkende mama een even goede mama is als een mama die deeltijds werkt. Ook deeltijds werkende mama's hebben mij gevraagd of ik de ministers Jambon, Vandenbroucke, Clarinval, Van Peteghem en Prévot en de arizonacoalitie kon bedanken, omdat ze ervoor zorgen dat we nog altijd een van de meest lieve pensioensystemen voor vrouwen hebben. Er is geen enkel land in de wereld waar men zelfs bij deeltijds werk nog altijd met vervroegd pensioen kan gaan. Men moet maar halftijds gewerkt hebben.

  U, mijnheer de minister, hebt ervoor gezorgd dat vrouwen nog altijd het perspectief hebben om, als ze dat wensen, goed voor de kinderen te zorgen en deeltijds te werken en vervroegd op pensioen te gaan. Ik heb ook mijn eigen mama aan de lijn gehad, die op haar 51 ste gescheiden is, die ervoor gekozen had om deeltijds te werken, die heeft gestudeerd voor makelaar en die tot haar 68 ste heeft gewerkt. Er is niemand in de wereld waarvoor ik meer respect heb. Zij heeft mij gezegd dat ze voor geen geld in de wereld de keren zou willen factureren dat ze mijn pampers heeft ververst en mij naar school heeft gestuurd, want dat ze dat met liefde heeft gedaan.

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de minister, ik heb gisteren de aftrap gegeven van mijn pensioentour in Aalst. Wat ik daar hoorde, was echt hallucinant. Sabine, die zorgverlof opnam voor haar kinderen, meende dat dit niet meetelde. Natalie, de cafébazin van Het Volkshuis, die ergens had horen waaien dat ze 700 euro pensioen minder zou krijgen, werkte gewoon. En Christel, die heel haar carrière kleuterjuf was en die bang is dat ze minder pensioen zal krijgen omdat ze nu zorgjuf is. Allemaal vrouwen, allemaal bang voor niets.

  Wat niet helpt, mijnheer de minister, zijn uw uitspraken maandag over vrouwen. Alsof deeltijds werk totaal niet zou meetellen voor de pensioenberekening. Wij van Vooruit hebben er mee voor gezorgd dat er meer deeltijds werk zal meetellen. Ik denk maar aan moederschapsverlof, ouderschapsverlof, geboorteverlof, mantelzorgverlof. Dat telt allemaal mee voor de pensioenberekening.

  Het minimumpensioen is door ons op 1.700 euro netto gebracht. We hebben het beschermd en versterkt. En ja, ook deeltijds werkende vrouwen met een uitkering kunnen dankzij ons rekenen op een fatsoenlijk pensioen. Laat het voor eens en altijd duidelijk zijn, die vrouwen moeten zich niet aanpassen. Die vrouwen doen hier de boel draaien, voor hun kinderen, voor hun ouders, voor mensen met een handicap.

  Mijnheer de minister, de beste remedie tegen fakenieuws, de beste remedie tegen onzekerheid, is duidelijke informatie. Ik begrijp dan ook niet dat precies nu mypension.be twee jaar zal worden platgelegd. Zeker voor mensen die vlak voor hun pensioen staan, is dat onbegrijpelijk. Mijn vraag is dan ook hoe u ervoor zult zorgen dat mensen die vlak voor hun pensioen staan voor deze belangrijke hervorming kunnen rekenen op duidelijke informatie.

  Voorzitter:

  Bij zoveel vragen krijgt de minister vijf minuten om te reageren.

  Jan Jambon:

  Collega’s, dank u wel voor jullie vragen. Ik ben echt blij – bijna iedere week, maar ik ben nu echt blij – dat die vragen aan mij er gekomen zijn. Ik wil vanop dit spreekgestoelte iets heel duidelijk rechtzetten.

  In de voorbije dagen kreeg ik veel kritiek voor een uitspraak over vrouwen, een uitspraak die ik niet heb gedaan. Ik heb nooit gezegd dat vrouwen meer moeten gaan werken. Ik heb nooit gezegd dat vrouwen hun gedrag moeten aanpassen. Nooit. Dat is wat de Vlaamse openbare omroep er ’s avonds van heeft gemaakt, waarna die karikatuur…

  (Rumoer)

  (Brouhaha)

  Waarna die karikatuur gretig werd overgenomen en verdraaid door de linkse oppositie.

  Collega’s, ik heb zeer veel begrip voor de zeer specifieke situatie waarin veel vrouwen zich bevinden. Zowel mijn moeder als mijn ex-vrouw als mijn vrouw zijn deeltijds of voltijds thuisgebleven om voor de kinderen te zorgen. Dat zijn vrouwen voor wie ik immense waardering en respect heb.

  Tout comme elles, de nombreuses femmes assument encore aujourd'hui une grande part des tâches de soins. Elles combinent leur emploi avec la prise en charge des enfants, des parents ou d'autres membres de la famille. Pour cela, je leur exprime mon profond respect.

  Ce qui me dérange tout autant, c'est l'affirmation erronée selon laquelle notre réforme toucherait massivement et intentionnellement les femmes. Or, si vous prenez la peine d'examiner les faits, vous constaterez que ce n'est pas le cas. Il est vraiment regrettable d'effrayer les citoyens sur la base de semi-vérités et de citations sorties de leur contexte.

  Mij wegzetten als een vrouwenhater als gevolg van ongehoord foute framing overschrijdt voor mij de grens van het aanvaardbare.

  (Applaus)

  Met de hand op het hart stel ik dat deze pensioenhervorming vrouwen absoluut niet viseert. Integendeel, net omdat we de realiteit kennen, houden we maximaal rekening met halftijdse loopbanen, de volledige gelijkstelling van zorgperiodes en loopbaanonderbrekingen uit het verleden. Pas wanneer iemand structureel nog minder dan halftijds werkt, nadat alle zorgverloven zijn benut, kan dat mogelijk gevolgen hebben. Dan geldt het algemene principe: wie meer bijdraagt, bouwt meer pensioen op.

  De persoon die mij de magische oplossing kan geven om de pensioenen betaalbaar te houden door mensen meer te geven en minder te laten werken, mag nu rechtstaan.

  Het debat focust vaak op de malus. Ook daar wil ik graag even de cijfers erbij nemen. De helft van de mensen werkt tot aan de wettelijke pensioenleeftijd. Voor hen speelt de malus helemaal niet. Laten we vervolgens kijken naar de andere helft, die ervoor kiest vervroegd met pensioen te gaan. We hebben een steekproef genomen van 50.000 mensen uit 2023. Van die groep wordt 77 % niet getroffen door de malus. De overige 23 % kan door een beetje langer te werken eveneens een malus vermijden. Dat is het eventuele gedragseffect.

  Ik wil nog iets rechtzetten: we gaan ervan uit dat mensen, zowel vrouwen als mannen, hun gedrag zullen aanpassen wanneer ze merken dat ze door enkele maanden langer te werken een hoger pensioenbedrag kunnen krijgen. Nog iets belangrijks: door de gelijkstelling van de ziekteperiodes worden 11 % extra vrouwen gevrijwaard van de malus. Dat is dubbel zoveel als bij de mannen.

  Laat me tot slot nog dit zeggen: in veel landen wordt het pensioen automatisch verminderd wanneer iemand vóór de wettelijke pensioenleeftijd stopt. Wij kiezen voor een milder systeem. Door de werkvoorwaarden kan men nog altijd met vervroegd pensioen gaan zonder malus. Dat is geen strafmechanisme. Het is een noodzakelijk evenwicht tussen solidariteit en verantwoordelijkheid. Willen we een pensioensysteem dat ook voor de volgende generatie nog betaalbaar is of blijven we de mensen wijsmaken dat ze meer pensioen kunnen krijgen terwijl ze minder werken? Ik kies voor eerlijkheid. De mensen hebben daar recht op.

  Dieter Vanbesien:

  Mijnheer Ronse, u zegt dat een voltijds werkende vrouw evenveel waard is als een halftijds werkende vrouw. Wel, mijnheer Ronse, het omgekeerde is ook waar. Volgens u is dat echter niet zo, want het zit in het DNA van uw partij en ondertussen in het DNA van de hele meerderheid. U kijkt neer op niet-betaalde taken. U zult die met terugwerkende kracht afstraffen en raakt dus aan verworven rechten.

  Daarbovenop vindt u dat iedereen die niet-betaalde taken uitvoert – en dat zijn vooral veel vrouwen –, zich moet aanpassen. Zij moeten zich plooien naar uw wereldbeeld. Mijnheer de minister, u hebt dat niet gezegd; het is waarschijnlijk dus een door artificiële intelligentie geconstrueerde deepfake van de openbare omroep, die we dan gezien en gehoord hebben.

  Mijnheer de minister, ik zal uw koude wereldbeeld, dat puur gericht is op cash en betaalde arbeid, nooit delen. Ik zal het blijven bestrijden. Die belofte maak ik u alvast.

  Ludivine Dedonder:

  Ce gouvernement n’aime pas les femmes. Nous le savions déjà. J’ai d’ailleurs eu l’occasion de le dire. Toutes vos mesures le démontrent. Ce malus pension touchera une femme sur deux. Ce n’est pas moi qui le dis, mais le Comité d' é tude sur le Vieillissement (CEV) ainsi que de nombreuses autres instances.

  Aujourd’hui, vous nous demandez de nous adapter face au travail, à la maladie, ou à la pension. Et demain, qu'allez-vous nous demander? D’adapter la longueur de nos jupes? D’adapter nos comportements en public? D’adapter nos revendications pour disposer de notre corps? Est-ce cela?

  Monsieur le ministre, vous ne connaissez pas bien la détermination des femmes. Je vais vous dire comment nous allons nous adapter: nous allons nous mettre en travers de votre route, comme aujourd’hui dans les rues de Bruxelles. Et demain, avec le Parti Socialiste, en déposant des contre-propositions, nous vous ferons reculer. Et si vous respectez réellement les femmes, modifiez vous-même votre réforme des pensions au Parlement!

  Barbara Pas:

  Iedere expert zegt dat met een werkzaamheidsgraad van 80 % de pensioenen perfect betaalbaar zijn. Vlaanderen haalt dat percentage nagenoeg. U vraagt die Vlamingen, niet de gelukszoekers die van over de hele wereld naar hier komen – daarvoor heeft de regering-De Wever belastinggeld genoeg –, om nog maar eens een extra inspanning te leveren om andermans putten te vullen. Uw plannen zijn anti-Vlaams en antivrouw.

  Hervormen, ja, maar niet met terugwerkende kracht. Afspraken die aan het begin van de rit met de burgers worden gemaakt, moeten worden gerespecteerd. Ze mogen niet retroactief worden bestraft, mijnheer de minister. De vrouwen zijn daar de grootste dupe van.

  U levert nog maar eens knoeiwerk af. Zelfs tien personal brand managers zullen dat niet meer kunnen rechttrekken. Mijnheer de minister, maak uw huiswerk opnieuw, zonder op de kap te zitten van de hardwerkende Vlaming en van de vrouwen in het bijzonder.

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de minister, ik had de collega’s verwittigd voor het antwoord dat het de fout is van de pers. Ik had graag gehad dat die een persoonlijk feit mocht inroepen. U hebt letterlijk gezegd: vrouwen zullen een aanpassing doen.

  Mag ik u een aantal goedbedoelde tips geven? Misschien moet u, ten eerste, meer KISS-en. U kent de KISS-methode: keep it short and simple . Uw hervorming is veel te complex.

  Ten tweede, zorg ervoor dat mypension snel weer ramingen geeft. Mensen willen weten wat de hervorming voor hen betekent. Ze willen geen theoretische uitleg.

  Ten derde, maak in de tussentijd een aantal simulaties. Wat betekent uw hervorming concreet voor vrouwen in verschillende situaties op het terrein?

  Tot slot, misschien moet u een personal brand manager aannemen, maar dan niet op kosten van het Parlement.

  Nahima Lanjri:

  Collega’s, met welles-nietesspelletjes en met heen-en-weerverwijten wordt geen enkele vrouw geholpen, niet zij die vandaag mee heeft betoogd en ook niet zij die thuis zit om voor de kinderen te zorgen.

