Commissievergadering mobiliteit, overheidsbedrijven en federale instellingen op 17 december 2024

Mondelinge vragen

De vragen die gesteld werden tijdens deze vergadering.

• Vraag: Het verdwijnen van het afwezigheidsbriefje van bpost (Q56000331C)

  economie en werk

  Het verdwijnen van het afwezigheidsbriefje van bpost
  

  Gesteld door

  VB Alexander Van Hoecke
  

  Beantwoord door

  Petra De Sutter (Minister van Overheidsbedrijven en Ambtenarenzaken)
  

  op 17 december 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Samenvatting: Bpost schakelt vanaf oktober over op digitale afwezigheidsmeldingen (app/e-mail) om duurzaamheid en efficiëntie te bevorderen, met uitzonderingen voor particulieren en niet-digitale klanten (1,4% van de pakjes). Minister De Sutter benadrukt dat de digitale shift klantvriendelijk en goed voorbereid is (testfase, training postbodes), maar Van Hoecke waarschuwt voor uitsluiting van kwetsbare groepen (met name ouderen) en pleit voor blijvende ondersteuning en communicatie. De minister bevestigt dat papieren briefjes behouden blijven voor wie geen digitaal alternatief heeft, terwijl bpost de CO₂-uitstoot drastisch reduceert. Kritische noot blijft of niet-digitale gebruikers voldoende worden bereikt en begeleid.

  Alexander Van Hoecke:

  Mevrouw de minister, bpost stopt vanaf oktober met het achterlaten van een afwezigheidsbriefje wanneer iemand niet thuis is om een pakje in ontvangst te nemen. De melding zal enkel nog gebeuren via de app of via e-mail. Er wordt weliswaar een uitzondering gemaakt wanneer de afzender een particulier is of wanneer er geen e-mailadres aan de zending gekoppeld is.

  Dat roept enkele vragen op. Bpost verwijst naar het besparen van papier en vreemd genoeg ook naar een betere, snellere en vooral gemakkelijkere service. De veranderde regeling dreigt er evenwel voor te zorgen dat sommige mensen net niet of te laat op de hoogte gebracht zullen worden van het feit dat hun pakket in een afhaalpunt ligt. Vooral oudere mensen dreigen daarvan het slachtoffer te worden.

  Bent u bereid bpost te vragen om de regeling terug te schroeven indien ze daadwerkelijk tot problemen zou leiden?

  Kan er gewerkt worden met een regeling waarmee elke klant er zelf kan voor kiezen om op de hoogte gebracht te worden via een fysiek afwezigheidsbriefje of via elektronische weg? Indien niet, hoe zal ervoor gezorgd worden dat de nieuwe regeling voldoende bekendheid geniet en niemand een pakje mist doordat hij of zij niet op de hoogte is van het feit dat de postbode al is langsgeweest?

  Petra De Sutter:

  Mijnheer Van Hoecke, bedankt voor uw vragen over de afwezigheidsberichten die bpost gebruikt als iemand niet thuis is om zijn of haar pakje in ontvangst te nemen.

  In het algemeen wil bpost haar klanten een betere, snellere en vooral gemakkelijkere service aanbieden waarin hun levensstijl en voorkeuren de plaats en tijd van levering kunnen bepalen. Daartoe verbetert bpost haar producten en maakt ze haar dienstverlening digitaler met een centrale plaats voor de app My bpost. De invoering van de digitale afwezigheidsberichten, de zogenaamde avisageberichten , die de klanten in geval van afwezigheid bij levering via de app of via e-mail ontvangen, zijn een stap in de verbetering van de dienstverlening in die richting.

  Mensen die de app niet wensen te gebruiken of die geen e-mailadres hebben opgegeven, krijgen, zoals u terecht aanhaalt in uw vraag, nog steeds een papieren avisagebericht . Ook voor de verzending van pakjes tussen particulieren zal er een avisagebericht op papier worden afgeleverd.

  In de app My bpost, waar informatie over pakjes, aangetekende zendingen en andere mailproducten digitaal ter beschikking is, kan men zeer gemakkelijk de status van de zending controleren, de levervoorkeuren aanpassen, machtigingen leveren en nu ook afwezigheidsberichten ontvangen.

