Kamerlid Raoul Hedebouw (PVDA-PTB)

Mondelinge vragen

De 10 meest recente vragen gesteld door Raoul Hedebouw in de plenaire vergaderingen.

• Vraag: De zoektocht van de regering naar 10 miljard euro voor de begroting tegen oktober

  Vraag: De zoektocht van de regering naar 10 miljard euro

  Vraag: De tiramisu van 10 miljard voor de begroting tegen oktober

  Vraag: De begrotingsvooruitzichten

  Vraag: De begroting 2027

  Vraag: ?Het volgende rapport van het Monitoringcomité

  Vraag: De begroting

  economie en werk

  De zoektocht van de regering naar 10 miljard euro voor de begroting tegen oktober
  De zoektocht van de regering naar 10 miljard euro
  De tiramisu van 10 miljard voor de begroting tegen oktober
  De begrotingsvooruitzichten
  De begroting 2027
  ?Het volgende rapport van het Monitoringcomité
  De begroting
  Overheidsfinanciën en begrotingsplanning 2024-2027 summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 9 juli 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Paul Magnette en Raoul Hedebouw bekritiseren dat premier Bart De Wever vasthoudt aan bezuinigingsbeleid dat het koopkrachtverlies verergert en het tekort verdubbelt, terwijl alternatieven zoals belasting op grootvermogens, fraudebestrijding en defensiebesparingen 20 miljard zouden opleveren zonder de burger te raken. Barbara Pas en Georges-Louis Bouchez wijten het falend budgetbeleid aan structurele problemen zoals de vergrijzing, te hoge sociale uitgaven en gebrek aan fiscale autonomie, en eisen ingrijpende hervormingen zoals splitsing van de sociale zekerheid. François De Smet en Sarah Schlitz benadrukken respectievelijk het belang van efficiëntere belastinginning en klimaatinvesteringen, terwijl De Wever verdedigt dat zijn regering ondanks een "meedogenloos" internationaal klimaat de schuldgroei beperkt en denkt op lange termijn, maar erkent dat acute maatregelen nodig zijn om de Europese normen te halen. Kritiek op uitstelgedrag en gebrek aan concrete plannen blijft centraal.

  Paul Magnette:

  Monsieur le premier ministre, la question que tous les Belges se posent est la suivante: à quel moment allez-vous enfin reconnaître que vous vous êtes trompé? On vous l'a dit dès le début de votre gouvernement, votre politique ne va pas fonctionner. Vous allez droit dans le mur. Vous allez tuer l'économie et vous allez doubler le déficit.

  Aujourd'hui, tous les rapports officiels nous montrent que, malheureusement, nous avons eu raison. Vous allez doubler le déficit et céder 40 milliards à ceux qui vont vous suivre. L'économie est en berne, pas de croissance, pas de création d'emplois. Il n'y a que les prix qui augmentent!

  Et pendant ce temps-là, vous continuez en martelant que la seule solution, c'est de continuer à faire la même chose. Ou bien que c'est la faute du contexte international. Mais il a bon dos le contexte international! Toute l'Europe est confrontée au même contexte international. Alors, pourquoi votre gouvernement est-il le pire élève de la classe européenne? À un moment donné, c'est peut-être aussi votre responsabilité. Et c'est logique, avec les mesures de votre gouvernement, neuf Belges sur 10 ont vu leur pouvoir d'achat diminuer.

  Et que font les gens quand ils ont moins d'argent? Ils dépensent moins. Et comme ils dépensent moins, l'économie tourne au ralenti, les créations d'emplois se raréfient, les recettes de l' É tat diminuent, les déficits se creusent et c'est la spirale infernale.

  Vous nous répétez qu'il n'y a pas d'alternative. Et pourtant, on ne cesse de vous en proposer: taxer enfin les grosses fortunes rapporterait six milliards; augmenter les salaires de 1 % par an rapporterait quatre milliards; ralentir les dépenses en matière d'armement rapporterait trois milliards; faire contribuer les banques, le secteur de l'énergie rapporterait deux milliards; lutter enfin efficacement contre la grande fraude fiscale rapporterait trois milliards, mettre de l'ordre dans les aides aux entreprises rapporterait deux milliards. Vous voyez, on peut trouver 20 milliards sans prendre un euro dans la poche des travailleurs et des pensionnés! Alors il est plus que temps de s'y mettre!

  Monsieur le premier ministre, il n'y a pas de honte à reconnaître qu'on s'est trompé. Mais il est temps, il est plus que temps!

  Barbara Pas:

  Mijnheer de eerste minister, u zei ooit dat u de Belgische Titanic niet kunt repareren. Dat blijkt nu ook uit het nieuwe rapport van het Monitoringcomité deze week. Uw regering, die zichzelf als budgettaire reddingsploeg profileerde, mislukt daar volledig in. Het rotten is niet gestopt. Uw aangekondigde maatregelen, uw taksen en centenindexen op kap van de Vlamingen voldoen allemaal niet. De begroting ontspoort gewoon verder en de Belgische schuldgraad stijgt. Uw Titanic, kapitein De Wever, stevent recht op een ijsberg af.

  Volgens het Monitoringcomité is er minstens 7,7 miljard euro nodig om aan de Europese uitgavennorm te voldoen. Volgens u is een tiramisu van 10 miljard perfect haalbaar zonder de economische groei onderuit te halen. Welke economische groei? De recentste cijfers van de Nationale Bank tonen aan dat die economische groei vrijwel onbestaand is en die 10 miljard is ook onvoldoende. Onder andere het Rekenhof heeft eerder al gezegd dat er voor een echte sanering 15 tot 20 miljard aan structurele inspanningen nodig zijn.

  Is het uw ambitie nog om echt te saneren? Dat was de bestaansreden van uw regering. U hebt daarvoor al uw communautaire beloftes overboord gekieperd. Mijn vraag is dus of u daar nog in gelooft. Gelooft u dat u budgettaire orde op zaken kunt stellen in dit land zonder fiscale autonomie en zonder een splitsing van de sociale zekerheid? Zo ja, hoe gaat u die Belgische Titanic dan precies repareren? Zo neen, waarom maakt u de mensen dat dan in godsnaam wijs?

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, dans cet hémicycle, à gauche, il y a ceux qui vous disent: "Levons de nouvelles taxes, créons de nouveaux impôts", dans ce pays qui est déjà le plus taxé du monde. Et, à droite, il y a ceux qui vont vous dire: "Non, coupons encore dans les dépenses sociales, rabotons encore la sécurité sociale et les soins de santé", dans ce pays qui est déjà plombé par la précarité. Et puis, au milieu du gué, il y a vous, coincé entre ces deux pressions et qui voyez inexorablement l'eau de la dette et du déficit monter.

  Heureusement, il existe une troisième voie, entre ceux qui veulent toujours plus d'impôts et ceux qui veulent moins d'État, il y a un chemin, une voie qui ne consiste ni à matraquer le contribuable ni à sacrifier nos retraités et nos soins de santé. Une voie qui consiste simplement à être plus efficaces, à mieux percevoir les recettes normales et à aller chercher l'argent là où il se trouve.

  Je remobilise ici Paul De Grauwe, qui n'est pas exactement le dernier des bolchéviques, selon lequel le problème, depuis 2013, dans notre pays, ce n'est pas le niveau de dépenses, c'est l'érosion des recettes: 21 milliards d'euros disparaissent chaque année, non pas parce que nos taux seraient trop bas, mais parce que l'assiette fuit de toute part. À force de multiplier les régimes dérogatoires, les niches fiscales, les hauts revenus qui basculent en sociétés de management, les recettes ont fondu et, dans cette jungle de dérogations, ce sont les plus modestes et la classe moyenne, celle qui ne peut pas échapper à cette captation de l'impôt, qui payent l'addition. Voilà l'anomalie.

  Des solutions sont à portée de main: le resserrement réel des régimes des revenus définitivement taxés (RDT) et des montages de holdings, le recouvrement effectif de la TVA existante, plutôt que la hausse d'un point ou deux, un parquet national financier doté de moyens suffisants pour fonctionner; et pas le parquet national de papier qui est pour l'instant celui de l'Arizona. Voilà où se trouve l'argent. Rien qu'avec ces leviers-là, vous pourriez trouver plusieurs milliards.

  Monsieur le premier ministre, voici la seule question qui compte encore aujourd'hui. Entre les hauts cris de bonne guerre de gauche et ceux de droite, vous et vos partenaires aurez-vous le courage de faire primer la raison sur l'idéologie, aurez-vous le courage d'être simplement efficaces?

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le premier ministre, on a l'impression que, selon certains, le déficit est né hier dans notre pays. On nous explique que c'est à cause des décisions en termes de défense, par exemple, oubliant que, quand nos concitoyens donnent 100 euros à l'État, 22 euros sont utilisés pour les retraites, 17 euros pour la politique sociale, 11 euros pour l'enseignement et seulement 3,5 euros pour la défense.

  La réalité est que notre pays a une structure de coûts qui ne fonctionne pas, parce qu'il y a 40 ans, on a fait des mauvais choix. On a fait deux grands mauvais choix. Le premier, c'est de choisir un système de retraites par répartition et pas par capitalisation, comme l'ont fait les Pays-Bas. Le deuxième, c'est d'avoir fait en sorte que les prestations sociales soient déconnectées des prestations de travail.

  Enfin, sous le gouvernement Vivaldi, avec des cadeaux supplémentaires voulus par la gauche, nous en sommes arrivés au modèle que nous connaissons. Regardez ce graphique – parce que beaucoup ont du mal à voir la réalité. Regardez, monsieur Magnette. Vous voyez, à l'époque de M. Michel, les dépenses correspondaient quasiment aux recettes. Et puis, que s’est-il passé? Là, on a le Tourmalet, ou la cour Magnette. Vous voyez une explosion des dépenses. Je me suis suffisamment opposé au sein de ce gouvernement pour ne pas devoir l'assumer.

  Pour le reste, prenons les chiffres. Ils sont très clairs, par rapport à ceux qui veulent fiscaliser encore plus. Les dépenses ont augmenté de 66 % en 10 ans. Nos recettes ont augmenté de 50 % alors que le PIB a progressé d'à peine 20 %.

  Monsieur le premier ministre, c'est très clair. Aujourd'hui, nous devons réduire les dépenses et (…)

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, alors que votre gouvernement avait promis de remettre le budget sur les rails, le déficit, tel un train hors de contrôle, fonce vers les 38 milliards d'euros d'ici 2029, soit près du double du bilan de la Vivaldi. Alors, oui, c'est un échec cuisant pour un gouvernement dont le seul objectif avoué est l'équilibre budgétaire. Pourtant, des alternatives existent, mais votre gouvernement refuse obstinément de les prendre en compte.

  Monsieur le premier ministre, l'angle mort de vos politiques budgétaires, c'est le climat. En ce 9 juillet, la troisième canicule vient de débuter. Et la seule façon de vous entendre sur le climat, c'est de vous parler de gros sous.

  Alors, me voilà, monsieur le premier ministre! Opposer investissement dans l'adaptation climatique et équilibre budgétaire constitue une erreur monumentale. Refuser d'investir aujourd'hui, c'est envoyer une facture cinq fois plus élevée aux générations futures, qui devront faire face à des destructions d'infrastructures, des dépenses qui exploseront dans la santé et dans la dégradation de notre économie. Parce que, oui, monsieur le premier ministre, et je vais vous le redire dans un langage qui vous touche, une journée à 32 degrés, c'est l'équivalent pour l'économie d'une demi-journée de grève nationale.

  Mais le plus grave est que cette inaction a un coût en termes de vies. Près de 1 800 décès sont survenus durant la canicule de juin. Je trouve terrible de devoir vous rappeler aujourd'hui que votre job en tant que premier ministre est de protéger la population. En l'espèce, je suis désolée de vous dire que vous n'avez pas été à la hauteur. Pas un mot de votre part! Pas un mot, alors qu'on fait face à une crise sanitaire digne de celle du covid.

  Monsieur le premier ministre, le climat figurera-t-il à la table des négociations budgétaires?

  Kjell Vander Elst:

  Premier, u geeft niet vaak interviews, maar gisteren was het nog eens zover. Iedereen was in blijde verwachting, want misschien was er vóór de zomer toch nog een plan om het land op orde te zetten, een van uw grote beloftes, voor de vorming van de regering. Wat was echter uw boodschap? U leeft op hoop, hoop –hou u vast, collega's –dat u morgen een kalender kunt vastleggen en de komende zomerperiode het voorbereidende werk voor de begroting kunt doen. Dat is heel vreemd, want drie dagen geleden heeft uw onzichtbare vice-eersteminister van Begroting gezegd dat er al heel veel werk is gebeurd, dat het voorbereidende werk klaarligt en dat u aan de slag kunt.

  Wat is het nu eigenlijk, premier? Wat hebt u de voorbije maanden gedaan? 2025 was een verloren begrotingsjaar. Maandenlang hebt u bestuurd met voorlopige kredieten. De ene na de andere lelijke kameel werd geproduceerd, de ene na de andere taks werd voorgesteld en ingevoerd. Nu dreigen opnieuw maanden van stilstand, opnieuw een verloren begrotingsjaar, want uw regering en u vertrekken op vakantie. Intussen geeft u de boodschap dat u er tijdens de vakantie aan zult denken en dat u op hoop leeft.

  Is dat uw boodschap aan alle zelfstandigen en ondernemers? Is dat uw boodschap aan de hardwerkende Vlaming en Belg? Terwijl u voortdurend op de rem staat en temporiseert, slaagt u erin te zeggen: nee, 7,7 miljard, niets van, ik heb een tiramisu van 10 miljard klaarstaan.

  Als alles klaarstaat, premier, waarom ligt hier dan niets? Waarom moet u uw begroting over de zomer tillen? Mijnheer de premier, de tijd van analyses maken is voorbij. U staat niet meer aan de zijlijn, u bent aan het besturen. U moet niet meer goochelen met cijfers, u moet beslissen.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le premier ministre, le Comité de monitoring est assez clair, vous nous aviez promis un budget en ordre. La droite allait montrer qu'elle sait gérer le budget, mais c'est le record: 38,3 milliards de déficit en 2029! Franchement, vous avez promis un gouvernement d'ingénieurs, mais je dois dire que vous cassez la baraque, monsieur le premier ministre!

  C'est incroyable. Et le pire, c'est que vous en déduisez comme conclusion qu'il faut reprendre les mêmes mesures. "Il n'y a pas d'alternative, there is no alternative ". Vous servez à quoi, alors, s'il n'y a pas d'alternative? Mettez un ordinateur à la place! Sérieusement, pourquoi paie-t-on les ministres? On paie les ministres pour trouver des alternatives. " There is no alternative ". On va augmenter la TVA, on va augmenter les taxes, on va toucher à l'index, aux salaires. "Il n'y a pas d'alternative". Bien sûr qu'il y a des alternatives.

  Le Bureau du Plan vous a donné 160 alternatives, et vous n'écoutez pas. Ce qui est intéressant, monsieur le premier ministre, c'est qu'il y a plein d'alternatives. Vous pouvez diminuer les dépenses militaires. Vous pouvez revenir sur tous les cadeaux que vous avez faits au moyen du tax shift . Des milliards de cadeaux qui n'ont même pas créé d'emplois de qualité. Vous pourriez le faire.

  Et même plus, vous pouvez aller chercher chez les super-riches. Et ça, c'est intéressant, monsieur le premier ministre. Ce n’était que le PTB qui le réclamait à l'origine. On était seuls, il y a 20 ans, avec la taxe des millionnaires. Et, petit à petit, ça pousse. C'est vrai que le PS l'avait dans son programme. Après, chaque fois qu'il négocie un gouvernement, il la met à la poubelle. Mais ça, c'est une autre affaire qu’on réglera au niveau de la gauche. Mais j'entends que M. Prévot, M. Verougstraete, Les Engagés sont maintenant pour la taxe des millionnaires.

  Mais c'est magnifique!

  Collega’s van Vooruit, uw voorzitter had een breekpunt van de miljonairstaks gemaakt! Weet u dat nog, daar in dat kasteel?

  Mijnheer de eerste minister, tussen ons gezegd en gezwegen, wat is uw gevoel bij de miljonairstaks? Hebt u het gevoel dat dat allemaal wat voor de show is?

  Est-ce pour faire avaler la pilule, comme l'a fait comprendre M. Prévot ? Est-ce pour que tout le monde avale l'austérité? Ou alors aurons-nous réellement une taxe des millionnaires?

  Bart De Wever:

  Je vous remercie, chers collègues, pour vos questions.

  Le Comité de monitoring a présenté lundi l’actualisation de ses prévisions budgétaires. Les chiffres s’inscrivent dans la marge attendue par le gouvernement, ce dont nous tenons déjà compte depuis un certain temps. À l’horizon 2029, un effort supplémentaire de 7,7 milliards d’euros sera nécessaire pour respecter la norme européenne en matière de dépenses. À l’horizon 2031, cet effort s’élèvera à 9,8 milliards d’euros.

  Tout cela s’ajoute aux efforts budgétaires déjà réalisés par le gouvernement, des efforts substantiels, que vous n’appréciez pas, monsieur Magnette, mais qui sont salués par chaque institution chargée du suivi de notre pays sur le plan socio-économique.

  Il est possible que le FMI se trompe, comme vous pensez que je me trompe, mais je ne le crois pas. Nos efforts permettront, au cours des prochaines années, de réduire de plusieurs dizaines de milliards d’euros l’augmentation de notre dette par rapport à la situation dont ce gouvernement a hérité. Tous les rapports le confirment.

  Et nous y parvenons malgré l’augmentation des dépenses de défense, qui est inévitable dans le contexte mondial actuel, malgré une importante réduction des charges sur le travail, dont il est déjà tenu compte, et malgré un contexte géopolitique exceptionnellement défavorable que le FMI qualifie d’ unforgiving environment – un environnement impitoyable.

  Bovendien bevestigde de Vergrijzingscommissie nogmaals hoe de maatregelen van de regering, zeker op de lange termijn, een bijzonder positieve impact op de begroting zullen hebben. Voor het eerst sinds lang denkt de regering niet louter in termen van volgend jaar – dan is het gemakkelijk om op vakantie te vertrekken –, maar in termen van decennia.

  Op de korte termijn – dit kan niemand ontkennen – zitten we in zeer grote moeilijkheden. Ik heb hier horen zeggen dat de Titanic op de ijsberg afstevent, maar de Titanic heeft in dit land de ijsberg al lang geleden geraakt. In die situatie moeten we trachten het schip opnieuw zeewaardig te maken. Dat is zeer moeilijk. Dat zal niemand ontkennen.

  Partijen, zoals die van de eerste spreker, die nu moord en brand roepen van op de oppositiebanken, zouden zich toch moeten beraden over hoe ze het in de afgelopen decennia zover hebben laten komen. De cijfers liegen er niet om: als men met zo’n hoge schuld zit en de rente stijgt, valt de hamer die zij hebben klaargelegd en lag te wachten.

  Daarom zeg ik dat de regering de nieuwe uitdaging inzake de begroting niet langer uit de weg mag gaan. Er is al heel wat technisch werk geleverd, dat klopt, en we zullen in de komende tijd dat werk voortzetten en op zoek gaan naar een consensus over een verstandig pakket aan maatregelen in de coalitie.

  Ik roep op tot realisme en voluntarisme bij alle coalitiepartners om van die opdracht, die niet aangenaam is en waarvan de uitkomst niet prettig zal zijn, toch een succes te maken. Ik besef dat het geen eenvoudige opdracht wordt, maar als de angst om het probleem op te lossen, ons verlamt, zullen we genadeloos worden afgerekend op onze onverantwoordelijkheid.

  Paul Magnette:

  Monsieur le premier ministre, avant de vous répondre, je voudrais féliciter M. Bouchez pour sa prestation, parce que nous expliquer que tout vient du gouvernement précédent, quand vous présidez un parti qui est au gouvernement depuis 27 ans et qui, plus qu'aucun autre, a détenu les départements des Finances et du Budget, franchement, il fallait oser! Et vous avez osé!

  Pour le reste, monsieur le premier ministre, depuis le début j'ai un doute, parce que vous êtes un nationaliste, ce qui est votre droit le plus strict. Vous voulez la fin de la solidarité entre tous les Belges. Et, finalement, quand ça va mal, ça vous arrange! Dans trois ans, vous direz que vous avez essayé mais que cela n'a pas marché, que la Belgique est en faillite et qu'il faut scinder la sécurité sociale, car c'est la seule solution. Ceux qui n'ont pas encore compris ça, c'est le MR et Les Engagés, qui vous regardent avec un grand sourire, les bras en l'air, comme le ravi de la crèche. Mais nous, nous ne sommes pas dupes, et nous ne vous laisserons pas faire.

  Barbara Pas:

  Overmorgen is het 11 juli, de Vlaamse feestdag. Dat is geen betaalde feestdag, zoals de regering nochtans had beloofd. Bovendien hebben de Vlamingen niets te vieren, mijnheer de eerste minister.

  Met uw regering blijft de Vlaming nog altijd de melkkoe van het Belgische systeem. In Vlaanderen bedraagt de werkzaamheidsgraad bijna 80 %. Waarom moeten de Vlamingen van u dan nog meer bijdragen om de Waalse en Brusselse putten te vullen? Het is niet de Vlaming die te weinig betaalt, maar de overheid die te veel uitgeeft. Het geld is niet op, België is op.

  Als u zegt dat de Belgische Titanic aan het zinken is, dan moet u overstappen op een ander schip. U moet werk maken van fiscale autonomie en van een splitsing van de sociale zekerheid. U hebt dat zelf vóór de verkiezingen aan al uw kiezers beloofd, maar u hebt er niets mee gedaan. Doe dat in plaats van te morrelen in de marge op de kap van de Vlamingen, zoals u nu al een jaar bezig bent.

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, je vous remercie de votre réponse.

  Je retiens votre vibrant appel à ce que vos partenaires de majorité cessent d'être paralysés par la peur. C'est tout l'enjeu, quand même, pour vos partenaires de coalition. Vont-ils réussir à se dépasser? Vont-ils arriver à penser parfois même contre leurs propres intérêts ou ceux de ce qu'ils pensent être leur électorat? Par exemple, le MR, dont chacun aura noté qu'il est le seul parti de gouvernement à vous avoir interrogé, et dont on aura aussi remarqué que M. Bouchez ne vous a pas spécialement applaudi, va-t-il être capable de parvenir à des compromis et d'oublier qu'on ne gouverne pas pour faire campagne, mais qu'on fait campagne pour gouverner?

  Il y a un philosophe, Jean-Paul Sartre, qui disait que le plus difficile en philosophie est de parvenir à penser contre soi-même. Eh bien, je crois que, pour parvenir à diriger la Belgique, singulièrement quand il faut opérer des choix extrêmement difficiles, et la nature des choix, personne ne la conteste, c'est un moment extrêmement difficile, il faut arriver à pouvoir gouverner contre soi-même. C'est tout le mal que je vous souhaite.

  Georges-Louis Bouchez:

  Vous savez, je crois que, dans la vie, il faut parfois accepter de se laisser insulter par les tricheurs pour ne pas faire partie de l'un d'eux. En tout cas, je trouve toujours assez drôle de recevoir des leçons de gestion de quelqu'un qui a mis Charleroi en faillite et qui préside un parti qui a conduit la Wallonie et Bruxelles à être les régions avec les plus faibles taux d'emploi, les plus hauts niveaux de déficit et de pauvreté, et de venir nous expliquer qu'il détient maintenant toutes les solutions, depuis qu'il a quitté le pouvoir voici quelques mois.

  Plus sérieusement, monsieur le premier ministre, nous avons un accroissement de nos dépenses de sécurité sociale de 88 % en 10 ans, soit le triple de l'inflation. Cela représente 66 % du budget de l'État, soit le double de l'inflation, pour une croissance de moins de 20 %. Notre problème, mesdames et messieurs, n'est pas idéologique; il est mathématique: nous avons une structure de coûts qui est devenue intenable.

  Nous devons relancer la croissance, faire en sorte que les Belges fassent leurs courses en Belgique. À cette fin, nous devons baisser les impôts et les (…)

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, la ficelle est un peu grosse! Dans le cadre de votre projet, votre budget ne tient pas la route, en raison de vos choix politiques. Même les observateurs les plus frileux ont bien dû l'admettre: on ne peut pas imputer ce déficit budgétaire à la guerre en Iran.

  Pourtant, vous allez une nouvelle fois nous expliquer qu'il faut encore réduire les dépenses et mettre l'État au régime. Mais en quoi cela consiste-t-il? Diminuer les dépenses du fédéral et réduire les mécanismes de solidarité. Bingo, cela correspond exactement à votre projet nationaliste flamand!

  Eh bien, monsieur le premier ministre, je dois avouer que j'aurais préféré vous voir, dans la nuit de lundi à mardi, célébrer la victoire avec nos Diables rouges. Mais après tout, personne ne peut vous y contraindre.

  En revanche, rester silencieux face aux victimes de la crise climatique et ne pas anticiper la menace qui pèse sur la population, eh bien c'est (…)

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, uw verwijzing naar de geopolitieke situatie is te gemakkelijk. U doet alsof de vorige regering een heel goede en gemakkelijke geopolitieke situatie had geërfd. Die verwijzing is heel goedkoop.

  Uw tijdlijn klopt ook niet. Terwijl u continu op de rem staat, hebben wij te maken met een recordaantal faillissementen in ons land. Terwijl u deadline na deadline mist en uw ploeg rustig op vakantie gaat, stapelen we de tekorten op en blijft u achter met het grootste begrotingstekort van de eurozone. Uw antwoord daarop is dat u tijdens uw vakantie aan ons zult denken.

  Er is uitstel na uitstel na uitstel. U lijdt aan uitstelgedrag en dat is in de huidige tijden onverantwoord. Onze economie bloedt en onze zelfstandigen en ondernemers zien af. Stop met temporiseren en kom met een begroting naar het Parlement. Mijn generatie en de toekomstige generaties zullen immers al die tekorten, schulden en belastingen moeten afbetalen.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de premier, de vraag is toch duidelijk? Vanwaar moet het geld komen? Het geld kan van de werkende klasse komen. In dat geval zult u het geld nogmaals halen bij de gepensioneerden, bij een btw-verhoging, bij gemorrel aan de index of bij de openbare diensten. Dat is de consensus, namelijk "there is no alternative" . Dat is uw programma. Het geld kan echter ook bij de sterkste schouders worden gehaald. Het geld moet ergens vandaan komen. De PVDA stelt een positief aspect vast, namelijk dat er eindelijk ook door andere partijen over wordt nagedacht om de rijken echt te doen betalen. De vraag is of het opnieuw om symboolpolitiek gaat en wij opnieuw de mensen zullen doen betalen. "Sire, taxons les pauvres: ils sont plus nombreux." Cela fait des années que l'on mène cette politique-là, car c'est la plus simple. En revanche, pour oser aller chercher l'argent chez les plus riches, il n'y a personne au balcon. Dat is de keuze. Economisch gezien gaan wij kapot omdat wij niet meer kunnen investeren in onze economie, omdat u het geld niet durft te gaan halen waar het zit. (…)

• Vraag: De NAVO-top

  Vraag: De uitspraak van de eerste minister over de NAVO-top

  Vraag: De resultaten van de NAVO-top

  Vraag: De NAVO-top in Ankara

  De NAVO-top
  De uitspraak van de eerste minister over de NAVO-top
  De resultaten van de NAVO-top
  De NAVO-top in Ankara
  De NAVO-top, uitspraken en resultaten summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Theo Francken (Minister van Defensie)
  

  op 9 juli 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens de NAVO-top in Ankara benadrukten politici de herbevestigde steun aan Oekraïne en de 2%-defensienorm, maar het Monitoringcomité waarschuwde dat België met 1,93% onder die norm dreigt te zakken, wat Theo Francken erkende als een "non-negotiable" minimum, hoewel hij creativiteit in de begroting toegeven. Raoul Hedebouw bekritiseerde de NAVO als een Amerikaans machtsinstrument en noemde recente bombardementen op Iran door de VS en Israël – zonder NAVO-mandaat – als bewijs van imperialistische agressie, terwijl Benoît Lutgen pleitte voor een versterkte Europese strategische autonomie binnen de alliantie. Darya Safai prees de regeringsinvesteringen in defensie als essentieel voor vrede en afschrikking, maar Kjell Vander Elst waarschuwde dat boekhoudkundige trucs om de 2%-norm te halen op termijn tot gênante tekortkomingen zullen leiden. Francken bevestigde Europese defensiesamenwerking via aankopen zoals NASAMS, maar wees op groeiende druk van buurlanden die naar 3,5% streven.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, de NAVO-top in Ankara is net gepasseerd en er heerst een kumbayasfeer. Iedereen is tevreden; er is algemene tevredenheid en iedereen staat mooi op de foto met Trump. Misschien was dat voor u iets moeilijker na de overwinning met 4-1 van de Rode Duivels. Dat zal wat gevoeliger hebben gelegen.