  Waar het wel om draait, is zorgen voor concrete maatregelen om de pensioenen van vrouwen te verbeteren.

  Onze voorstellen zijn duidelijk, namelijk een aanvullend pensioen voor iedereen, ook voor die vrouwen, een familiekrediet zodat werk en gezin beter combineerbaar zijn en ten derde de pensioensplit.

  Wij willen zelfs verder gaan dan wat in het regeerakkoord is afgesproken. De pensioensplit moet er komen voor iedereen en moet automatisch zijn zodat het pensioen eerlijk wordt verdeeld tussen beide partners. Als partners immers samen de keuze hebben gemaakt dat de ene wat minder werkt om voor de kinderen te zorgen, moeten zij ook samen de gevolgen dragen.

  Daarom vragen wij u om die drie maatregelen uit te voeren. Onze concrete voorstellen liggen op tafel. Wij hebben ze ingediend als concrete wetsvoorstellen.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, een vrouw op drie die vandaag met pensioen gaan, heeft een pensioen onder de armoedegrens. Hoe komt dat? Dat komt omdat meer vrouwen deeltijds werken. Deeltijds werk wordt al afgestraft.

  Mijnheer Ronse, deeltijds werk is gelijk aan een deeltijds loon en dus aan een lager pensioen. Het klopt helemaal niet dat al die mensen evenveel pensioen krijgen. Daarom heeft een vrouw op drie die vandaag met pensioen gaan, al een pensioen onder de armoedegrens.

  Mijnheer de minister, de cijfers van uw eigen kabinet geven aan dat dat aantal nog zal toenemen. U stelt dat 23 % de malus krijgt. Hoeveel mensen binnen die groep zijn vrouwen? Dat zijn er vier keer zoveel.

  Collega’s, er zijn tal van vrouwen die de malus zullen krijgen en die nog minder pensioen zullen krijgen. Niet al die vrouwen kunnen langer werken. Zij hebben niet allemaal 30 jaar in het Parlement gezeten. (…)

  Axel Ronse:

  Het is een boeiend debat. Ik had het nooit gedacht, maar Groen en het Vlaams Belang zijn vandaag exact dezelfde partijen. Zij vinden dat een deeltijds werkende mama beter is dan een voltijds werkende mama. Dat vind ik schandalig, collega’s. Schandalig! U toont allebei even weinig...

  (Protest op de Vlaams Belangbanken.)

  Mijnheer de voorzitter, zet u de tijd stil?

  Voorzitter:

  Collega’s, collega’s…

  (Geroep vanuit de Vlaams Belangfractie.)

  Axel Ronse:

  Dat mag u tegen uzelf zeggen inderdaad.

  Kunnen we een beetje beschaafd zijn en naar elkaar luisteren?

  Voorzitter:

  Mag ik vragen om niet te roepen en te brullen vanuit de zaal? Er is één man die het woord heeft en er is geen discussie.

  Axel Ronse:

  Ik kan goed begrijpen dat u niet graag met Groen vergeleken wordt. Dat kan ik nog begrijpen, collega’s.

  Weet u wat u nog doet lijken op Groen? U zit allebei totaal niet in met de pensioenen van de nieuwe generatie. Deze minister, deze regering heeft hier de grootste pensioenhervorming ooit op tafel gelegd. Ze houdt rekening met vrouwen die effectief de keuze maken om deeltijds te werken. Halftijds werk kan perfect leiden tot vervroegd pensioen, zelfs zonder malus. U zou zich moeten schamen en moeten applaudisseren voor die pensioenhervorming!

  (Protest van de Vlaams Belangfractie.)

  Voorzitter:

  Collega’s, het gebeurt wel eens dat op de tribune dingen worden gezegd die andere fracties onwelgevallig zijn. Dat is de essentie van een politiek debat en dus geen reden om de spreker het onmogelijk te maken zijn discours verder te zetten.

  Ik hoop dat u allen mevrouw Vanrobaeys de volle minuut het woord gunt.

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de minister, ik heb gisteren heel wat ongeruste mensen ontmoet. Zij rekenen nu op duidelijke informatie op mypension, niet binnen twee jaar. Collega’s, die pensioenhervorming is nodig. Ze is complex en moeilijk. Wat ik echter niet pik, is dat mensen onnodig bang worden gemaakt. Wat ik ook niet pik, is dat er hier partijen zijn die zondag, op Internationale Vrouwendag, dat allemaal niet meer nodig vinden, maar hier vandaag wel hypocriet staan te doen. Vooruit maakt het verschil voor de pensioenen, ook voor vrouwen. Wij zullen dat blijven doen. Dank u wel.

• Vraag: De overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De onenigheid in de regering en het plan van de premier betreffende het koninklijke genaderecht

  Vraag: De door u voorgestelde langetermijnoplossing voor de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De impasse in de regering met betrekking tot de aanpak van de overbevolking van de gevangenissen

  Vraag: De aanpak van de overbevolking van de gevangenissen en het verlenen van gratie

  De overbevolking van de gevangenissen
  De onenigheid in de regering en het plan van de premier betreffende het koninklijke genaderecht
  De door u voorgestelde langetermijnoplossing voor de overbevolking van de gevangenissen
  De impasse in de regering met betrekking tot de aanpak van de overbevolking van de gevangenissen
  De aanpak van de overbevolking van de gevangenissen en het verlenen van gratie
  Politieke verdeeldheid en oplossingen voor gevangenisoverbevolking en gratieverlening summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 29 januari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert minister Verlinden scherp voor het falend beleid rond de extreme overbevolking in Belgische gevangenissen (13.600 gedetineerden op 11.000 plaatsen, 600 grondslapers), waarbij ze haar onmacht, gebrek aan concrete actie en dodelijk vertragende regeringsruzie (o.a. met premier De Wever) aanwijzen. Volgens kritici zoals Aouasti (PS) en Pas (VB) leiden haar "pseudo-oplossingen" (zoals de mislukte noodwet) en gebrek aan korte-termijnmaatregelen tot onmenselijke omstandigheden (gebrek aan zorg, veiligheidsrisico’s) en ondermijning van rechtszekerheid, terwijl voorstellen zoals collectieve gratie (De Wever) of gedwongen terugkeer van buitenlandse gedetineerden (VB) omstreden blijven. Verlinden verdedigt zich door te benadrukken dat ze structurele plannen (extra capaciteit, betere zorg, internationale overplaatsingen) en korte-termijnvoorstellen op tafel legde, maar stuit op regeringsblokkades en wijst mediahype af; ze eist respect voor rechterlijke straffen en noemt enkelbanden voor niet-ingezeten gedetineerden (zoals De Wever voorstelt) geen oplossing voor de acute crisis. Oppositie en coalitiepartners betwijfelen haar leiderschap en eisen onmiddellijke, tastbare actie, met sommigen (Groen) die zelfs een koninklijk commissaris bepleiten om de patstelling te doorbreken.

  Khalil Aouasti:

  Monsieur le président, madame la ministre, chers collègues, on dénombre environ 11 000 places dans nos prisons, mais seules 9 000 répondent véritablement aux normes. Nous comptons aujourd'hui 13 400 détenus. En intégrant les 3 200 condamnés qui ne se trouvent toujours pas dans nos prisons, cela représente une surpopulation réelle de 2 400 personnes et une surpopulation carcérale potentielle de 5 600 personnes, 5 600 détenus.

  Madame la ministre, la situation est insupportable. C'est du jamais vu et d'une totale indignité! Les acteurs de terrain, les agents pénitentiaires, les experts, l'opposition parlementaire vous implorent chaque semaine d'agir. Et vous, que faites-vous? L'été dernier, vous avez fait voter une supposée "loi d'urgence", qui constitue un échec manifeste. Depuis, vous avez organisé sept kerns visant à traiter de la question de la surpopulation carcérale, mais pour quel résultat? Quelques préfabriqués en projet, l'évocation de prisons à l'étranger et des promesses pour 2035… Pour le reste, rien! Pas une seule avancée! Pire que tout, avec une collègue, vous n'hésitez pas à étaler dans la presse votre impuissance, votre incapacité à faire face à la plus grande crise pénitentiaire de l'Histoire de ce pays.

  Derrière ces chiffres, madame la ministre, ce sont des agents pénitentiaires à bout de souffle. Ce sont des détenus qui dorment à même le sol et qui vivent à plusieurs dans neuf mètres carrés, sans intimité, dans une promiscuité totale, sans accès suffisant aux soins de santé. Ce sont des personnes atteintes de troubles mentaux que l'on ne soigne pas dans des annexes psychiatriques. Ce sont des détenus qui ressortent brisés, et donc plus dangereux. Cette situation exige une ministre à la hauteur.

  Madame la ministre, il est encore temps d'éviter une nouveau dossier i-Police. Qu'entendez-vous faire?

  Barbara Pas:

  De regering-De Wever heeft nog steeds geen deftig plan om de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen tegen te gaan.

  Mevrouw de minister, uw plan bestaat erin criminelen een korting van tien maanden te geven op een celstraf van vijf jaar. Wie vijf jaar celstraf opgelegd krijgt, moet in dit land toch al behoorlijk wat mispeuteren. Over dat plan geraakt de regering het niet eens.

  De premier heeft nu zelf een plan. U hebt dat plan in de media al afgeschoten, waarna u vandaag in de media verkondigt dat de discussie niet in de media moet worden gevoerd.

  Collega’s van de N-VA, ik had de premier vandaag hier graag over zijn plan ondervraagd maar hij weigert dat. Ik begrijp dat.

  Het plan van De Wever rekent op de hulp van zijn ondertussen boezemvriend, Zijne Majesteit. Hij vraagt de Sire deze keer niet om honderd dagen, maar wil wel dat de Koning gratie verleent aan 1.300 veroordeelde criminelen van de meer dan 3.000 criminelen die momenteel zonder enig toezicht thuis zitten te wachten op de uitvoering van hun straf. Genaderecht komt neer op een kwijtschelding. Dat is geen omzetting in enkelbandjes, maar dat is blijkbaar wel de bedoeling. Ik had hem graag dus gevraagd of hij kwijtschelding dan wel enkelbandjes bedoelt. Ik had hem ook graag gevraagd hoe de kwijtschelding van gevangenisstraffen, al dan niet met enkelbandjes, voor veroordeelde criminelen die nog niet in de gevangenis zitten, kan helpen om de huidige 545 grondslapers weg te werken. Mevrouw de minister, u hebt al duidelijk aangegeven dat dat niet het geval is. Ik had graag gehad dat De Wever mij kwam uitleggen wat dan wel de oplossing is, maar hij durft niet.

  Mevrouw de minister, mijn vraag aan u is heel eenvoudig. Hoe zal de regering de overbevolking in de Belgische gevangenissen op korte termijn eindelijk aanpakken?

  Sandro Di Nunzio:

  Mevrouw de minister, we hoorden hier al een aantal cijfers. Ik heb ook die van de beleidsnota erbij genomen. Afgerond zijn er inderdaad 11.100 plaatsen in onze gevangenissen. Er zitten vandaag ongeveer 13.600 gedetineerden in de gevangenissen, van wie 600 grondslapers zijn. Dat wil zeggen dat er 2.500 mensen te veel in de gevangenissen zitten. Daarnaast zijn er nog 3.000 wachtenden die er niet in geraken. U zult het met mij eens zijn dat dit een regelrechte schande is voor ons als land, voor onze justitie en voor onze strafuitvoering.

  De belangrijkste vraag die ik u wil stellen, is wat u daar het afgelopen jaar eigenlijk al aan gedaan hebt. Wat hebt u al ondernomen om dat probleem effectief aan te pakken? Het afgelopen jaar is de druk immers alleen maar toegenomen. De vorige regering heeft bijvoorbeeld wel actie ondernomen en een aantal maatregelen genomen. Ik verwijs bijvoorbeeld naar de 1.400 extra plaatsen die gecreëerd werden, de 70 extra personeelsleden die ingeschakeld werden en het kader dat werd gecreëerd voor de plaatsing van extra containers, goed voor meer dan 1.000 plaatsen. Ook de terugstuurakkoorden, onder andere met Marokko, werden toen door de vorige regering afgesloten, maar worden veel te weinig uitgevoerd. Daarom vraag ik wat u effectief hebt gedaan.