  Het klopt dat bpost de sectorale referentie qua duurzaamheid wil zijn. Men heeft berekend dat met die maatregel 394 ton CO 2 wordt bespaard, aangezien er hierdoor minder bomen gekapt moeten worden en de kosten voor lijm, inkt en transport dalen. Door het nieuwe systeem zal voor amper 1,4 % van de pakjes een papieren afwezigheidsbericht nodig zijn. Zelfs voor dat beperkt aantal gevallen wil bpost nog een stap verder gaan door te werken met voor 75 % gerecycleerd papier en milieuvriendelijke inkt.

  Het systeem werd niet zomaar ingevoerd; de uitrol werd grondig voorbereid door bpost. In 2023 vond een test met meer dan 10 % van het pakjesvolume plaats en die werd goed onthaald. Vanaf februari 2024 startte men met een gefaseerde uitrol per regio, waarbij elke maand nieuwe regio’s werden toegevoegd aan het systeem. Telkens werd de uitrol per regio gedurende één maand zorgvuldig voorbereid en werden de klanten op de hoogte gebracht van de aanpak. Ook kregen de postbodes de nodige training om zich met het nieuwe systeem vertrouwd te maken. Uit de tevredenheidsenquêtes en de klantencontacten bij de klantendiensten bleek dat de klantentevredenheid bij de digitale kennisgeving even groot is als bij de papieren kennisgeving.

  Alexander Van Hoecke:

  Mevrouw de minister, ik ben het ermee eens dat digitalisering een goede zaak is. We moeten er wel voor zorgen dat wie niet mee is, niet uit de boot valt en ten volle gebruik kan blijven maken van de diensten van bpost. Ik hoop dus dat men voldoende zal blijven communiceren over de wijziging.

  Het is zeer goed dat ook de postbodes de nodige vorming krijgen. Misschien kunnen ze dan ook worden opgeleid om klanten die moeite hebben met het gebruik van de app of met digitalisering, bij te staan of gebeurt dat nu al?

  Uw antwoord stelt me gerust. Tegelijk hoop ik dat men zich zal blijven inzetten voor wie niet in staat is om de app te gebruiken en niet volledig mee is met de digitalisering.

  Voorzitter:

  De samengevoegde vragen nrs. 56000398C en 56000399C van respectievelijk Farah Jacquet en Annik Van den Bosch zijn ingetrokken.

• Vraag: De krantenbezorging (Q56000653C)

  De krantenbezorging
  

  Gesteld door

  PVDA-PTB Annik Van den Bosch
  

  Beantwoord door

  Petra De Sutter (Minister van Overheidsbedrijven en Ambtenarenzaken)
  

  op 17 december 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De PVDA kritiseert de overdracht van krantenbedeling van bpost naar privébedrijven zoals PPP en AMP, die door personeelstekorten en logistieke kinderziektes late of uitblijvende leveringen veroorzaken—met name bij kwetsbare groepen zoals ouderen—wat de krantensector bedreigt. Minister De Sutter bevestigt dat de overstap naar belastingkredieten (per 1 juli 2024) de oorzaak is, benadrukt dat AMP (dochter bpost) de problemen deels oplost (klachten gedaald van 5,7% naar 1,23%), maar wijst structurele aanpassingen door naar de volgende regering, terwijl ze schijnzelfstandigheid afwijst. De gefaseerde overdracht loopt nog, met bpost actief in meeste regio’s, maar late leveringen zijn contractueel toegestaan. Concrete cijfers over mislukte bezorgingen en contractdetails blijven onbeantwoord.

  Annik Van den Bosch:

  Mevrouw de minister, de PVDA heeft er al eerder voor gewaarschuwd dat het stopzetten van de krantenbedeling door bpost in Vlaanderen allesbehalve een goed idee is. Helaas zien we nu de gevolgen. Vele abonnees krijgen hun krant te laat of helemaal niet.