  Over één zaak ben ik ook heel tevreden. Dat is de steun aan Oekraïne. Wij hebben die steun aan Oekraïne herbevestigd en opnieuw uitgesproken. Ook de Verenigde Staten zullen de steun aan Oekraïne hoog houden. Dat is nodig in de strijd tegen Poetin en in de strijd tegen Rusland, want dat is onze oorlog en dat is onze vijand, de vijand van Europa. Dat was het goede nieuws.

  Het moet echter ongetwijfeld ook over de centen gegaan zijn. Wij kennen allemaal de discussie over de NAVO-norm, zijnde 2 %, 3,5 % of 5 %. Die cijfers en percentages kennen wij allemaal. Eén zaak is zeker, de NAVO zal niemand toelaten onder die 2 % te duiken, terecht. Dat is logisch. Niemand doet dat. In de huidige fase van de strijd gaat niemand onder die 2 %. Zelfs de meest kritische, de meest defensiekritische en de meest linkse regeringen van de NAVO doen dat niet.

  Toen kwam het Monitoringcomité deze week met een rapport. Uit dat rapport blijkt dat wij die 2 % op dit moment niet halen. Wij zitten aan 1,93 %. De prognoses zijn dat wij als wij op deze manier blijven uitgeven, nog lager zullen eindigen. Ik heb u daarvoor gewaarschuwd. U doet kunst- en vliegwerk met de begroting. Er zijn zaken die niet structureel worden uitgegeven en u doet aan creatieve boekhouding. U gaat shoppen bij andere departementen om dat geld in te schrijven op de defensiefactuur.

  Ten eerste, weet de NAVO dat? Ten tweede, wat zult u daaraan doen?

  Voorzitter:

  Collega's, ik wil tussendoor even iets meegeven. Er zijn nog niet zo heel veel leden aanwezig of er zijn nog een aantal leden die kunnen stemmen in zaal 3 over de zaken die daarstraks zijn aangekondigd. Gelieve u daarheen te begeven als u dat nog niet zou hebben gedaan.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister van Defensie, u bent net terug van de NAVO-top in Ankara. Blijkbaar heerste daar een goede sfeer. Als we de eerste minister mogen geloven, was er enthousiasme. Er was geen valse noot te bespeuren en er was een grote eensgezindheid. De heer Trump zei zelf dat er veel liefde in de zaal aanwezig was. Love is in the air .

  Dat is fantastisch, mijnheer de minister, maar dan begrijp ik niet waarom de heer Trump tijdens de top een EU-lidstaat, Spanje, begon te bedreigen met handelssancties.

  Mijnheer Francken, het is wel belangrijk wat ik hier zeg.

  Tijdens de top zegt de heer Trump dat hij Groenland wil inpalmen, maar wat zegt u? Er was grote eensgezindheid. Er was geen valse noot. Tijdens de top besliste de heer Trump om Iran opnieuw te bombarderen. Het staakt-het-vuren wordt gewoon in de vuilbak gegooid. De prijzen zullen hier opnieuw de pan uit rijzen. Wat zegt de minister van Defensie? Wat zegt de heer De Wever? Eensgezindheid, geen valse noot. Waar zijn we mee bezig, mijnheer de minister?

  De heer Rutte zei dat de bombardementen noodzakelijk zijn. De NAVO steunt de bombardementen in Iran. Met welk mandaat zegt de heer Rutte dat? Hebt u dat mandaat gegeven? Dat is toch een belangrijke vraag. We zijn lid van de NAVO en de NAVO zegt dat die bombardementen noodzakelijk zijn. De heer Rutte zegt zelf dat er vanuit Europese basissen 5.000 bombardementen op Iran zijn uitgevoerd. Is dat onze buitenlandse politiek, mijnheer de minister?

  Mijn vraag is dus duidelijk. Was daar grote eensgezindheid? Was er volgens u geen valse noot te bespeuren? Leg dat eens uit.

  Benoît Lutgen:

  Monsieur le ministre, vous l'avez vu ces derniers jours: il suffit d'un coup de téléphone de M. Trump, et l'on supprime un carton rouge. On arrive au Sommet de l'OTAN et on remet en cause l'article 5, ce qui n'est pas rien puisqu'il consacre la solidarité entre les pays, la confiance au sein de l'OTAN, qui est essentielle, par-delà la force militaire d'engagement. Ce qu'il se passe dans le football doit nous interpeller, parce que cela se retrouve aussi dans le droit international. M. Trump est finalement très prévisible, beaucoup plus qu'on ne le dit. C'est chaque fois la même histoire: la loi, c'est moi, point barre!

  Dans ce contexte, l'autonomie stratégique européenne est plus qu'essentielle, et c'est un ami des Américains qui vous parle. Pour renforcer cette autonomie stratégique, je voudrais savoir quels sont les contacts que vous avez eus durant ce Sommet de l'OTAN, afin de voir avec nos amis européens comment renforcer cette force militaire au sein de l'Union européenne.

  Vous avez procédé à différents achats – ce qui est une très bonne chose. Ce sont des achats historiques, comme vous l'avez dit. J'aurais voulu savoir, dans ce contexte, si vous êtes aussi bon vendeur qu'acheteur: vendez-vous aussi bien la réalité de la production et de l'industrie militaires wallonnes?

  Concernant le cloud de combat, avez-vous pris des contacts avec nos partenaires européens afin de vous assurer que le stockage des données militaires garantisse l'autonomie européenne? Il est essentiel de garantir en la matière l'autonomie stratégique de l'Union européenne.

  Plus globalement, quelles avancées ont-elles été actées lors de ce Sommet de l'OTAN? Vous connaissez l'adage des Chasseurs ardennais: "Résiste et mords!". Je pense que, par rapport à des gens qui enfreignent sans cesse des lois, il faut résister et mordre.

  Darya Safai:

  Mijnheer de minister, na jaren van slechte rapporten en evaluaties van ons land die vooral met een rode pen werden geschreven, kon u deze week met opgeheven hoofd naar de jaarlijkse hoogmis van het trans-Atlantische bondgenootschap trekken. Eindelijk een pluim die deze regering op haar hoed mag steken.

  Meer dan tien jaar na de oorspronkelijke toezegging maakt deze federale regering een oude belofte waar: we investeren 2 % van ons bbp in Defensie. Daarmee betalen we opnieuw ons lidgeld voor de internationale club die onze veiligheid al decennialang verzekert.

  Die extra investeringen vertalen zich nu in belangrijke aankopen. Het beste en meest recente voorbeeld daarvan is de aanschaf van luchtafweer. Bovendien is die aankoop een mooi voorbeeld van Europese defensiesamenwerking, in dit geval met Noorwegen en Nederland. Velen praten erover, maar wij doen het.

  Beste collega's, deze top was natuurlijk een top van de uitvoering en van de herbevestiging van de eenheid binnen het bondgenootschap, in een wereld waarin de dreigingen talrijker en concreter worden.

  Gouverner, c'est prévoir . Daarom luidt mijn vraag, mijnheer de minister: welke boodschappen neemt u mee naar de regeringstafel naar aanleiding van uw deelname aan deze NAVO-top?

  Theo Francken:

  Mijn excuses, collega’s dat ik iets later was. Ik was met Jan in de koffiekamer aan het praten.

  Résiste et mords , het zou bijna een slogan van de PTB kunnen zijn, mijnheer Hedebouw. Het is echter de slagzin van de Chasseurs Ardennais. Ik vind het een prachtige slagzin. Ze betekent dat men moet durven protesteren, durven bijten en durven weerstaan. Laat dat net de boodschap zijn van de NAVO. We leven in geopolitiek moeilijke tijden. We moeten ons durven verzetten en weerstand bieden aan die dreiging. Dat is onze taak. Dat is onze hoofdopdracht.

  Wij zijn een defensieve alliantie. Collectieve verdediging is opnieuw onze basisopdracht geworden. Na vele expeditionaire zendingen naar Afrika en andere continenten is het nu in de eerste plaats onze opdracht om Europa en het NAVO-grondgebied zelf te verdedigen.

  Dat is ook net wat we doen en dat is ook de conclusie van die NAVO-top. Iedereen verhoogt het defensiebudget, koopt goede wapensystemen aan en is bezig met innovatie en technologie.

  Le slogan "Résiste et mords!" des Chasseurs ardennais est véritablement en train de s'implanter dans la pratique au sein de l’OTAN.

  De vraag werd gesteld, als de 2 %-norm niet wordt gehaald, hoe het dan zit met het budgettaire traject. Ik heb het rapport van het Monitoringcomité ook gelezen en denk niet dat het over 2026 gaat. Voor dit jaar zal de besteding van 2 % van het bbp aan defensie geen probleem zijn. Wel heeft het Monitoringcomité in het kader van de interne normering voor de komende jaren een terechte opmerking gemaakt. Ik meen dat u en anderen in de commissie tijdens de begrotingsbesprekingen over het meerjarentraject die opmerking eveneens hebben gemaakt.

  De begrotingsbesprekingen vinden plaats in het najaar en dat zullen we daar dus ook verder aankaarten. Die norm van 2 % is immers non-negotiable . Dat is het absolute minimum. We kunnen het ons niet veroorloven om daar onder te gaan en zouden ons enorm veel ellende op de hals halen indien we dat wel zouden doen. Dat is ook aangenomen binnen de regering. Daarover hebben we de laatste weken nog intens gesproken. Natuurlijk moet het begrotingstraject nog worden afgeklopt, maar onder de 2 %-norm gaan zou op dit moment echt onverantwoord zijn.

  Het is op zich al problematisch dat we geen verder groeitraject hebben voor de komende jaren. Er wordt naar een concreet pad gevraagd. Dat hebben we voorlopig nog niet. Ik hoop dat we dat in de komende maanden kunnen uitstippelen. Dat zal nodig zijn, zeker voor de volgende NAVO-top, waar de druk zal worden verhoogd. Die druk zal niet alleen van de Amerikanen komen, maar vooral van de andere Europese partners, die meer doen. Al onze buurlanden geven meer uit aan defensie, want zij hebben een traject dat uitmondt op 3,5 %, waardoor ze ons zullen bevragen. De druk zal dus niet zozeer van Amerika komen, maar vooral van de Europese bondgenoten die vinden dat België solidair moet zijn, omdat arbeiders in Frankrijk, Duitsland of Litouwen ook inspanningen leveren en tegen besparingen aankijken om die norm van 3,5 % te halen. We mogen ons daarvan dus niet desolidariseren. Het is een moeilijk debat, dat al vaak is gevoerd, en dat we zullen blijven voeren.

  Over Iran werd er eveneens gepraat. In de conclusie van de NAVO-top staan er één of twee zinnen over Iran. We zijn er allen van overtuigd dat Iran geen nucleair wapen mag hebben, want de dreiging die daarvan uitgaat zou nefast zijn voor de wereldvrede, voor de situatie in het Midden-Oosten en voor de veiligheidssituatie in Europa, gelet op het feit dat Iran over ballistische langeafstandsraketten beschikt die duizenden kilometers ver reiken en potentieel ook onze hoofdsteden hier kunnen treffen. Voor het overige staat er niets in heel dat verhaal.

  Er is geen NAVO-mandaat. Het is immers geen NAVO-operatie. Epic Fury is een operatie van de Verenigde Staten en Israël. Het is geen operatie waarbij de NAVO betrokken is of over geconsulteerd werd.

  Quant au renforcement du pilier européen au sein de l’OTAN, c’est précisément ce que nous avons entrepris. J’ai signé 10 contrats avec des partenaires européens. Qu’il s’agisse du MRTT, de l’A400M, des NASAMS, le système de défense aérienne, nous avons concrètement renforcé notre coopération européenne.

  Et je peux vous l'affirmer, monsieur Lutgen, je vais continuer dans cette direction.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, ik ben voor een stuk tevreden met uw antwoord. U erkent dat er terechte opmerkingen zijn van het Monitoringcomité, overigens niet de minste opmerkingen, aangezien het Monitoringcomité letterlijk zegt dat we onder de 2 % zullen duiken. U klopt zichzelf steeds op de borst en zegt dat u die 2 % zult halen. Ik ben de eerste vanuit de oppositie om te zeggen dat we ons lidgeld moeten betalen. U moet echter nu al boekhoudkundige trucs toepassen om aan die 2 % te komen. Het Monitoringcomité toont aan dat we er niet zullen geraken.

  Mijnheer de minister, zorg ervoor dat uw kunst- en vliegwerk en uw boekhoudkundige fictie kloppen en dat alles NAVO-aanrekenbaar is. Zorg ervoor dat het geld ook naar defensie en ons defensiepersoneel gaat. Anders zult u op de volgende NAVO-top in affronten vallen, want van dit budgettaire werk wordt echt niemand beter.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, de NAVO is een platform dat de Verenigde Staten toelaat om hun macht wereldwijd te projecteren. Dat is juist wat de heer Rutte, secretaris-generaal van de NAVO, heeft gezegd. De NAVO is helemaal geen defensiealliantie, maar wel een platform om de VS hun kracht wereldwijd te projecteren. Dat is precies wat de Verenigde Staten in Libië, Syrië en Afghanistan hebben gedaan en nu in Iran doen.

  U wilt hetzelfde model uitbouwen in België. U wilt veel middelen, want Spanje en Groenland worden bedreigd, maar wat doet u? U kijkt de andere kant op en koopt Amerikaanse wapens, met het idee om onze eigen kracht te projecteren in Afrika, waar we onze eigen imperialistische belangen zullen garanderen. Dat is dezelfde logica als in Amerika en het Europees imperialisme. Dat zal ons naar een volgende wereldoorlog brengen. Het globale zuiden, twee derde van de mensheid, gaat niet meer akkoord met die wereldorde. Stop daarmee, mijnheer Francken.

  Benoît Lutgen:

  Monsieur le ministre, je voudrais vous remercier, parce que votre conclusion est rassurante dans cette direction pour appuyer l’autonomie stratégique européenne. Cela va totalement dans le bon sens.

  L’engagement au sein de l’OTAN est bien sûr budgétaire, avec la fameuse règle des 2 %; mais l’engagement dans l’OTAN n’est pas que budgétaire. L’engagement dans l’OTAN, c’est d’être solidaires. L’engagement dans l’OTAN, c’est de ne pas menacer l’Espagne. L’engagement dans l’OTAN, c’est de ne pas avoir des velléités à l’égard du Groenland.

  L’engagement dans l’OTAN, c’est autre chose qu’uniquement un engagement budgétaire. C’est la solidarité. C’est la coopération. C’est la défense. C’est la protection de l’ensemble des 33 États qui en font partie. C’est cela qu’il faut pouvoir rappeler aussi. Personne ne peut enfreindre cette règle ou mettre à mal cet état d’esprit protecteur.

  C’est cela que je vous demande. Je connais votre force. Vous avez redonné de la force à la Belgique au sein de l’OTAN. Je ne peux que vous en remercier, ainsi que l’ensemble du gouvernement.

  Darya Safai:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, een sterke defensie is een cruciale voorwaarde om zaken te beschermen die we allemaal belangrijk vinden, zoals individuele vrijheid, economische groei en een uitgebreid sociaal vangnet. Een sterke defensie is geen keuze voor oorlog, maar een investering in vrede. Een geloofwaardige defensie werkt als afschrikmiddel en voorkomt conflicten, voordat ze uitbreken. Juist om de vrede te bewaren, moeten we blijven investeren in onze veiligheid. Aan degenen die de militaire investeringen afdoen als geldverspilling, stel ik één vraag: hoeveel meer zullen we moeten betalen als we onze defensie verwaarlozen en uiteindelijk in een oorlog terechtkomen. De vrede bewaren is altijd goedkoper dan oorlog voeren. Mijnheer de minister, ik dank u. Doe vooral zo voort.

• Vraag: De rol van de eerste minister bij het crisisbeheer in het kader van de hittegolf

  Vraag: Het crisisbeheer naar aanleiding van de hittegolf

  Vraag: De rol van de eerste minister bij de aanpak van de hittegolf

  Vraag: De aanpak van hittegolven

  Vraag: De interfederale coördinatie in geval van een hittegolf

  gezondheid en welzijn

  De rol van de eerste minister bij het crisisbeheer in het kader van de hittegolf
  Het crisisbeheer naar aanleiding van de hittegolf
  De rol van de eerste minister bij de aanpak van de hittegolf
  De aanpak van hittegolven
  De interfederale coördinatie in geval van een hittegolf
  Coördinatie en aanpak van hittegolven door de eerste minister en interfederale instanties summaryExplanation

  Beantwoord door

  Les Engagés Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)
  

  op 2 juli 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens een felle discussie over de klimaatinactie in België bekritiseerden oppositiepartijen als Patrick Prévot (PS) en Raoul Hedebouw (PTB) de regering scherp voor haar gebrek aan coördinatie en concrete maatregelen tijdens de recente hittegolf, waarbij ze de premier en MR-ministers beschuldigen van verantwoordelijkheidsontwijking en climatoscepticisme. François De Smet (Ecolo) en Sarah Schlitz (Ecolo) benadrukten dat het Belgische federalisme de klimaataanpak ondermijnt door versnipperde bevoegdheden, terwijl ze minister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) verweten leeg activisme te bedrijven met symbolische vergaderingen in plaats van dwingende actie, zoals betere arbeidsomstandigheden bij extreme hitte. Crucke verdedigde zijn interfederale overleg (met 19 van de 21 uitgenodigde kabinetten) en aankondigde concrete stappen zoals een herziening van het hitteplan, betere waarschuwingen via BE-Alert, inzet van Defensie, en een nationaal netwerk van koelplekken, maar kritiek bleef dat dit te laat en te beperkt is. Christophe Bombled (MR) daartegen weersprak de "alarmistische toon" en benadrukte pragmatische oplossingen zoals kernenergie, terwijl Hedebouw pleitte voor een herfederalisering van klimaatbeleid om de versnippering tegen te gaan.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le ministre, une nouvelle fois, le premier ministre se dérobe face aux enjeux climatiques. Nous attendions de lui qu'il soit un acteur central; il a choisi un autre rôle: celui de déserteur. Il faut être clair. On ne traverse pas une tempête climatique sans capitaine et on ne dirige pas un pays confronté à des crises à répétition, en quittant le pont dès que la mer se lève. Quand le sommet de l'État se dérobe, tout se dérègle, avec pour résultat, des ministres climato-sceptiques qui s'expriment à tort et à travers, version café du commerce, d'autres ministres qui détournent le regard et une inaction politique coupable, voire dangereuse.

  Monsieur le ministre, notre pays vient de connaître un épisode caniculaire de 12 jours. Quelle a été la réponse du gouvernement? Rien! Pas de pilotage fédéral digne de ce nom. Nos hôpitaux ont été sous tension. Là encore, il n'y a eu aucun plan d'urgence à la hauteur de l'enjeu. De plus, quand on parle d'urgence climatique, les différents niveaux de pouvoir se renvoient à la balle.

  Dans ce désordre, chacun agit seul. Vous, vous écrivez aux régions pour tenter d'élaborer une réponse commune. Elles ne vous répondent pas. Pire, elles crachent dans la main que vous leur tendez. Et, en définitive, il n'y a aucune coordination; seulement de l'attente.

  Pourtant, en Wallonie, on a entendu votre collègue des Engagés, Yves Coppieters, qui a alerté, lui également, sur les blocages du gouvernement wallon et, singulièrement, sur ceux de son ministre-président libéral, Adrien Dolimont.

  Mais soyons de bon compte et soyons clairs, monsieur le ministre: je n'attends plus rien, depuis bien longtemps, de la part du Mouvement Réformateur. Vous, Les Engagés, vous êtes au cœur du dispositif. Vous pouvez activer des leviers, mais vous ne le faites pas. En effet, entre les alertes, les constats et les courriers, les actes, eux, ne suivent toujours pas.

  Monsieur le ministre, où est le plan d'action du gouvernement? Et surtout, Les Engagés vont-ils, une nouvelle fois, courber l'échine ou prendre enfin leurs responsabilités?

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, la Belgique a vécu pendant 10 jours une vague de chaleur exceptionnelle, et c'est d'abord le système hospitalier qui a souffert. On ne compte plus les appels au 112 et les hospitalisations. Le ministre de la Santé nous a dit hier qu'il s'attendait à une surmortalité significative.

  Nous savons que nous allons vivre des temps de plus en plus difficiles et qu'il faudra à la fois freiner le choc du changement climatique et s'adapter. Mais ce qui est plus pénible, c'est ce sentiment, partagé par de nombreux citoyens, qu'il n'y a aucune gouvernance climatique dans ce pays. Nous avons un premier ministre qui se fiche royalement du sujet. La preuve: son absence à ces questions. Nous avons un ministre de la Défense qui conseille à chacun de se ressourcer dans sa piscine avec une bière.

  Et puis, il y a vous, le ministre du Climat, qui avez fait une chose incroyable: vous avez organisé une réunion. Une réunion à laquelle personne n'est venu, ce qui est assez triste – encore plus triste qu'un goûter d'anniversaire auquel personne ne vient. Il ne manquerait plus que vous appeliez ça une task-force. Ce serait la déprime complète. Blague à part, je regrette que les entités fédérées aient réagi à vos invitations avec autant de désinvolture. C'est le cas du gouvernement flamand, mais aussi, hélas – il faut le dire –, du gouvernement wallon.

  Cela nous conduit à une question sérieuse que j'aimerais vous poser à vous, qui êtes plutôt régionaliste. Le fédéralisme belge est-il encore adapté au changement climatique? S'il y a bien un domaine où l'on ne peut pas rester sur son pré carré, c'est le climat et ses conséquences. S'il y a bien un domaine qui montre le ridicule du repli sur soi, des petits jeux confédéralistes et communautaires, c'est bien le climat.

  Or que voit-on? Vous ne disposez aujourd'hui d'aucun levier réel. Vous avez un accord de gouvernement qui parle du climat comme on parlerait d'un bulletin météo. Vous avez des partenaires qui, de toute évidence, ne comprennent pas l'ampleur du problème que nous vivons.

  J'ai une seule question: quelle gouvernance climatique proposez-vous alors que cette première crise majeure démontre que vous n'avez apparemment aucun moyen d'agir?

  Monsieur le ministre, j'ai de la sympathie pour vous – et vous le savez. Seulement, vous êtes coincé entre des climatosceptiques et des confédéralistes; mais c'est vous qui avez choisi de gouverner avec ces partenaires. C'est donc à vous de trouver la clé.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, partout dans la presse ce week-end et encore ce matin, nous avons vu Les Engagés dérouler leur discours. M. Coppieters, M. Verougstraete, vous nous contez votre impuissance dans les coalitions dont vous faites partie. "J'voudrais bien, mais j'peux point" nous chantez-vous à l'unisson.

  Monsieur le ministre, ne trouvez-vous pas toutefois la ficelle un peu grosse? Ces coalitions, c'est vous, Les Engagés, qui les rendez possibles. C'est vous qui avez négocié ces accords, qui sont en effet totalement en deçà de ce qu'il faudrait faire. Et je ne vous parle pas de sauver la planète dans 50 ans, mais de faire en sorte de protéger les Belges dès maintenant.

  C'est vrai que vous avez une responsabilité écrasante, mais celle-ci va aussi de pair avec un pouvoir d'agir. Cela signifie que vous pouvez soit débrancher les prises, soit activer des leviers politiques.

  À côté de ça, le MR joue lui aussi sa partition et, pour flatter un certain électorat, explique qu'il n'est pas nécessaire d'en faire des tonnes pour le climat, qu'il n'est pas nécessaire de se coordonner. M. Quintin – j'en suis hallucinée – nous expliquait à l'instant que tout s'était magnifiquement bien passé ce week-end. Rien à signaler! Selon lui, il est formidable que chacun prenne ses décisions selon les réalités locales. La canicule dont nous parlons traverse toute l'Europe, mais lui trouve cela super que chacun y aille de sa petite consigne: boire de l'eau, porter une casquette ou un chapeau, selon qu'on habite à Uccle ou à Saint-Nicolas. Et finalement, ils vous accusent d'opportunisme, vous singez l'indignation et au final, tout le monde y gagne, n'est-ce pas? Mais tout le monde n'y gagne pas, pas les Belges en tout cas, ni les personnes âgées dans les homes surchauffés, ni les travailleurs en extérieur, en cuisine ou en usine, ni tous ceux qui vivent dans des logements qui sont comme des fours.

  Ce matin, vous avez avancé quelques propositions, dont certaines étaient intéressantes, sans doute issues du Plan fraîcheur mais celui-ci est open source , donc n'hésitez pas à vous servir. Vous en avez également avancé d'autres un peu moins bonnes, telles que la mobilisation des militaires, qui ne demandent rien et ne sont pas formés à la chose. Passons.

  Monsieur le ministre, quelles actions concrètes allez-vous mettre en place dès demain? Je vous remercie.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, notre pays a fait – et fera – face à une vague de chaleur exceptionnelle, avec des températures dépassant les 35 degrés dans plusieurs régions et un impact déjà mesurable sur la santé publique, notamment chez les personnes les plus vulnérables. Ces épisodes climatiques extrêmes exigent sang-froid, efficacité et résultats concrets. Ce dont nous avons besoin aujourd'hui, ce n'est pas la polémique, ce n'est pas la mise en cause d'autres niveaux de pouvoir. En effet, attiser les braises par ces fortes chaleurs serait, vous en conviendrez, fort peu opportun.

  Le Mouvement Réformateur défend une approche pragmatique: investir dans des solutions efficaces, préserver la compétitivité économique, éviter toute forme d'écologie punitive et garantir des mesures qui produisent des effets mesurables pour les citoyens comme pour les entreprises.

  Par ailleurs, au-delà des effets d'annonces et des réunions organisées dans l'urgence médiatique, la question centrale demeure celle des résultats. Monsieur le ministre, pouvez-vous détailler de manière précise et vérifiable les résultats concrets, chiffrés et mesurables des politiques climatiques que vous avez mises en œuvre depuis le début de votre mandat? Comment comptez-vous rétablir une coopération efficace entre les différents niveaux de pouvoir, dans le respect des compétences de chacun, sans recourir à la stigmatisation publique ni à des initiatives qui pourraient être perçues comme opportunistes? Je vous remercie d'avance pour vos réponses.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le ministre du Climat, nous venons de traverser dix jours de canicule, avec son lot de surmortalité, particulièrement le week ‑ end dernier. Les t é moignages se sont multipli é s: des travailleurs contraints de continuer à bosser dans des conditions intenables. J ’ entendais encore au Brico: 36, 37, 38°. Comment peut ‑ on travailler dans un magasin à ces temp é ratures? Dans les fonderies, on flirtait avec les 40°.

  La semaine dernière, on a abandonné ces travailleurs. On les a laissé continuer à travailler comme si de rien n’était. Et, face à cette crise, nous attendions une réaction politique.