  We lezen dat u 1 miljard euro hebt gevraagd. Hoeveel van dat budget zal daadwerkelijk naar extra capaciteit gaan? We vernemen ook dat een aantal collega's binnen de regering in het verleden voorstellen hebben gedaan die u bij voorbaat afketst of blokkeert. Uw noodwet heeft, zoals we u gewaarschuwd hadden, geen enkel effect gehad.

  Mijn vraag aan u is zeer eenvoudig. Wat hebt u gedaan en wat zult u op de langere termijn doen? Hoe zult u de situatie aanpakken en ombuigen? Zoals mijn collega van het Vlaams Belang zei, circuleert er een voorstel om gratie te verlenen. Is dat de langetermijnvisie waarvoor u staat, waarmee u de tendens zult keren en de overbevolking zult oplossen?

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, hoe lang duurt het nog vóór u en de regering eindelijk iets zullen doen aan de overbevolking in de gevangenissen? Of moeten er eerst doden vallen vooraleer de regering in actie schiet?

  Het geduld is op bij iedereen, bij het personeel en de vakbonden, bij mensenrechtenorganisaties, bij de CTRG-commissies, bij de gouverneurs en de burgemeesters, maar ook in het Parlement. Blijkbaar is het geduld ook op in de regering en zelfs bij de Koning, die de regering gisteren een nooit geziene bolwassing heeft gegeven, overigens met goedkeuring van de regering zelf.

  De situatie in onze gevangenissen is explosief en onmenselijk, met een overbevolking van meer dan 2.500 gedetineerden. Er zijn bijna 600 grondslapers, waarvan sommige soms naast de wc-pot slapen. We mogen niet vergeten dat het nog altijd om mensen gaat. Wie denkt dat gedetineerden beter uit de gevangenis komen als we hen eerst maanden of jaren op een onmenselijke en vernederende manier opsluiten, heeft het fout.

  Wat doet de regering? Mekaar met de vinger wijzen, veto's stellen, andere dossiers blokkeren en ruziemaken, maar oplossingen komen er niet. De wederzijdse verwijten zijn stevig, als we de media mogen geloven. Mevrouw de minister, uw collega-ministers uiten heel zware kritiek op u, maar omgekeerd wijst u andere ministers met de vinger. U zegt bijvoorbeeld dat minister Vandenbroucke niets zou doen voor de aanpak van de geïnterneerden. De sfeer in de regering is dus allesbehalve optimaal.

  Mevrouw de minister, op u rust een loodzware verantwoordelijkheid. Als een oplossing uitblijft, toont u uw onmacht als minister van Justitie. Wanneer komt er een oplossing? Vindt u echt dat minister Vandenbroucke niets heeft gedaan aan die problematiek?

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, de problematiek van de overbevolking is bekend. Er is een tekort van 2.000 plaatsen in de gevangenissen en er zijn bijna 600 grondslapers. Dat is uiteraard problematisch voor de veiligheid van de gevangenen zelf, de cipiers en de andere personeelsleden. Het zet bovendien het principe van re-integratie, re-integratie die het vervolg van de gevangenisstraf moet zijn, op de helling. Het gezegde gaat dat, als men mensen in een gevangenis als beesten behandelt, ze er ook als beesten uitkomen. Dat is net wat we niet willen.

  Er moeten dus oplossingen komen. Er circuleren verschillende voorstellen, waaronder een van eerste minister Bart De Wever om over te gaan tot een soort van collectieve gratie. Daarbij zouden 1.300 personen hun door een rechter opgelegde effectieve gevangenisstraf niet moeten uitzitten, maar een enkelband krijgen. Daar heeft cd&v toch wel wat vragen bij. Hoe legt men het uit aan de rechters die iemand tot een gevangenisstraf veroordelen, dat de veroordeelde zijn of haar straf niet moet uitvoeren? Hoe legt men het uit aan slachtoffers dat daders uiteindelijk niet naar de gevangenis moeten?

  Bovendien rijst de vraag of de collectieve genade, zelfs als daar voorwaarden aan zijn verbonden en de gevangenisstraf in een straf met enkelband wordt omgezet, de juridische toets zou doorstaan. Helpt zo’n maatregel trouwens het probleem van de grondslapers op te lossen? Hoeveel grondslapers zullen er door de collectieve genademaatregel minder zijn? Nul, geen enkele.

  Mevrouw de minister, we moeten dus op zoek naar andere oplossingen, naar oplossingen zoals u die op tafel hebt gelegd, oplossingen die effectief en duurzaam zijn. Mevrouw de minister, welke oplossingen ziet u om het probleem aan te pakken?

  Annelies Verlinden:

  Beste collega’s, voorbij het geblaas en gespin, ook van anonieme bronnen in de pers, wil ik hier graag de precieze toedracht geven van de lopende gesprekken in de regering over de overbevolking in onze gevangenissen.

  Als iemand hier voorhoudt dat ik een echte en duurzame oplossing voor de schrijnende situatie van de overbevolking en de grondslapers zou tegenhouden of niet bereid zou zijn tot een compromis, dan vergist die zich. Reeds sinds november heb ik verschillende voorstellen op de regeringstafel gelegd naar aanleiding van de sterke stijging van het aantal gedetineerden in onze gevangenissen, niet het minst van degenen die op een matras moeten slapen. Het gaat om een reeks maatregelen die er samen voor kunnen zorgen dat de druk in onze gevangenissen echt wordt verlicht. De teksten zijn wat Justitie betreft al geruime tijd klaar.

  Collega’s, er zijn dus oplossingen. Die vragen wel de moed en de wil om het probleem doortastend aan te pakken. Een voorstel waarbij een uitzonderingsmaatregel wordt genomen en waarbij een enkelband wordt toegekend aan enkele honderden mensen die vandaag niet in onze gevangenissen zitten, is geen oplossing voor de grondslapers in onze gevangenissen vandaag. Dat zou immers niets veranderen aan de situatie van de grondslapers noch aan de dagelijkse onveiligheid waarin de penitentiaire beambten hun taken moeten uitvoeren. Bovendien geef ik er de voorkeur aan om maximaal de door de rechters uitgesproken straffen te respecteren en te werken binnen de context van de strafuitvoeringsmodaliteiten en organisatorische maatregelen om de overbevolking aan te pakken.

  Het gaat mij dus niet om het grote gelijk, beste collega’s. Het gaat mij wel om de aanpak van de straffeloosheid en om de veiligheid en de menswaardigheid in onze gevangenissen. Daarom blijven we aandringen op maatregelen die wel soelaas bieden. De directeurs, de penitentiaire beambten en alle partners van het gevangeniswezen rekenen op ons. Zij hebben terecht recht op perspectief op korte termijn. We mogen hen dus niet wegsturen met pseudo-oplossingen. Ik sta en blijf resoluut aan hun zijde staan en blijf werken aan een resultaat dat hen echt vooruit kan helpen.

  Daarom roep ik vandaag opnieuw iedereen op om samen een impactvolle en daadkrachtige oplossing mogelijk te maken. Dat moeten we inderdaad samen doen. Ik kan daar trouwens heel helder over zijn, ik heb niemand verhinderd om aan de slag te gaan met zijn of haar bevoegdheden en op het terrein alle mogelijke maatregelen te nemen die een impact op de overbevolking kunnen hebben.

  Je tiens dès lors à rappeler à chacun que le gouvernement a déjà approuvé, le 18 juillet dernier, un plan global visant à lutter contre la surpopulation. Ce plan prévoit une augmentation de la capacité carcérale, avec des infrastructures de soins supplémentaires pour les internés, ainsi qu’une approche plus efficace du retour des condamnés en séjour illégal et le renforcement des services chargés des transfèrements internationaux. Les grandes lignes sont tracées et je ne doute pas que mes collègues et moi-même resterons déterminés à les mettre en œuvre.

  Nous ne pouvons pas nous contenter de mesures en deçà de cette ambition.

  Collega’s, ik hoef er niemand van te overtuigen dat het probleem complex is. We lopen een marathon om op middellange en op lange termijn extra capaciteit te creëren om de overbevolking aan te pakken. We moeten vandaag echter ook een sprint trekken om de onveiligheid en de onmenselijkheid in de gevangenissen weg te werken, niet omdat het makkelijk is, niet omdat we meedingen naar een schoonheidsprijs, maar wel omdat het absoluut noodzakelijk is.

  Het is om die reden dat ik in de voorbije maanden concrete en berekende voorstellen met impact heb voorgelegd. De gesprekken daarover zijn lopende in de regering. Daarbij zijn twee principes belangrijk: ten eerste, de oplossingen moeten structureel en doortastend zijn en, ten tweede, de door rechters uitgesproken straffen moeten maximaal gerespecteerd worden. Met dat doel voor ogen ben ik ervan overtuigd dat niets ons in de arizonaregering in de weg staat tot een akkoord te komen. De veiligheid van onze samenleving, de rechtszekerheid, de strijd tegen straffeloosheid en het streven naar menswaardige detentieomstandigheden, die onze rechtsstaat van ons vraagt, zijn me uitermate dierbaar.

  Khalil Aouasti:

  Madame la ministre, je vous ai entendue, je vous ai écoutée, mais je n’ai reçu aucune réponse.

  Votre réponse consiste à dire que, le 18 juillet, vous avez fait voter des textes. Le 18 juillet, nous comptions 12 900 détenus dans nos prisons. Aujourd’hui, 29 janvier 2026, nous en comptons 13 626. Autrement dit, entre le 18 juillet et aujourd’hui, votre plan de lutte contre la surpopulation carcérale a lamentablement échoué. Alors, madame la ministre, j’entends des appels à tout le monde – voilà donc ce qu'on peut appeler une majorité de cohésion – à vous soutenir, après sept kern, avec 13 600 détenus, avec de l'indignité, avec la reconnaissance, de votre propre aveu, de la présence de personnes avec des troubles mentaux ou de grande précarité. Madame la ministre, je vais vous dire une seule chose: il n’y a pas un problème que l’inaction finisse par résoudre. Et j’ai bien peur, en réalité, que cet adage s’applique à votre gouvernement.

  Barbara Pas:

  Deze regering heeft duidelijk geen plan. Ze focust graag op het buitenland, maar de eerste prioriteit zou de veiligheid van de burgers in België zelf moeten zijn. Veroordeelde criminelen vrij laten rondlopen ondergraaft de veiligheid van burgers. Daarmee lacht men de slachtoffers vierkant uit. Zo'n 70 % van de gedetineerden recidiveert. U bent de mening toegedaan dat de straffen van de rechters gerespecteerd moeten worden, maar u wilt zelf wel strafkorting geven. De Wever wil zelfs dat 1.300 veroordeelde criminelen hun gevangenisstraf niet eens moeten uitzitten. Dat valt niet uit te leggen.

  Weet u wat u moet doen? U moet 5.500 niet-Belgische gedetineerden terugsturen en het genaderecht afschaffen. Dat is een praktijk die volledig achterhaald is en alleen nog thuishoort bij middeleeuwse koningen en Romeinse keizers.

  Sandro Di Nunzio:

  Mevrouw de minister, ik denk dat de Anders.-fractie de eerste is om te erkennen dat dit een complex probleem is dat niet eenvoudig op te lossen valt. Uw antwoorden stellen ons echter niet gerust.

  Zoals altijd brengt u in uw gekende stijl zeer verbindende, warme boodschappen en legt u allerlei plannen op tafel. De realiteit is echter dat u het afgelopen jaar niets hebt gerealiseerd. U hebt niets gedaan en dat typeert u. Ik vraag me oprecht af wat u als minister klaarkrijgt, want er beweegt niets. Wanneer u zegt een dossier in handen te nemen, blijft het liggen en gebeurt er absoluut niets mee. U hebt nog enkele jaren om te tonen dat het anders kan. Ik geloof er niet meer in, maar u hebt nog een aantal jaren om te tonen dat dit geen verloren legislatuur voor Justitie hoeft te zijn. Communiceer dus geen plannen in de media, maar ga samenzitten met uw collega-ministers en zorg ervoor dat er actie wordt ondernomen op het terrein.