  Dat komt doordat de privéleveranciers, bijvoorbeeld PPP, niet in staat zijn de service te bieden die bpost vroeger wel bood. De abonnees betalen aanzienlijke bedragen voor hun krant en voor de bezorging ervan aan huis, maar blijven nu in de kou staan. Vooral ouderen, voor wie de krant soms de enige bron van contact met de buitenwereld is, zijn hiervan de dupe.

  AMP en PPP minimaliseren het probleem, maar ze erkennen zelf dat ze te kampen hebben met personeelstekorten en met kinderziektes in het distributiesysteem. Het resultaat is dat het aantal klachten van uitgevers en abonnees blijft stijgen. Tot vandaag wordt hun geduld op de proef gesteld. Een abonnee laat zelfs weten dat zij in negen weken de krant maar drie keer heeft ontvangen.

  De situatie is surrealistisch. Bpost heeft de bestelwagens, de postbodes en de knowhow, en alles liep goed. Toch werd er gekozen voor een goedkoop alternatief, dat uiteindelijk duurder zal uitvallen omdat de service verdwijnt en de abonnees weggaan. Dat zal een weerslag hebben op de hele krantensector.

  Zult u, zoals u op 26 maart 2024 in deze commissie hebt aangekondigd, erop toezien dat er geen sociale dumping plaatsvindt bij bedrijven als PPP?

  Gaat u de bedeling van de kranten opnieuw toewijzen aan bpost?

  Welke contracten hebben de verdelers? Is er sprake van schijnzelfstandigheid?

  Hoeveel personen hebben hun krant te laat of helemaal niet gekregen in de laatste weken?

  Petra De Sutter:

  Mevrouw Van den Bosch, in december 2023 werd bpost als bedrijf, net als de uitgevers van kranten en tijdschriften, geconfronteerd met een belangrijke verandering op het vlak van de persdistributie, namelijk het feit dat we vanaf 1 juli van dit jaar overschakelen van een systeem van persconcessie naar een systeem van belastingkredieten voor uitgevers en verenigingen.

  Het zal aan een volgende regering met volheid van bevoegdheid zijn om het systeem te evalueren en eventueel bij te sturen. Dat kunnen wij niet doen in lopende zaken. Daar kan ik dus geen uitspraken over doen.

  Wat is er intussen gebeurd? Bpost heeft geprobeerd om voor de kranten zo goed mogelijk te reageren op deze situatie door concurrentiële oplossingen te bedenken voor de persdistributie. Die zijn in de markt gezet, dus daar moet bpost dan ook rekening mee houden. Ze hebben daarvoor gedeeltelijk hun dochteronderneming AMP ingezet. Daardoor kon een groot deel van de volumes in de sector behouden blijven.

  In Oost-Vlaanderen staat PPP in voor de bedeling van de kranten. In de andere provincies zal de overdracht naar AMP gefaseerd verlopen. Het is evident dat als men een dergelijke ingrijpende verandering in het systeem doorvoert er in het begin kinderziektes kunnen zijn. Het is uiteraard niet onverwacht dat we dergelijke problemen moeten verhelpen.

  AMP heeft de issues die zich sinds midden oktober in de pilootfase aandienden en die neerkomen op 5,7 % van het volume dat aan AMP werd overgedragen dan ook meteen aangepakt. In hoofdzaak had dit betrekking op het feit dat de nieuwe bezorgers in het begin nog niet vertrouwd waren met hun nieuwe rondes. Wat heeft men dan gedaan? Men heeft het rittenplan aangepast en boven op de contractuele medewerkers van AMP extra transportpartners en mensen ingezet om lokale lacunes op te vangen en problemen op te lossen.

  Men deelt mij mee dat AMP constant de logistieke processen en rittenstructuren monitort en die indien nodig bijstuurt. Het aantal klachten is daardoor gedaald tot 1,23 % van de overgedragen volumes voor de leveringen op weekdagen. U weet dat de overdracht nog niet helemaal is gebeurd en dat bpost op veel plaatsen zelf nog de kranten bedeelt.

  Het relatief lage aantal klachten dat er nu nog is, heeft hoofdzakelijk betrekking op latere levering en slechts uitzonderlijk op niet-levering. Die latere levering is trouwens voorzien in de contracten. De lessen die uit deze pilootfase kunnen worden getrokken, worden meegenomen in de opstart in latere regio's. Voor AMP is, net zoals voor bpost, het verzekeren van de leverkwaliteit aan de abonnees immers een belangrijke zorg.