  Et là, vous arrivez avec une initiative assez extraordinaire. Pendant le covid, nous étions déjà la risée du monde en convoquant neuf ministres de la Santé. Record mondial du nombre de ministres convoqués! Et cette fois, vous convoquez… vingt-et-un ministres! Vingt - et-un ministres pour une r é union! Pourquoi? Parce qu ’ en Belgique, les comp é tences sont tellement subdivisées entre Wallonie, f é d é ral, Flandre, Bruxelles qu ’ on ne s ’ y retrouve plus. Vingt ‑ et ‑ un ministres: on savait d é j à que cette affaire allait faire du vent! Et que d é couvrons-nous? Certains ne se sont m ê me pas pr é sent é s!

  Au MR, à la N ‑ VA, les repr é sentants sont pay é s pour travailler, mais ils d é cident de ne pas venir! "Oh non, nous, nous ne venons pas!" Et pourquoi? Parce que celui qui a convoqu é la r é union serait un "gros opportuniste". En l'occurrence, c ’ est de vous qu'ils parlent, monsieur le ministre. Je ne sais pas si vous aviez saisi: c ’ est vous qu ’ ils traitent d ’ opportuniste. "C’est de la com' ", disent ‑ ils. Premi è re question: n ’ est-ce que de la com'? Mais surtout, ils refusent de venir parce qu’ils veulent maintenir la division des compétences.

  Enfin, s’il y a bien une compétence qui doit être refédéralisée, avec un ministre, c’est bien le climat! Les masses d’air chaud ne s’arrêtent pas à la frontière linguistique. Elles ne se disent pas: "Oh, je suis en Flandre, je fais demi ‑ tour."

  Les rayons du soleil traversent la Wallonie, la Flandre, Bruxelles. Cette division des compétences, c'est du grand n'importe quoi!

  Ma question est donc très simple, monsieur le ministre. Ne pensez ‑ vous pas qu ’ il serait temps de rassembler au niveau f é d é ral les comp é tences relatives au climat et à ses cons é quences?

  Jean-Luc Crucke:

  Chers collègues, je vous remercie.

  La semaine dernière, j'ai en effet convoqué les autorités belges à une réunion interfédérale consacrée à la chaleur extrême. Comme vous êtes bons lecteurs, vous aurez remarqué que je n'ai pas convoqué les ministres, mais bien leurs cabinets. Je reconnais que, sur les 21 cabinets, même si tous ne sont pas venus, il y en avait tout de même 19. Vous reconnaîtrez vous-mêmes la performance en la matière. En vérité, il ne s'agit pas de savoir si nous devons nous adapter aux conséquences du changement climatique, mais si nous sommes capables de le faire de manière coordonnée et efficace.

  Cette réunion a donc eu lieu. Je souhaite souligner un fait important: tous les niveaux de pouvoir y étaient représentés. Le fédéral, les régions, les communautés, dont la communauté germanophone, ont participé à l’échange. Même si certains ne sont pas venus à la réunion – sans les stigmatiser, nous sommes en démocratie, et chacun peut avoir son opinion – le fait essentiel est que les phénomènes climatiques extrêmes ne connaissent ni frontières administratives ou nationales, ni répartition des compétences. L'Union européenne est en train se coordonner. Il serait donc malheureux que, sur le plan belge, nous ne puissions pas le faire.

  Je remercie tous les participants pour leur venue. Selon le procès-verbal, leur participation a été constructive. Surtout, cette réunion n'était pas un simple exercice de concertation: elle devait déboucher sur des mesures que j'espère concrètes. Il me semble que cela a été fait.

  Premièrement, nous avons décidé d'engager l'évaluation et la révision du plan fortes chaleurs et pics d'ozone. Nous disposons de systèmes de gestion de crise et de santé publique solides, mais les épisodes récents, comme l'a rappelé le ministre Vandenbroucke, nous montrent que nous devons adapter nos outils aux réalités climatiques à venir. En qualité de président de la Conférence interministérielle Environnement-Santé (CIMES), j'inscrirai ce point à l'ordre du jour de la prochaine CIMES, qui aura lieu le 14 juillet.

  Deuxièmement, nous avons décidé de poursuivre le renforcement de la communication vers les citoyens, notamment via BE-Alert – comme cela a précédemment été évoqué par le ministre Quintin – afin d’améliorer la qualité et la rapidité des alertes, avec une attention particulière réservée aux personnes les plus vulnérables.

  Troisièmement, nous avons confirmé la nécessité d'accélérer la mobilisation des moyens de la Défense lors de catastrophes climatiques majeures. Je m'entretiendrai incessamment sur le sujet avec mon collègue de la Défense. Les travaux se poursuivront afin de permettre un soutien plus rapide aux autorités civiles lorsque les circonstances l'exigent.

  Quatrièmement, la protection des travailleurs constitue un enjeu majeur. Un engagement a été pris afin de renforcer la sensibilisation, notamment à travers une campagne annuelle destinée aux employeurs, aux travailleurs et aux indépendants concernant les risques liés aux fortes chaleurs et les règles de prévention applicables.

  En Espagne, sous 40°, on travaille. Il y a donc de bonnes pratiques, comme on dit, à l'extérieur et qui peuvent être appliquées chez nous.

  Enfin, nous examinerons avec les régions et les autorités locales la création d'un réseau national des lieux de fraîcheur reposant sur une cartographie commune des espaces accessibles à la population lors des épisodes de chaleur extrême. Dans ce cadre, la ministre Matz a posé un premier jalon, avec l'ouverture des musées fédéraux au public durant cette période.

  La réunion ne s'est pas limitée aux mesures immédiates. Nous avons également travaillé sur le moyen et le long termes. C'est pourquoi je proposerai la création d'un comité scientifique et académique national chargé d'identifier les priorités d'adaptations sur la base des connaissances scientifiques les plus récentes. Son rapport servira de référence commune à l'ensemble des gouvernements du pays.

  Chers collègues, soyons clairs. Des investissements massifs seront nécessaires pour renforcer la résilience climatique de notre pays. C'est pourquoi nous devons ouvrir le débat à l'échelle européenne, sur une meilleure prise en compte des investissements et adaptations dans les rails budgétaires de l'Union.

  La semaine dernière, le ministre Prévot indiquait que nos concitoyens n'attendaient pas de nous des débats institutionnels, mais des résultats. Je crois pouvoir dire qu'hier nous avons franchi une première étape importante dans cette direction. Le défi reste immense, mais nous avons désormais, dans le respect des compétences de toutes les entités, une méthode: travailler ensemble, anticiper plutôt que subir et construire progressivement une Belgique plus résiliente face aux conséquences du changement climatique.

  Enfin, s'il est une chose que personne ne m'a demandée, c'est de me taire. Je n'ai pas été élu pour me taire. Il y a plus de 15 ans que je dis la même chose et je suis convaincu de ce que je dis. Le climat n'a pas besoin de polémiques; il a besoin que nous soyons conscients que ce que nous vivons aujourd'hui est sans doute l'été le plus frais des 10 années à venir. Et cela, je le dis depuis 15 ans, même à l'égard du gouvernement précédent.

  (Applaudissements)

  (Applaus)

  Patrick Prévot:

  Qu'ont-ils fait de vous, monsieur le ministre? Je vous ai connu beaucoup plus combatif, un peu va-t-en-guerre, surtout quand vous estimiez que les combats étaient légitimes.

  Aujourd'hui, vous venez vers nous et vous tentez de calmer le jeu. Les collègues libéraux vous ont certainement demandé de mettre le pied sur le frein. Mais pendant ce temps-là, les ministres libéraux – Adrien Dolimont à la région, David Clarinval au fédéral – continuent de traiter l'urgence climatique comme un dossier secondaire, comme si on pouvait encore attendre.

  Mais vous le savez, monsieur le ministre, on ne peut plus attendre. Les canicules, les hôpitaux sous tension, les inondations, les décès – ce n'est plus théorique, c'est la réalité. Les 11 millions de Belges ne demandent pas à savoir qui est compétent. Ils demandent que cela fonctionne.

  Face à cela, nous nous avons déposé 40 mesures. N'hésitez pas à vous en inspirer. Maintenant, la réponse doit être simple: protéger, adapter, agir. Pas écrire, pas renvoyer: agir.

  Surtout, ne nous trompons pas de combat. Le climat n'est ni wallon, ni flamand, ni bruxellois – il est belge; et l'inaction touche tout le monde.

  François De Smet:

  Dont acte, monsieur le ministre, même si je ressens quand même une nette différence entre votre enthousiasme et les discours que nous entendons de la part des représentants des entités fédérées.

  Je vous ai fait un petit inventaire à la Prévert. En Belgique, une éolienne relève du fédéral si elle tourne en mer, mais d'une région si elle tourne sur terre. L'électricité qu'elle produit change d'autorité selon qu'elle circule sur une grande ou une petite ligne. Le mur qu'on isole dépend d'une région, mais l'isolant dépend d'une norme fédérale. Et quand la canicule frappe, la prévention est communautaire, l'hôpital est régional et son financement est fédéral. Ce qui fait qu'au bout du compte, personne n'est responsable du climat parce que tout le monde l'est un peu.

  Je ne remets pas en cause votre bonne volonté et tout ce que vous essayez de faire. Mais quand on regarde l'éparpillement du paysage, et quand on entend le discours d'un certain nombre de responsables des entités fédérées, mais aussi de votre gouvernement fédéral, on peut raisonnablement craindre que ce ne seront que des rustines. Mais nous verrons à l'usage. Nous nous rejoignons sur le fait que nous n'avons de toute façon pas le choix. Je crois que la réalité va rattraper ceux qui refusent de la voir. Merci.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, permettez-moi de vous dire que vous n'êtes pas un lanceur d'alerte. D'autres assument déjà cette mission d'alerter le monde politique, et vous ne siégez pas non plus dans l'opposition. Ce que nous attendons de vous, ce sont des actions concrètes. Ce que nous vous demandons, ce n'est pas de devenir une sorte d'agence de communication qui assomme les citoyens de SMS contenant des consignes qui, par ailleurs, ne sont pas vraiment pertinentes. Excusez-moi, mais je pense que chacun a bien compris que, s'il a soif, il doit boire de l'eau. Il faut aller beaucoup plus loin.

  Lorsque vous annoncez une réflexion sur une campagne à plus long terme, franchement, cela m'inquiète. Aujourd'hui, nous avons besoin de mesures à court, moyen et long terme, notamment pour protéger les travailleurs. Vous citez l'exemple de l'Espagne où l'on travaille sous 40 degrés. Mais qu'a-t-on fait pour les travailleurs qui ont dû garder leurs enfants à la maison en raison de la fermeture des écoles, et dont on a considéré qu'ils n'avaient qu'à s'en occuper tout en travaillant? Cela ne va pas; il y a un problème de coordination globale auquel il faut s'attaquer, en plus du concret.

  Christophe Bombled:

  Monsieur le ministre, les citoyens attendent des résultats tangibles. Aujourd'hui, l'important ne réside pas dans des réunions supplémentaires ou des déclarations, mais dans des mesures efficaces, évaluables et assumées dans le cadre de vos compétences propres.

  En toute modestie, permettez-moi de rappeler que le Mouvement Réformateur a pris des décisions structurantes pour le climat, notamment en défendant la prolongation du nucléaire, qui constitue une source d'énergie bas carbone essentielle. Cela illustre une réalité simple: en matière climatique également, les actes comptent davantage que les déclarations.

  Puisque vous affectionnez les proverbes chinois, monsieur le ministre, je vous invite à méditer celui-ci: "Avant de regarder la lune, assure-toi que le doigt ne te crève pas l'œil."

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, u antwoordt onvoldoende op de vragen. De hittegolf van vorige week was bijzonder zwaar voor de werkende klasse. Mensen hebben afgezien en moesten bij temperaturen tot 38 graden werken. Dat kan gewoon niet. Wat antwoordt u? U antwoordt dat u een vergadering hebt samengeroepen. Het record van een dergelijke vergadering was die met negen ministers van Gezondheid tijdens de COVID-19-crisis. Nu zult u een vergadering met 21 ministers samenroepen, of hun kabinetten, dat maakt niet uit. Bepaalde ministers zeggen zelfs dat ze niet zullen komen. We blijven records breken wat het aantal ministers betreft. Wat zegt de N-VA? Wat zegt het Vlaams Belang? Nog meer splitsen. Het klimaatbeleid verder opsplitsen, in Vlaanderen, in Brussel en in Wallonië. Als er één bevoegdheid is die u niet verder moet splitsen, dan is het wel het klimaatbeleid. Die warme lucht stopt niet aan de grens. Hebt u dat bij de nationalisten al begrepen? Denkt u dat de zonnestralen aan de gewestgrenzen stoppen? Dat is n'importe quoi, n'importe quoi . Ik stel dus voor, mijnheer de minister, dat we al die ministers opnieuw terugbrengen tot één minister van Klimaat.

• Vraag: De nationale coördinatie inzake hitte en de samenwerking met andere overheden

  Vraag: De hittegolf, de apathie van de regering en het uitblijven van federale coördinatie

  Vraag: Het overleg met de gewesten over het klimaatplan

  Vraag: Het standpunt van de regering over het hitteplan en de hoge energieprijzen

  Vraag: De nationale coördinatie inzake hitte

  Vraag: Het hitteplan

  Vraag: De coördinatie van het hitteplan

  Vraag: De strategie van België en de EU ten aanzien van de impact van de klimaatverandering

  Vraag: Het gebrek aan coördinatie in het kader van het hitteplan

  De nationale coördinatie inzake hitte en de samenwerking met andere overheden
  De hittegolf, de apathie van de regering en het uitblijven van federale coördinatie
  Het overleg met de gewesten over het klimaatplan
  Het standpunt van de regering over het hitteplan en de hoge energieprijzen
  De nationale coördinatie inzake hitte
  Het hitteplan
  De coördinatie van het hitteplan
  De strategie van België en de EU ten aanzien van de impact van de klimaatverandering
  Het gebrek aan coördinatie in het kader van het hitteplan
  Klimaatbeleid, hitteplannen en coördinatie tussen overheden en EU summaryExplanation

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 25 juni 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de acute onvoorbereidheid van België op de extreme hittegolf, die ziekenhuizen, openbaar vervoer, scholen en kwetsbare groepen zwaar treft, terwijl de regering volgens critici enkel oppervlakkige adviezen zoals "drink water" geeft en structurele oplossingen ontbreken. Klimaatminister Crucke (Les Engagés) stelt 12 concrete actiepunten voor en pleit voor interfederaal overleg, maar zijn initiatief wordt door de N-VA geblokkeerd met het argument dat klimaatbeleid regionaal moet blijven, wat door oppositiepartijen als partijpolitieke obstructie wordt bekritiseerd. Theo Francken (N-VA) wordt fel aangevallen voor zijn bagatelliserende opmerking dat burgers "moeten stoppen met klagen en een pintje aan het zwembad moeten drinken", terwijl anderen wijzen op energiecrisissen (dure gascentrales, gesloten kerncentrales) en slechte infrastructuur (oververhitte treinen, gebouwen zonder koeling). Oppositie en groene partijen eisen korte-termijnmaatregelen (gratis toegang tot koelplekken, aanpassing arbeidsregels) en langetermijnplannen (isolatie, klimaatadaptatie), maar de regering wordt verweten geen urgentie te tonen en de crisis communautair te politiseren in plaats van samen op te lossen.

  Stefaan Van Hecke:

  Mijnheer de minister, we beleven een ongeziene hittegolf. Iedereen heeft het warm, maar voor veel mensen is het totaal onleefbaar. Denk aan mensen die wonen in een klein appartement zonder terras, zonder zonnewering. Denk aan mensen in huizen die niet geïsoleerd zijn en aan mensen die zware fysieke arbeid verrichten, elke dag opnieuw in de bouw, als afvalophaler of als wegenwerker. Denk ook aan mensen die ervoor zorgen dat oververhitte gebouwen worden gepoetst. Denk aan ouderen in een woonzorgcentrum die de hele dag achter de gordijnen zitten, hopend op een koelere nacht. Blijkbaar heeft ook Bart De Wever veel last van de hitte en kan hij vandaag niet komen werken.

  Wat is het antwoord van de regering? Drink voldoende water en zorg voor elkaar. Dat doen we elke dag van het jaar, maar blijkbaar is dat ook het antwoord van de regering op een acute en uitzonderlijke crisis. Wat moeten we denken, collega's, van het advies van minister Francken? Drink een pint aan uw zwembad, leef en stop met zagen. Leef!

  Vanmorgen vernamen we dat er ziekenhuizen zijn waar operaties moeten worden stilgelegd en niet kunnen doorgaan. In het Universitair Ziekenhuis Antwerpen en het Sint-Lucas Ziekenhuis in Gent heeft deze hitte een grote impact. Operaties worden uitgesteld, spoeddiensten draaien overuren, schoolgebouwen zijn ovens en sluiten vroeger, en ook crèches ondervinden hinder. Treinen worden geschrapt omdat er geen airconditioning is. De hitte heeft een grote impact op de hele samenleving en maakt één ding duidelijk: ons land is niet klaar om dat soort extreem weer goed te managen.

  Als er dan een minister is die wil samenzitten met de collega's en 21 uitnodigingen verstuurt, wordt hij wandelen gestuurd door de N-VA en uitgelachen. Voor Arizona is het blijkbaar veel gemakkelijker om de taliban aan tafel te krijgen dan samen te zitten met de regionale ministers om klimaatbeleid te voeren. Dat is de realiteit.

  Mijnheer de minister, hoe zult u die crisis aanpakken? Hoe zult u samenwerken (…)

  Patrick Prévot:

  Monsieur le ministre, cette semaine, la Belgique étouffe. Des personnes âgées restent enfermées chez elles, les services de secours sont sous pression et, dans nos immeubles en béton, la chaleur s’installe, s’accumule et ne redescend plus. Quant à nos villes, elles suffoquent.

  Que fait votre gouvernement face à cela? Le Centre de crise conseille aux Belges de boire de l’eau et de porter des vêtements légers. Nous vous remercions pour ce conseil, car, sans vous, nous aurions sûrement opté pour le bonnet et la doudoune. Cependant, monsieur le ministre, les Belges n’ont pas besoin d’un mode d’emploi pour survivre à l’été, mais attendent des actes.

  Sur le climat, votre gouvernement n’a aucune vision. Vous échangez des courriers, vous tentez d’élaborer un plan, et vous attendez que les régions vous répondent, alors même que vous dirigez ces mêmes régions. Cherchez l’erreur!

  Pourtant, les 11 millions de Belges n’attendent qu’une chose: que quelqu’un prenne enfin ses responsabilités. Pendant ce temps, votre collègue Théo Francken conseille de profiter du beau temps avec une bière et les pieds dans une piscine. Avez-vous avez une piscine, vous? Moi, non. Pour la plupart des Belges, la réalité n’est pas une piscine, mais bien un appartement ou une maison transformé en four.

  Monsieur le ministre, force est de constater que, depuis l’arrivée de l’Arizona  le défi climatique s’évapore. Pendant que certains ironisent sur le réchauffement climatique, les Belges, eux, tirent la langue. Ils s’inquiètent pour leurs grands ‑ parents, pour leurs enfants dans les cr è ches, pour leurs trajets quand les transports en commun s ’ arr ê tent, et pour tenir au travail quand il fait 35 ° C dans une classe, un bureau ou un atelier.

  Monsieur le ministre, vous répondez aujourd’hui au nom du gouvernement. Dites ‑ nous donc o ù est votre plan chaleur? Quelles mesures concr è tes prenez ‑ vous pour prot é ger la population? Et surtout, o ù est la strat é gie climatique permettant de faire face à la multiplication d ’é v é nements extr ê mes qui, eux, ne nous laissent aucun r é pit.

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, er lijken verkiezingen op komst te zijn. Les Engagés vertoeven blijkbaar in campagnemodus. Daarin passen ook de uitlatingen van uw collega, partijgenoot en klimaatminister, Jean-Luc Crucke. Hij vindt dat er onvoldoende interfederale coördinatie is inzake de extreme weersomstandigheden. De heer Crucke wil blijkbaar 21 ministers samenbrengen.

  Mijnheer de minister, Vlaanderen wil, heel terecht, zijn klimaatbeleid voeren vanuit zijn eigen bevoegdheden. Er is geen nood aan een Belgicistisch interfederaal hitteplan, dat vooral veel complexiteit dreigt toe te voegen zonder de besluitvorming te versterken. Alleen is het wel merkwaardig dat de heer Crucke binnen een regering waarin de N-VA de grootste meerderheidspartij is, ter zake zomaar eigengereid kan optreden en voorstellen voor meer interfederalisme de ether in kan sturen, die dan vervolgens door de door de N-VA geleide Vlaamse regering worden afgeschoten.

  Tegelijkertijd stellen we vast dat ook ons energiebeleid niet voorbereid is op de extreme weersomstandigheden. Het elektriciteitsverbruik piekt. Wanneer de zon ondergaat, draaien de airco’s, heel begrijpelijk, verder. Het is windstil. Het aanbod aan hernieuwbare energie is er dan niet langer. Ook de import van elektriciteit uit kernenergie botst op zij grenzen. Daardoor komen we terecht bij dure piekcentrales. Dat zijn gascentrales. Eergisteren kwam 52 % van onze elektriciteit uit een gascentrale, met alle gevolgen voor de stroomprijs. Ondertussen ligt het nucleaire park in België, dat voor stabiele productie en minder prijsfluctuatie kan zorgen, drie zomers lang volledig stil.

  Mijnheer de minister, wat zult u doen als zich in de volgende weken of maanden nog hittegolven aandienen?

  Zal binnen de regering de heer Crucke aangaande zijn interfederale wensdromen worden teruggefloten?

  Erkent u dat de piekende elektriciteitsprijzen wel degelijk ook te maken hebben met (…)

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de minister, ik zal het niet hebben over de hitte. Ik nodig iedereen uit in de mooiste gemeente aan de kust. Daar is er een fantastisch briesje en een Middellandse Zeeklimaat.

  Ik zal het hebben over de catastrofe die zich vandaag in de energiesector voltrekt. In de winter is er soms sprake van een dunkelflaute. Dat betekent dat onze energiesector zo kwetsbaar is geworden dat als de hernieuwbare energie in de winter uitvalt, we allemaal in de kou zitten. Nu valt de energie ook uit in de zomer: er is sprake van een Hitzeflaute , een fantastisch woord. De Duitsers noemen dat een Kühlkraftkrise . Dat betekent dat de koelkast in crisis is en ook de airco in crisis verkeert.

  Zelf heb ik last van een appelflauwte, mijnheer de minister. Dat komt door de hoge energieprijzen, door u allemaal.

  (Tumult)

  Nee, u niet; dat is juist.

  Door de sluiting van de kerncentrales zijn we vandaag afhankelijk geworden van gascentrales. Wat gebeurt er dan? We hebben een back-up nodig. Anders krijgen we situaties zoals in Spanje, waar de elektriciteit op 28 april 2025 uitviel. We moeten dat compenseren, want ons elektriciteitsnet moet voortdurend in evenwicht zijn. Daartoe verstoken we gas. In Flémalle hebben we een centrale gebouwd waarvoor 900 miljoen euro subsidie werd toegekend. Toch is dat niet genoeg, mijnheer de minister. De vorige regering heeft zelfs acht straalmotoren moeten inschakelen. U hoort het goed, acht straalmotoren die elk voor 7.000 euro kerosine per uur verbruiken, opdat we genoeg energie zouden hebben en het licht 's avonds niet zou uitgaan. Hoe belachelijk kan het vandaag worden?

  Mijnheer de minister, wat zult u daaraan doen?

  Tine Gielis:

  Mijnheer de minister, het WK voetbal lijken we niet te zullen winnen, maar voor de wereldtitel van warmste treinwagon zijn we voorlopig wel nog in de running, want wie vandaag de trein neemt, voelt zich als een sardientje in een heel warm blik. Ik pendel zelf van de Kempen naar Brussel en zie elke dag welke problemen dat geeft: geschrapte treinen, overvolle rijtuigen en wagons die aanvoelen als sauna's.

  Nu zelfs Groen fan van airco's blijkt te zijn, kan ons openbaar vervoer niet achterblijven. Hittegolven zullen vaker terugkeren. Ons land blijkt onvoldoende uitgerust voor dit extreme weer. Ook in de winter zien we immers dat, als er enkele sneeuwvlokjes neerdwarrelen, een halve dienstverlening ontregeld dreigt te worden.

  Volgens cd&v moet en kan dat beter. Het gaat immers om meer dan alleen de NMBS. Het gaat over investeringen in treinen en stations, maar ook in scholen, ziekenhuizen, woonzorgcentra en publieke gebouwen.

  Mijnheer de minister, de vraag is dus niet of er vandaag een hitteplan bestaat. De vraag is of België voldoende robuust is voor de zomers van morgen. Een land dat klaar wil zijn voor de toekomst, mag niet smelten bij de eerste hittegolf.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, we beleven een van de ergste hittegolven van de afgelopen jaren. Mensen moeten werken in temperaturen tot 35 graden op de werkplekken.

  En wat horen we als tip van regeringslid Theo Francken, minister van Defensie? Cool! Doe normaal en stop met klagen. We moeten allemaal doen zoals de minister van Defensie en à l’aise aan het zwembad gaan liggen in de tuin met een pintje.

  Monsieur le ministre, vous rendez-vous compte que nous sommes en plein cœur de l'une des pires vagues de chaleur de ces dernières années et que les gens doivent travailler sous 35 °? Dans ces conditions, que nous dit notre ministre de la Défense? "Que les gens arrêtent de se plaindre, faites comme moi. Qu'on s'installe dans son jardin, près de sa piscine, et qu'on boive une petite bière tranquille."

  Dans quel monde vit-il? C'est facile pour lui de dire cela, il a une piscine! Que pense-t-il, que tout le monde a une piscine à la maison? Que tout le monde a la possibilité de boire un verre tranquillement chez soi? Que les journées sont composées de petites réunions entre ministres avec de l'air conditionné toute la journée? Ce n'est pas la vie des Belges! Comment peut-on vivre dans un monde complètement coupé de la réalité?

  Pour les gens, ce n'est pas de la rigolade: pour ceux qui travaillent sur les chantiers, sur les routes, dans les crèches, dans les écoles, pour tous ces gens qui travaillent dans le secteur des soins sous 30 °, il n'y a pas toujours d'air conditionné. Malgré le fait que le ministre dise qu'il suffit de se mettre près de sa piscine dans le jardin, ce n'est pas une blague.

  Hier, une réunion de trois heures s'est tenue, avec comme conclusion et comme conseil à la population: "Buvez de l'eau." Vous allez faire comme en France? "Vous ouvrez le robinet, vous fermez le robinet, etc". Mais enfin, vous vous moquez des gens! Vous êtes payés pour trouver un plan canicule, et le conseil que vous donnez aux gens, c'est de boire de l'eau. Tiens, il fait chaud, nous n'avions pas pensé à boire de l'eau! Chers ministres, merci pour vos conseils.

  Quel est le plan canicule du gouvernement belge?

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, klimaatbeleid is een ernstige aangelegenheid, te ernstig om ermee te lachen op de socials en te ernstig om er een communautaire kwestie van te maken. Wat zijn de gevolgen immers? Wij zien de concrete gevolgen: treinen worden geschrapt, scholen sluiten, mensen hebben geen kinderopvang en zieke mensen zien hun operaties uitgesteld.

  Wat verwacht de burger dan van de overheid? Hij verwacht geen duizend regeltjes. Hij verwacht geen betutteling. Hij verwacht oplossingen. Hij verwacht uiteraard dat de overheid aan die oplossingen begint. Wat moeten wij doen? Wij moeten samenwerken en oplossingen zoeken voor de toekomst.

  Mijnheer de minister, de kerntaken van de overheid komen in het gedrang. Er is inderdaad geen magische oplossing. Wij zullen het probleem niet in een-twee-drie oplossen. Wij moeten er wel aan beginnen. Wij moeten de infrastructuur aanpassen, wij moeten innoveren, wij moeten inzetten op klimaatadaptatie.