  Stefaan Van Hecke:

  Mevrouw de minister, ik heb goed geluisterd naar uw antwoord. Ik vraag mij af of dat antwoord namens de regering was of namens uzelf. Ik twijfel. U verwijst naar collega’s in de regering als oorzaak van de blokkering maar dat is al te gemakkelijk. U draagt als minister van Justitie immers in de eerste plaats een verpletterende verantwoordelijkheid. Het is echter ook een collectieve verantwoordelijkheid van de hele regering.

  Ik stel alleen vast dat er vandaag geen oplossingen zijn. Is dat onmacht, onkunde of onwil? Ik vrees dat het een mix van de drie is. De toestand is echter vooral schandalig. Collega’s, wij hebben eerder al voorgesteld om een koninklijk commissaris tegen de overbevolking aan te stellen. De regering kan het niet oplossen. De minister kan het niet oplossen. Geef het dan uit handen. Dat is nog het enige wat rest. Doe echter vooral iets.

  Steven Matheï:

  Mevrouw de minister, ik dank u voor de antwoorden. Het is inderdaad een heel complexe situatie. Ik ben blij dat de heer Di Nunzio dat ook erkent. Mijnheer Di Nunzio, het zou u echter sieren mocht u erkennen dat de situatie mede is gecreëerd door de twee vorige ministers van Justitie. Wat de oplossingen betreft, wij moeten inderdaad een duurzame oplossing vinden om het aantal grondslapers naar beneden te halen en vooral om de toestand in de gevangenissen te verbeteren. Mevrouw de minister, er zijn heel wat mogelijkheden, zoals u hebt aangehaald, onder andere bijkomende capaciteit, waaraan u dag in dag uit werkt. Daarvoor hebt u ook de steun nodig van de andere regeringsleden. Wij hopen dat u die steun vindt en dat wij op die manier vooruitgang kunnen boeken in het dossier.

• Vraag: Het resultaat van de audiëntie bij de Koning

  Vraag: Het resultaat van de audiëntie bij de Koning

  Vraag: Het resultaat van de audiëntie bij de Koning

  Vraag: Het resultaat van de audiëntie bij de Koning

  Vraag: Het resultaat van de audiëntie bij de Koning

  Vraag: Het resultaat van de audiëntie bij de Koning

  Vraag: Het resultaat van de audiëntie bij de Koning

  economie en werk

  Het resultaat van de audiëntie bij de Koning
  Het resultaat van de audiëntie bij de Koning
  Het resultaat van de audiëntie bij de Koning
  Het resultaat van de audiëntie bij de Koning
  Het resultaat van de audiëntie bij de Koning
  Het resultaat van de audiëntie bij de Koning
  Het resultaat van de audiëntie bij de Koning
  Uitslag en gevolg van de koninklijke audiëntie summaryExplanation

  Beantwoord door

  Jean-Marie Dedecker
  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 6 november 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De Belgische regering staat onder zwaar vuur door het falen om een begroting op tijd af te ronden, wat leidt tot een historische chaos: een noodbegroting, vier gemiste deadlines, oplopende schulden en stilstand in hervormingen. Oppositie en coalitiepartners hekelen het gebrek aan leiderschap, de onrechtvaardige lastenverdeling (middelklasse en werkenden betalen, rijken worden gespaard) en het uitblijven van beloofde maatregelen zoals fiscale autonomie, sociale zekerheidshervormingen en klimaatdoelstellingen. Premier De Wever verdedigt de vertraging als een bewuste keuze om structurele problemen aan te pakken, maar erkent dat harde, impopulaire maatregelen onvermijdelijk zijn—wat massale ontevredenheid en stakingen uitlokt. Vertrouwen in de regering is verdampt; de oproep klinkt om eindelijk keuzes te maken: ofwel radicale hervormingen (met alternatieven zoals fraudebestrijding en miljonairsbelasting), ofwel collectief ontslag.

  Barbara Pas:

  Een regering hebt u nog, geloofwaardigheid niet meer, mijnheer de premier. De regeringspartijen schuiven de zwartepiet naar elkaar door, maar u had de timing volledig zelf in handen. Als het erom gaat de Vlaamse zaak belachelijk te maken of de Belgische puinhoop te verdedigen, dan lacht u graag met deadlines. U hebt inmiddels zelf vier deadlines gemist en nu gaat u voor de vijfde keer uw eigen kookwekkertje opwinden, om het te laten aflopen bij de kerstkalkoen. U bent hopeloos te laat, mijnheer de premier. Het rotten stopt niet. De begroting ontspoort ondertussen verder, de schuldgraad loopt op en dat treft iedereen die spaart, werkt en onderneemt.

  Collega Ronse zal uw verklaring, uw wanhopige verklaring van daarnet, ongetwijfeld fantastisch en historisch vinden, en deze regering doet inderdaad iets historisch. Een regering in volle bevoegdheid die moet teruggrijpen naar een noodbegroting, dat is ongezien. Die blamage is inderdaad historisch en bijzonder pijnlijk voor een premier die er zijn prioriteit van heeft gemaakt om budgettair orde op zaken te stellen en daarvoor al de rest overboord heeft gegooid.

  Gelooft u zelf, mijnheer de premier, dat een een-tweetje tussen de premier van België en de Koning van België op iemand indruk maakt? Gelooft u zelf dat nu plots wél zal lukken wat telkens mislukt is? U zegt: "Sire, geef mij 50 dagen." U hebt als premier al 276 dagen verknoeid.

  Mijnheer de premier, vindt u dat u nog het vertrouwen, het mandaat hebt om nog maar eens een rondje Belgische chaos te organiseren, om nog maar eens te bekijken hoe men de mensen pijn kan doen? Of zult u eindelijk pogen om echt orde op zaken te stellen en te doen wat u de kiezer hebt beloofd: fiscale autonomie en de splitsing van de sociale zekerheid?

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de premier, het zal u misschien verbazen, maar onze fractie had u hier vandaag graag met een goed akkoord gezien.

  Onze economie heeft het moeilijk, onze industrie staat onder druk en er heerst grote onzekerheid bij de bedrijven en bij de burgers. Wat verwachten zij van u? Zij verwachten daadkracht, beslissingen en duidelijkheid. Wat krijgen zij in de plaats? Zij krijgen een website van de overheid, namelijk de pensioenwebsite, die aankondigt dat ze niet meer moeten bellen omdat de medewerkers het zelf niet meer weten.

  Het is zelfs nog erger, want u hebt daarnet zelf gezegd dat er in 2025 geen begroting meer komt en dat er geen hervormingen komen. Dat betekent stilstand.

  Hebt u uw prioriteiten eigenlijk juist bepaald? Waar liggen die eigenlijk? Liggen ze in een museum in Egypte, in een aula in Gent of op een UNIZO-bijeenkomst in Maarkedal? Door uw uitstelgedrag en door te laat te beginnen, brengt u de regering en ons land in een coma, zoals topeconoom Geert Noels dat vanochtend heeft verwoord.

  Wij hebben echter een voorstel. Als de regering er niet uit geraakt, kom dan gewoon met uw hervormingen naar het Parlement. Onze fractie voert constructief oppositie. Wij zullen die hervormingen steunen, zoals wij dat nu al hebben gedaan met de beperking van de werkloosheidsuitkeringen. Die maatregel hebben wij mee goedgekeurd. Het is uw enige realisatie tot nu toe.

  Er zijn nog hervormingen die wij bereid zijn te steunen om onze economie te versterken, zoals meer overuren voor mensen die meer willen werken, nachtarbeid versoepelen zodat bedrijven niet langer wegtrekken en de flexi-jobs uitbreiden om de mensen meer netto-inkomen te geven.

  Mijnheer de eerste minister, hebt u eigenlijk nog de leiding over dit land? Bent u nog de piloot in de cockpit of zijn er kapers aan boord van uw toestel?

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, je pense qu'il est temps d'arrêter de vous voiler la face. Vous êtes enlisé dans une crise historique. On n'avait plus vu des douzièmes provisoires pour un gouvernement de plein exercice depuis les années 1980. Il faut regarder la réalité en face.

  Franchement, je ne vous comprends pas. Il y a dix jours, vous lanciez un ultimatum. "Le 6 novembre, si je n'ai pas d'accord, j'irai chez le Roi", sous-entendu, je rendrai mon tablier, je rendrai ma démission. Et puis c'est devenu, au fil du temps, "j'irai le 6 novembre chez le Roi goûter si le café est un peu meilleur que la dernière fois". Il était bon ce café, d'ailleurs, monsieur le premier ministre? Ce n'est pas sérieux. Et vous venez nous exposer une situation en moins de quatre minutes.

  Monsieur le premier ministre, pouvez-vous nous dire où en est véritablement votre gouvernement aujourd'hui? Il y a neuf mois, on peut avouer que ça démarrait plutôt bien. Vous aviez réussi à mettre en place des coalitions symétriques à tous les niveaux de pouvoir. Vous aviez seulement cinq partis dans votre gouvernement, au lieu de sept sous la Vivaldi. Il y avait une magnifique "bromance" entre vous et le président du MR, avec Maxime Prévot qui tenait la chandelle. Tout était réuni pour y arriver. Et là, patatras, c'est la catastrophe!

  Monsieur le premier ministre, vous vous fixez des objectifs énormes, vous l'avez dit vous-même, mais vous ne vous donnez pas les moyens de les atteindre. Vous n'allez pas chercher l'argent là où il se trouve. Où sont les propositions pour lutter contre la fraude fiscale, par exemple? Nous attendons donc que vous vous tourniez enfin vers les vraies solutions pour atteindre vos objectifs, monsieur le premier ministre.

  Stefaan Van Hecke:

  Mijnheer de premier, deze week werd duidelijk dat de klimaatdoelstellingen niet gehaald zullen worden. Er vliegen onbekende drones boven ons land en de begroting kleurt bloedrood. Dit is geen moment voor geruzie, maar voor leiderschap.

  Mensen gaan elke dag naar hun werk en zetten zich in voor de toekomst van dit land. Iedereen timmert mee aan dit land, behalve uw regering. Het enige wat jullie doen, is ruziemaken. Al weken wordt gesproken over het scenario om naar de Koning te gaan. Wat nu, mijnheer de eerste minister? U bent net bij de Koning geweest. Moet de Koning u nu op een teambuilding sturen om dat binnen vijftig dagen rond te krijgen?

  Mijnheer de premier, uw regering speelt met de toekomst van dit land. Al maanden wordt verkondigd – dat zijn uw woorden – dat we voor een zware opdracht staan. U noemt het een col buiten categorie, maar als u elkaar voortdurend stokken in de wielen steekt, raakt u nooit boven op die col en zelfs niet op de Kemmelberg, mocht u dat proberen.

  Collega’s, deze regering beloofde bij de start dat ze de begroting op orde zou stellen. Dat was uw grote doelstelling. Voor u was de uitslag van de verkiezingen uitstekend. Zowel in Vlaanderen als in Wallonië kon een centrumrechtse – eigenlijk rechtse – meerderheid worden gevormd. Dat was uw gedroomde coalitie. Waar staat die gedroomde coalitie vandaag? Wat Arizona tot nu toe heeft gedaan, is zwaar besparen op pensioenen, op zieken, op het openbaar vervoer, op uitkeringen en op ontwikkelingssamenwerking. Intussen ging de begroting nog verder in het rood.

  Collega’s, dit is inderdaad ongezien. Een regering met volle bevoegdheid die op het einde van het jaar geen begroting heeft en op voorlopige twaalfden moet overschakelen. Dat is bijzonder gênant en bovendien een echte primeur.

  Nu vraagt u garanties om verder te doen. Welke garanties vraagt u, premier? Hebt u die gekregen?