  Zoals ik al zei, gebeurt die overdracht gefaseerd, per regio. AMP is stapsgewijs aan het overnemen. Midden oktober zijn er pilootprojecten gestart in Aartselaar, Lanaken, Vilvoorde, Kampenhout, Beerse, Hoogstraten, Blankenberge en Puurs. In alle andere gemeenten gebeurt de verdeling nog altijd door bpost.

  Wat betreft het statuut van de arbeidscontracten bij PPP, zult u wel weten dat ik, net zoals voor heel de sector, altijd heb benadrukt dat constructies van schijnzelfstandigheid onaanvaardbaar zijn. Dat werknemers onder correcte arbeidsvoorwaarden in dienst moeten worden genomen, is voor mij vanzelfsprekend.

  Annik Van den Bosch:

  Mevrouw de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik begrijp dat ik mijn specifieke vragen aan de volgende regering zal moeten voorleggen.

• Vraag: De verlieslatende activiteiten van bpost (Q56000914C)

  economie en werk

  De verlieslatende activiteiten van bpost
  

  Gesteld door

  VB Alexander Van Hoecke
  

  Beantwoord door

  Petra De Sutter (Minister van Overheidsbedrijven en Ambtenarenzaken)
  

  op 17 december 2024

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  bpost leed in Q3 2024 voor het eerst verlies op Belgische kernactiviteiten (brieven/pakjes) door wegvallende subsidies en dalende brievenvolumes, maar minister De Sutter bevestigt dat de transformatie naar pakjeslogistiek (2025-2029) en lokale verankering cruciaal zijn voor herstel—zonder sociaal plan, maar met focus op kostengebaseerde tariefverhogingen (gereguleerd door BIPT). Q4 2024 (kerstperiode) moet de jaarresultaten redden, terwijl de langetermijnstrategie (geen jobverlies, wel efficiëntie) en concurrentiekracht onder druk staan door stijgende kosten en krimpende brievenmarkt. Van Hoecke onderschrijft de noodzaak van de shift, maar benadrukt dat brievenpost (nog steeds grootste omzetbron) niet mag worden verwaarloosd.

  Alexander Van Hoecke:

  Mevrouw de minister, tijdens het derde kwartaal werd voor het eerst verlies geleden op de Belgische activiteiten van bpost. Het gaat daarbij over de bedeling van kranten, tijdschriften, brieven en pakjes. Per 100 euro omzet werd een bedrijfsverlies van 0,8 euro geleden. Ter vergelijking, toen het postbedrijf in 2013 naar de beurs ging, was er per 100 euro omzet nog een bedrijfswinst van 15 euro.

  Voor de oorzaak hoeven we niet ver te zoeken. Het wegvallen van de subsidies voor de krantenbedeling deden de opbrengsten van bpost met 20 miljoen euro slinken.

  De financieel directeur van bpost, Philippe Dartienne, erkende dat de Belgische organisatie zal moeten bijgestuurd worden. Er is weliswaar vertrouwen binnen het postbedrijf dat het vierde kwartaal, met daarin de kerst- en eindejaarsperiode, de resultaten zal opkrikken.

  Op 1 januari 2025 verhoogt bpost ook al de tarieven voor postzegels voor brieven en het versturen van pakjes.

  Hoe ernstig is het effect van de verlieslatende resultaten van bpost op het postbedrijf volgens u? Hebt u hierover een onderhoud gehad met het bedrijf? Zo ja, met wie precies en welke inzichten kwamen hieruit voort? Zo niet, plant u nog een onderhoud over de resultaten?

  Plant bpost herstructureringen die jobverlies met zich mee kunnen brengen? Deelt u het vertrouwen van bpost dat het vierde kwartaal de bedrijfsresultaten zal opkrikken? Zal de verhoging van de tarieven voor postzegels voor brieven en het versturen van pakjes de concurrentiekracht van bpost niet ondermijnen?