  De heer Crucke komt met een plan. Wij kunnen daarover spreken. Hij steekt dus de hand uit. Doch het antwoord luidt dan: u wilt samenzitten, maar dat zullen wij zeker niet doen; u wilt samenwerken, maar dat zullen we niet doen, want dat is niet nodig. Mijnheer de minister, mijn vraag is dus heel eenvoudig. Wat vindt u van een Vlaams-nationalist die het probleem verdrinkt in communautaire spelletjes door te weigeren met een federale collega te spreken?

  Marc Lejeune:

  Monsieur le vice-premier ministre, cher collègue, je ne vais pas vous apprendre que le réchauffement climatique existe. Je ne vais sûrement pas vous dire que les vagues de chaleur sont uniquement l'occasion de sortir le barbecue et une petite bière pour en profiter. Les gens étouffent et ne sont pas suffisamment préparés. Nous devons nous en inquiéter. Avec 38 degrés annoncés, les écoles et les commerces ferment. Les hôpitaux s'encombrent. La vague de chaleur que nous connaissons aujourd'hui n'est pas un simple épisode météorologique. Elle met sous pression nos services d'urgence et nos hôpitaux. Elle touche encore plus les personnes âgées, les malades, les travailleurs exposés et les personnes détenues. Elle a aussi un impact direct sur la productivité de notre économie et sur notre cohésion sociale.

  Le réchauffement climatique est un enjeu environnemental qui touche aussi à la santé et, carrément, aux droits humains. Plus inquiétant encore, les scientifiques nous rappellent que cet été sera sans doute le plus frais de notre vie. Soyons clairs: notre pays s'est davantage adapté au froid qu'aux fortes chaleurs, et les citoyens en paient le prix fort ces derniers jours. Face à cette réalité, la Belgique ne peut évidemment pas agir seule. Le réchauffement climatique ne connaît pas de frontières.

  J'ai donc quelques questions, monsieur le ministre. Comment la Belgique compte-t-elle renforcer la coopération, je l'ai entendu tantôt, entre les régions, les communautés et nos partenaires européens pour faire face aux vagues de chaleur de manière plus structurelle, être mieux préparée, se parler, disposer d'un plan concerté et d'une stratégie globale? Comment notre pays défend-il, aux plans européen et international, les politiques d'adaptation aux chaleurs extrêmes? Enfin, la Belgique soutient-elle une approche qui considère les vagues de chaleur non seulement comme un défi environnemental, mais aussi comme un enjeu de santé publique et de compétitivité?

  Je voudrais également répondre à quelques-uns des intervenants précédents. Je voudrais vous rappeler et vous confirmer que le ministre Crucke travaille sérieusement, avec application, et consacre toute son énergie à la transition pour décarboner nos usages et diminuer notre production de CO ₂ . Pas par dogmatisme, mais par réalisme et par nécessité stratégique. Je vous remercie.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre des Affaires étrangères, quand même, quel spectacle! On savait déjà que votre gouvernement n'avait pas placé le climat dans son top 5 des priorités, voire peut-être pas dans le top 100. Certes. Mais maintenant que nous sommes confrontés à cette vague de chaleur qui frappe de plein fouet la population, il n’y a plus personne.

  Le premier ministre ne veut pas répondre aux questions ici au Parlement. Il se cache. Il renvoie vers le ministre du Climat, qu’il sait absent. C'est donc vous qui êtes envoyé au feu pour venir répondre aux questions des parlementaires et assumer.

  Que lisons-nous? "J'ai envoyé des courriers, mais personne ne m'a répondu. Que voulez-vous que je fasse? J'aimerais bien, mais je ne peux point."

  Pourtant, monsieur le ministre, vous avez des leviers concrets ici, rien qu'au niveau fédéral. Que nous proposez-vous – enfin plutôt, que proposez-vous à la population? Des actes individuels – ou plutôt une culpabilité individuelle. "Buvez de l'eau, n'oubliez pas d'appeler votre grand-mère pour savoir si elle va bien."

  Mais les populations qui, aujourd'hui, vivent dans des bouilloires thermiques, qui sont dans des appartements sur lesquels personne n'a pensé à mettre des pare-soleils, qui attendent le bus place Saint-Lambert – où, hier, a été mesurée une température au sol de 73°C, sans un arbre autour pour leur faire de l'ombre –, ces populations-là en attendent davantage que d'entendre simplement qu'il faut mettre une casquette.

  Monsieur le ministre, pourquoi votre gouvernement ne met-il pas sur la table aujourd'hui, par exemple, un plan avec la Régie foncière? Vous avez des bâtiments à disposition. Ils peuvent constituer un point fraîcheur pour des populations qui habitent aux alentours. C'est possible.

  Quid des navetteurs? Des personnes se retrouvent dans des gares, parfois pendant des heures en raison de trains annulés. Il faut mettre en place des points d'eau et s'assurer qu'il y ait un point refuge fraîcheur.

  Les musées fédéraux également peuvent être rendus gratuits, comme certaines villes l'ont fait, pour (...)

  Maxime Prévot:

  Beste collega’s, ons land wordt al enkele dagen geconfronteerd met een hittegolf van uitzonderlijke intensiteit. Laat ik het duidelijk zeggen: het gaat niet om een gewoon weersverschijnsel. Het is niet louter een zomer die iets warmer is dan andere. Wat we vandaag meemaken, is een concreet gevolg van de klimaatverandering.

  Te lang is klimaatverandering voorgesteld als een toekomstig risico. Vandaag is het een dagelijkse realiteit. Ze heeft nu al gevolgen voor de gezondheid van onze medeburgers, voor onze infrastructuur, voor onze openbare diensten en voor onze economie.

  Wat we vandaag zien, is waarschijnlijk slechts een voorproefje van wat ons morgen te wachten staat. De vraag is dus niet langer of we ons moeten aanpassen. De vraag is of we bereid zijn op te treden op een manier die recht doet aan de uitdagingen, die voor ons liggen.

  Experten waarschuwen ons al jaren. Het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering (Cerac) heeft ons gewaarschuwd. Het Federaal Planbureau heeft ons gewaarschuwd. Gezondheidsdeskundigen waarschuwen ons. De veiligheidsdiensten waarschuwen ons. De signalen zijn overal. Daarom is niets doen geen optie meer.

  L'absence de coordination ne peut plus être une excuse. C'est précisément pour cette raison que mon collègue Jean-Luc Crucke a pris l'initiative, voici plus d'un an déjà, de tenter de réunir l'ensemble des autorités concernées afin de préparer notre pays aux conséquences des phénomènes météorologiques extrêmes. Il a effectivement adressé des courriers aux différents niveaux de pouvoir. Il a proposé un dialogue, une méthode, un plan de travail. Il a tendu la main. Malheureusement, cette main – l'honnêteté m'impose de le dire – n'a pas toujours été saisie. Certaines autorités ont estimé qu'une telle coordination n'était pas nécessaire. D'autres ont considéré qu'il ne fallait pas ouvrir ce chantier. Certains ont même explicitement refusé de participer à l'élaboration d'un plan interfédéral sur les phénomènes météorologiques extrêmes.

  Ik respecteer uiteraard iedereens bevoegdheden, maar we kunnen niet om de feiten heen. Een hittegolf stopt niet aan de grenzen tussen gewesten. Droogte houdt geen rekening met de verdeling van bevoegdheden. Een bosbrand vraagt niet of het betreffende perceel onder de bevoegdheid van de federale overheid, het gewest of een gemeente valt. Het klimaat kent geen administratieve grenzen noch regeringsmeerderheden.

  Als we met een gemeenschappelijke dreiging worden geconfronteerd, moet het antwoord collectief zijn. Daarom heeft minister Crucke opnieuw zijn verantwoordelijkheid genomen. Op 1 juli vindt een interfederale vergadering plaats. Ik heb één eenvoudige wens: ik hoop dat iedereen aanwezig zal zijn. Onze medeburgers verwachten immers geen institutionele debatten van ons. Ze willen niet weten wie waarvoor bevoegd is. Ze zitten niet te wachten op bevoegdheidsconflicten. Ze verwachten dat wij hen beschermen. Ze verwachten dat wij anticiperen. Ze verwachten dat wij samenwerken. De vergadering moet tot concrete resultaten leiden.

  Minister Crucke heeft twaalf voorstellen op tafel gelegd, twaalf pragmatische maatregelen, twaalf actiepunten waarmee we onmiddellijk aan de slag kunnen, want we moeten de zaken nu onder ogen zien. Voorts zijn de ministers Vandenbroucke en Quintin sinds maandag ook bezig met de coördinatie van acties via het Nationaal Crisiscentrum. Het Nationaal Crisiscentrum neemt in nauw overleg met de FOD Volksgezondheid de nodige initiatieven en volgt de situatie op.

  À ceux qui appellent au déclenchement d'une phase fédérale, je rappelle que la phase d'alerte a déjà été proclamée lundi par le Risk Management Group. Ceci n'implique pas pour autant un plan national avec de nouvelles mesures mais, au contraire, une phase mettant surtout l'accent sur la sensibilisation et les recommandations.

  Aanpassing aan de klimaatverandering is geen ondergeschikt onderwerp meer.

  Stefaan Van Hecke:

  Mijnheer de minister, ik hoor mooie, duidelijke woorden over de ernst van de situatie, maar ik zie geen daden. Meer nog, u bevestigt dat coördinatie en overleg worden geweigerd, terwijl veel mensen vandaag nood hebben aan concrete oplossingen.

  Heel veel burgers hebben vandaag nood aan koele plekken en alle overheden weten dat. Ze beschikken over veel gebouwen waar het koel is, zoals musea, bibliotheken en andere publieke gebouwen. Stel die open, ook ’s nachts, voor wie thuis niet weet waar te kruipen, en dat zijn veel mensen. Niet iedereen heeft een zwembad zoals Theo Francken om even af te koelen. Regel het dus vandaag, niet morgen.

  De regering gaat ervan uit dat de crisis over drie dagen voorbij is, dat de kous daarmee af is en dan tot de orde van de dag overgaat. Zij vergist zich. Er is nood aan niet alleen crisismaatregelen, maar ook aan structureel beleid om de klimaatcrisis af te remmen. Vandaag is het extreem warm, maar laat het niet de koelste zomer van de rest van ons leven worden.

  Patrick Prévot:

  C'est donc au ministre qui a la plus grosse empreinte carbone du gouvernement que revient l'honneur de répondre à cette question sur la canicule que nous sommes en train de vivre! Soyons de bon compte, je n'ai pas entendu chez vous l'envie ou le besoin d'évoquer une pause dans la politique climatique – je pense qu'il faudrait pour cela être aveugle ou climatosceptique. C'est pourtant ce qu'avait fait votre ministre Clarinval, il y a moins d'un an.

  On constate qu'avec le gouvernement Arizona, le climat a disparu des priorités. Au niveau de l'Europe, on ralentit. En Wallonie on détricote et, au fédéral, on réduit le climat à une ligne dans un tableau Excel: les contraintes pour les entreprises. Et pourtant, les conséquences pour les gens sont bien présentes: des maisons et des appartements qui ressemblent à des fours.

  Vous avez annoncé une réunion interfédérale climat le 1 er juillet prochain. Permettez-moi de vous donner un petit conseil pour cette réunion: enfermez les ministres, coupez la climatisation et peut-être que même les plus climatosceptiques autour de la table viendront enfin avec de vraies solutions.

  Kurt Ravyts:

  Het raadsel is opgelost waarom premier De Wever niet kwam antwoorden. Kan hij zich akkoord verklaren met de tekst die minister Prévot zonet gebracht heeft? Kan de N-VA, als grootste meerderheidspartij, zich er akkoord mee verklaren? Ik denk van niet.

  De federale bevoegdheden ter zake kunnen perfect worden uitgevoerd door de federale regering. De Vlaamse bevoegdheden ter zake kunnen perfect worden uitgevoerd door de Vlaamse regering, en de Waalse door de Waalse regering. We hebben geen nood aan partijpolitieke profilering inzake deze klimaattoestand. We hebben wel nood aan een beleid dat de meest kwetsbaren onder ons helpt bij deze weersomstandigheden.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de minister, er bestaat zoiets als klimaatadaptatie. Ik heb een goede raad voordat de acht straalmotoren in Noordschote, Zelzate en zelfs Deux-Acren stilvallen en voor de kerosine op is: open de kerncentrales. Met alle nu geplande hernieuwbare energie komt men in 2037 immers amper aan 37 %. Open de kerncentrales dus nu.

  Ik heb ook een boodschap voor de heer Hedebouw. Adaptatie, mijnheer Hedebouw! U weet dat uw Chinese vrienden na de dood van Mao drie airco’s hadden in China. Drie! Die stonden bij de communistische partij in Zhongnanhai. In 2023 stonden er 863 miljoen, en het energieagentschap verwacht tegen 2050 dat er 4,5 miljard airco’s zullen zijn in het communistische gebied.

  Groene deugneuzen, luister, en investeer in klimaatadaptatie. Iedereen een airco! (…)

  Tine Gielis:

  Mijnheer de minister, ik hoor u zeggen dat minister Crucke aan de slag zal gaan met twaalf actiepunten. Ik ga ervan uit dat eentje daarvan het openbaar vervoer is, met name de NMBS. Over de hydration breaks in het voetbal zijn de meningen erg verdeeld, maar op onze treinen denkt iedereen vandaag hetzelfde: afkoeling, nú. Vooral voor onze ouderen, kinderen en mensen met gezondheidsproblemen moeten we alles op alles blijven zetten om ons land hittebestendiger te maken en vooral ons openbaar vervoer. Daarvoor rekenen we op u.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le ministre, j’aurais voulu vous voir arriver avec des solutions. Or ce n’est pas le cas. Le PTB vous a pourtant apporté des pistes, parmi lesquelles des solutions à court, moyen et long terme.

  À court terme, il faut adapter les règlements de travail. Lorsque la chaleur devient excessive, les travailleurs devraient pouvoir interrompre la journée ou prendre congé. C’est intenable autrement. À court terme également, il faut rendre gratuites les piscines et l’accès aux musées pour permettre à chacun de se rafraîchir. En cas de fermeture des écoles, les parents devraient pouvoir bénéficier de congés pour accueillir leurs enfants. Voilà des mesures à court terme. Il faut aussi un plan de climatisation pour les crèches, les écoles et les hôpitaux. Tout cela est à faire à court terme.

  À moyen terme, il nous faut un véritable plan d’isolation des bâtiments et de verdurisation de nos villes.

  À long terme, il faudra enfin s’attaquer à la racine du problème climatique: arrêter de laisser les multinationales extraire des millions de tonnes de pétrole et rejeter ensuite le CO ₂ dans l ’ atmosph è re, contribuant ainsi à la destruction de notre plan è te. Voil à les solutions.

  Monsieur le ministre, je ne sais pas si vous allez y arriver avec 21 ministres, mais en tout cas (…)

  Alexia Bertrand:

  Mijnheer de minister, dank voor uw woorden. Dergelijke hitte wordt het nieuwe normaal. Ik denk niet dat Bart De Wever dezelfde woorden had kunnen uitspreken. Dus dank voor de realitycheck. De waarheid is dat we niet klaar zijn voor de nieuwe realiteit. Om onze kritieke infrastructuur aan te passen, hebben we samenwerking nodig. De burger ligt niet wakker van wie iets beslist, maar wel van de hitte. Dus bedankt voor de bevestiging.

  Het wordt puur communautair gespeeld, ten koste van de belangen van de burgers. Ik dacht dat de communautaire demonen weg waren, maar ik zie dat ze, ondanks spiegelregeringen in alle gewesten, helemaal terug zijn.

  Marc Lejeune:

  Monsieur le ministre, sortons un peu des slogans. Cette vague de chaleur nous rappelle que la lutte contre les températures extrêmes est un véritable enjeu de société, qui attend une réponse collective; une réponse collective pour nous adapter, aussi. On ne peut plus considérer les vagues de chaleur comme un simple phénomène météorologique passager. Il faut au contraire les traiter comme un véritable enjeu géopolitique européen.

  On l'a dit ici, nous sommes tous touchés, mais pas tous égaux face aux températures infernales. Combien de personnes sont encore mal logées, vivent sous les toits, sans moyen de se rafraîchir? Ces phénomènes extrêmes vont revenir comme un boomerang. Vous l'avez dit, nous ne sommes plus dans les probabilités, c'est aujourd'hui notre réalité et on n'est qu'au début.

  Monsieur le ministre, nos concitoyens ont besoin d'une réponse collective, hors conflits de compétences, comme le rappelle sans cesse le ministre du Climat, qui y travaille. J'exhorte donc, monsieur le ministre, votre gouvernement à avoir une politique climatique volontariste, soutenue par l'ensemble des partenaires. Et je compte sur eux.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, vous nous parlez ici d'une réunion le 1 er juillet. Aux personnes qui sont en train de suffoquer dans des appartements surchauffés, avec des enfants dont les écoles sont fermées et un boulot à gérer, vous dites que vous allez vous réunir dans six jours pour discuter. On n'est pas du tout à la hauteur de la situation! Ce qu'il se passe actuellement est la conséquence de choix politiques, ou plutôt d'inaction politique coupable. La bonne nouvelle, c'est qu'il y a des leviers concrets qui doivent être activés par le politique. Pour cette raison, nous avons rédigé avec Ecolo un plan "fraîcheur", qui reprend des actions qui se déclinent au niveau fédéral, au niveau régional et au niveau communal. Il y a 69 bourgmestres Les Engagés; au niveau régional et communautaire, vous avez des ministres des Bâtiments scolaires, de la Santé, de l'Accueil de la petite enfance. Vous avez le pouvoir d'agir. Utilisez les leviers qui sont à votre disposition, monsieur le ministre!

• Vraag: De initiatieven van de eerste minister om een rentesneeuwbal te voorkomen

  Vraag: De peiling van de VRT en De Standaard naar het draagvlak voor de regeringsmaatregelen

  Vraag: Het gebrek aan draagvlak voor de indexsprongen

  Vraag: De peiling van de VRT en de Standaard naar het draagvlak voor de regeringsmaatregelen

  Vraag: De onenigheid over de centenindex

  De initiatieven van de eerste minister om een rentesneeuwbal te voorkomen
  De peiling van de VRT en De Standaard naar het draagvlak voor de regeringsmaatregelen
  Het gebrek aan draagvlak voor de indexsprongen
  De peiling van de VRT en de Standaard naar het draagvlak voor de regeringsmaatregelen
  De onenigheid over de centenindex
  Peilingen en maatregelen rond economisch beleid en draagvlak summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 28 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert premier De Wever scherp voor zijn onpopulaire begrotingsmaatregelen—met name de centenindex, die volgens peilingen door 70% van de bevolking, sociale partners, werkgevers en zelfs coalitiepartners wordt afgewezen, maar desondanks wordt doorgedrukt. Critici (Hedebouw, Van Lysebettens, Pas) beweren dat de regering democratisch gezag mist (maatregelen stonden niet in verkiezingsprogramma’s), koopkracht aantast (dubbele indexsprong: centenindex plus stiekem voorbereide "afgevlakte index") en economische groei ondermijnt door extra belastingen op bedrijven en burgers, terwijl alternatieven van sociale partners genegeerd worden. De Wever erkent de ernst van het begrotingstekort (5,8% in 2029, schuld 122%) en de dreigende rentesneeuwbal, maar wijst op positieve signalen van ratingbureaus voor zijn langetermijnbeleid en roept op tot snelle, pijnlijke saneringen—zelfs als die onpopulair zijn—om de welvaartsstaat te redden. Hij ontwijkt concrete antwoorden over de rente- en groeistrategie, benadrukt geheimhouding tijdens onderhandelingen en verdedigt de maatregelen als "algemeen belang", terwijl oppositie en coalitiepartners hem hypocrisie en koppigheid verwijten.

  Arthur Orlians:

  Beste premier, u bent naar eigen zeggen premier van dit land geworden om de begroting te redden en om het rotten te stoppen. De waarheid is echter dat de begroting elke dag slechter en slechter wordt. Uit het Rapport van het Rekenhof leren we dat we nu de slechtste begroting hebben van heel de eurozone, dat het begrotingstekort en de schuldgraad de komende jaren nog zullen oplopen tot 5,8 % respectievelijk 122 % en dat een rentesneeuwbal gevaarlijk dichtbij komt.

  De rente op onze schuld dreigt sneller te stijgen dan onze economische groei of de inflatie. Daarom zijn mijn vragen heel duidelijk.

  Ten eerste, welke begrotingsinspanningen zijn er volgens u nog nodig om een rentesneeuwbal te vermijden? Is het bedrag van 7 miljard, waarnaar u op zoek zou zijn, genoeg? Veel experts waarschuwen dat de uitdaging eigenlijk veel groter is.

  Ten tweede, hoe zult u de economische groei versterken? Dat is minstens even belangrijk als begrotingsmaatregelen ter waarde van 7 miljard, waarbij het ongetwijfeld alleen maar gaat om nieuwe taksen, taksen op bedrijven en nieuwe regels, om de rentesneeuwbal te voorkomen.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de premier, veel smelt vandaag weg door het warme weer. Ook het draagvlak voor uw beleid smelt weg. Uit de peiling van de vrt en De Standaard in verband met de maatregelen die u hebt genomen, blijkt dat er voor de centenindex, de aanval op de koopkracht van wie meer dan 4.000 euro bruto verdient, 30 % steun is in België. Twee derde van de ondervraagden is tegen de centenindex en toch wilt u die hier vandaag goedkeuren. Een btw-verhoging krijgt 20 % steun en acht op de tien Belgen zijn er dus tegen, maar toch wilt u de goedkeuring forceren.

  Beste collega's, interessant in die peiling is de evolutie in één jaar tijd. Zo is het draagvlak voor de malus op pensioenen, die vandaag ter stemming ligt, in één jaar tijd met 10 à 12 % afgekalfd.

  Specialisten veronderstellen dat, nu de inhoud van de hervormingen het voorbije jaar duidelijk is geworden, de steun onder de burgers afneemt. Met andere woorden, hoe meer de mensen begrijpen wat uw beleid inhoudt, hoe meer informatie daarover in de gemeenschap circuleert, hoe meer de mensen beseffen dat ze daar niet achter kunnen staan.

  Men heeft ook gepeild naar de houding van de ondervraagden ten opzichte van het sociaal protest. In Vlaanderen bijvoorbeeld steunde vorig jaar 59 % het sociaal protest, vandaag is dat 67 %. Mijnheer de eerst minister, het sociaal protest is vandaag inderdaad de locomotief van onze samenleving.

  Mijnheer de premier, u hebt de strijd om de publieke opinie verloren. Ik vraag u om daaruit conclusies trekken bij de stemming die u vandaag wilt forceren.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega's, mijnheer de premier, niemand steunt de centenindex, de werkgevers niet, de werknemers niet, de mensen niet. Uit een bevraging van De Standaard en de VRT blijkt dat 70 % van de mensen niet achter dat voorstel staat, maar de regering volhardt in de boosheid. Flashback naar vorige week: de afgevlakte index van de sociale partners is in uw ogen, premier, en in die van minister Vandenbroucke onrechtvaardig. Die index treft sommigen zelfs dubbel: de kleine pensioenen, de kleine lonen enzovoort. Daarom houdt Arizona vast aan de centenindex, dixit minister Vandenbroucke en de premier. Gisteren kreeg minister Vandenbroucke een eenvoudige vraag. Kan hij garanderen dat er tijdens de komende begrotingsonderhandelingen geen aanpassingen aan de index komen? Geen antwoord, alleen de mantra dat de regering vasthoudt aan de centenindex.

  Vandaag echter kunnen we lezen dat de federale regering via Statbel al twee jaar werkt aan die zogenaamde afgevlakte index in het kader van de Europese harmonisering. Dus terwijl men het voorstel van de sociale partners in de media afbrandt, wordt in het geniep in de achterkamers hetzelfde voorbereid, niet zoals de sociale partners om de middenklasse beter te beschermen, maar wel om een dubbele besparing op kap van de mensen door te voeren, eerst via de centenindex en daarbovenop via de afgevlakte index. Dat is precies het voorstel dat u hebt weggezet als asociaal en onverantwoord. Collega's, die hypocrisie is toch hallucinant?

  Mijnheer de premier, wat is nu echt het plan van de regering, de middenklasse twee keer laten betalen, eerst via de centenindex en dan nog eens via de afgevlakte index?

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, u weet ongetwijfeld wat er vandaag op het menu staat van het Parlement. Dat is het soepkieken van de cd&v, de zoveelste trofee van Vooruit, de centenindex. Uw coalitiepartners zijn tegen, vakbonden en werkgevers zijn tegen, zelfstandigen, ondernemers, mensen en bedrijven die dat allemaal moeten implementeren zijn tegen, alle economen zijn tegen. Uit de bevraging van de VRT blijkt nu dat ook de bevolking tegen die maatregelen is. De mensen hebben hun buik vol van al dat broddelwerk, van al die lelijke kamelen, van de btw-brol tot het gedrocht van die centenindex.

  Iedereen zegt: doe dat niet. Dat complexe gedrocht zal de mensen geld kosten en de loonkosten ook doen stijgen. Het is onwerkbaar en het is eerlijk gezegd een simpele, platte belastingverhoging.

  Het ergste van al, mijnheer de premier, is dat er een alternatief van de sociale partners op tafel ligt, een alternatief dat eenvoudiger, eerlijker en beter voor de begroting is. Een akkoord tussen vakbonden en werkgevers, dat is historisch in dit land, maar u en uw partij, samen met de socialisten, aan het handje van meester Frank, doen koppig voort met dat complex gedrocht, tegen beter weten in.

  Dat moet er allemaal door. We hebben nog een paar dagen, want 1 juni staat voor de deur. Een heel belangrijke sector in dit land zegt nu al dat ze dat niet gerealiseerd, niet geïmplementeerd krijgt. De energiesector, FEBEG, krijgt dat niet geïmplementeerd. Klopt het, mijnheer de premier, dat een van de belangrijkste sectoren in dit land dat niet geïmplementeerd zal krijgen?

  Mijnheer de premier, u hebt nog een laatste kans. De stemming heeft nog niet plaatsgevonden, het is nog niet te laat. Zult u koppig blijven doorduwen en dat soepkieken uitvoeren, of zult u over uw eigen schaduw heen stappen en rond de tafel gaan zitten met de sociale partners?

  Barbara Pas:

  België is het enige land ter wereld waar meer dan de helft van het loon naar de Staat gaat. Het is dan ook niet meer dan logisch dat de burgers graag minder belastingen willen. Dat werd hun onder andere door u beloofd voor de verkiezingen, maar vandaag krijgen ze van u en uw regering btw-verhogingen, extra taksen, extra accijnzen, een centenindex en een meerwaardetaks die zelfs de PS niet durfde invoeren.

  Mijnheer de premier, niet alleen het Vlaams Belang kan uw maatregelen niet smaken, zoals uit de resultaten van De Stemming blijkt, brokkelt ook de maatschappelijke steun massaal af. Een overgrote meerderheid kant zich tegen de centenindex. Dat is uiteraard niet te verwonderen. Dat gemorrel aan de index zorgt voor extra kosten voor de werkgever en treft ongeveer de helft van de werkende bevolking, vooral Vlamingen.

  De bevraging van de VRT weerspiegelt zich ook in het gebrek aan draagvlak ervoor binnen uw eigen regering. Naast uzelf en Frank Vandenbroucke is er blijkbaar niemand die uw dubbele indexsprong nog steunt: twee derde van de bevolking niet, de sociale partners niet, maar ook uw eigen coalitiepartners niet. Enerzijds is het een soepkieken dat zo snel mogelijk verdronken moet worden, maar anderzijds gaat cd&v straks wel op het groene knopje drukken om het goed te keuren. Tjeven blijven tjeven.

  Mijnheer de premier, uw regeringsleden blijven elkaar tot vandaag nog altijd tegenspreken over de vraag of de centenindex opnieuw op tafel zal komen te liggen of niet. Kunt u daar eindelijk duidelijkheid over geven? Waarom blijft u in godsnaam vasthouden aan zo’n slecht idee waar totaal geen draagvlak voor is?