  Raoul Hedebouw:

  Premier, het uitstellen van al uw antisociale maatregelen is een grote overwinning voor de sociale beweging. Het uitstellen van een indexsprong, het uitstellen van opnieuw maatregelen tegen langdurig zieken en het uitstellen van alle andere plannen die op tafel lagen, zoals de btw-verhoging, zijn een overwinning voor de sociale beweging. Zo'n 140.000 mensen hebben betoogd. De regering bereikt geen akkoord omdat ze die druk voelt.

  U moet niet enkel terugkomen op het toekomstige akkoord, maar ook op het zomerakkoord. Door de pensioenmalus uit dat zomerakkoord zouden tienduizenden mensen 200 à 300 euro minder pensioen krijgen omdat ze niet tot 67 jaar konden werken. Het uitstel van dat akkoord is een overwinning voor duizenden mensen. Mijnheer de eerste minister, mijnheer Jambon, ik verzoek u om de website mypension.be aan te passen zodat duidelijk wordt dat die duizenden mensen niet getroffen zullen worden door uw pensioenmalus. Dat is vandaag immers beslist en dat is goed nieuws.

  Het is ook goed nieuws voor de mensen die ’s nachts werken in de logistiek en hun nachtpremies dreigden te verliezen. Ook dat plan is van tafel geveegd en uitgesteld. Dat is een overwinning voor de sociale beweging. De reden daarvoor, beste arizonapartijen, is dat er geen maatschappelijk draagvlak bestaat voor uw maatregelen. Er is geen draagvlak. U hebt gezegd dat werken meer zou lonen. Le travail allait plus rapporter . Echter, niets daarvan is waar. De mensen vragen om betere werkomstandigheden. De mensen vragen om een eerlijke fiscaliteit, maar niets daarvan lag op de tafel van Arizona.

  Mijnheer de minister, u denkt dat het over 50 dagen gemakkelijker zal zijn, maar er komen drie stakingsdagen; om niet enkel uitstel te bekomen, maar om al uw plannen te doen stopzetten. Daar gaat het om.

  Pierre-Yves Dermagne:

  Monsieur le président, monsieur le premier ministre, huit mois pour s’installer, dix mois pour plomber le pays.

  Pourtant, on allait voir ce qu’on allait voir. La droite allait tout réformer. Dix mois plus tard, votre bilan, le bilan de votre gouvernement, monsieur le premier ministre, est une véritable catastrophe. Déficit doublé, baisse du pouvoir d'achat pour les travailleurs – qui ne verront jamais les 500 euros promis lors de la campagne –, des taxes déguisées, des médicaments qui coûtent plus cher, des faillites à la pelle, une augmentation du chômage et une sécurité défaillante.

  Votre bilan, monsieur le premier ministre, mesdames et messieurs les ministres, c'est l'inefficacité et l'injustice. Le bâton pour les travailleurs, les cadeaux pour les plus fortunés.

  Cette crise illustre aussi l'échec de votre méthode, monsieur le premier ministre; votre incapacité à tenir les délais et à boucler les projets. Toujours pas de taxe sur les plus-values boursières. Rien en vue pour faire contribuer les grandes fortunes et les épaules les plus larges. Rien de sérieux pour lutter efficacement contre la grande fraude fiscale.

  Ce gouvernement, monsieur le premier ministre, n'a pas de projet, pas de cap. Rien pour améliorer la vie des gens, la vie des travailleurs, des travailleuses. Le brouillard total.

  Aujourd'hui, vous nous demandez 50 jours de plus pour faire ce que vous n'êtes pas parvenu à faire pendant 10 mois.

  On nous avait promis des ingénieurs. Nous avons droit à des amateurs; parce qu'aujourd'hui, une chose est sûre: les comptes n'y sont pas. Les comptes ne sont pas bons. Les travailleurs continueront à être pressés comme des citrons. Il n'y aura pas, pour eux, de cadeau sous votre sapin de Noël.

  Catastrophe budgétaire, pouvoir d'achat en ruine, chaos sécuritaire. Voilà le vrai visage de vos politiques. On appelle ça la faillite, pas la réforme. Monsieur le premier ministre, vous vous rêviez Winston Churchill; nous nous sommes réveillés avec Boris Johnson.

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, croyez-le ou non, je ressens une vraie empathie pour vous. Jamais, même dans vos pires cauchemars, vous ne vous êtes dit qu'un jour vous devriez défendre la stabilité du gouvernement fédéral du royaume de Belgique face, en plus, à des forces du désordre et du chaos bizarrement représentées aujourd'hui par le MR.

  Jamais vous n'auriez cru un jour être dépassé par votre droite par un parti francophone qui, pendant que vous vous échinez à prendre des mesures que vous n'avez fondamentalement – je le sais – pas envie de prendre, va faire la leçon au patronat flamand. Comme si d'ailleurs, chers collègues, il n'y avait qu'un seul parti dans ce pays qui n'aime pas les impôts, comme si tous les autres, même la N-VA, étaient des partis pro-taxes. J'y reviendrai tout à l'heure dans l'interpellation sur le fond.

  Mais le MR n'est pas le seul responsable. Vous avez une grande part de responsabilité parce que c'est votre gouvernement. C'est vous qui avez choisi vos partenaires. C'est vous aussi qui avez choisi votre méthode. Quand vous vous êtes installé, tout le monde vous a dit, par exemple, que votre trajectoire budgétaire était bâtie sur du sable et qu'on n'arriverait jamais aux 7,5 milliards d'effets retours. Les efforts à faire en dépenses, la dégradation du contexte budgétaire ne sont pas des excuses suffisantes. Au mieux, vous allez être le premier gouvernement de l'histoire à être contraint de faire passer des douzièmes provisoires tout en étant de plein exercice. Au pire, vous serez un gouvernement de passage, qui n'aura accompli aucune grande réforme et qui n'aura qu'un seul bilan: des intentions, des gesticulations et des divisions.

  Nous avons entendu votre nouvel ultimatum: un budget sous le sapin ou le sapin tout court.

  J'ai une seule question. Quel est, selon vous, le prix de cette crise? Vous l'avez dit, les réformes vont être suspendues. Combien les citoyens, les entreprises et les associations vont-ils devoir payer pour l'absence de budget, pour l'absence de réformes et de résultats de ce gouvernement?

  Voorzitter:

  Ook de heer Dedecker zal over dit thema nog een vraag stellen.

  Jean-Marie Dedecker:

  Premier, collega’s, mocht ik vandaag partijvoorzitter zijn, lid van de uitvoerende macht of minister, dan zou ik ontzettend veel last hebben van plaatsvervangende schaamte. Het gat in de begroting is zo groot dat men er met een drone moet over vliegen. We worden bedreigd door een natie, maar we kunnen die drones zelfs niet uit de lucht halen, en straks moeten we beslissen over de Euroclearmiljarden.

  We zitten te discussiëren over de kleur van het bluswater terwijl het huis in brand staat. De toestand is hopeloos, maar blijkbaar nog altijd niet ernstig.

  Ik hoor het hier van iedereen, ook van de oppositie en weet ik veel. Jullie zijn bijna allemaal aan de macht geweest – behalve de communisten, gelukkig, anders was het hier Venezuela; dat geluk hebben we wel gehad. Allemaal! Mijnheer Van Quickenborne, ik zag 25 jaar lang ononderbroken liberalen in de regering. Toch zijn we kampioen in alle belastingen die er bestaan.

  Mijnheer Bouchez, u hebt gelijk dat u de belastingen niet wilt verhogen. U hebt gelijk, maar jullie zijn mee verantwoordelijk. Er is geen ministerpost die jullie niet bezet hebben. Die van Financiën bijvoorbeeld, al heeft Reynders meer op de lotto gespeeld dan voor de financiën gezorgd.

  Het gaat niet alleen over die kant, want ik zie jullie wel lachen ter linkerzijde. Ik zie minister Vandenbroucke zitten. Dat doet mij eens plezier. 70 miljard hebben we nodig voor de pensioenen. Maar jullie hebben de pensioenkassen geplunderd, mijnheer Vandenbroucke, uitvinder van het Zilverfonds. 15 miljard is in rook opgegaan. Jullie hebben de pensioenkassen van Proximus en dergelijke meer geplunderd. Dat jullie dan vandaag jullie verantwoordelijkheid ontvluchten, vind ik beschamend.

  Ik vind beschamend wat hier aan het gebeuren is. Ik zetel hier lang genoeg. Ik heb ze allemaal de revue zien passeren. Maar dit heb ik nog niet meegemaakt.

  Als jullie nu niet beseffen dat het kwart over twaalf is, wel, neem dan collectief ontslag. Ga naar de kiezer en vraag eens (…)

  Voorzitter:

  Dank u wel, mijnheer Dedecker.

  Mijnheer de eerste minister, u hebt vijf minuten antwoordtijd.

  Bart De Wever:

  Geachte vraagstellers van de oppositie en Jean-Marie – een beetje hybride –, de ontgoocheling dat de begroting nog niet in orde is, is normaal. Die begrijp ik. Geloof mij, niemand is meer ontgoocheld dan ikzelf. Het verwijt dat we er niet aan gewerkt zouden hebben, mevrouw Bertrand, is onterecht. Dat kan ik u verzekeren. Vooral omdat we voor het jaar 2026 eigenlijk geen problemen hadden. We moesten geen enkele bijkomende maatregel nemen met hetgeen we al gerealiseerd hadden. Als we dat werkstuk hadden ingediend bij Europa, zouden we sowieso groen licht krijgen. We hadden het ons dus heel gemakkelijk kunnen maken. Ik had hier in oktober zonder problemen een State of the Union kunnen afleggen, sans problème , maar ook sans gêne .

  Dat hebben we niet gedaan, bewust niet. Als ik hier vandaag met lege handen sta – en met grote kopzorgen, dat geef ik toe –, dan is het omdat we samen hebben besloten om de problemen onder ogen te zien. Oppositiepartijen die onder Vivaldi verantwoordelijkheid hebben gedragen, bijvoorbeeld in de 16 of op de post van Begroting, zijn bijzonder slecht geplaatst om nu commentaar te geven.

  De radicale partijen in de oppositie kunnen zich vandaag vrolijk maken, maar dat is eerlijk gezegd meestal het enige wat ze kunnen. Dat draagt niet veel bij. (Protest op de banken van het Vlaams Belang) U kunt zich vrolijk maken, wat roepen, maar dat is alles wat u kunt, wat u ooit gekund hebt en wat u ooit zult kunnen. Dat draagt niets bij.

  Inhoudelijk blijf ik bij wat ik in mijn verklaring heb gesteld. Ex malis eligere minima , zegt men in het Latijn. Wie de keuze heeft tussen slechte opties, moet altijd het minste kwaad kiezen.

  C'est le choix qui s'offre à nous aujourd'hui pour trouver une réponse à nos défis budgétaires. Et ce choix est devenu inévitable. Les mesures qui doivent être prises ne sont agréables pour personne, mais elles doivent être prises pour assurer l'avenir de tous les citoyens de ce pays. Ce gouvernement est donc confronté à une tâche extrêmement difficile, une tâche que de nombreux politiciens ont négligée par le passé.

  Wij zullen in de komende weken verder werken om tot een oplossing te komen voor de grote uitdaging waarvoor wij staan. Ik kan alleen maar alle partijen van de meerderheid oproepen om dat met de nodige sérieux te doen, anders zal de burger ons dat nooit vergeven – en terecht.

  Barbara Pas:

  Premier, terwijl uw coalitiepartijen elkaar met stoere verklaringen, veto’s en zelfs scheldpartijen bestoken, trippelt uw kat Maximus door de ambtswoning. U zegt dat die rust brengt. Dat klopt. Het is nog nooit zo rustig geweest. Er is geen begroting, geen hervorming, geen State of the Union en geen beleid, tenzij wanbeleid. U bent nu mee verantwoordelijk voor het Belgische wanbeleid dat u altijd zelf aanklaagde.

  U had gelijk toen u toen zei dat men de Titanic op Belgisch niveau niet meer kan repareren. Toch maakt u nu de fout om dat toch te proberen in de plaats van te vervangen. Maak eindelijk werk van wat u de kiezer hebt beloofd. Maak eindelijk werk van meer autonomie voor Vlaanderen.