  Petra De Sutter:

  Mijnheer Van Hoecke, het klopt dat ik als voogdijminister in toepassing van de relationship agreement , dat we enkele jaren geleden hebben ingevoerd en waardoor ik bepaalde informatie van bpost verkrijg, frequent overleg heb met bpost over de uitdagingen waar het bedrijf voor staat en over concrete dossiers indien die relevant zijn.

  De strategie die door de raad van bestuur werd goedgekeurd en die door CEO Chris Peeters tijdens het bedrijfsbezoek van deze commissie op 19 november 2024 werd toegelicht, werd ook met mij besproken. Vertrekkend van een analyse van de historische sterktes van het bedrijf, zoals zijn nabijheid bij de inwoners van het land en van een veranderende context en klantenvoorkeuren, wil die strategie het bedrijf doen evolueren en groeien. Daarop heeft het management een langetermijnplan voor 2025-2029 opgesteld met een bijhorend financieel traject. In uitvoering van dat plan zal het bedrijf dringend verder moeten transformeren naar het segment van pakjeslogistiek, met integrale oplossingen voor de klanten, voorbij de klassieke b2c-markt waarin ze nu het grootste marktaandeel heeft.

  Door de digitalisering is de brievenmarkt heel sterk afgekalfd, zoals u weet. Daardoor moet bpost verder werken aan de integratie, vooral op het vlak van logistiek, die aan de pakjesbedeling is gekoppeld.

  Het vierde kwartaal van 2024 zal zeker goed zijn, dat is traditioneel zo, en bijdragen aan de jaarresultaten van 2024. Het is natuurlijk zo dat de effecten van die transformatieprojecten in de eerstkomende twee jaren cruciaal zullen zijn om de fundamenten van een structurele kentering ten goede in de resultaten te kunnen waarnemen. Ja, er is wel wat veranderd in de laatste twee jaren. Het is geen geheim dat er inkomsten uit bepaalde overheidscontracten zijn weggevallen. Er is dus nood aan een transformatie van de bedrijfseconomische organisatie en een voortzetting van de bedoeling om een stevige lokale verankering verder uit te bouwen, die dat natuurlijk allemaal vergroot.

  Met betrekking tot uw vragen over de tarieven van bpost is het niet aan mij om mij uit te spreken over het commerciële beleid. Ik krijg die vraag heel vaak, maar ik moet altijd hetzelfde antwoord geven. bpost functioneert in een open en concurrentiële markt, zoals Europa heeft bepaald.

  De tariefwijzigingen van postzegels gebeurt in een sterk gereguleerd kader. U kent de reglementering en het toezicht van het BIPT ongetwijfeld. De tarieven zijn gebaseerd op wijzigingen in de kosten van het bedrijf voor de verwerking en uitreiking van de zendingen, bijvoorbeeld de loon- en energiekosten en de kosten per bezorgde brief. Dat wordt in een ingewikkelde formule gegooid. Dat is op dit moment natuurlijk een negatieve factor, mede door de daling van de postvolumes. Dat bepaalt de tarieven voor de postzegels, onder het toeziend oog van het BIPT.

  Met betrekking tot de langetermijnplanning kan ik u ook zeggen dat bpost kwalitatieve jobs aan de medewerkers wil blijven aanbieden. Een sociaal plan is dus niet aan de orde, zoals ik al eerder heb gezegd.

  Alexander Van Hoecke:

  Mevrouw de minister, ik ben tevreden dat u er vertrouwen in hebt. Het is ook zeer goed nieuws dat een sociaal plan niet aan de orde is. De komende kwartalen zullen inderdaad fundamenteel zijn voor het bedrijf bpost op middellange en lange termijn. Die transformatie is volop aan de gang, bpost schakelt om en wordt meer en meer een pakjesbedrijf. We mogen wel niet vergeten dat brievenpost er de komende jaren nog steeds toe zal doen. Het is nog steeds een groot aandeel, momenteel het grootste aandeel, van de werkzaamheden van bpost. We zullen afwachten wat de toekomst brengt. Ik hoor dat u vertrouwen hebt in het vierde kwartaal. We zien wel wat dat geeft.