  Voorzitter:

  Voilà, mijnheer de premier, daarmee hebben we vijf vragen. Dat geeft u ook vijf minuten om erop te reageren.

  Bart De Wever:

  Mijnheer Orlians, proficiat met uw eerste tussenkomst in dit vragenuurtje. Ik dank u ook om mij te herinneren aan wat mijn voorganger heeft nagelaten. De toestand is inderdaad niet goed. De macro-economische omstandigheden waarin wij moeten werken, zijn tamelijk dramatisch en zullen op korte termijn spijtig genoeg niet verbeteren.

  Ik begrijp dat u mij veel vragen stelt over hoe we dat gaan aanpakken, al gingen de meeste vragen eigenlijk over de programmawet. Ik denk echter dat u daar toch al grondig over gediscussieerd hebt en dat we daar straks over zullen stemmen. Laten we naar de toekomst kijken. U zult wel begrijpen dat ik daarover nu nog niet in detail kan treden. Ik kan alleen toejuichen dat de ernst van het begrotingsprobleem nu echt wel bij iedereen lijkt door te dringen, ook bij de partijen die jarenlang, om niet te zeggen decennialang, in ontkenning hebben geleefd over het probleem en de wonden hebben laten etteren tot de bijzonder ernstige toestand van vandaag.

  Ik mag hopen dat diezelfde partijen geïnspireerd worden om de uitrol van sanerende maatregelen niet langer nodeloos te vertragen. Dat zou geweldig helpen. De rapporten van de ratingbureaus – ik beveel u allen de lectuur daarvan aan – duiden het trage parlementaire doorloopproces immers als een zwak punt aan. Het kan erg amusant zijn om hier te filibusteren, maar dat is niet bepaald in het algemeen belang. Wel in het algemeen belang zijn de maatregelen die deze regering het voorbije anderhalf jaar heeft genomen. Die maatregelen worden door de ratingbureaus wel bejubeld als zeer positief, in het bijzonder op de lange termijn. Lees het rapport van Fitch daarover eens. Dat rapport is eigenlijk zeer inzichtelijk over wat ze goed vinden – met name ons beleid – en waar ze de risico’s zien. De waarheid heeft echter haar rechten. De geopolitieke en macro-economische toestand is dermate problematisch, dat wat wij tot heden gedaan hebben onvoldoende is om op korte termijn, met 2029 als perspectief, uit de problemen te komen.

  Daarom zijn wij begonnen met de voorbereidingswerken van een nieuwe begrotingsoefening voor het budget van volgend jaar en het meerjarenbudget, met als doelstelling het begrotingstekort opnieuw structureel met meerdere miljarden te reduceren. Ik heb uiteraard persoonlijk ideeën over hoe we dat zouden kunnen doen en waar we die miljarden kunnen vinden, maar als eerste minister kan ik hier enkel spreken namens de regering. Binnen de regering en de meerderheid moet daarover eerst nog een akkoord worden gevonden. Dat oogt – dat hebt u uitgebreid toegelicht met citaten en verwijzingen – uiteraard bijzonder moeilijk. Het tegendeel zou wel zeer eigenaardig zijn, gezien de toestand.

  Als we dat akkoord bereiken, zullen we zoals altijd naar dit Huis komen om daar in alle transparantie over te debatteren. Tot zolang beroep ik mijzelf alleszins op de discretie van de lopende onderhandelingen. Ik roep iedereen aan de kant van de meerderheid op om die maximaal te helpen respecteren. We zullen zien. Ik denk alleszins dat het helpt om de slaagkansen te behouden.

  Wat het draagvlak betreft, er is veel discussie geweest over specifieke maatregelen. Als men een sanering van deze omvang moet doen, wellicht de grootste sinds de Tweede Wereldoorlog in dit land, is het redelijk onvermijdelijk dat als men daar met vijf partijen over onderhandelt in dit zeer complexe land, er maatregelen zullen doorkomen die niet populair zijn bij de ene of de andere zijde van het politieke spectrum.

  Ik moest even glimlachen toen iemand zei dat de centenindex de trofee van Vooruit was. Als men lang genoeg leeft, maakt men alles mee. Ik denk niet dat dat echt waar is.

  Er zullen dus ook maatregelen bij zijn die niemand heel leuk vindt. Ik schrik er zelf nog van dat 20 % van de bevolking ze steunt, omdat ze gewoon niet aangenaam zijn. Er is een waarheid waar men niet aan ontsnapt. Saneren in dit land is geen walk in the park . Het is geen aangename wandeling. De uitdaging is om het draagvlak te behouden. Het toverwoord is handelen in het algemeen belang.

  Ik stel wel vast, mijnheer Hedebouw, dat u zedig zwijgt over de maatregelen waarvoor bij de bevolking wél een enorm draagvlak gemeten is, zoals de aanpak van de werkloosheid en de langdurige ziekte. Daarover hebt u niets vermeld. Daar blijkt een enorme appreciatie voor te bestaan.

  Alleszins zal de regering de komende tijd opnieuw werk maken van een zo gebalanceerd en rechtvaardig mogelijk pakket aan maatregelen, telkens met het algemeen belang voor ogen: een gezonde begroting en een economie die onze welvaartsstaat veiligstelt voor onze kinderen en kleinkinderen. Dank u wel.

  Arthur Orlians:

  Mijnheer de premier, ik dank u voor uw antwoord.

  De rentevraag en hoe u daarmee zult omgaan in de toekomst, hebt u niet echt beantwoord. Ik begrijp uiteraard de discretie, maar de beste manier om het renteprobleem aan te pakken, is het begrotingstekort aanpakken. Wij zien dat dat tot nu toe alleen maar gebeurt met extra inkomsten en extra taksen.

  Er wordt hier gevraagd en gehoopt dat wij vanuit de oppositie de saneringsvoorstellen mee zullen goedkeuren en niet verder zullen vertragen. Dat zullen wij absoluut doen. Wij vinden de centenindex echter geen sanering. Wij vinden dat een platte belastingverhoging, die geen goed idee is.

  Voorzitter:

  De heer Orlians laat zijn verschijning hier niet ongemerkt voorbijgaan. Hij heeft gisteren eigenlijk al voor het eerst het woord tot ons gericht, maar stelt nu wel zijn eerste officiële vraag. Het is de eerste van ongetwijfeld vele vragen.

  (Applaus.)

  De heer Hedebouw is, naar ik meen, geen beginneling.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le premier ministre, c’est fou. Vous êtes en train de dire: "Je sais que je prends plein de mesures dont aucun Belge ne veut, même pas 20 %". Et vous foncez quand même. C’est fou à quel point vous mettez la démocratie de côté.

  Ce n’était déjà même pas dans vos programmes. Les gens n’ont pas voté pour augmenter la TVA. Les gens n’ont pas voté pour un malus pension. Ce n’était pas dans vos programmes. Les gens n’ont pas voté pour la taxe sur l’indexation des salaires. Ce n’était pas dans vos programmes, donc il n’y avait pas de légitimité.

  Un sondage montre que cela diminue encore; et vous foncez. C’est fou. D’autant plus – et là, vous n’avez pas réagi – que le soutien au mouvement social est passé de 55 ou 60 % à 70 ou 80 %, selon les régions. C'est-à-dire que plus vous attaquiez les manifestations, plus les gens soutenaient. Plus vous pointiez du doigt tout le mouvement social que se mobilisait, plus les gens ont apporté leur soutien. Aucune réponse à cela.

  Vous me dites que les mesures tapant sur les plus faibles sont plus succesvol . Évidemment: vous divisez le peuple pour mieux régner. Mais vous n’avez aucune légitimité; et vous avez encore quelques heures pour recoller avec la démocratie.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Collega’s, ziehier het plan-Arizona. Vandaag stemt u over de centenindex, morgen verspreidt de premier zijn nieuwe besparingsnota met de afgevlakte index, de volgende besparing op de koopkracht. 1 mei is voorbij, Rerum novarum is afgelopen en zo ook de sociale bekommernissen van de premier en zijn bende. Of ze nu tot Vooruit of cd&v behoren, allemaal willen ze de koopkracht van de mensen verder beperken. Collega’s, er is één manier om die evolutie te voorkomen, namelijk door straks die centenindex weg te stemmen en aan de slag te gaan met de sociale partners om de koopkracht te beschermen.

  Kjell Vander Elst:

  Dank u, premier, voor uw antwoord. U zegt dat u maatregelen nodig hebt om de loonkosten te doen vertragen, maar die centenindex zal die loonkosten doen stijgen. Op de vraag over de invoering van die index op 1 juni in heel belangrijke sectoren die daar niet klaar voor zijn, geeft u geen antwoord. 1 juni is al binnen een aantal dagen. Ik hoop dat u dat beseft. Voor de rest is uw antwoord wel duidelijk. U doet koppig voort en gaat de zoveelste lelijke kameel invoeren. Wie onderneemt, moet bloeden en wie de handen uit de mouwen steekt, zal moeten betalen.

  Collega’s, ik begrijp absoluut niet de collega’s van Arizona en specifiek van cd&v. Ik hoor heel veel stoere, ronkende verklaringen, heel veel woorden, maar zie weinig daden. Straks zult u van Arizona allemaal braaf op dat groene knopje duwen. Daar is maar één woord voor, hypocrisie. Gelukkig heeft de bevolking dat door.

  Barbara Pas:

  Uw taksmaatregelen hebben geen draagvlak. U beloofde in ruil 1.000 euro netto extra loon tegen 2030. Door die extra energietaksen, door die centenindex en door allerhande belastingen zullen onze mensen net niet meer, maar minder overhouden. Het ergste is dat u daarmee helemaal geen gezonde begroting krijgt. U hebt het grootste begrotingstekort van de hele eurozone. Uw plannen om het roer om te gooien, zijn zo ongeloofwaardig dat de kredietratings van België voor het eerst in vijftien jaar werden verlaagd. Doe wat u moet doen, mijnheer de premier. Doe wat u de kiezer beloofde en dat is orde op zaken stellen door institutioneel te hervormen, door fiscale autonomie in plaats van telkens opnieuw in de zakken van de Vlamingen te zitten, terwijl dat nergens voor nodig is.

• Vraag: Het voorstel om de norm voor de defensie-uitgaven te verlagen naar 1,8 % van het bbp

  Vraag: De begroting en het voorstel om de norm voor de defensie-uitgaven te verlagen naar 1,8 %

  economie en werk

  Het voorstel om de norm voor de defensie-uitgaven te verlagen naar 1,8 % van het bbp
  De begroting en het voorstel om de norm voor de defensie-uitgaven te verlagen naar 1,8 %
  Defensiebegroting en verlaging uitgavennorm naar 1,8% bbp summaryExplanation

  Beantwoord door

  cd&v Vincent Van Peteghem (Minister van Begroting)
  

  op 13 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kjell Vander Elst (Anders) bekritiseert CD&V-voorzitter Sammy Mahdi omdat die de NAVO-norm van 2% defensie-investeringen wil verlagen naar 1,8%, wat hij "onverantwoord" noemt in een onstabiele wereld, en vraagt minister Van Peteghem of dit voorstel op tafel komt. Raoul Hedebouw (PVDA) juicht Mahdi’s voorstel toe, stelt dat defensie-uitgaven ten koste gaan van sociale zekerheid en vrede, en vraagt Van Peteghem hetzelfde, maar die bevestigt het ongewijzigde regeringsstandpunt: defensie blijft prioriteit, al moet elke euro efficiënt besteed worden. Vander Elst wijst Hedebouws pacifisme af als "naïef" en pleit voor bezuinigingen elders (gezondheidszorg, vakbonds-subsidies), terwijl Hedebouw de defensie-uitgaven een imperialistisch instrument noemt dat oorlog in de hand werkt.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, nog niet zo lang geleden vierden de socialisten hun feestdag op 1 mei, met heel wat politieke beloftes en ballonnetjes op de kap van ondernemers en van de zogezegd rijken. U hebt vanochtend in de krant verklaard dat het nu welletjes geweest is met die ballonnetjes, dat het niet meer ernstig is en dat we zo niet degelijk kunnen besturen. Ik geef u daarin voor honderd procent gelijk. Dat helpt niemand vooruit.

  Alleen hebt u die memo blijkbaar niet bezorgd aan uw partijvoorzitter, Sammy Mahdi. Die heeft vandaag immers opnieuw een politiek ballonnetje opgelaten. Die NAVO-norm van 2 % zou plots niet meer zo belangrijk zijn. We zouden die opnieuw wat kunnen afbouwen, 1,8 % zou ook voldoende zijn. Het was allemaal maar om te lachen.

  Mijnheer de minister, ik vind dat van een bedroevend niveau, want 2 % investeren in onze defensie en veiligheid is niet iets om mee te lachen. Ik vind het eigenlijk triest dat uw partij veiligheid en defensie aangrijpt om zich politiek te profileren, op de kap van onze internationale geloofwaardigheid, op de kap van onze defensie en op de kap van onze militairen.

  Dat is onverantwoord. De wereld staat op dit moment letterlijk in brand. Na jaren slagen we er eindelijk in om onze internationale verplichtingen na te komen en dan zegt uw partij: druk maar op de pauzeknop. De wereld kent echter geen slaapmodus of stand-by. Die blijft doordraaien.

  Er is vandaag geen enkel land ter wereld dat eraan denkt zijn defensie-uitgaven terug te schroeven. Geen enkel land. U probeert echter samen met uw voorzitter opnieuw het spelletje hoger-lager te spelen, zoals enige tijd geleden, en wat te schuiven met die defensie-uitgaven alsof het allemaal niets voorstelt.

  Mijnheer de minister, ik heb één vraag voor u: zult u het voorstel van uw voorzitter om die investeringen in defensie terug te draaien op de begrotingstafel leggen?

  Voorzitter:

  Collega Hedebouw heeft over hetzelfde thema een vraag, al weet ik niet of die van dezelfde strekking is.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer Van Peteghem, er moet opnieuw 7 miljard euro gevonden worden om de begroting op orde te krijgen. De vraag is natuurlijk waar we die 7 miljard euro zullen halen.

  Wij zeggen al weken en maanden dat al die miljarden die nu naar oorlogsvoering gaan niet nodig zijn, omdat ze uit de sociale zekerheid en uit de zakken van de werkende klasse worden gehaald om aan de wapenindustrie te geven. Wij zeggen dat al maanden, in de eerste plaats vanuit het oogpunt van vrede. In tegenstelling tot wat hier wordt beweerd, zorgen meer wapens niet voor meer vrede, maar voor meer oorlog. Dat is gewoon wat we overal ter wereld zien. Waarom? Omdat wapens gebruikt moeten worden. Als men fabrieken bouwt om bommen te produceren, wat gebeurt er dan met die bommen? Die worden gebruikt. Meer wapens leiden dus tot meer oorlog.

  Ook op budgettair vlak hebben we echter een probleem. Ik moet wel zeggen, mijnheer de minister, dat ik vanmorgen aangenaam verrast was toen ik de Rerum novarum-boodschap van Sammy Mahdi van cd&v hoorde in de media: peace and freedom . Hij zei dat er minder moet worden uitgegeven aan defensie en dat al die miljarden voor defensie geen goed idee zijn. Dat vind ik positief. Minister Vandenbroucke heeft tijdens het weekend trouwens ook gezegd dat we kritisch moeten analyseren of al die miljarden euro’s voor oorlog wel een goed idee zijn.

  De groene kaart die we vandaag aan Theo Francken geven, is in feite de kredietkaart van de sociale zekerheid waarmee hij inkopen gaat doen. Voor 3 miljard euro raketten in Amerika: hop, de kredietkaart van de sociale zekerheid. Vervolgens 50 miljoen euro voor drones en antidrones: hop, de kredietkaart van de sociale zekerheid. Daarna 1,15 miljard euro voor Franse pantservoertuigen om tussen te komen in de Sahel: hop, de kredietkaart van de sociale zekerheid. Collega's, dat kan toch niet blijven duren? Dat geld hebben we nodig voor onze pensioenen.

  Mijnheer de minister, mijn vraag is heel duidelijk: zult u als vicepremier het uitstekende voorstel van uw voorzitter op de onderhandelingstafel leggen?

  Voorzitter:

  Dank u wel, mijnheer Hedebouw.

  Mijnheer de minister, u hebt vier minuten om daarop te reageren.

  Vincent Van Peteghem:

  Dank u wel, mijnheer de voorzitter.

  Mijnheer Vander Elst, mijnheer Hedebouw, zoals u weet, is het regeringsstandpunt ter zake vooralsnog ongewijzigd. De begrotingsbesprekingen moeten uiteraard nog worden aangevat.

  De regering heeft enige tijd geleden een inhaalbeweging gemaakt op defensievlak. De wereld is fundamenteel veranderd, de geopolitieke dreigingen zijn reëel en de internationale spanningen nemen toe. Onze verantwoordelijkheid opnemen betekent dan ook dat we onze defensiecapaciteit op een realistische manier opschroeven.

  Laat mij echter duidelijk zijn: elke euro die we investeren, moet efficiënt en doelmatig worden ingezet. Het is de taak van de regering om veiligheid en budgettaire verantwoordelijkheid met elkaar te verzoenen. We weten dat de veiligheidsuitdagingen soms vereisen dat er snel, flexibel en daadkrachtig wordt opgetreden. De sterke stijging van de defensie-uitgaven betekent echter ook dat de controle moet worden versterkt, zodat de schaarse middelen zorgvuldig worden besteed.

  Ik dank u.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, ik ben het ermee eens dat schaarse middelen zorgvuldig moeten worden besteed. De naïviteit van de communisten kent daarentegen geen grenzen meer. Geen wapens meer, zeg dat eens aan de Oekraïners. Zeg dat eens aan de Oekraïners, niet meer investeren in wapens. Dat zal hen vooruithelpen, dat zal hen echt vooruithelpen.

  Mijnheer de minister, ik ben ook bezorgd over onze begroting, want alle tekorten en schulden die we vandaag opbouwen, zullen uiteindelijk op de schouders terechtkomen van mijn generatie en van toekomstige generaties. Zij zullen die betalen met belastingen. Als ik u toch een tip mag geven, als u toch de pauzeknop voor een aantal zaken wilt indrukken, pauzeer dan de groeinorm in de gezondheidszorg. Pauzeer die 1,4 miljard die elk jaar naar de mutualiteiten gaat voor hun administratie. Pauzeer de subsidies aan de vakbonden in plaats van die op te drijven, maar pauzeer alstublieft geen investeringen in onze veiligheid. Stop met de kraan dicht te draaien en niet meer te investeren in defensie. Het is noodzakelijk dat we onze veiligheid opkrikken.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister van cd&v, voor mij is het niet duidelijk. Bent u het nu eens of niet eens met de voorzitter van cd&v? Ik heb gewoon de vraag gesteld of u effectief het voorstel zult indienen om minder uit te geven aan al die oorlogstuigen, maar u antwoordt niet op die vraag. In de kranten is het blabla, maar als het erop aankomt om te onderhandelen wordt de oorlog gewoon verdergezet. Wie is hier naïef, beste collega's van Anders.? Ik zeg u, mijnheer Vander Elst, die pantservoertuigen, zijn die er voor de vrede? We weten heel goed dat al die investeringen vandaag niet dienen om Europa defensief te versterken, maar wel om aan te vallen; de heer Francken is daar heel duidelijk over. Het gaat om het uranium, het gaat om de grondstoffen van Europa, het imperialistische Europa. Daarom wilt u zelf tussenkomen in de wereld. We hebben dat al 100 jaar gedaan. Zolang we dat doen, mijnheer Vander Elst, zal er geen vrede komen. De zuiderse landen zijn het beu, ze zijn dat imperialistische economische systeem dat hen al een eeuw lang plundert beu. Ze zijn het beu.

• Vraag: De overwinstbelasting

  Vraag: De overwinstbelasting

  Vraag: De Trumptaks of de overwinstbelasting voor big oil

  Vraag: Het budget van 80 miljoen euro voor energiemaatregelen

  Vraag: De regeringsmaatregelen met betrekking tot de energieprijzen

  Vraag: De energiesteunmaatregelen

  Vraag: De rente, het primaire saldo en de begroting

  Vraag: Het Europese initiatief voor een belasting op de overwinsten van energiebedrijven

  Vraag: De overwinstbelasting

  klimaat, energie en landbouw

  De overwinstbelasting
  De overwinstbelasting
  De Trumptaks of de overwinstbelasting voor big oil
  Het budget van 80 miljoen euro voor energiemaatregelen
  De regeringsmaatregelen met betrekking tot de energieprijzen
  De energiesteunmaatregelen
  De rente, het primaire saldo en de begroting
  Het Europese initiatief voor een belasting op de overwinsten van energiebedrijven
  De overwinstbelasting
  Belasting op overwinsten en overheidsmaatregelen voor energie en begroting summaryExplanation

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  

  op 23 april 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de energiecrisis en de reactie van de regering, met scherpe tegenstellingen over overwinstbelastingen, accijnsverlagingen en begrotingsdiscipline. Vooruit, Groen en PTB eisen een onmiddellijke overwinstbelasting op oliebedrijven (met 11-20 miljard euro winsten) en kritiseren de regering voor te kleine, te late maatregelen (80 miljoen euro steun vs. miljarden in Spanje/Nederland), terwijl N-VA en LDD dit afdoen als "socialistische roofzucht" en pleiten voor bezuinigingen en accijnsverlagingen (17-27 cent/liter). MR-minister Clarinval verdedigt het tijdelijke, gerichte akkoord (kilometervergoedingen, sociale fondsen) en wacht op Europese afstemming over de overwinstbelasting, wat PTB en Groen als "vertragingstactiek" afschilderen. Kritiek op de regering (traagheid, gebrek aan visie, "Arizona-chaos") en onderlinge beschuldigingen (N-VA: "geen nieuwe belastingen"; Vooruit: "bedrijven als boeman") domineren, met geen concrete oplossing voor de stijgende energiekosten of structurele energieonafhankelijkheid.

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheerde minister, drie weken geleden heeft Arizona de meerwaardetaks, het meerwaardemonster, goedgekeurd. Ik weet, mijnheer de minister, dat het wat tegen uw goesting was. De leden van de N-VA van de MR hebben met lange tanden op dat groene knopje moeten duwen, denkende: un moment de honte est vite passé, dan zijn we er vanaf en kunnen we eindelijk vooruit met Arizona.

  Drie weken later komt Vooruit echter opnieuw met een voorstel om een nieuwe belasting in te voeren. Als een bedrijf meer winst maakt dan gedacht, dan moet dat wegbelast worden. Collega Seuntjens, het is mooi vandaag weer. Er zijn ijsjesverkopers die dat niet hadden ingeschat, die verkopen vandaag meer ijsjes dan ze hadden ingeschat en maken meer winst dan ze hadden ingeschat. Collega’s, collega Seuntjens vindt dat men dat moet wegbelasten. Volgende week gaat het regenen. Er zijn mensen die paraplu’s verkopen en die hadden dat ook niet ingeschat. Die gaan dus volgende week meer winst maken. Collega Seuntjens vindt dat men dat moet wegbelasten.

  Van Vooruit verwacht ik dat nog, dat is eigenlijk niet het probleem. De heer Georges-Louis Bouchez beloofde echter pas de nouvelles taxes . Ik geloofde hem, totdat hij dinsdag onze premier naar de Europese top stuurde en vroeg om hem een plezier te doen en in Europa te pleiten pour une nouvelle taxe . Ik begrijp daar niks van, collega’s.

  Mijnheer de minister, ik wil van u het volgende weten. Kunt u hier bevestigen dat u eindelijk gaat stoppen met het invoeren van nieuwe belastingen en eindelijk gaat besparen waar het geld echt zit, namelijk bij de overheid?

  .

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de minister, de energiecrisis veroorzaakt door Trump wordt door iedereen gevoeld. Dat weet iedereen ook. Iedereen beseft ook dat een klein land als België die stijgende energiekosten niet zomaar kan wegtoveren. Een regering die er een erezaak van heeft gemaakt om werken meer te doen lonen, moet ook op de juiste momenten durven in te grijpen, zeker voor de mensen die het hardst getroffen zijn. Denk maar aan de dokwerker die elke dag naar de haven moet, denk maar aan de thuisverpleegkundige die om 6 uur opstaat om mensen te gaan helpen of aan de alleenstaande moeder die haar energiefactuur ziet ontsporen. Die mensen helpen we nu.

  Maar dat is niet genoeg. Tegelijkertijd, mijnheer Coenegrachts, zijn er anderen die miljarden binnenrijven. In een recent rapport van Transport & Environment staat dat de overwinst in 2026 in Europa van de petroleumsector alleen al op meer dan 20 miljard wordt geraamd. Die overwinst wordt geboekt ten koste van anderen, zonder dat daar iets tegenover staat. Blijkbaar gesteund door Anders. denken die aandeelhouders laat maar komen, en dat op de kap van de mensen die zich blauw betalen. Mijnheer Coenegrachts, dat is onrechtvaardig, dat is oneerlijk en daar moet de regering iets aan doen. Daarom hebben we er met Vooruit inderdaad voor gepleit om met België een voortrekkersrol te spelen en in Europa te pleiten voor een sterke overwinstbelasting.

  Mijnheer de minister, mijn vraag is dan ook eenvoudig. Wanneer komt die eerlijke overwinstbelasting er?

  Jeroen Van Lysebettens:

  Mijnheer de minister, de roekeloze en illegale oorlog die Trump is begonnen in het Midden-Oosten bedreigt de energiebevoorrading in Europa, met stijgende energierekeningen als gevolg. De oorlog toont hoe afhankelijk fossiele brandstoffen ons maken van autoritaire regimes en hoe onze zuurverdiende euro’s de oliebaronnen verder spijzen. Die oliebedrijven hebben ondertussen meer dan 37 miljard euro overwinsten gemaakt in Europa, zonder iets te doen. Dat is bijzonder onrechtvaardig want die bedrijven zijn bovendien de grootste veroorzakers van de klimaatopwarming en van natuurvervuiling.

  Voor Groen is de oplossing helder. Op heel korte termijn moeten wij onze energieonafhankelijkheid verzekeren door te investeren in zon en wind en door mensen te helpen overstappen naar elektriciteit. Om dat te financieren, is het niet meer dan rechtvaardig dat ook wordt gekeken naar een eerlijke bijdrage op de extreme winsten die Total en co maken. Wij hebben dat zelf gedaan in de vorige regering. Groen bepleit dat al sinds het begin van de huidige crisis.

  Als deel van het akkoord rond de energiemaatregelen kondigde de regering nu eindelijk aan om actief te kijken naar een Trumptaks op Europees niveau. Dat is goed, maar niet voldoende. Ook de regering zelf kan vandaag al maatregelen treffen. De Belgische wet van 16 december 2022 voerde al een dergelijke bijdrage in voor extreme winsten op aardolieproducten, uitgewerkt en geïnd door de FOD Financiën en goedgekeurd door MR en Anders.

  In afwachting van het resultaat van de eerste minister kan de regering het wetgevende werk al op orde zetten, zodat ook dat niet in het zwarte gat van eindeloze arizonavertragingen verdwijnt.

  Mijn vraag is eenvoudig. Onderneemt de regering vandaag wetgevende actie om de Trumptaks te realiseren?

  Éric Thiébaut:

  Monsieur le ministre, les mesures annoncées par votre gouvernement sont à la fois trop limitées et trop tardives. Où est le cliquet inversé, cher au MR? Je ne le vois pas. Où est le blocage des prix annoncé par Les Engagés? Je ne le vois pas. Où est la taxe sur les surprofits, chère à Vooruit? Je ne la vois pas non plus.

  Finalement, pendant sept semaines, nous n’avons assisté qu’à de l’inaction, hormis de la musculation sur les réseaux sociaux et dans les médias. Sept semaines à ne rien faire pour, finalement, arriver à des mesurettes qui aideront peut ‑ ê tre une partie des travailleurs.