  U zegt dat niemand meer ontgoocheld is dan uzelf. Dat klopt niet. Heel veel van uw kiezers zijn veel meer ontgoocheld dan u.

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de premier, de heer Dedecker heeft gelijk: het huis staat in brand. Maar de brandweer is nog niet in zicht. Integendeel, men blijft afwachten. U hebt ons vandaag gezegd dat er de komende 140 dagen totale stilstand is: vijftig dagen plus nog drie maanden zonder een volwaardige begroting. Na meer dan een jaar zult u slechts één realisatie kunnen voorleggen.

  De tijd tikt en de factuur groeit, beste collega’s. De situatie wordt steeds erger en de inspanning wordt groter met de dag. Wie zal de factuur betalen? Dat zijn altijd dezelfde mensen: de mensen die werken, sparen en ondernemen. De middenklasse zal de factuur betalen.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, peut-être votre appel sera-t-il entendu et aurez-vous un accord pour Noël. Mais, monsieur le premier ministre, les citoyens n'attendent pas que vous mettiez sous le sapin de nouveaux cadeaux pour les plus riches. Les citoyens n'ont pas voté pour travailler plus avec une pension moindre. Les citoyens n'ont pas voté pour que les infirmières, qui sont déjà 83 % à dire qu'elles se sentent en mauvaise santé, soient encore plus acculées dans leur travail.

  Aujourd'hui, écoutez ce que les citoyens vous disent. Soyez à l'écoute des problèmes, des difficultés, des défis à relever et, surtout, arrêtez de répéter sans cesse que la situation est difficile. Cela, je pense que tout le monde l'a compris. Par contre, mettre en place des mesures qui ne touchent que la majorité de la population, en préservant les plus riches, cela ne va pas. Aujourd'hui, les citoyens sont d'accord de faire des efforts si tout le monde fait des efforts et de façon proportionnelle. Voilà le message que les gens souhaitent vous envoyer, monsieur le premier ministre.

  Stefaan Van Hecke:

  Mijnheer de premier, u verklaarde in Gent dat ons land boven de afgrond hangt, maar dat klopt niet. Het is uw regering die boven de afgrond hangt.

  U hebt nu extra tijd gekregen, namelijk vijftig dagen. Collega's, de klok tikt ongenadig. Echter, vijftig dagen is voldoende tijd om het over een andere boeg te gooien. De keuzes die de regering tot nu toe heeft gemaakt, zijn immers hard en onrechtvaardig voor de gewone mens.

  Ik wil nogmaals beklemtonen dat er alternatieven bestaan. De heer Van Peteghem weet dat. Er lekt geld uit de begroting, bij de managementvennootschappen, in de auteursrechten, in de fiscale fraude, die gigantisch is en waar miljarden te vinden zijn. De regering kan fossiele subsidies afbouwen en een miljonairsbelasting invoeren. De alternatieven die niet raken aan de gewone mens, liggen voor het grijpen.

  Mijnheer de premier, over vijftig dagen is het 26 december 2025. In Engeland is het die dag Boxing Day, zijnde de dag waarop cadeautjes worden gegeven. De burgers zijn nu al bezorgd over wat zij zullen aantreffen onder uw kerstboom. Denk daar maar eens goed over na.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le premier ministre, les mesures ne seront agréables pour personne. C'est cela, le problème de votre table de négociations: cette vérité-là n'a pas été dite pendant la campagne électorale. Pendant celle-ci, vous avez dit que les gens allaient être mieux payés, que le travail allait être valorisé, qu'il allait y avoir beaucoup de positif pour le monde du travail. Or, ici, la vérité a été dite: tout le monde va payer, tout le monde va douiller! Ce ne sera agréable pour personne. Votre problème est là: qui allez-vous faire payer?

  Des alternatives existent. Non, tout le monde ne doit pas payer. Allez chercher l'argent chez les super-riches, allez rechercher tous les cadeaux que vous avez offerts pour définancer la sécurité sociale. Huit milliards en moins dans la sécu avec votre tax shift à l'époque! Arrêtez de dire que tout le monde doit payer! Ce n'est pas vrai, car ce n'est pas la crise pour tout le monde. Pourquoi ne vous en sortez-vous pas lorsque vous vous retrouvez à table? Parce qu'il vous est impossible d'avouer publiquement que vous avez menti pendant la campagne électorale. Donc, vous êtes bloqué (…)

  Pierre-Yves Dermagne:

  Monsieur le premier ministre, vous nous racontez systématiquement la même fable mais les travailleurs, eux, ont bien compris qu'ils ont été trompés par les partis de cette majorité lors de la campagne électorale.

  Vous êtes aussi le roi de la métaphore et de la comparaison mais, aujourd'hui, vous êtes nu, les mains vides: pas de budget, rien pour les travailleuses et les travailleurs, aucune perspective d'amélioration. Rien sous le sapin – ou, comme l'a dit François De Smet, le sapin tout court. La seule perspective pour celles et ceux qui travaillent, c'est de travailler plus pour gagner moins. Ces gens-là savent que ce sont eux qui vont continuer à payer les politiques injustes et inefficaces portées par votre gouvernement: les travailleuses et les travailleurs de la classe moyenne, à qui nous devons le respect, monsieur le premier ministre.

  François De Smet:

  Merci monsieur le premier ministre. Je n'ai pas reçu de réponse, pourtant ma question était intéressante. L'information du report à Noël, nous la connaissions avant que vous arriviez. Mais la nouvelle, c'est que toutes vos réformes sont concentrées dans les 50 jours de désert de l'Arizona, que vous venez d'expliquer.

  Que va-t-il se passer? Combien cela va-t-il réellement coûter aux citoyens? Je trouve cela assez léger.

  Je comprends que vous vouliez absolument éviter d'être un nouveau De Croo. On vous dépeint parfois comme – peut-être – le nouveau Dehaene. Permettez-moi de vous dire que, pour l'instant, cela ressemble surtout à du Leterme.

  Jean-Marie Dedecker:

  Premier, ik heb twee oplossingen voor uw probleem. Ten eerste belt u naar uw collega in Taiwan. Tijdens de Aziatische crisis eind jaren 90, een grote crisis, zat er een gat in hun begroting van 8 %. Alle departementen moesten besparen, met uitzondering van Defensie. Dat is uitstekend gelukt, want vandaag is het een Aziatische tijger. Ten tweede, wat uw deadline betreft, u gaat naar de Koning en vraagt hem om de Muziekkapel Koningin Elisabeth. Daar brengt u al die onderhandelaars in onder en zet hen op water en brood. Desnoods haalt u het dak eraf, zodat het binnen regent, en u komt pas naar buiten wanneer u een beslissing hebt genomen. Tot genoegen. Ik dank u.

• Vraag: Het uitblijven van de begroting en de daaruit voortvloeiende regeringscrisis

  Vraag: De begroting

  Vraag: De begroting

  Vraag: De begrotingscrisis

  Vraag: De aanslepende regeringscrisis en het uitblijven van een begroting

  Vraag: De begroting 2026 en het begrotingstekort

  Vraag: Het uitstel van de State of the Union en de begrotingsbesprekingen

  economie en werk

  Het uitblijven van de begroting en de daaruit voortvloeiende regeringscrisis
  De begroting
  De begroting
  De begrotingscrisis
  De aanslepende regeringscrisis en het uitblijven van een begroting
  De begroting 2026 en het begrotingstekort
  Het uitstel van de State of the Union en de begrotingsbesprekingen
  Begrotingscrisis, uitblijvende begroting 2026 en aanslepende regeringsinstabiliteit summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Vincent Van Peteghem (Minister van Begroting)
  

  op 23 oktober 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De fiscale hervorming en begrotingscrisis in België dompelt de regering in chaos: ondanks de Europese eis van minimaal 10 miljard euro aan besparingen/inkomsten, zakken de ambities van 20 naar mogelijk niets, door blokkades, ideologische tegenstellingen (links vs. rechts) en gebrek aan structurele maatregelen. Alternatieven zoals belasten van superrijken, aanpakken van fiscale fraude of stoppen met fossiele subsidies (potentieel miljarden opbrengst) worden genegeerd ten voordele van besparingen op pensioenen, gezondheidszorg en sociale uitkeringen, wat massaal protest uitlokt (140.000 betogers) en de welvaartsstaat bedreigt. De regering-Van Peteghem benadrukt “doen wat nodig is”, maar concrete plannen ontbreken, terwijl de oppositie (Groen, PVDA, N-VA) onrechtvaardige lastenverdeling en gebrek aan visie aanklaagt—met als risico voorlopige twaalfden en verdere schuldopbouw. Italië wordt als voorbeeld gesteld (tekort teruggedrongen van 9% naar 3% BBP), maar België’s politieke versnippering en kortetermijndenken maken herstel onwaarschijnlijk.

  Barbara Pas:

  Mijnheer de minister, u moet toch een déjà-vugevoel hebben bij uw vele pogingen tot fiscale hervorming onder Vivaldi met de lekken, de veto’s, de niet-gehaalde deadlines en de steeds kleiner wordende bedragen? Van vele miljarden euro’s ging het toen naar 6 miljard euro, vervolgens naar 2 miljard euro, daarna naar 1,6 miljard euro en 1 miljard euro, om uiteindelijk op helemaal niets te eindigen. Mijnheer Ronse, Vivaldi had dan tenminste nog de State of the Union tijdig klaar. Het is inderdaad historisch dat wij daarop nu zo lang moeten wachten.

  Ook nu lijkt het wel op een limbodans waarbij de stok steeds lager wordt gelegd. Eerst was er sprake van een inspanning van meer dan 20 miljard euro, vervolgens 20 miljard euro, daarna de volgens u noodzakelijke 16 à 16,5 miljard euro en nu is het nog 10 miljard euro. Zelfs dat lijkt niet te lukken.

  Echter, 10 miljard euro is het minimum dat Europa oplegt. Dat is geen oplossing. Dat zorgt niet voor orde op zaken. Met dat bedrag blijft de overheidsschuld gewoon oplopen. In dat geval zullen wij de volgende jaren opnieuw geen tijdige State of the Union krijgen en zal de miljardenoefening telkens opnieuw moeten gebeuren. U kunt dan telkens opnieuw een btw-verhoging op tafel leggen.

  Nochtans zijn er landen die er wél in slagen. Neem nu bijvoorbeeld Italië, dat altijd het zieke broertje van Europa is geweest. Dat land is nu echter op weg naar herstel. Het begrotingstekort werd op enkele jaren tijd teruggebracht van 9 % naar 3 % van het bruto binnenlands product. In 2026 zal het tekort onder die 3 % dalen. Meloni heeft natuurlijk niet voor de socialisten gekozen, maar voor een stabiele rechtse regering. Dat maakt wel een verschil.

  De huidige regering is aan het surplacen om nog over de steile col te geraken. Binnen de tijdslimiet aankomen, lukt niet meer. Mijn vraag aan u is dan ook de volgende.

  Is er een bezemwagen in aantocht? Bent u intussen bezig met het voorbereiden van voorlopige twaalfden?

  Dieter Vanbesien:

  Mijnheer de minister, de leider van uw regering, Bart De Wever, schetst een doembeeld voor de toekomst. We staan aan de rand van de afgrond. De welvaartsstaat zal volledig instorten en ons land zal collectief verzeilen in armoede. Hij zegt echter: geen paniek, er is een oplossing, mijn oplossing. We gaan de pensioenen verlagen, we besparen op de gezondheidszorg, we viseren de vrouwen, de werkzoekenden en de zieken. Als we dat doen, dan kunnen we ons land redden. Dat is niet leuk, maar er is geen alternatief. There is no alternative.

  Wel, daarmee ben ik het fundamenteel oneens. Er zijn wél alternatieven en we hebben die hier al geformuleerd. Maak werk van een degelijke bijdrage van de extreemrijken. Stop met de overdreven subsidiëring van fossiele brandstoffen. Zorg ervoor dat misbruik van managementvennootschappen wordt aangepakt. Dat zal miljarden opleveren. Mil-jar-den!