  Monsieur le ministre, vos mesures aideront-elles les aides ‑ soignantes, les infirmi è res et les travailleuses des titres ‑ services? Non. Vos mesures aideront-elles les enseignants qui doivent faire le plein pour aller travailler? Non. Vos mesures aideront-elles les pensionn é s qui doivent aller chercher les petits ‑ enfants, faire leurs courses et se rendre à l ’ h ô pital? Non. Qui bénéficiera de vos mesures en matière de chauffage, sachant qu’en Wallonie un habitant sur deux se chauffe au mazout?

  On nous dit qu’il n’y a pas d’argent. Pourtant, ExxonMobil et Total ont distribué 15 milliards d’euros de dividendes en trois ans. L’Espagne met cinq milliards sur la table pour aider la population, et les Pays ‑ Bas un milliard.

  Monsieur le ministre, maintenant que nous connaissons votre plan de communication, quand aurons-nous votre vrai plan pour aider les gens?

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, ce gouvernement a le mérite de rappeler une réalité de nature zoologique: un chameau qui pue a toujours au moins deux bosses. En effet, après cette réforme incompréhensible de la TVA sur les pizzas à emporter, vous avez décidé d'essayer d'aider les citoyens et les entreprises de ce pays, dans ce contexte de crise énergétique, au moyen d'une nouvelle usine à gaz.

  Alors qu'il aurait été si simple d'enclencher le cliquet inversé, vous avez opté, après six semaines, pour une voie tordue qui, en réalité, ne va pas aider grand monde. Pour les travailleurs, vous vous targuez de consacrer 60 millions d'euros au trajet domicile-travail, mais de quoi parle-t-on? On parle de mesures qui vont rapporter en définitive 20 euros mensuels par travailleur. De plus, vous placez la charge sur les employeurs, en comptant sur leur bon vouloir pour avancer l'argent, alors qu'ils subissent eux-mêmes la crise de plein fouet. Pour les indépendants, comme d'habitude, ce sera un cadeau empoisonné. On leur propose un report de cotisations sociales, mais reporter ce n'est pas aider; c'est simplement déplacer le problème, alourdir leur situation financière et même affecter leurs droits sociaux, notamment en matière de pension.

  Et puis, monsieur le ministre, cette séquence interroge une fois encore la crédibilité de l'Arizona. Vous avez mis six semaines à prendre des mesures alambiquées à hauteur de 60 millions, en passant à nouveau par la séquence des crisettes, du spectacle lamentable des ultimatums et des déchirements publics qui font, a posteriori , passer la Vivaldi pour un club de boy-scouts. Sommes-nous vraiment supposés croire que la même équipe va trouver 5 milliards avant l'été et qu'elle va surmonter les crises d'égo, arrêter de faire campagne et commencer enfin à gouverner? Non, monsieur le ministre, parce que le problème le plus grave de ce gouvernement n'est même pas votre manque de vision, mais bien votre manque de maturité.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de minister, de toestand in dit land is blijkbaar hopeloos, maar nog altijd niet ernstig.

  Drie weken geleden stonden we hier allemaal om de meerwaardetaks goed te keuren, althans de meerderheid moest dat doen, om met de opbrengst van dat geld, wat ik onteigening van de spaarder en de belegger noem, het gat in de begroting te dichten, een gat dat bijna een bomkrater is. Twee weken geleden vernamen we dat we het grootste tekort van de eurozone hebben, zo’n 34 miljard euro. Vorige week verlaagde Moody’s onze rating, wat ons twee miljard per jaar kost. Eergisteren las ik dat de faillissementsgolf in ons land de ergste is van de laatste 20 jaar.

  Maar wat doet deze regering? Ze zal geld uitdelen. Ze heeft niets, maar ze zal voor Sinterklaas spelen en wie zal dat in de eerste plaats betalen? De ondernemers, want zij moeten dat voorschieten voor het woon-werkverkeer, en dat ten bedrage van 60 miljoen euro. Binnen twee jaar kunnen ze dat via hun belastingen terugkrijgen, tenminste als ze winst maken en nog niet failliet zijn, want anders zijn ze het definitief kwijt.

  Sinterklaas doet nog meer, met 15 miljoen voor de OCMW’s. Waarschijnlijk zal dat zoals gewoonlijk voor Brussel en Antwerpen zijn. Tot mijn verwondering lees ik dat zelfs de Boerenbond iets krijgt, want de boeren mogen ook aan de kassa passeren. Mijnheer de minister, u bent van de stad, maar weet u dat de boeren met rode mazout rijden en daar al geen accijnzen op betalen?

  Zo is er opnieuw 80 miljoen verdwenen, terwijl dit land - ik gebruik de woorden van de eerste minister - virtueel failliet is. Wij doen dat alleen maar om onze achterban te plezieren, want er bestaat een index, die de koopkracht beschermt. Daar zitten stookolie, gas en elektriciteit in en als de index stijgt, dan wordt de koopkracht gecompenseerd. Ik begrijp het allemaal niet meer.

  Axel Ronse:

  Ik ben blij dat mijn goeie vriend Jean-Marie hier net aan bod kwam, want voor zijn tussenkomst vroeg ik me af wat voor een absurde situatie dit hier is. We worden met rapporten om de oren geslagen dat dit land megafailliet is, dat het leent om leningen af te betalen en dat het interest op interest betalen is. Die interest stijgt steeds meer. Het is totaal hopeloos.

  Veel collega’s stellen hier echter vragen om geld uit te geven. Het is vanzelfsprekend dat mensen in miserie geholpen moeten worden. Wie vindt echter dat we geld moeten uitgeven dat we niet hebben? We moeten vooral kijken naar onze begroting, anders gaan alle belastingen naar interest. De N-VA-fractie heeft een voorstel, un grand accord de dépilarisation , een ontzuilingsakkoord, zoal collega De Wit het heeft genoemd.

  In dit land zitten we terecht in met en zorgen we voor mensen die het moeilijk hebben, die ziek zijn en die hun werk niet meer kunnen doen. Het probleem is echter dat we de poortwachter, degene die de controle moet doen, niet meer kunnen vertrouwen. Daar zijn zware disfuncties en doorlichtingen en rapporten werden verborgen gehouden, onder andere door de ziekenkassen. Als men er ten minste voor zorgt dat de controle correct gebeurt, dan kan men ervoor zorgen dat het geld terechtkomt bij de mensen die het echt nodig hebben. Dan doet men niemand pijn. Ik kan mij niet voorstellen dat er hier iemand tegen ons ontzuilingsvoorstel is.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le ministre, les prix à la pompe deviennent impayables. Cela fait déjà plusieurs semaines. C'est plus de 2,2 euros le litre. C'est impayable. Le MR nous avait annoncé qu'il allait faire des choses, un cliquet inversé ou une diminution des accises. Et que fait-on? Il n'y a pas de diminution d'accises, rien du tout. On va aller chercher 80 millions d'aide.

  950 miljoen in Nederland, 5 miljard in Spanje.

  Mais que font le MR, le cd&v, la N-VA? Qu'avez-vous raconté pendant toute la campagne, et ces dernières semaines? C'est incroyable.

  Mijnheer de minister, ik begrijp echt niet dat er zo weinig gebeurt. U komt steeds met het argument dat er geen geld is. Wij betalen meer aan de pomp, waar gaat dat geld heen? Dat geld gaat toch ergens heen? Dat geld gaat gewoon naar die grote oliebedrijven. Die hebben sinds het begin van de oorlog en die duurt nog geen maanden, 11,4 miljard overwinst gerealiseerd, 6,9 miljard upstream met ruwe olie en 4,5 miljard downstream in de raffinaderijen, in totaal 11 miljard overwinst in de sector.

  Dan rijst de vraag of we dat geld daar niet moeten halen, in plaats van uit de zakken van de werkende klasse in ons land. Ik hoor dan – een positief puntje - dat men aan Europa zal vragen om een overwinstbelasting in te voeren. De Commissie antwoordde daarop dat dit niet haar bevoegdheid is en dat de lidstaten dat mogen doen. U speelt dus gewoon pingpong. Accijnzen verhogen, is geen probleem. Dat is gewoon voetbal, paf in de goal. Maar met betrekking tot overwinstbelasting wordt pingpong gespeeld.

  Cela ne va pas, monsieur le ministre!

  Zo gaat dat niet, mijnheer de minister. De lidstaten kunnen die overwinstbelastingen zelf organiseren. Italië, Spanje, Griekenland, het Verenigd Koninkrijk, Roemenië, Bulgarije hebben het in de vorige crisis allemaal gedaan. Waarom doet België dat niet autonoom? We kunnen zelf die overwinst belasten. Waarom doen we dat niet, mijnheer de minister?

  Lode Vereeck:

  Mijnheer de minister, overwinst is eigenlijk het gevolg van toeval, niet van verdiensten of ondernemerschap. Overwinst kan in theorie dus volledig weg worden belast, zonder dat het de economie schaadt. Het heeft geen enkele invloed op productie of investeringen, om de eenvoudige reden dat er gewoon niet op werd gerekend.

  In de praktijk is het onderscheid tussen winst en overwinst echter niet zo duidelijk, met uitzondering van de nucleaire rente. Welke bedrijven boeken bijvoorbeeld overwinst in de olie-industrie? Zitten die in de ontginning, in de raffinage, in het transport? De meeste overwinst zit in de beginfase, in de ontginning en dus in het buitenland, bij multinationals en bij staatsbedrijven die niet door de Belgische fiscus worden gevat. Het is dus, om het in het Frans te zeggen, een fausse bonne idée . Vergeet ook niet dat er naast overwinsten ook onderwinsten of verliezen kunnen opduiken, als er te duur is ingekocht.

  Voor ons is het duidelijk, energie is een basisbehoefte, een basisrecht dat voor iedereen betaalbaar moet blijven, niet alleen voor werkenden zonder tankkaart. Om de koopkracht te beschermen, is een verlaging van de accijnzen op brandstof de meest aangewezen oplossing, de simpelste ook. Een verlaging met 9 cent per liter kost de Schatkist niets, want dat wordt volledig door stijgende btw-opbrengsten gecompenseerd. Een verlaging met 17 cent, zoals in Duitsland, kost 85 miljoen euro per maand. Dat is niet onoverkomelijk. Europa laat zelfs toe om accijnzen te verlagen met 27 cent.

  Echter, het geld is op, zingen de N-VA-toppers in koor. Dat is natuurlijk onzin. De overheid heeft bijna 300 miljard euro aan inkomsten. Het geld is helemaal niet op. Het wordt gewoon uitgegeven aan de verkeerde dingen en niet aan onze mensen.

  Mijnheer de minister, zult u echt pleiten voor een overwinstbelasting? Waarom worden de accijnzen aan de pomp niet verlaagd?

  David Clarinval:

  Chers collègues, tout d'abord, avant de répondre sur le fond, je tiens à signaler que le premier ministre et le ministre de l'Énergie sont tous deux absents, l'un à Chypre, l'autre à Madrid, afin de défendre la Belgique sur ces questions importantes en matière d'énergie.

  Chers collègues, ce mardi, le gouvernement a pris ses responsabilités. Nous avons dégagé un accord concret pour protéger le pouvoir d'achat, en particulier celui des personnes qui travaillent et des personnes les plus vulnérables, face à la hausse du prix de l'énergie. Outre les mécanismes existants, spécifiques au système belge, comme l'indexation automatique des salaires, le tarif social et le système de plafonnement des prix, qui constituent déjà des remparts solides pour protéger le pouvoir d'achat des citoyens, nous avons décidé de prendre des mesures additionnelles. Celles-ci sont ciblées, temporaires et responsables, pour un montant de 80 millions d'euros sur trois mois.

  Pourquoi 80 millions? Tout simplement, monsieur Hedebouw, parce que ces montants correspondent aux recettes fiscales supplémentaires engrangées par l'État via la hausse des prix des carburants. Cette enveloppe pourra être augmentée si la crise se prolonge. Nous faisons le choix de l'efficacité et non celui de la démagogie. Concrètement, nous agissons là où la pression est la plus forte. Tout d'abord, en ce qui concerne les déplacements domicile-lieu de travail, avec, d'une part, un incitant totalement déductible fiscalement pour l'employeur afin d'augmenter les indemnités kilométriques des travailleurs et, d'autre part, en renforçant temporairement le forfait kilométrique des déplacements de service. En outre, nous agissons pour les ménages vulnérables qui dépendent des énergies fossiles, et nous octroyons un soutien accru des fonds sociaux, ainsi que le report de certaines hausses d'accises. Par ailleurs, nous n'oublions pas les indépendants et les agriculteurs, qui bénéficieront de facilités de paiement et de mesures fiscales ciblées, comme le carry-back .

  Ces mesures relèvent des compétences ministérielles de mes collègues Jambon et Bihet, qui assureront leur mise en œuvre rapide et efficace.

  Voor de regering is het van essentieel belang dat al die steunmaatregelen zo snel mogelijk terechtkomen bij de begunstigden, die momenteel onder de crisis lijden.

  Naast de urgentie is onze koers duidelijk: we beperken ons niet tot het beheersen van de crisis, we bereiden de toekomst voor. Dat betekent dat we op budgettair vlak geen maatregelen nemen die massale en permanente uitgaven impliceren die de staatsbegroting belasten, zoals in het verleden al te vaak is gebeurd, maar wel gerichte en tijdelijke interventies. Daarnaast versterken we onze energieproductie met offshore windenergie, kernenergie en de veiligstelling van de gasvoorziening vanuit het buitenland. We zullen ook een communicatiecampagne opstarten om een verstandige vermindering van het verbruik te bevorderen.

  Omdat die uitdagingen onze grenzen overstijgen, handelt België volledig binnen het Europese kader. Dat is de reden waarom onze collega Jean-Luc Crucke naar Colombia zal reizen in het kader van het initiatief Transition Away from Fossil Fuels , met het oog op een transitie naar energie die minder afhankelijk is van fossiele brandstoffen.

  Wat de overwinsten betreft, heeft de regering bovendien beslist dat we ons zullen afstemmen op de toolbox van de Europese Commissie, die nog moet worden beslist.

  À l'heure où je vous parle, il n'y a en effet rien de décidé à ce sujet-là.

  Geachte Kamerleden, met dit akkoord maakt de regering een duidelijke keuze, namelijk van bescherming zonder onverantwoordelijkheid, van solidariteit zonder budgettaire blindheid, van een duurzame energiezekerheid voor ons land.

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord.

  Als bedrijven in een jaar winst maken, onverwacht, per toeval, staat Vooruit klaar om dat weg te belasten. Als bedrijven in een jaar per toeval, per ongeluk, verlies maken, zegt Vooruit: mij niet bellen.

  Die logica om ondernemers als boeman te zien in onze samenleving, zit als een sluipend gif in deze coalitie, mijnheer de minister. Uw akkoord houdt 10 cent extra per kilometer voor de werknemers in, maar wel op kosten van de werkgever. Dat is een extra belasting. Telewerk wordt verplicht, maar dat is een betutteling voor onze ondernemingen. Waarom doet u zoiets?

  Ik wil u dus het volgende vragen.

  Au nom de ma formation politique, monsieur le ministre, pas de nouvelles taxes!

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer Coenegrachts, ik weet niet of u geheugenverlies hebt, maar uw partij heeft exact hetzelfde gedaan tijdens de coronacrisis. Nu doen we opnieuw hetzelfde.

  U zegt dat we niet voor de bedrijven zijn, maar deze regering beslist voor bijna 1 miljard euro een energiekorting te geven aan energie-intensieve bedrijven. Welnu, ik ben heel blij dat u het verschil toont tussen Vld en Vooruit. Jullie zijn voor een volledige indexsprong. Jullie willen de mensen vandaag niet helpen.

  Mijnheer de minister, wij staan nog voor een fundamenteel probleem. Dit is op vier jaar tijd de tweede keer dat we een majeure energiecrisis meemaken in dit land. Als we een fundamentele oplossing willen, moeten we in dit land zelf meer energie bouwen. Ik ben blij dat u dat ook aanhaalt, want elke windmolen die we bouwen, elk zonnepaneel dat we leggen, elke kabel die we trekken, zal ons sterker, onafhankelijker en weerbaarder maken. Daar moet deze regering absoluut een prioriteit van maken.

  Jeroen Van Lysebettens:

  Mijnheer Ronse, de Trump-taks betreft inkomsten. Dat levert op voor de begroting, dat is geen uitgave.

  Mijnheer de minister, uw antwoord zegt eigenlijk veel en ik hoop dat de collega’s van Vooruit geluisterd hebben. Er is nog niets beslist over de Trump-taks. De premier neemt het mee naar Europa. Ik geef het u op een briefje, dat is gewoon een vertragingsmanoeuvre om niets te beslissen, om opnieuw het geld in de verkeerde zakken te gaan zoeken, de zakken van de burgers.

  Dat is het bilan van deze Vooruitregering. Dat is de kant die men stelselmatig kiest, de kant van de vervuiler, van de oliesector, van Trump.

  Mijnheer de minister, ik kan u alleen maar oproepen om met de regering zelf wel iets te doen. Bereid uw wetsontwerp voor de Trump-taks voor. Dien het in, ga aan de slag en zoek het geld in de juiste zakken.

  Éric Thiébaut:

  Monsieur le ministre, il faut arrêter de dire qu'il n'y a pas d'argent. Il faut oser aller chercher l'argent dans la poche de ceux qui font des surprofits indécents sur le dos de cette crise énergétique. Chaque jour, rien que sur les carburants, les sociétés pétrolières font 2,3 millions d'euros de bénéfices. C'est indécent! Et vous parlez de 80 millions. Sous la précédente législature, le gouvernement avait quand même été chercher 600 millions sur les surprofits rien qu'en deux ans. Donc, ne me dites pas que ce n'est pas possible!

  Comme pour la TVA, on avait besoin d'un cheval de course, et vous avez de nouveau donné naissance à un chameau qui pue. Bravo!

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

  Il y a les mesures prises et il y a l'anticipation des prochaines crises. Il y a un point commun entre la Vivaldi et l'Arizona, c'est que ces deux gouvernements se sont fait surprendre par une crise énergétique engendrée par un conflit à l'étranger. C'est assez remarquable de voir que dans vos mesures, vous en profitez pour dire que vous allez accélérer sur le redéploiement nucléaire, sur les appels d'offres pour le renouvelable et l'île Princesse Élisabeth. N'est-ce pas un peu curieux d'attendre une telle crise pour enfin passer la seconde sur les dossiers du nucléaire et du renouvelable?

  Vous vous êtes laissé surprendre par cette crise, c'est aussi votre devoir pour l'avenir de faire en sorte que notre pays et l'Europe de manière générale soient moins impactés par les énergies fossiles et d'avancer de manière beaucoup plus volontariste sur ces deux chantiers-là.

  Jean-Marie Dedecker:

  Collega’s, ik hoor hier een heel hoge graad van hypocrisie. Mijn hele leven al heb ik de benzineprijs zien stijgen, met als doel dat we minder zouden verbruiken. Vandaag móeten we minder verbruiken, maar nu vraagt men subsidies om opnieuw met de benzinewagen te kunnen rijden.

  Ik hoor de groene collega hier sterk pleiten voor duurzame energie. Als we vandaag het gas moeten subsidiëren, komt dat echter doordat u vijf van de zeven kernreactoren hebt gesloten. In plaats daarvan zijn er windmolens op zee gekomen, beste vriend, maar daar moet ook iets tegenover staan, namelijk gascentrales. Vandaag moeten we dus gas invoeren en opnieuw subsidiëren. Dat is de realiteit.

  Mijnheer de minister, als we een oplossing willen, moeten we snijden in de uitgaven en niet kijken naar de inkomsten.

  Axel Ronse:

  Een modaal West-Vlaams gezin – ik ben West-Vlaming – dat aan de keukentafel zit en ons debat volgt, zal zeggen: "Ze zijn weer allemaal aan het klappen geld uitgeven dat ze niet hebben en dan zitten er ook nog van die slimmeriken tussen die zeggen dat er geen geld meer is en dat ze het dan maar uit andere zakken moeten halen. Stop daarmee!" (uitgesproken met West-Vlaamse tongval)

  Het is eigenlijk zeer simpel: ons ontzuilingsakkoord. Daarover heb ik hier geen woord kritiek gehoord. Dat is misschien het allereerste consensusvoorstel. Niemand in het Parlement kan het daarmee oneens zijn. Iedereen is het toch eens met mij?

  Mijnheer Hedebouw, het eerste principe is dat we geen geld afnemen van kwetsbare mensen. Het tweede principe is dat de controle over het geld dat we geven aan kwetsbare mensen, correct verloopt. Ik garandeer u dat dat miljarden euro’s zal opleveren, in de pocket. Daarom wijs ik op ons ontzuilingsakkoord. Het is vijf na twaalf. Mijnheer de minister, let’s go.

  Voorzitter:

  Over het eerste deel van uw repliek, collega Ronse, hebben de tolken toch enige bezwaren geuit.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, beste collega’s, hier wordt voortdurend gesproken over de uitgaven van de staat, uitgaven, uitgaven, uitgaven, maar spreekt iemand hier ook over de uitgaven van de gezinnen? Wie spreekt over de uitgaven van de werkende klasse die elke dag naar het werk moet rijden en steeds meer moet betalen? Dat is blijkbaar geen probleem, daar kan iedereen blijkbaar mee slapen.

  Daar ga ik niet mee akkoord. Die uitgaven worden onbetaalbaar voor die mensen. Wie naar de mensen luistert, weet dat het onbetaalbaar wordt, maar dat is hier taboe.

  Le deuxième tabou, ce sont évidemment les rentrées. Le tabou! Trente-deux secondes de réponse sur la question des rentrées, bravo! Sur cinq minutes, cela a pris trente-deux secondes pour nous dire que vous allez attendre la Commission européenne. Mais en fait, vous savez que vous n'allez rien faire. Vous le savez.

  David Clarinval:

  (…)

  Raoul Hedebouw:

  Il vient de dire: "Exact." Le gouvernement est clair. Je vous remercie de votre honnêteté, monsieur le ministre.

  Geen overwinstbelasting. Dat is het feit van deze namiddag. Collega’s van Vooruit, laat u niet doen. Ga ervoor (…)

  Lode Vereeck:

  Collega’s, de regering-De Wever is echt een historische regering. Ze zal de geschiedenis ingaan als de grootste oplichterij van de bevolking. Er wordt 1.000 euro extra nettoloon voor tweeverdieners beloofd in 2030, dus na de volgende verkiezingen. Gepensioneerde eenverdieners, gescheiden ouders en uitkeringstrekkers gaan er netto echter op achteruit en zelfs van die 1.000 euro extra netto voor tweeverdieners schiet er op het einde niets over, integendeel. Dat komt door de hogere energieprijzen, de hogere energietaksen, de hogere belastingen op van alles en nog wat en door de centenindex. Dan nog kan die regering het rotten niet stoppen. Er werd beloofd dat het land op orde zou worden gezet, maar de schuld explodeert, terwijl u niet eens uw eigen mensen kunt helpen. Mijnheer de minister, trek uw conclusies. Bespaar zelf energie en trek de stekker eruit.

• Vraag: De onenigheid in de regering

  Vraag: De onenigheid in de regering

  Vraag: De onenigheid in de regering

  Vraag: De talloze onoverkomelijke splijtzwammen in de regering

  Vraag: De onenigheid in de regering

  De onenigheid in de regering
  De onenigheid in de regering
  De onenigheid in de regering
  De talloze onoverkomelijke splijtzwammen in de regering
  De onenigheid in de regering
  Politieke conflicten binnen de regering summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 26 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De oppositie bekritiseert premier De Wever scherp voor stilstand, gebrek aan koopkrachtmaatregelen en interne regeringsruzie, met name over exploderende energieprijzen (geen accijnsverlaging, terwijl andere EU-landen wel ingrijpen), uitgestelde hervormingen (pensioenen, index, btw) en een groeiend begrotingstekort (41 miljard tegen 2031 volgens kritici). De Wever verdedigt zijn bezuinigingskoers als noodzakelijk om het "zinkend schip" van voorgangers te herstellen, wijst op structurele hervormingen (arbeidsmarkt, fiscaliteit) en stelt dat uitstel geen falen is, maar voorzichtigheid in onzekere tijden (oorlog, energiecrisis). Oppositieleiders zoals Hedebouw (PTB) en Pas (Vlaams Belang) noemen zijn ultraliberale houding ("geen cadeaus, markt bepaalt prijzen") onmenselijk, terwijl Schlitz (Ecolo) en Prévot (PS) hem onbekwaamheid verwijten: "geen strategie, alleen conflicten en belastingen op burgers". De Wever kaatst terug dat vorige regeringen (Vivaldi) het tekort verergerden en dat zijn pijnlijke keuzes onvermijdelijk zijn, maar biedt geen concrete oplossingen voor de acute koopkrachtcrisis.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de premier, u zit met een groot probleem, een probleem dat steeds groter wordt. U zegt altijd dat de sociale beweging geen invloed heeft op uw beleid, maar sinds 12 maart en die 100.000 betogers wordt er niet veel vooruitgang meer geboekt door deze regering. Alles blijft steken. De accijnsverhoging wordt uitgesteld, de discussie over de centenindex wordt uitgesteld en ook de pensioenhervorming wordt een beetje uitgesteld. Het gaat alle kanten uit en er is geen eensgezindheid meer. Wat betreft de oorlog in Iran, u en minister Francken zijn voorstander van het leveren van wapens aan Saoedi-Arabië, terwijl Sammy Mahdi tegen is. Wie heeft er nu gelijk? We weten het niet meer.

  Ik hoor hier vaak zeggen dat er iets moet gebeuren wat betreft de energieprijzen, maar ik hoor u dan zeggen dat we niets gaan doen en dat we geen cadeaus kunnen geven. U zit met problemen die steeds groter worden en dat terwijl de noden van de mensen zo groot zijn. De mensen moeten steeds meer betalen voor benzine en zelfs meer dan 2 euro voor diesel. Het wordt onbetaalbaar en wat zegt u, mijnheer de eerste minister? Ik zal geen cadeaus geven.

  Dat zijn geen cadeaus, de mensen kunnen het gewoon niet betalen. Wij dachten dat het beleid zou worden aangepast, maar dat is niet het geval. Ik zal u zeggen waarom u een probleem hebt, mijnheer de eerste minister. Omdat er in de samenleving geen draagvlak bestaat voor al uw maatregelen. Dat is geen toeval. Kijk naar de betoging van 12 maart. Wat is uw probleem? Vooruit, cd&v en zelfs de MR komen bij u aankloppen en zeggen dat het zo niet verder kan. Vooruit krijgt duizenden mails van burgers die zeggen dat ze voor Vooruit hebben gestemd, maar nu toch tot 67 jaar zullen moeten werken, terwijl ze daar niet voor gestemd hebben. Mensen zeggen dat ze voor cd&v hebben gestemd, maar dat ze nu nog meer accijnzen zullen moeten betalen, terwijl ze daar niet voor gestemd hebben. Dat is het grote probleem.

  Mijn vraag is dus duidelijk. Gaat u een ander beleid voeren of gaat u dieper de afgrond ingaan?

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, is er eigenlijk nog iets waar deze regering-De Wever het wel over eens is? Dat zijn niet mijn woorden, maar die van Bart Eeckhout, journalist bij De Morgen , begin deze week. Uw ploeg rolt al vechtend over straat. Het maakt niet uit of het over het binnenland of het buitenland gaat, de conclusie is dezelfde: ruzie, discussie en gekibbel. U staat ernaar te kijken, u wacht af en ondertussen staat dit land stil.

  Bedrijven slaken een noodkreet over de loonkost. Misschien moet daar iets aan gebeuren. Conner Rousseau zegt: no fucking way. De begrotingscontrole: even vijf miljard euro zoeken. Daar gaan we nu niet aan beginnen. Dat is blijkbaar niet zo dringend. Dat kan wachten tot de zomer. Uw btw-hervorming is een btw-kameel geworden en verdwijnt in de vuilbak. Het enige wat in dit Parlement wel vooruitgaat, het meerwaardemonster, is ondertussen bijna gerealiseerd, de enige taks die in dit land nog niet bestond.