  Mijnheer de minister, wij zijn niet de enigen die dat zeggen. Het ACV zegt net hetzelfde. Beweging.net zegt net hetzelfde. Net als wij stellen zij dat er wél alternatieven zijn. Zij smeken u, minister van de christendemocraten, zij zijn bastions van de christendemocratie, om die alternatieven op te pakken en te verdedigen.

  Mijnheer de minister, stel dat er binnenkort nieuwe verkiezingen plaatsvinden en u gaat campagne voeren in De Pinte. Wat zult u dan zeggen aan uw kiezers? Zult u de boodschap van uw eerste minister verdedigen? Zult u zeggen dat er geen alternatief is en dat u een mandaat vraagt om opnieuw hetzelfde te proberen of zult u zeggen dat er wél alternatieven zijn en dat u op zoek zult gaan naar partners met wie u die alternatieven kunt uitwerken?

  Mijnheer de minister, zijn er alternatieven, ja of nee? Dank u wel.

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de minister, dit zijn de bedragen die genoemd worden: 20 miljard euro, 16,6 miljard, 10 miljard, 6 miljard en dan opnieuw 10 miljard, of uiteindelijk niets. De regering goochelt met cijfers, wellicht omdat men niet kan toveren met resultaten.

  Alle gekheid op een stokje, wat een chaos. U krijgt de begroting voor 2026 niet rond, u krijgt de meerjarenbegroting niet rond en, nog erger, u krijgt de hervormingen van het lente-, paas- en zomerakkoord niet rond. Ondertussen zijn we midden in de herfst.

  Wat is het gevolg hiervan? We dreigen naar voorlopige twaalfden te moeten gaan, waarschijnlijk voor drie maanden, alsof we in lopende zaken zouden zitten. Mevrouw Pas zei dat dat een déjà vu is, maar het is du jamais vu . De zaken zijn niet lopend, ze zijn struikelend.

  Ondertussen, mijnheer de minister, horen we u niet. Er is een radiostilte, terwijl de onzekerheid bij de mensen blijft groeien, over hun pensioenen, hun koopkracht, hun loon en de extra belastingen. Zonder akkoord, mijnheer de minister, geen hervorming en zonder hervorming, geen toekomst.

  Onze fractie wil geen geld, mijnheer de minister. Wij willen duidelijkheid en vooral perspectief. Wie betaalt immers de factuur? Dat zijn altijd dezelfden: de mensen die werken, sparen en ondernemen, de middenklasse. Vandaag weten zij het niet meer. Komt er een btw-verhoging? Wordt het leven duurder? Welke belastingen zult u nog allemaal uitvinden? Komt de pensioenhervorming er nog of volgt er opnieuw uitstel of, nog erger, mijnheer de minister, afstel?

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, je crois qu'il faut être honnête. Cela fera plaisir à M. Ronse: le constat de départ du premier ministre est juste. On ne peut pas continuer avec de tels niveaux de dette et de déficit. On ne peut pas continuer, que ce soit pour nous ou pour les générations ultérieures.

  Le fond du problème, malheureusement, c'est que pour faire passer des mesures difficiles, il faut deux choses. Il faut que les mesures puissent être ressenties comme justes, et il faut un cap. L’Arizona n'a ni l'un, ni l'autre.

  Il y avait un chemin, pourtant, pour ce gouvernement. Vous auriez pu la jouer à la Churchill. Vous auriez pu dire: "Ce sera dur. Il y aura du sang, de la sueur et des larmes, mais nous allons y arriver."

  Mais ce n'est pas du tout le chemin que vous avez choisi. Vous avez préféré faire du Margaret Thatcher. Vous avez préféré nous dire: "Debout, bande de feignasses. Vous, les chômeurs qui, certainement, chômez tous depuis 20 ans sans aucun contrôle, réveillez-vous. Allez prendre cet emploi, même si cet emploi n'existe pas, même si vous n'êtes pas formés pour. Debout, les 520 000 malades de longue durée qui, certainement, faites tous semblant grâce à des médecins de complaisance. Levez-vous et allez travailler également."

  Le message, c'est: "Regardez, nous avons trouvé le moyen d'exonérer de cotisations patronales les revenus au-delà de 240 000 euros et de faire un cadeau de 75 millions d'euros par an, mais nous allons quand même couper dans vos pensions, dans le plan Grand froid ou dans d'autres aides sociales".

  Autrement dit, votre message jusqu'ici est tout sauf juste. Résultat: à ce stade, vous avez zéro cap budgétaire, vous avez une crise et vous avez quand même 120 000 personnes dans la rue. Bravo, les ingénieurs!

  Monsieur le ministre, j’ai une seule question. Vous êtes supposé y répondre ici pour tout le gouvernement – et donc bonne chance. L'Arizona va-t-elle enfin réussir à se mettre à la hauteur des enjeux?

  Il est temps pour ce gouvernement d'être clair, mais plus encore, il est temps pour lui d'être juste.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de minister, dit land is ziek, langdurig ziek, vooreerst letterlijk. Het was net nog aan de orde. Er zijn 526.000 langdurig zieken. Daarvan is slechts één op zes tot zijn pensioen ziek verklaard, gerechtvaardigd ziek. De dag dat men daar iets aan wil doen, staan de mutualiteiten echter op hun achterste poten en staken de vakbonden. De vakbonden zijn tegenwoordig immers meer geïnteresseerd in het profitariaat dan in het proletariaat.

  Wat ik ook zie, mijnheer de minister, is dat de toestand hopeloos is, maar voor sommige politieke partijen nog altijd niet ernstig. Ook voor politieke partijen die vandaag deel uitmaken van de meerderheid.

  Ik zal nog een ziekte noemen. De pensioenkassen zijn leeg, ze zijn in palliatieve zorg. En waarom zijn ze vandaag in palliatieve zorg? Omdat we de pensioenen opgesoupeerd hebben.

  Ik vind het jammer dat de heer Vandenbroucke al weg is. Ik wou hem nog eens herinneren aan zijn Zilverfonds. Er is 15 miljard in de zee gegooid in Oostende en men heeft gewacht tot het er in Nieuwpoort weer uitkwam, maar het is er niet uitgekomen. De pensioenkassen zijn leeggeroofd. Maar wie zet vandaag zijn voet dwars tegen de pensioenhervorming? De linkse kant.

  Het gaat niet alleen over de pensioenhervorming. 25 jaar waren de liberalen aan de macht. Mijnheer Van Quickenborne, ik hoor u graag bezig, maar u bent er mee een oorzaak van. De heer De Croo is vijf jaar minister van Pensioenen geweest. 25 jaar aan de macht, maar er is geen enkele belastingdiscipline waarin België geen kampioen is.

  We zitten nu in dat conclaaf. We horen dat er iets moet worden gedaan aan de belastingen. Maar dan zet iedereen zijn voet dwars. Wat zijn eerlijke belastingen, mevrouw Bertrand? Wel, dat zijn belastingen op het verbruik.

  Mijnheer de minister, doe voort. Doe voort. Ik vraag u voort te doen. Ik vraag eigenlijk om minimaal 10 miljard te besparen. Het gaat om de toekomst van onze kinderen. Want al die mensen die hier zitten met boter op (…)

  Voorzitter:

  Dank u, mijnheer Dedecker.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, u raakt er niet uit. De onderhandelingen blijven maar duren. Het was de bedoeling dat het anders zou verlopen dan in het verleden, maar op de radio wordt gezegd dat er een crisis is in de regering en dat u er niet uit raakt.

  Wat is er aan de hand? Het eerste punt, dat zwaar moet wegen aan de onderhandelingstafel, is de druk van 140.000 betogers. U durft gewoon geen beslissingen te nemen, omdat u de druk van buitenaf voelt. Dat is ook normaal, want niemand heeft gestemd voor een btw-verhoging, een nieuwe pensioendiefstal en een pensioenleeftijd op 67 met een pensioenmalus. U voelt dus de druk.

  Wat ik niet begrijp, mijnheer de minister, is dat er alleen maar wordt gezegd dat er geen alternatief is. There is no alternative. Tina, Tina, Tina, there is no alternative . Waarvoor dienen ministers dan? Als er geen alternatief is en u kunt niets anders beslissen, waarvoor wordt u dan betaald?

  C'est toujours la même chose: il n'y a pas d'alternative. On ne sait rien faire d'autre. Mais pourquoi paie-t-on les ministres, alors, s'il n'y a pas d'alternative? C'est la question.

  De heer De Wever zegt: Tina, there is no alternative, en heeft het over Margaret Thatcher . Onder Thatcher waren er echter twee recessies in Groot-Brittannië, er was een stijgende ongelijkheid, de werkloosheid steeg, er was de-de-industrialisatie in het land. Dat is het bilan van Margaret Thatcher. En u wilt dat gewoon toepassen in België. Komaan, waarmee bent u bezig?

  Er zijn alternatieven. Laten we het even hebben over de taxshift, met 8 miljard minder voor de sociale zekerheid. Wie heeft dat goedgekeurd? De N-VA. Rechts graaft gewoon een gat. Ga het geld halen bij de superrijken. Dat is nog een alternatief. Stop echter geld te halen bij de gepensioneerden en de werkende klasse. Dat mag niet meer. Het volk is boos.

  Mijnheer de minister, daarom vraag ik u wanneer u eindelijk met een deftig sociaal budget naar hier zult komen.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, ce n'est pas qu'on est déçu de vous voir, mais on aurait préféré pouvoir poser toutes nos questions au premier ministre.

  Soit. Ici, tout ce qu'on sait au Parlement, ce sont des choses qu'on lit dans la presse ou qu'on sent, à travers notamment les annulations de commissions ou certaines choses qu'on entend dans les couloirs.

  Tout d'abord, pouvez-vous nous dire combien de milliards vous voulez trouver? On entend parfois 20, parfois 10, parfois 6 milliards. Pouvez-vous nous dire quels sont les objectifs que vous vous êtes fixés au niveau budgétaire?

  Nous savons aussi qu'il y a des tensions, je pense que c'est assez évident. Quand on entend que ça va être la "mère des batailles", jusqu'au finish, et que la réunion se termine à 18 h 00, on imagine qu'il y a dû y avoir quelques prises de bec, on ne sait pas entre qui et qui. Pouvez-vous nous dire, sur une échelle de 1 à 10, à quel niveau de tension se trouve le gouvernement?

  On voit beaucoup d'idées passer. Il y a eu l'idée d'un saut d'index. On parlait d'abord d'un saut d'index pour tout le monde. Et puis, juste pour les allocataires sociaux. Pour rappel, dans les allocataires sociaux, il y a aussi les pensionnés. Allez-vous aussi faire un saut d'index pour les pensions? Est-ce que c'est ça l'idée? Et pour les fonctionnaires? Je pense qu'ils ont quand même déjà fait leur part.

  Est-ce que ce sont de nouveau les mêmes qui vont être mis à contribution? Ou allez-vous enfin aller chercher l'argent là où il se trouve? Un malus pension plus rapide, pour les pensionnés? Ou une taxe sur les millionnaires? Ça, c'est une bonne idée, mais c'est directement hors de question.

  Certains sont plus discrets. Pourriez-vous nous dire s'ils sont aussi discrets dans les négociations qu'ils le sont dans la presse? Comment cela se passe-t-il concrètement?

  Par ailleurs, on n'entend jamais parler de la crise climatique, alors qu'on sait qu'elle va nous coûter bonbon! Pouvez-vous me dire si cette thématique apparaît quand même sur la table du gouvernement?

  Vincent Van Peteghem:

  Mijnheer de voorzitter, collega’s, de regering heeft een gezamenlijke doelstelling: de welvaart van de huidige generatie en van de toekomstige generaties beschermen. Dat is wat onze burgers en onze ondernemingen, terecht, van ons verwachten.

  De toekomst van onze welvaart, van onze economie, van onze veiligheid hangt af van de keuzes die we de komende dagen zullen maken. De oefening die voor ons ligt, is dan ook complex en uitdagend, want het is ook een erfenis waarvoor ieder van ons verantwoordelijkheid draagt, een erfenis uit tijden waar men gemakzuchtig één begrotingsjaar, één begrotingsoefening vooruitkeek. Door die aanpak zitten we vandaag in een context waar de rentelasten als een loden ketting rond de federale hals hangen.