  Mijnheer de premier, ik stond hier twee weken geleden ook. Toen hebt u een mooie politieke analyse over het verleden gemaakt. Doe ons een plezier en probeer eens geen politieke analyse te maken over het verleden. Kom hier met concrete antwoorden. We zijn bijna twee jaar na de verkiezingen. U bent meer dan een jaar premier. Het land, de wereld, staat letterlijk in de fik. Uw antwoord is altijd stilstand en uitstel.

  Mijnheer de premier, wanneer gaat u die stilstand doorbreken?

  Barbara Pas:

  De regering-De Wever is met alles te laat en alles rammelt aan alle kanten. Van echt budgettair orde op zaken stellen, zijnde de bestaansreden van uw regering, is al lang geen sprake meer. Uw begrotingstekort behoort tot de grootste van Europa. De ethische dossiers zitten vast. Van de weinige communautaire kruimels in uw regeerakkoord, mijnheer de premier, komt ook niets in huis. De commissievergadering in de Senaat om het te hebben over de afschaffing daarvan, is al drie keer op rij uitgesteld of afgelast omdat de MR dwarsligt. Een regeringspartij, Les Engagés, heeft zelfs een juridische procedure aangespannen tegen het beleid van een minister uit haar eigen regering.

  Eerlijk is eerlijk, over sommige zaken is de regering het wel eens, over politieke benoemingen bijvoorbeeld, zelfs van figuren die via Dexia de belastingbetaler miljarden euro hebben gekost, zoals een Axel Miller. Ik was destijds lid van de onderzoekscommissie-Fortis en van de bijzondere bankencommissie. Ik heb toen de N-VA horen pleiten voor de vervolging van die man. Zal Jambon hem nu officieel benoemen als voorzitter van de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij? Zal hij de middelvinger opsteken naar de belastingbetaler of zult u daarover eindelijk zelf eens voor onenigheid zorgen?

  Waar de regering het ook over eens is, is dat ze niets zal doen aan de exploderende brandstofprijzen en energieprijzen. Via de programmawet wilt u de accijnzen op stookolie, gas en zelfs de prijzen aan de pomp nog verder verhogen.

  Mijnheer de premier, Italië, Hongarije, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Griekenland en Portugal hebben allemaal, al dan niet tijdelijk, maatregelen genomen om de prijzen aan de pomp niet te laten exploderen. Wanneer volgt u?

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, vu de là où nous sommes, nous avons l'impression d'assister à une mauvaise pièce de théâtre, où les cinq acteurs principaux pensent tous avoir décroché le premier rôle, où tous parlent les uns par-dessus les autres, mais personne ne connaît ses lignes et personne ne sait comment l'histoire se termine.

  Le Comité de monitoring prévoit un dérapage de 41 milliards à l'horizon de 2031 et, ça, c'est le résultat de vos décisions politiques, des effets retours totalement surestimés, des mesures farfelues sur lesquelles vous avez dû reculer, comme la TVA sur la culture, qui finalement coûte 400 millions à votre budget. Ce budget a été voté la semaine dernière, et vous devez déjà revoir votre copie. À côté de cela, vous continuez de vouloir dépenser sans compter l'argent magique, notamment pour la Défense. Pour ça, il y a toujours de l'argent. On est en pleine crise de l'énergie, et pas une seule solution n'est sur la table. Vous croisez les doigts derrière le dos, espérez que les prix ne montent pas trop et que la guerre s'arrête.

  Et puis votre méthode: pour les militaires en rue, il y a eu des petits arrangements entre amis, des marchandages sous le tapis et puis, pas de recadrage, ça passe comme ça, avec une ministre humiliée, et on continue. Vous oubliez de demander l'avis du Conseil National du Travail sur un dossier aussi important que celui de l'index et êtes obligé de reporter le vote de ce projet de loi, qui était pourtant si important et si urgent à faire adopter ici la semaine dernière. Ou encore, vous vouliez faire voter la réforme des pensions sans avoir les chiffres actualisés du Comité d'étude sur le vieillissement et donc sur l'impact de votre réforme sur la pauvreté des personnes les plus âgées dans notre pays.

  Monsieur le premier ministre, quand allez-vous reprendre le contrôle de ce gouvernement? C'est ma question.

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, on nous avait promis un gouvernement d'ingénieurs, on a finalement hérité d'une bande d'amateurs, d'un gouvernement qui se contredit et qui taxe tant et plus. On connaît votre technique, un jour c'est "pas de nouvelle taxe" et le lendemain, ce n'est effectivement pas une, mais une pluie de nouvelles taxes qui s'abat sur les Belges. Un jour c'est "on ne touche pas à l'index" et ensuite vous bidouillez l'indexation des pensions, puis vous mettez un double saut d'index sur la table, pardon, un saut partiel, mais double quand même. C'est scandaleux.

  Mais les Belges, monsieur le premier ministre, ne sont pas dupes, ils comprennent et ils voient que vous vous disputez tant et plus. Et ils savent aussi qu'à chaque fois que vous êtes d'accord, c'est pour faire payer la classe moyenne, les travailleurs et les pensionnés.

  Aujourd'hui, avec la guerre en Iran, les prix de l'énergie explosent, faire le plein devient un luxe, remplir sa cuve à mazout devient une angoisse. Et pourtant, partout en Europe, on protège les ménages, les travailleurs, les indépendants, les agriculteurs et même les transporteurs.

  Et vous, vous attendez que ça passe. Pire, vous décidez d'augmenter les taxes sur l'énergie, ce qui est indécent. Et pendant que les Belges serrent la ceinture, vous continuez à creuser le déficit. Car aujourd'hui, vous devez trouver 5 milliards d'euros, mais la question est "comment".

  Quand j'entends votre patron, le patron des patrons flamands, réclamer à corps et à cri un saut d'index complet, évidemment, monsieur le premier ministre, je m'inquiète. Et je m'inquiète parce que vous l'avez déjà fait, avec le gouvernement Michel, et avec les libéraux. Un saut d'index n'est pas technique, mais concret. Un saut d'index est une baisse de salaire, une baisse de pension, bref, une baisse de pouvoir d'achat.

  Monsieur le premier ministre, vous devriez être aux côtés des ménages et des entreprises, mais vous ne faites rien.

  Vous commentez beaucoup, mais vous n'agissez pas. Alors je n'aurai qu'une seule question. Combien de temps encore les Belges devront-ils payer le prix d'un gouvernement brutal, sans cap et sans boussole?

  Voorzitter:

  Cinq questions donnent cinq minutes au premier ministre pour répondre.

  Bart De Wever:

  Chers collègues, merci pour vos questions. Le devoir de l'opposition est de s'opposer, mais il n'est pas toujours évident de voir où vous voulez en venir. Une semaine, je vous entends dire que tout va beaucoup trop vite, que c'est beaucoup trop dur, que les citoyens ne peuvent plus suivre, qu'ils sont dans les rues, etc. La semaine suivante, tout va trop lentement, tout est bloqué et le gouvernement est à la traîne.

  Il est vrai que le gouvernement doit faire des choix, mais l'opposition devrait faire pareil. Il faut choisir; sinon, c'est aussi une mauvaise pièce de théâtre.

  La vérité, c'est qu'un an après l'entrée en fonction de ce gouvernement, nos trajectoires budgétaires se différencient clairement de celles de la Vivaldi.

  (Brouhaha).

  Oui, c’est la vérité qui blesse! Je le sais. À politique inchangée, avec le précédent gouvernement, nous aurions été tout droit vers un déficit de 6 % en 2029, et cela sans même tenir compte des dépenses supplémentaires en matière de défense, qui étaient pourtant inévitables. Certains semblent l'avoir oublié, ou avoir même une passion pour l'oubli.

  Nous sommes en train de remonter la pente, lentement mais sûrement. La négligence de mes prédécesseurs pour les finances publiques a creusé un véritable gouffre. Le sommet est encore dans la brume et il nous reste une ascension importante à accomplir; mais ce gouvernement a au moins le mérite d'entamer cette montée.

  Le rapport du Comité de monitoring indique que la trajectoire est claire. La crise au Moyen-Orient apporte toutefois de nouveaux nuages sombres. Son impact à long terme sur le budget et sur notre marché de l'énergie est encore incertain. Le gouvernement suit néanmoins cela de très près.

  Het is nu echter niet het moment om enorme uitgaven te beloven. Daar is immers geen marge voor. Bovendien is dat volgens alle experts contraproductief. Tailored, targeted, temporary : dat is de raad van de Europese Unie en die zoek ik ook te volgen.

  Mijnheer de voorzitter, ik kan mijn spreektijd niet helemaal doorgronden.

  Voorzitter:

  U krijgt tot min 3 minuten.

  Bart De Wever:

  Oké. Dat is een beetje zoals de begroting. Zo werd die nagelaten, als een zinkend schip, vol gaten. Ik ben inderdaad de kapitein van een zinkend schip. Ik ben mij daar terdege van bewust. Zo hebt u dit schip nagelaten, vol gaten.

  Geachte Kamerleden, de wereldomstandigheden zijn ook niet bepaald gunstig. Er is de oorlog in Iran. Over onze positie daarover heb ik veel gehoord, maar eigenlijk die is helder. Ik heb die in de commissie en in de pers uitgebreid toegelicht. Het zal zeker waar zijn dat er in alle partijen van dit halfrond heel verschillende meningen bestaan, maar dat is eerlijk gezegd niet mijn zaak. De regering moet vooral het hoofd koel houden op woelige baren en dag per dag de situatie in het Midden-Oosten opvolgen om vervolgens te beslissen welke rol wij in gebeurlijk geval kunnen en moeten opnemen.

  Ook over de sociaal-economische hervormingen zijn veel vragen gesteld en ik hoor daarin een lichte ironie. Ik daag u uit, mijnheer Hedebouw en anderen, om een regering te vinden die deze eeuw zoveel noodzakelijke, structurele en fundamentele hervormingen heeft doorgevoerd in de arbeidsmarkt, in de fiscaliteit, in de sociale zekerheid en in de gezondheidszorg als deze regering op één jaar tijd. Zo'n regering zult u niet vinden.

  Bij de vorige regeringen zijn er wel legio voorbeelden van hervormingen die de publieke financiën alleen maar verder hebben ondermijnd. Pensioenhervormingen die geld hebben gekost, tot de vorige regering toe. Ik vind dat onwaarschijnlijk. Ik hoor collega’s van Anders., de PS en Ecolo-Groen graag praten over de nood aan beslissingen, maar geef dan toe dat die beslissingen extra dringend en extra zwaar zijn geworden omdat wij het puin moeten ruimen dat u hebt nagelaten.

  Ik denk ook aan de kernuitstap. Neem die eens voor ogen. Volgens André Berger, klimaatwetenschapper, is dat de grootste vergissing die u kon maken, maar u hebt dat toch gedaan. Over energieonzekerheid zou u met het schaamrood op de wangen moeten zwijgen.

  In die omstandigheden moeten wij onze verantwoordelijkheid opnemen als regering. Wij proberen dat te doen in zeer moeilijke omstandigheden. Het is niet gemakkelijk. De komende tijd zullen wij aan de bak moeten om nog moeilijke beslissingen te nemen. Daar sta ik alleszins voor. Ik zie dat als mijn opdracht, de opdracht om dit land eindelijk als een goede huisvader beheren.

  Raoul Hedebouw:

  Monsieur le premier ministre, je vous remercie pour votre réponse.

  Vous avez abordé beaucoup de sujets. Ce qui me frappe, c’est que vous êtes très clair en disant que vous n'allez pas intervenir sur le marché de l’énergie. Les prix seront déterminés par la loi de l’offre et de la demande. Les prix vont flamber, et pour vous ce n’est pas grave. Vous n’avez pas l’intention d’intervenir.

  Votre positon à ce sujet est forte et je ne suis pas d’accord avec vous. On ne peut pas abandonner les gens à la loi de l’offre et de la demande. Deux euros le litre, c’est impayable. Nos industries ne peuvent pas tenir le coup. Cette manière ultralibérale de voir le business ne va pas. Je trouve ces propos du premier ministre incroyables, et cela sans que personne ne bronche au sein de la majorité. On va tranquillement manger au petit restaurant à Mons. Tout le reste, c'est du blabla.

  Ten tweede, mijnheer de eerste minister, u hanteert de logica van there is no alternative . Volgens u is er geen alternatief. Dat liedje is uitgezongen, want daarmee creëert u geen beleid. Dat is het probleem van de regering: er is zogezegd geen alternatief. Er is gewoon geen hoop in uw manier van de toekomst te (…)

  Voorzitter:

  Dank u wel, mijnheer Hedebouw.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, ik nam als jonge gast zitting in onze assemblee twee jaar geleden. Welnu, of we nu tot de meerderheid dan wel tot de oppositie behoren, de meesten onder ons hebben de ambitie om ons land anders en beter achter te laten voor de toekomstige generaties. U komt echter niet verder dan analyses over het verleden en het zoveelste dreigement dat u er de brui aan wilt geven. Donald Trump doet hetzelfde: veel blaffen om uiteindelijk de staart in te trekken. Dat is zeer weinig geloofwaardig.

  Het is echter vooral het bewijs dat uw ploeg niet draait. Op een moment dat onze burgers, bedrijven en industrie afzien, slaagt uw regering er enkel in om ruzie te maken en uitstel te creëren. Mijnheer de premier, het is vijf over twaalf. Stop met het circus, maak eindelijk keuzes en ga aan de slag.

  Barbara Pas:

  Mijnheer de eerste minister, de energie- en brandstofprijzen exploderen en de regering grijpt niet in. U zegt dat u geen marge hebt. Voor asiel en migratie hebt u nochtans meer dan marge genoeg. U blijft monitoren. U monitort hoe burgers die moeten tanken, het gat in de begroting aan het dichtrijden zijn. Per liter die wordt getankt, gaat meer dan 1 euro naar de staatskas.

  Schrap de geplande accijnsverhogingen en neem, net zoals in veel andere landen, maatregelen om tanken betaalbaar te houden, wat ons betreft door de accijnzen terug te brengen naar het Europese minimum. Zo beschermt u de koopkracht, zo blijft Vlaanderen aantrekkelijk voor transport en industrie en, vooral, zo stopt de overheid eindelijk met cashen op kap van de gewone Vlaming.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, je vous l’accorde, il n’est pas toujours facile de trouver sa place ou son rôle dans l’opposition quand on est face à une majorité qui se flingue toute seule. Cela se joue chaque semaine dans la presse. Les uns et les autres tentent de tirer la couverture à eux mais, au final, il n’y a pas de stratégie, il n’y a pas de cap. Ce sont les citoyens qui trinquent à la fin.

  Revenons à la réalité des chiffres, monsieur le premier ministre. La Vivaldi, c’était 17 milliards de déficit, avec des aides substantielles mises en place dans le cadre d’une crise exceptionnelle, la crise sanitaire du covid. Trois cent mille personnes sont sorties de la pauvreté. L’Arizona, c’est 41 milliards à l’horizon 2031 en raison de vos mesures.

  Vous n’avez rien mis en place pour aider les gens. Au contraire, vous soutenez vos amis, mais jamais la population, contrairement à vos promesses (…)

  Patrick Prévot:

  Monsieur le premier ministre, chaque fois que vous prenez la parole, c’est pour évoquer le passé. Ce que je regarde et ce qui m’intéresse, c’est votre passif. Les cinq milliards que vous cherchez aujourd’hui, c’est votre addition. Quand vous avez repris les commandes, le déficit était maîtrisé. Aujourd’hui, il dérape et c’est votre politique qui l’a creusé. Une politique injuste qui étouffe le pouvoir d’achat et qui ralentit l’économie.

  On sait déjà, monsieur le premier ministre, qui va payer. Ce seront les familles, les travailleurs, les entreprises et les pensionnés. Plus de taxes, moins de pouvoir d’achat. Dans ce gouvernement où tout le monde se dispute, monsieur le premier ministre, vous voulez être le leader, mais à force de gérer les conflits internes, vous en êtes devenu l'éducateur, une espèce de Pascal le Grand Frère , l’autorité en moins.

  Je suppose, monsieur le premier ministre, que vous parlez de la négligence de vos prédécesseurs. Vous évoquez très certainement le Mouvement Réformateur, qui est au pouvoir sans discontinuer depuis 27 ans.

  Voorzitter:

  Dat waren vijf vragen van de oppositie om de regering scherp te houden, en dat is een goede zaak, want een slapende garnaal wordt meegenomen door de getijden.

• Vraag: De betoging van de vakbonden tegen de hervormingen van de regering

  Vraag: De antisociale beleidsmaatregelen van de regering en de eisen van de betogers

  Vraag: De nationale betoging tegen de hervormingen van de regering-De Wever

  Vraag: Het sociale beleid van de arizonaregering

  Vraag: De nationale betoging van 12 maart

  Vraag: De syndicale acties

  De betoging van de vakbonden tegen de hervormingen van de regering
  De antisociale beleidsmaatregelen van de regering en de eisen van de betogers
  De nationale betoging tegen de hervormingen van de regering-De Wever
  Het sociale beleid van de arizonaregering
  De nationale betoging van 12 maart
  De syndicale acties
  Nationale vakbondsbetoging tegen regeringshervormingen en sociaal beleid summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 12 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens een felle discussie over het asociaal hervormingsbeleid van de regering-De Croo bekritiseren oppositiepartijen unaniem de pensioenhervorming (67-jarige leeftijd, lagere uitkeringen), accijnsverhogingen op energie midden in de crisis en flexibele arbeidsmaatregelen die volgens betogers (100.000+ mensen) vooral werkenden, vrouwen en middenklasse treffen, terwijl superrijken en bedrijven gespaard blijven. Hedebouw (PVDA) en Schlitz (Ecolo) benadrukken dat de regering sociaal overleg negeert, De Smet (DéFI) en Thémont (PS) wijzen op jobverlies, armoederisico’s en gebrek aan economische visie, terwijl Coenegrachts (N-VA) de chaotische uitvoering en uitgestelde beslissingen (bv. 1 miljard euro onbenut voor energiekosten) aanvalt. Premier De Wever (N-VA) verdedigt de hervormingen als noodzakelijk voor toekomstige generaties en budgettaire houdbaarheid, claimt overleg met sociale partners (o.a. Groep van Tien) en stelt dat staken de economie schaadt, maar Hedebouw ontmaskert dit als désinformatie: minister Jambon’s uitspraak ("vrouwen moeten zich aanpassen") en geheime powerpoints over pensioenen bewijzen volgens hem het verborgen asociale karakter. Demesmaeker (Vlaams Belang) steunt de regering en bekritiseert vakbonden die hervormingen blokkeren, terwijl Schlitz de maatregelen regressief noemt, vergelijkbaar met 19e-eeuwse arbeidsomstandigheden.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de premier, vandaag kwamen weer meer dan 100.000 mensen op straat. De mobilisatie gaat door. Dertien keer werd er nationaal gemobiliseerd en het volk komt nog steeds op straat, tegen uw beleid. De mensen zijn nog altijd kwaad en wij, volksvertegenwoordigers, zijn gaan luisteren naar wat zij te zeggen hadden. Zij hebben veel te zeggen, mijnheer de eerste minister. Heidi bijvoorbeeld zegt: "Ik heb deeltijds gewerkt om voor mijn kinderen te zorgen en om mijn man de kans te geven om carrière te maken en nu ben ik de klos. Mijnheer Jambon, ik heb heel mijn leven heel hard gewerkt. Blijf van mijn pensioen af."

  Santina me dit aussi: "Dis-le au premier ministre: il peut venir prendre ma place, parce que, nous, on travaille chez Aldi. C'est un travail dur. Jusque 67 ans, on n'y arrivera pas. On a déjà des problèmes de santé. Qu'il prenne ma place. Moi, je veux bien prendre sa place et, lui, qu'il prenne la mienne!"

  Dat is wat we vandaag op de betoging hebben gehoord. Honderdduizend mensen, die de overgrote meerderheid van ons land vertegenwoordigen, maken duidelijk dat ze uw politiek niet pikken: langer werken voor een lager pensioen.

  Ze pikken het niet dat de regering de accijnzen wil verhogen, midden in een energiecrisis. Ze pikken het niet dat men het geld weeral bij de werkende klasse haalt en niet bij de supermiljonairs. Ze pikken het niet dat u volgens uw maatschappijvisie de sociale zekerheid wilt afbreken om de oorlog te betalen. Dat is wat 100.000 mensen vandaag hebben gezegd.

  Mijn vraag is dan ook duidelijk, mijnheer de eerste minister. Zult u terugkomen op uw asociaal pensioenbeleid? Zult u terugkomen op de verhoging van de accijnzen, zodat mensen hun facturen nog kunnen betalen? Zult u terugkomen op uw beleid dat de werkende bevolking treft en de supermiljonairs ontziet?

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, avez-vous entendu les 100 000 manifestants et manifestantes qui ont marché ce matin dans les rues de Bruxelles? Je n'ai pas l'impression. Pour vous raconter un peu, ce matin, il y avait des profs, des fonctionnaires, des pensionnés, des ouvriers, énormément d'ouvriers. J'ai parlé avec des ouvriers notamment du secteur de la sidérurgie, qui n'en peuvent plus. Il y avait des travailleurs sociaux évidemment, des travailleurs des arts mais aussi des travailleurs et des travailleuses du secteur de la santé. Tous me parlent d'une chose: de l'injustice des mesures que vous portez. Ils me disent: "Mais comment peuvent-ils ne fût-ce que décider de cela? D'où cela leur vient-il?"

  Monsieur le premier ministre, en réalité, ce matin, vous étiez au salon de l'armement. Donc, non, vous n'avez pas entendu, ni vu, ni rencontré les manifestants, parce que vous étiez en train de vous demander comment vous alliez dépenser leur argent. Je vais alors aussi vous dire qui n'était pas là ce matin. C'est vrai, des gens n'étaient pas là. Les patrons de la Fédération des Entreprises de Belgique (FEB) n'étaient pas là. Eux sont en effet contents de vos réformes. Ils ne devront plus payer l'index pour certains travailleurs, les primes de nuit ainsi que certaines cotisations patronales.

  Je continue de vous parler, monsieur le premier ministre! Je vous raconte la manifestation de ce matin, vu que vous n'y étiez pas. Vous êtes un peu distrait.

  Bart De Wever:

  (…)

  Sarah Schlitz:

  Essayez de l'intégrer alors dans la réforme des pensions. Votre côté féminin pourrait s'avérer utile.

  Je vous disais que quelques personnes sont contentes, mais ce n'est pas la majorité de la population, des travailleurs et des pensionnés qui, eux, sont aujourd'hui frappés de plein fouet par vos réformes.

  Monsieur le premier ministre, que répondez-vous à ces manifestants? Avez-vous rencontré une seule fois les représentants des travailleurs et des travailleuses dans ce pays depuis le début de votre mandat? Répondez à la question!

  Steven Coenegrachts:

  Het spijt me, mijnheer de premier, maar, mijnheer Hedebouw, ik moet met u beginnen, want de wereld staat vandaag in brand, mocht u het nog niet gemerkt hebben. Bedrijven kreunen onder de energiefacturen. Mensen staan aan het tankstation met zweetdruppels op het voorhoofd te tanken. Gezinnen laten de verwarming uitstaan uit angst voor de gasfactuur en de vakbonden kiezen ervoor om te staken. Ze gaan betogen, kiezen voor stilstand en leggen de economie lam. Ze kiezen ervoor om gastankers, die gisteren voor de haven van Zeebrugge lagen, te blokkeren en door te sturen, in plaats van onze gasvoorraad aan te vullen.

  Collega’s, dat is een aanslag op onze jobs, een aanslag op onze welvaart. U staat hier te jubelen alsof het vandaag een feestdag is. Shame on you! Premier, ook u gaat vandaag echter niet vrijuit. U hebt veel hervormingen aangekondigd, u hebt veel mensen bang gemaakt en veel ongerustheid gecreëerd. Wat is daar vandaag al van gekomen?

  Ofwel maakt u hervormingen zo complex, met zoveel kafka en zoveel chaos, dat u ze zelf 'stinkende kamelen' moet beginnen noemen; ofwel komt u uw beloftes niet na. Al 1,5 jaar staat er namelijk 1 miljard euro klaar voor de bedrijven om hun energiefactuur te verlichten en u krijgt dat geld niet uitgegeven, premier.

  Ofwel stelt u beslissingen uit, ofwel hebt u gewoon slechte ideeën, zoals die accijnsverhoging op gas. Wat een idee in deze tijden, om de gasfactuur nog verder te verhogen. Door die chaos, door die onzekerheid en door uw stinkende kamelen zijn mensen boos en ongerust en komen ze op straat.

  Wanneer hakt u knopen door? Wanneer gaat u duidelijkheid geven? Bent u bereid die accijnsverhoging op gas in te slikken en…

  Voorzitter:

  Dank u wel, mijnheer Coenegrachts. U bent erin geslaagd zowel applaus te oogsten bij uw eigen fractie als bij de PVDA. Ik denk dat hier een interessant front tot stand komt.

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, je suis moi aussi passé à cette fameuse manifestation – où il y avait tout le monde sauf vous – pour rencontrer les exclus et les oubliés, les sacrifiés de l'Arizona. J'ai rencontré des enseignants, des infirmiers, des infirmières, des employés, même des indépendants, toute une série de gens unis par un même sentiment d'inquiétude et de colère.

  Soyons honnêtes, je comprends la nécessité de certaines réformes. Je comprends le besoin de penser aux générations futures. Il faut reconnaître que n'importe quel gouvernement responsable aurait dû de toute façon prendre des mesures impopulaires.

  Mais vos réformes sont particulièrement brutales, idéologiques et elles frappent surtout les plus faibles. On l'a vu avec les ALE. On l'a vu avec les aidants proches. On le voit aujourd'hui avec les pensions des femmes. Dans chaque dossier, sans exception, l'Arizona tire d'abord et discute ensuite.

  Monsieur le premier ministre, quand on veut imposer une forme d'austérité et remettre les finances publiques en ordre, je crois qu'il faut accompagner cela d'un message d'adhésion. Ce message d'adhésion, nous ne le voyons pas.

  J’ai une seule vraie question pour vous, monsieur le premier ministre: où sont les emplois? Où sont les emplois de l'Arizona? Quelle est votre stratégie de l'emploi, à part les flexi-jobs et le travail de nuit? Quelle est votre stratégie industrielle, à part les remontrances que vous adressez régulièrement à la Commission européenne? Où est votre stratégie sur l'intelligence artificielle, dont chacun autour de nous sent qu’elle inquiète de plus en plus un nombre grandissant de travailleurs?

  Vous passez tellement de temps et tellement d'énergie à réformer dans tous les sens que vous passez très peu de temps à créer et à inspirer. Je ne sais pas s'il y avait 100 000, 120 000 ou 80 000 personnes dans les rues. Mais quand on a ne serait-ce que 80 ou 100 000 personnes dans les rues un an après son entrée au gouvernement, cela veut dire quand même qu'on a raté quelque chose en termes d'adhésion.

  On ne mobilise pas une population simplement avec des mesures d'austérité. Il y a beaucoup d'action mais jusqu'ici, il n'y a pas de vision.

  Une seule et même question: où sont les emplois de l'Arizona?

  Sophie Thémont:

  Monsieur le premier ministre, en effet, 100 000 personnes étaient aujourd’hui dans les rues de Bruxelles pour manifester, mais surtout pour dénoncer les mesures antisociales prises par votre gouvernement. Après la grève nationale des 24, 25 et 26 novembre – massivement suivie dans notre pays –, vous aviez le choix: les écouter ou passer en force.

  Force est de constater que vous avez choisi de poursuivre votre coup de force antisocial. La liste de vos mesures est violente et interminable: double saut d’index – que vous avez fait passer, je le rappelle, en force, en commission, toute la nuit et sans concertation sociale –, réforme des pensions – à laquelle les femmes vont devoir "s’adapter" –, travail de nuit élargi et contrats zéro heure.

  Monsieur le premier ministre, qu'est-ce qu'un double saut d’index? C’est un braquage du pouvoir d’achat et une perte directe pour les travailleurs. Il arrive au moment où le prix de l’énergie explose. Votre réforme des pensions, c’est l’âge de la pension qui recule, ce sont des conditions plus dures et des pensions, encore une fois, rabotées. Quant à votre réforme du travail, elle suit la même logique: toujours plus de flexibilité, plus de pression, moins d’emplois et davantage de précarité. Et qu’observe-t-on? Zéro emploi créé!

  Vous dites qu’il faut faire des efforts budgétaires, mais ce sont toujours les mêmes qui doivent les faire: les travailleurs, les travailleuses, les pensionnés, et surtout la classe moyenne à qui vous aviez promis 500 euros. Aujourd’hui, si des dizaines de milliers de personnes sont dans la rue, c’est parce que beaucoup ont le sentiment de ne plus s’en sortir, de travailler plus pour gagner moins, tandis que le coût de la vie ne cesse d’augmenter.

  Monsieur le premier ministre, allez-vous revenir sur ce double saut d’index et toutes vos mesures (…)

  Eva Demesmaeker:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de premier, collega’s, de generaties vóór mij hebben iets keimoois opgebouwd: een sterke sociale zekerheid, goede pensioenen, bescherming voor wie werkt, en solidariteit tussen de verschillende generaties. Wie dat alles wil beschermen, moet ook op tijd durven te hervormen. Als we blijven vasthouden aan een systeem dat gebouwd is op de realiteit van vele jaren geleden, riskeren we te verliezen wat we vandaag willen verdedigen.

  De wereld rondom ons verandert snel. Dat zien we allemaal. De concurrentie is moordend en we verliezen jobs aan het buitenland. Elke week hoor ik hier opnieuw, van extreem-links tot extreem-rechts: mijnheer de premier, doe er iets aan, die jobs moeten hier blijven. Zodra we de arbeid flexibeler willen maken of het systeem willen hervormen, zodat het financieel houdbaar blijft, staat men in België echter telkens opnieuw op straat. U bent er trots op: 15 miljoen euro verlies voor de luchthaven van Zaventem. U bent daar trots op, maar we verliezen elke dag jobs aan het buitenland. Er werd hier gezegd: shame on you . Ik zeg het in het Nederlands: schaam u.

  De vakbonden staken vandaag opnieuw, terwijl hervormingen broodnodig zijn. Zij weigeren om te hervormen. Een sociale zekerheid die betaalbaar blijft, waar is de vakbond? Pensioenen voor de toekomstige generaties, waar is de vakbond? Bescherming voor wie werkt, de vakbond is er tegenwoordig alleen maar voor wie niet werkt.

  Mijnheer de premier, mijn vraag aan u is eenvoudig. Hoe zorgen we ervoor dat noodzakelijke hervormingen niet worden geblokkeerd door een logica waarin alles als een onaantastbaar verworven recht wordt beschouwd, zelfs wanneer de toekomst van ons sociaal model in gevaar wordt gebracht?

  Bart De Wever:

  Mijnheer de voorzitter, collega’s, "het kan verkeren", zei Bredero. Vorige week moest ik in dit halfrond komen antwoorden op allerlei tussenkomsten, met als voornaamste kritiek dat alles veel te traag ging. Er zouden extra inspanningen nodig zijn om de begroting op koers te krijgen. Het was allemaal niet voldoende en te ingewikkeld. Die kritiek kan ik eigenlijk nog wel aanvaarden. Ze lijkt me deels terecht. Er is inderdaad nog veel werk aan de winkel.

  Vandaag, een week later, hoor ik net het omgekeerde. Het gaat allemaal veel te snel. Het is veel te ingrijpend. Er wordt te veel bespaard. Het sociaal weefsel wordt ontrafeld. Sommigen slagen er zelfs in het ene en het omgekeerde in één tussenkomst te beweren, il faut le faire . In grote partijen bestaat altijd een zekere tendens. Dat begrijp ik. Zolang die twee commentaren elkaar in evenwicht houden, durf ik daarin het bewijs te zien dat we al bij al een evenwichtige koers varen.

  Het is waar dat de regering fors hervormt in de sociale uitkeringen, in de pensioenen, in de arbeidsmarkt, maar ook in de fiscaliteit. Dat doen we ten voordele van wie werkt of onderneemt. We hebben volgens mij ook geen andere keuze, want de problemen die we hebben geërfd, onder meer in de begroting, zijn gigantisch. We doen dat altijd in overleg. Het middenveld en de sociale partners worden er steeds bij betrokken. In de eerste plaats gebeurt dat in de Groep van Tien. Die heb ik inderdaad al ontmoet, al meer dan één keer, mevrouw Schlitz. Het gebeurt ook zeer regelmatig en intensief in het overleg met de kabinetten. De minister van Economie en Werk, de heer Clarinval, die hier aanwezig is, de minister van Sociale Zaken en de minister van Financiën en Pensioenen hebben al meermaals gesproken met de betrokken actoren. Dat overleg heeft resultaat, want het leidt ook tot bijsturing. Minister Jambon zal straks zeker nog antwoorden op een aantal specifieke punten die hier zijn aangehaald.

  Het gemeenschappelijk vakbondsfront heeft mijn kabinet gisteravond laat ook een brief bezorgd met de vraag om een nieuw overleg. Ik had die brief nog niet gezien toen ik vanmorgen vroeg op de radio hoorde dat ik hem niet had beantwoord. Sta mij toe te zeggen dat ik het enigszins ironisch vind dat de vakbonden nachtwerk verwachten van het kabinet en dat wij dus ’s nachts zouden moeten antwoorden op hun brieven. Ik kan hen wel geruststellen, want ik heb de brief ondertussen ontvangen en gelezen. We zullen vandaag antwoorden, binnen de voorziene werkuren, mijnheer Hedebouw. Dat zal u plezier doen. Ik ga mijn medewerkers niet laten overwerken, toch niet daarvoor. In dat antwoord zal ik meedelen dat zij binnenkort een uitnodiging voor de Groep van Tien mogen verwachten.

  Que les nombreuses réformes socioéconomiques puissent laisser un goût amer à certaines personnes, je peux le comprendre, d’autant plus que la désinformation ne tarit pas sur le sujet. Certains n’hésitent pas à déformer les propos des ministres afin d’attiser les tensions.

  Le droit de grève est un droit important dans ce pays et chacun est libre d’en faire usage. Mais il faut être honnête, faire grève ne changera pas la réalité, bien au contraire. La seule solution au marasme socioéconomique et budgétaire dans lequel nous nous trouvons est la création de prospérité, pas sa destruction. Nous ne pouvons donc plus nous accrocher à des recettes du passé qui nous ont conduit à une dette colossale et à une vulnérabilité géopolitique sans précédent.

  Il revient à mon gouvernement de laisser ce pays dans un meilleur état que celui dans lequel nous l’avons trouvé. C’est pourquoi nous ne devons pas nous laisser paralyser par l’opposition qui tente toujours de bloquer l’action d’un gouvernement qui veut mener les réformes nécessaires. Le gouvernement doit avant tout maintenir le cap, tout en restant ouvert aux remarques pertinentes et en demeurant prêt à ajuster les choses lorsque cela est justifié. Nous l’avons d’ailleurs démontré au cours de l’année écoulée.

  Notre devoir est de maintenir le cap. Y faillir serait faire montre d’un immense égoïsme vis-à-vis de nos enfants et petits-enfants. Je vous remercie.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, u verwijt ons foutieve informatie, désinformation , maar de mensen hebben heel goed begrepen wat er speelt. Die 100.000 mensen die onze welvaart produceren, hebben ons heel goed begrepen. U hebt afgelopen vrijdag een akkoord over de pensioenen bereikt. U hebt twee dagen gewacht om een persbriefing met Jambon te organiseren. Twee dagen! Uw 70 powerpointslides mochten niet gefilmd worden. En waarom mochten ze niet gefilmd worden? Omdat u bang was dat Jambon er weer wat zou uitflappen. Hij zou er gewoon de waarheid uitflappen.

  And he did it! He did it! Hij zei gewoon, echt waar, dat de vrouwen zich gewoon moeten aanpassen om tot hun 67 jaar te werken. De arbeiders en de bedienden moeten zich aanpassen.

  Dit is uw probleem: zodra de waarheid gezegd wordt, begrijpen de mensen dat u asociaal bezig bent. Jambons probleem is niet dat hij dikke planken zaagt; hij zaagt gewoon balken, mijnheer de eerste minister.

  De informatiestrijd gaat door. Onze strijd zal ook doorgaan.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le premier ministre, aujourd'hui, vous nous présentez vos réformes comme une modernité, mais c'est précisément l'inverse! Ce sont ces mesures qui représentent un retour vers le passé. Travailler plus la nuit, travailler le dimanche, travailler toujours plus pour moins, travailler plus vieux, avec moins de protection sociale. Travailler plus jeune, également. Aujourd'hui, on peut travailler dès 15 ans; demain, est-ce que ce sera 14 ans, comme aux Pays-Bas, vu qu'apparemment, c'est votre modèle? Nous sommes face à une dégradation des conditions de travail, dignes d'il y a un siècle.

  Monsieur le premier ministre, vous nous dites: "Vous ne nous arrêterez pas." Ce que vous faites, c'est passer en force en continuant d'ignorer les réalités du terrain et les véritables conséquences de vos actes. Nous ne sommes pas les seuls à vous y rappeler: quand la Cour des comptes vous dit à quel point vous êtes en train de vous planter, quand le Conseil d'État recale certaines de vos mesures, ce sont des échecs de votre gouvernement que vous auriez pu anticiper si vous aviez écouté plus tôt (…)

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de premier, uw antwoord komt neer op zeggen dat iedereen vindt dat u slecht bezig bent, dus zal u het wel goed doen. Maar neen, die stinkende, lelijke kamelen van u zijn gewoon fout. Die hogere gasfactuur van u, is gewoon fout. Dat chronisch uitstelgedrag van uw regering, is gewoon fout. U creëert op die manier uw eigen protest, uw eigen betogingen en uw eigen stakingen.

  Alstublieft, hak nu eens knopen door. Breng duidelijkheid voor de mensen. Breng rust voor die mensen. En zorg ervoor dat de gasfactuur niet stijgt. Trek die accijnsverhoging in.

  François De Smet:

  Monsieur le premier ministre, je vous remercie de votre réponse.

  "Des réformes à l'avantage de ceux qui travaillent", nous dites-vous. Je vais rappeler quelques chiffres relatifs à la réalité que nous vivons. Rien que pour l'année 2026, 80 000 personnes seront exclues du chômage en Wallonie pour 36 000 emplois disponibles; il y aura 40 000 exclus à Bruxelles pour 21 000 emplois disponibles. En Flandre, cela va mieux, en effet. Toutefois, même là, il ne sera pas évident de trouver les bonnes cases ni les gens pour les remplir, notamment à cause des bâtons dans les roues que vous avez mis pour la formation.

  Si vous ajoutez à cela le contexte géopolitique et la concurrence de l'intelligence artificielle, nous comprenons que nous sommes quand même assez mal barrés pour accomplir le chemin vers votre prospérité. La réalité est que, sans autre mesure – je veux parler de mesures de création d'emplois et de stimulation industrielle –, vous allez faire exploser le taux de pauvreté dans ce pays, bien avant d'avoir pu apercevoir le moindre indice de prospérité.

  Sophie Thémont:

  Monsieur le premier ministre, je ne vous remercierai pas pour vos réponses, étant donné que vous semblez toujours prendre tout à la légère. Aujourd'hui, les gens en ont ras-le-bol de vos slogans mensongers. "Récompenser le travail", mais avec quoi? Un double saut d'index et des primes de nuit supprimées. "Sauver les pensions"? Mais vous ne sauvez rien, puisque vous les diminuez et, de surcroît, vous punissez les femmes. Qui plus est, vous êtes en train d'affirmer que l'opposition pratique la désinformation. Or c'est grâce à l'opposition que nous vous avons fait reculer, monsieur le premier ministre. À quel propos? Au sujet des aidants proches, de votre réforme surréaliste de la TVA et du statut d'artiste.

  Laissez-moi vous donner un petit cours d'histoire! Vous dites que les grèves ne servent à rien. Et vous pouvez bâiller! Franchement, quelle belle image! Je rappelle que les grèves constituent des conquêtes sociales. C'est grâce à elles que les femmes ont obtenu le droit de vote et que nous nous sommes battus pour avoir droit à des congés payés. Alors, vous pouvez encore continuer à bâiller, monsieur le premier ministre, parce qu'il reste encore du travail!

  ( … ): (…)

  Voorzitter:

  Collega’s, mijnheer Bouchez, mevrouw Demesmaeker is aan het woord. Zij krijgt een minuut spreektijd.

  Eva Demesmaeker:

  Collega’s, niemand betwist het recht op staken. Het gaat er nu echter los over. Bedrijven vechten elke dag tegen de concurrentie uit het buitenland. Wij verliezen elke dag opnieuw jobs. Als wij weigeren bij te sturen wanneer de realiteit verandert, maken wij ons eigen systeem gewoon kapot. Als alles een verworven recht is waaraan niemand mag raken, wordt onze maatschappij binnenkort een museum. Ze wordt een museum dat verlies lijdt, dat failliet gaat en dat sluit. Dat is wat wij absoluut willen vermijden. Dat is niet de samenleving waarin wij willen belanden. Onze samenleving moet vooruit.

• Vraag: Het advies van de Raad van State dat bevestigt dat de pensioenhervorming erg nadelig is voor vrouwen

  Vraag: Het advies van de Raad van State met betrekking tot de pensioenhervorming

  Vraag: De pensioenhervorming

  economie en werk

  Het advies van de Raad van State dat bevestigt dat de pensioenhervorming erg nadelig is voor vrouwen
  Het advies van de Raad van State met betrekking tot de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Advies Raad van State over nadelige gevolgen pensioenhervorming voor vrouwen summaryExplanation

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Ludivine Dedonder, Ellen Samyn en Raoul Hedebouw bekritiseren scherp de pensioenhervorming van minister Jambon, die volgens hen door de Raad van State wordt afgeschoten wegens ongelijkheid, discriminatie van vrouwen, gebrek aan vertrouwensbescherming en een daling van de sociale bescherming voor werknemers, vooral in zware beroepen en deeltijdse loopbanen. Jambon verdedigt de hervorming als fundamenteel solide en belooft technische aanpassingen na het advies van de Raad van State, maar ontkent dat de kritiek zo vergaand is, terwijl oppositie en vakbonden hem beschuldigen van ondoorzichtige improvisatie en minachting voor arbeiders. De oproep om landingsbanen en overgangsmaatregelen te herzien, de malus op vrouwenloopbanen te schrappen en transparante simulaties te bieden, blijft onbeantwoord, met Dedonder die Jambon beschuldigt van "amateurisme" en weigering om expertaudities te organiseren. Hedebouw valt ook de steunpartijen Vooruit en cd&v aan omdat ze de "asociale" maatregelen tegen zware beroepen en deeltijdwerkers mededragen.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le président, franchement, ce n’est pas possible. Je vais attendre que ça (…)

  Voorzitter:

  U hebt gelijk, mevrouw Dedonder., maar ik denk dat de heer Van Quickenborne ondertussen tot rust is gekomen, dus we gaan een nieuwe poging ondernemen.

  Madame Dedonder, je vous en prie.

  (Rumoer in de zaal)

  Collega’s, u kunt nog lang blijven murmelen – zoals in het verslag zal staan –, maar het is mevrouw Dedonder die het woord heeft. Ik heb de indruk dat u allemaal een heel opgewonden week hebt en dat u blij bent om terug in het halfrond te zitten.

  Madame Dedonder, je vous en prie. Ce ne sont que vos propos qui seront repris dans le compte rendu.

  Ludivine Dedonder:

  C'est un énième revers pour ce gouvernement. Dites donc, c'est que vous êtes à la fête en ce moment! En une semaine: votre réforme de la TVA, recalée par le Conseil d'État; votre budget, démonté par la Cour des comptes; et maintenant, c'est le Conseil d'État qui tire à boulets rouges sur votre réforme des pensions – parce qu'elle diminue la protection sociale des travailleurs, parce qu'en changeant les règles en cours de route, elle brise la confiance des citoyens, qui ne peuvent plus s'adapter, parce qu'elle crée des discriminations et parce qu'elle renforce l'inégalité entre les hommes et les femmes.

  À force de recevoir des claques, cela doit piquer un peu, non? Visiblement, pas au point de vous faire reculer. Vous vous entêtez, alors que je vous l'avais dit, comme beaucoup de monde. Aujourd'hui c'est le retour du bâton: à force de taper sur la classe moyenne, il vous revient en pleine figure. Or, c'est tout sauf drôle évidemment, car votre réforme fait mal aux travailleurs et aux travailleuses, qui vont devoir travailler plus longtemps pour gagner moins. Votre réforme, c'est une punition pour celles et ceux qui ont travaillé toute leur vie dans des conditions pénibles.

  En durcissant les conditions de carrière, votre réforme s'attaque de plein fouet aux femmes. Ce n'est plus seulement moi qui le dis, mais c'est bien le Conseil d'État. Elles devront travailler plus souvent plus longtemps que les hommes pour remplir vos nouvelles conditions.

  Alors il est temps, non pas d'ajuster votre réforme, mais bien de revoir votre copie en profondeur. Retirez le malus, revenez sur le durcissement des conditions de carrière et reconnaissez la pénibilité des métiers. Je l'ai dit, je le redis et je le dirai encore: allez-vous enfin comprendre que vous faites fausse route?

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, daags nadat ik u in de commissie heb gewezen op de onduidelijkheid, de versnippering in verschillende wetsontwerpen en het gebrek aan transparantie over de netto-impact van uw plannen, lezen we dat de Raad van State – het zit u precies niet helemaal mee met die adviezen – nu ook uw pensioenhervorming stevig onderuithaalt.

  Het gaat daarbij niet over futiliteiten, maar precies over de kern, namelijk de ongelijke behandeling, het vertrouwensbeginsel, de daling van de beschermingsgraad en de motivering die volgens de Raad van State onvoldoende is. Bovendien wijst hij op een mogelijk onevenredige impact op vrouwen door strengere loopbaanvoorwaarden en door de malus voor deeltijdse loopbanen.

  Daarom, mijnheer de minister, heb ik drie zeer concrete vragen.

  Welke onderdelen van uw hervorming zult u aanpassen, aangezien de Raad van State aangeeft dat de motivering en proportionaliteit tekortschieten? Welke maatregelen worden herwerkt of geschrapt, en waarom?

  De Raad van State waarschuwt voor het risico op ongelijkheid, onder meer door het ontbreken van een overgangsrecht. Welke billijke overgangsmaatregelen zult u voorzien, zodat mensen niet opnieuw midden in het spel nieuwe regels opgelegd krijgen?

  Ten slotte, los van de juridische bijsturing blijft het fundamentele probleem dat werkelijk niemand nog kan inschatten wat uw hervorming netto betekent. Wanneer krijgt de burger, zwart op wit, een duidelijke simulatie per profiel? Wanneer zullen mensen die effectief kunnen raadplegen op MyPension?

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister van Pensioenen, de Raad van State zegt wat de vakbonden en de PVDA eigenlijk al maanden zeggen. U zegt dat pensioenen geherwaardeerd zullen worden, maar de Raad van State is snoeihard en stelt: "De beoogde maatregelen zullen een achteruitgang meebrengen voor alle werknemers." Dat citaat staat op pagina 10. Even verder staat: "Het valt te betwijfelen of de verschillende voorgenomen maatregelen in hun geheel genomen geen aanzienlijke achteruitgang zouden meebrengen voor alle werknemers binnen de verschillende pensioenregelingen." Aanzienlijk, beste collega’s, is een hard woord. Dat betekent dat er helemaal geen vooruitgang is voor de gepensioneerden. De Raad van State zegt dat mensen langer zullen moeten werken voor minder pensioen.

  De Raad van State zegt ook dat vrouwen de eerste slachtoffers zullen zijn. Dat is discriminatie! Vrouwen zijn wederom het slachtoffer, omdat hun carrière niet compleet is. Er komen weer eens maatregelen tegen vrouwen. Hoe durft u, mijnheer de minister? De malus op de pensioenen zal voornamelijk vrouwen treffen.

  Dan kom ik tot de landingsbanen. Het gaat om mensen die hard werken, in ploegen, van 6.00 uur tot 14.00 uur, van 14.00 uur tot 22.00 uur, ’s nachts, in bedrijven, in de zorg, in de industrie, en die het op het einde van hun loopbaan niet meer aankunnen. Er werd hun gezegd dat ze tot 67 jaar moesten werken, maar dat er landingsbanen zullen zijn. Nu beslist u dat die minder zullen meetellen. Dat betekent 600 tot 700 euro minder per maand voor mensen met een landingsbaan. Hoe durft u?

  Mijnheer de minister, ga eens één week werken in de industrie. Ga eens één week werken in de zorg. U zult smeken om een landingsbaan. Maar neen, de minister met zijn 13.500 euro per maand beslist dat landingsbanen niet meer meetellen. Daarom zijn mensen kwaad.

  Mijn vraag is duidelijk: zult u rekening houden met de Raad van State?

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, geachte Kamerleden, mijnheer Hedebouw, ik stel voor dat u, wanneer u volgende keer hier komt staan, ook uw eigen wedde vermeldt. Maak die wedde ook maar eens bekend, evenals alle voordelen die ook u iedere maand opnieuw opstrijkt. Doe dat, in plaats van hier elke keer de witte ridder te komen uithangen, hoewel u zelf de voordelen mee opstrijkt. Ik ben dat beu.

  Ik ben niet beschaamd om te stellen dat wij en alle parlementsleden die hun job doen, hard werken voor het loon dat wij verdienen. Ik ben niet beschaamd om dat te uiten.

  Nu kom ik ter zake. We hebben inderdaad het advies van de Raad van State over ons ontwerp van pensioenwet ontvangen. Het betreft een omstandig en interessant advies van 80 pagina’s. We nemen natuurlijk de nodige tijd om dat grondig te bestuderen. De bemerkingen worden momenteel besproken in technische vergaderingen.

  Dès que les adaptations nécessaires seront finalisées, nous pourrons soumettre le projet de loi dans les plus brefs délais pour une troisième et dernière lecture au Conseil des ministres. Il sera ensuite déposé au Parlement. Vous recevrez à cette occasion, comme il est d'usage, l'avis même ainsi qu'une version de notre projet de loi avant et après les adaptations apportées sur la base de cet avis. Ainsi, tout pourra être examiné en profondeur sur la base d'informations complètes et transparentes.

  Wat ik ten stelligste tegen wil spreken, is dat de Raad van State zo verschrikkelijk kritisch over onze pensioenwet zou zijn. Dat klopt niet. Wat de pers ook schrijft, dat is niet het geval. Uiteraard stelt hij kritische vragen, dat is zijn rol, en daarmee zullen we uiteraard rekening houden. We zullen de gevraagde motivering aan de memorie van toelichting toevoegen. De nodige aanpassingen zullen aan het ontwerp worden aangebracht, op basis van het advies van de Raad van State en de uitkomst van de bespreking in onze technische werkgroepen en in de regering.

  De fundamenten van onze pensioenhervorming zijn goed. We zijn zeer tevreden dat het advies van de Raad van State dat ook bevestigt.

  Ludivine Dedonder:

  Vous dites que le Conseil d'État pose des questions critiques, comme nous, d'ailleurs, qui vous disons depuis le mois d'août que cette réforme ne tient pas la route. Vous ne voulez pas nous entendre, vous n'avez pas non plus voulu entendre le Comité d'Étude sur le Vieillissement, vous ne voulez pas entendre le Conseil d'État. Nous avions obtenu des auditions d'experts en ce qui concerne l'impact de cette réforme sur les femmes et on n'organise pas ces auditions. Vous préférez avancer seul, vous nous dites que vous allez nous faire une proposition, des ajustements, vous allez comme d'habitude bidouiller quelque chose dans votre coin. Emballez, c'est pesé, vite fait, et ce sera encore recalé.

  Au-delà de cet amateurisme, c'est de l'inconscience mais aussi un manque de considération pour celles et ceux qui ont travaillé toute leur vie. Celles et ceux qui aujourd'hui se demandent ce qu'elles vont avoir comme pension. Pour ces femmes, mais aussi pour ces travailleurs et ces travailleuses aux conditions pénibles, revoyez cette copie et venez avec les auditions d'experts au Parlement avant de décider quoi que ce soit.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, u zegt dat u aanpassingen zult doen, maar als het opnieuw alleen over wat technische bijschavingen gaat, mist u de boodschap van de Raad van State volledig. Het advies gaat niet over juridische futiliteiten. Het gaat over de kern van uw beleid: uw hervorming is onvoldoende onderbouwd, riskeert een ongelijke behandeling en ondermijnt het vertrouwen van de mensen.

  Zelf als u enkele juridische pleistertjes kleeft, blijft één probleem overeind: de onduidelijkheid. U verdeelt de hervormingen over verschillende teksten, waardoor het voor de burgers gewoon onmogelijk wordt te weten wat hun pensioen straks nog waard is.

  Wie jarenlang heeft bijgedragen, verdient respect, mijnheer de minister. Die verdient geen improvisatie. Zolang u geen eerlijke overgangsmaatregelen en een transparante netto-impact op tafel legt, blijft uw hervorming voor ons wat ze altijd al was: zand in de ogen.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, ik heb blijkbaar een gevoelige snaar geraakt. U zegt dat u samen met de andere ministers hard werkt. De arbeiders in de industrie, werken die niet hard? De buschauffeurs of het personeel in de zorgsector, werken die niet hard? Werken de poetshulpen niet hard? Werken alle bedienden in dit land niet hard? Ik heb u gevraagd waarom u sancties wilt opleggen aan de werknemers die na 55 jaar in een landingsbaan één vijfde of halftijds gaan werken, maar u geeft geen antwoord. Hoe durft u de mensen langer doen werken en de enkele poortjes die nog open waren, gewoon dichtslaan? Dat de N-VA dat doet, is logisch. Dat is een asociale rechtse partij. Waarom scharen Vooruit en cd&v zich evenwel achter de maatregel waarbij landingsbanen minder meetellen voor de berekening van de pensioenen? Waarom gaan zij mee met dat verhaal? Komaan, leden van Vooruit en cd&v, laat uw stem horen. Zeg toch duidelijk dat dat niet kan. De Raad van State is kritisch, maar de raad van de staat is nog kritischer. Wij gaan (…)

Voorstellen

Voorstellen ingediend door Raoul Hedebouw als hoofdauteur.

Slechts een deel van alle voorstellen wordt getoond. Lopende voorstellen die nog niet zijn gestemd geweest worden niet weergegeven.

• Voorstel: Voorstel van resolutie over het veiligstellen van het inkomen van ouders van kinderen met een handicap (1330/2)

  }

  Voorstel van resolutie over het veiligstellen van het inkomen van ouders van kinderen met een handicap (1330/2)

  Bekijk dossier 1330

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de ondersteuning van de opschorting van de preferentiële associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Israël (52/3)

  }

  Voorstel van resolutie betreffende de ondersteuning van de opschorting van de preferentiële associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Israël (52/3)

  Bekijk dossier 52

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende de afkondiging van een volledig en onmiddellijk militair embargo tegen Israël (53/2)

  }

  Voorstel van resolutie betreffende de afkondiging van een volledig en onmiddellijk militair embargo tegen Israël (53/2)

  Bekijk dossier 53

Stemmingen

Recente stemmingen van Raoul Hedebouw in de plenaire vergadering.

Commissies

Raoul Hedebouw is lid van de volgende commissies.