  Nous risquons en effet de consacrer près de 40 % de notre déficit aux intérêts dans quelques années.

  De huidige regering wil het anders doen en neemt haar verantwoordelijkheid om di uitdaging structureel en met de blik op de langere termijn aan te pakken. De doelstelling is dan ook helder en staat in de regering ook niet ter discussie. Wat Europa van ons vraagt, zal het minimum zijn, maar de weg daarnaartoe vraagt tijd.

  Nous avons besoin de mesures structurelles, qui tendent à renforcer le marché du travail, l'économie et notre sécurité, à maîtriser les coûts du vieillissement, à garantir des revenus équitables dans notre État-providence, et à lutter contre le gaspillage. Personne ne nie qu'un tel exercice comporte une dimension idéologique. Cependant, l'idéologie doit inspirer et non paralyser.

  We moeten doen wat nodig is, niet wat gemakkelijk is. Wie vandaag niet doorpakt, zet onze economische groei en de ruimte om te investeren, op een zijspoor.

  Nous devons faire ce qui est nécessaire, et non ce qui est facile. Si, aujourd’hui, nous reportons des choix difficiles, nous le paierons bientôt cash en termes de pouvoir d’achat, de compétitivité et de prospérité. Protéger notre État-providence est la mission la plus importante de notre génération.

  De bescherming van onze welvaartsstaat is de belangrijkste opdracht van onze generatie. Als we vandaag geen geloofwaardige koers uitzetten, riskeren we een samenleving waarin het ieder voor zich is, veel sneller dan men zou denken. Dat kan en zal ik nooit aanvaarden. Daarom roep ik iedereen op om de komende dagen de juiste stappen te zetten: eerst over de eigen schaduw en vervolgens samen naar een begroting die geloofwaardig, sociaal rechtvaardig en economisch duurzaam is.

  Barbara Pas:

  De regering zou dit land financieel op orde zetten. Zelfs als er een akkoord van 10 miljard aan extra belastingen en besparingen op kap van de Vlamingen zou komen, dan slaagt u daar nog niet in. Veel van zijn eigen programma opofferen om aan een akkoord te geraken, kan Bart De Wever niet meer. Er zat immers al niet veel in. Toch staan er een groot aantal oplossingen in het N-VA-verkiezingsprogramma, oplossingen die ook in ons programma terug te vinden zijn, zoals de responsabilisering door een splitsing van de sociale zekerheid en door fiscale autonomie.

  Mijnheer de minister, vorige week zei uw partijgenoot en voormalig minister Koen Geens het letterlijk in een interview: “Fiscale autonomie is een must.” U zegt dat er gedaan moet worden wat nodig is. Welnu, doe wat nodig is. Leg dat eens op tafel en stop met uw geknoei.

  Dieter Vanbesien:

  Mijnheer de minister, u zegt: we moeten doen wat nodig is. Daarmee suggereert u dat er alternatieven bestaan, maar vervolgens komt daar niets van in huis bij de onderhandelingen over de maatregelen.

  Vorige week zei Bart De Wever hier in het halfrond: “Als we geen moeilijke beslissingen kunnen nemen, dan zijn we niet capabel om te besturen.” Dat is echter niet wat hij bedoelde. Hij bedoelde: als jullie niet in staat zijn om mijn wil als wet te aanvaarden, dan zijn we niet capabel om te besturen.

  Mijnheer de minister, verlos u van dat juk. Spreek u duidelijk uit over die alternatieven: bijdragen van de extreem rijken, stoppen met het misbruik van managementgenootschappen en stoppen met fossiele subsidies. Vecht daarvoor, want dat is wat ik hoor op straat en dat is waar Groen voor staat.

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de minister, wat blijft er over van uw beloftes? U zou het tekort terugdringen naar minder dan 3 %. Uw recepten zijn echter linkse recepten! U wilt de flexi-jobs onmogelijk maken, de studentenjobs zwaarder belasten en de ondernemers harder aanpakken. Dat zijn recepten om de groei kapot te maken!

  U moet snoeien in de uitgaven, want het probleem van de begroting zit aan de uitgavenkant. Kijk naar de groeinorm en de gezondheidszorg. Kijk naar de langdurig zieken, de grootste fraude van de laatste jaren in ons land. Moeten de vakbonden de werkloosheidspremies nog uitbetalen? Focus op de kerntaken van de overheid. Voer de energienorm uit. Schrap de onnodige regels voor de kmo’s. Daarvoor zult u in ons een partner vinden. We steunen alles wat de groei kan aanzwengelen en de productiviteit kan stimuleren. Belasten is echter geen (...)

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, je vous remercie. On n'a rien appris, sauf qu'il y a toujours un ministre du Budget Arizona. C'est déjà ça!

  La question classique en politique est de savoir s'il faut gouverner selon son électorat ou en fonction de l'intérêt général. Et le problème de votre gouvernement, ce sont ceux qui font entendre leur voix. Ceux qui sont le plus audibles sont ceux qui s'adressent toujours à leur seul électorat et ne veulent pas prendre de responsabilités pour toute la population. Et c'est ce qui vous pose problème. C'est le moment pour chacun de s'élever et de prendre toutes ses responsabilités. Celui qui refusera tout accord en se disant "je m'en fiche, tant que j'ai 30 % des électeurs qui votent pour moi", celui-là sera responsable de la crise.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de minister, u gaf een mooi sermoen. Ik begrijp echter dat u niets kunt vertellen. Het conclaaf moet eerst worden beëindigd.

  Ik hoor u heel graag opmerken dat iedereen over zijn schaduw moet springen. Ik heb echter een oplossing voor als dat niet gebeurt. In feite was deze speech voor de eerste minister bedoeld. Ik zal de oplossing evenwel geven.

  Ik weet dat u een katholiek mens bent. U komt alleszins uit de katholieke zuil, hoewel ik weet dat uw partijvoorzitter de Heilige Drievuldigheid niet meer kent, maar hij kan er wel uitleg over geven.

  Wat is er gebeurd in het Vaticaan in de dertiende eeuw? Toen kwam men ook niet uit het conclaaf. Na twee jaar en negen maanden werden de deelnemers eerst op water en brood gezet, maar het lukte nog niet. Vervolgens is het dak weggenomen van de Sixtijnse kapel. Wat gebeurde er? De deelnemers bevielen van de oplossing.

  Laten we desnoods dus het dak wegnemen van de Wetstraat 16, dan krijgen we een oplossing.

  Voorzitter:

  Collega Dedecker, mij wordt verteld dat het daar binnenregent. U bent dus al gedeeltelijk op uw wenken bediend.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, u zegt dat het probleem is dat de regeringen in het verleden steeds slechts één begrotingsoefening vooruit dachten, maar in 2015 was er iemand die daar anders over dacht en dat was Bart De Wever. Op de vraag in een interview in 2015 waarom de taxshift ondergefinancierd is, antwoordt hij: “Het klopt dat de taxshift niet voldoende gefinancierd is. Men heeft doelbewust gekozen om niet alles mee te rekenen. Dat dringt op termijn een infernale besparingslogica op en dus komt men terecht bij de overheidsuitgaven waar ze nog zitten: de sociale zekerheid.”

  Beste collega's, dat betekent dat rechts een strategie bedacht heeft om een put van 8 miljard euro te graven, met als doel een besparingslogica in de sociale zekerheid. Dat heeft Bart De Wever gezegd. Over twee begrotingsronden zal de sociale zekerheid voor langdurig zieken en gepensioneerde worden aangevallen. Dat noemt men strategisch nadenken. Dat is een slechte, antisociale strategie.

  Sarah Schlitz:

  Merci monsieur le ministre pour votre réponse. Je ne m'attendais pas à cela, mais je vous entends lancer un véritable cri du cœur à vos partenaires de majorité. Nos questions ne portaient pas vraiment sur cela, mais c'est tout de même assez intéressant à entendre. Vous leur faites un appel à la responsabilité, vous les appelez à prendre des décisions difficiles. J'espère que ce message a été entendu. J'imagine bien que ces discussions doivent être un véritable enfer, rempli de guerres d' ego . Franchement, je ne voudrais pas être à votre place. Par contre, je voudrais vous dire que responsabilité et décisions difficiles ne riment pas forcément avec le fait de faire mal à l'ensemble de la population, surtout à ceux qui ont bossé toute leur vie et à ceux qui contribuent déjà énormément au budget de l'État et à l'effort national. Il y a des alternatives, monsieur le ministre. On peut aller chercher 13 milliards dans les énergies fossiles, on peut aller chercher 30 milliards dans la lutte contre la fraude fiscale et ainsi de suite. Allez-y, monsieur le ministre!

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Barbara Pas als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de invoering van een verplichte drugstest voor hoge overheidsfunctionarissen en politieke mandatarissen (1011/2)

  }

  Voorstel van resolutie betreffende de invoering van een verplichte drugstest voor hoge overheidsfunctionarissen en politieke mandatarissen (1011/2)

  Bekijk dossier 1011

• Voorstel: Voorstel van verklaring tot herziening van artikel 110 van de Grondwet wat betreft het genaderecht (979/2)

  }

  Voorstel van verklaring tot herziening van artikel 110 van de Grondwet wat betreft het genaderecht (979/2)

  Bekijk dossier 979

• Voorstel: Wetsvoorstel tot oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad (588/3)

  Wetsvoorstel tot oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad (588/3)

  Bekijk dossier 588

• Voorstel: Wetsvoorstel tot oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad (588/3)

  Wetsvoorstel tot oprichting van een politiezone Brussel-Hoofdstad (588/3)

  Bekijk dossier 588

• Voorstel: Voorstel tot instelling van een parlementaire onderzoekscommissie belast met het onderzoek naar het gefaalde digitaliseringsproject i-Police (1351/2)

  }

  Voorstel tot instelling van een parlementaire onderzoekscommissie belast met het onderzoek naar het gefaalde digitaliseringsproject i-Police (1351/2)

  Bekijk dossier 1351

• Voorstel: Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen teneinde de wijze van vorming van de regering van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en de wijze van aanstelling van de gewestelijke staatssecretarissen te herzien voor het geval dat er tussen de taalgroepen in het Parlement van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest geen overeenstemming kan worden bereikt (851/2)

  }

  Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 12 januari 1989 met betrekking tot de Brusselse instellingen teneinde de wijze van vorming van de regering van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en de wijze van aanstelling van de gewestelijke staatssecretarissen te herzien voor het geval dat er tussen de taalgroepen in het Parlement van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest geen overeenstemming kan worden bereikt (851/2)

  Bekijk dossier 851

• Voorstel: Voorstel tot wijziging van het Reglement van de Kamer van volksvertegenwoordigers inzake de afschaffing van de eenvoudige motie (795/2)

  }

  Voorstel tot wijziging van het Reglement van de Kamer van volksvertegenwoordigers inzake de afschaffing van de eenvoudige motie (795/2)

  Bekijk dossier 795

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de overdraagbaarheid van het ouderschapsverlof op de langstlevende partner (225/2)

  }

  Voorstel van resolutie betreffende de overdraagbaarheid van het ouderschapsverlof op de langstlevende partner (225/2)

  Bekijk dossier 225

• Voorstel: Voorstel van resolutie teneinde het beheerscomité van de Hulpkas voor werkloosheidsuitkeringen performanter, inclusiever en representatiever te maken (710/2)

  }

  Voorstel van resolutie teneinde het beheerscomité van de Hulpkas voor werkloosheidsuitkeringen performanter, inclusiever en representatiever te maken (710/2)

  Bekijk dossier 710

• Voorstel: Voorstel tot herziening van de Grondwet met het oog op de invoering van een nieuw stelsel van bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de deelstaten (I) (382/3)

  }

  Voorstel tot herziening van de Grondwet met het oog op de invoering van een nieuw stelsel van bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de deelstaten (I) (382/3)

  Bekijk dossier 382

Stemmingen

Recente stemmingen van Barbara Pas in de plenaire vergadering.

Commissies

Barbara Pas is lid van de volgende commissies.