Commissievergadering mobiliteit, overheidsbedrijven en federale instellingen op 20 mei 2026

Mondelinge vragen

De vragen die gesteld werden tijdens deze vergadering.

• Vraag: De uitrol van forensisch-psychiatrische centra (Q56014301C)

  Vraag: De stand van zaken betreffende het FPC in Aalst (Q56014302C)

  Vraag: De forensisch psychiatrische centra (Q56014951C)

  De uitrol van forensisch-psychiatrische centra
  De stand van zaken betreffende het FPC in Aalst
  De forensisch psychiatrische centra
  Forensisch-psychiatrische centra: stand van zaken en uitrol summaryExplanation

  Gesteld door

  VB Marijke Dillen
  VB Marijke Dillen
  cd&v Els Van Hoof
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Samenvatting: Volgens minister Vanessa Matz liggen de plannen voor forensische psychiatrische centra (FPC’s) in Paifve en Waver vast door lopende beroepsprocedures, met een mogelijke oplevering in 2032, terwijl Aalst kampt met grondverwervingsproblemen en juridische bezwaren en Oostende nog geen definitieve locatie heeft. Marijke Dillen bekritiseert de "onaanvaardbare vertraging" (sinds 2016!) en wijst op de nijpende nood aan FPC’s: 1.000 geïnterneerden in gevangenissen krijgen geen adequate zorg, veroorzaken agressie tegen personeel en verergeren overbevolking. Els Van Hoof benadrukt dat na afronding van de beroepen versneld moet worden gebouwd en pleit voor betere doorstroom uit bestaande centra, maar erkent dat collectief beleidsfalen (inclusief Volksgezondheid) de crisis verlengt.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, al in 2016 besliste de toenmalige regering-Michel om forensische psychiatrische centra (FPC) te bouwen in Waver, Paifve en Aalst, waardoor het aantal FPC’s op vijf zou komen. De Regie der Gebouwen is verantwoordelijk om alle nodige stappen te zetten om een FPC ter beschikking te stellen: de grond verwerven, vergunningen verkrijgen, de bouw en het onderhoud. Voor de drie FPC’s waartoe in 2016 werd beslist, ondertussen tien jaar geleden, moet de eerste steen nog worden gelegd.

  Kunt u mij de stand van zaken meedelen betreffende de oprichting van nieuwe FPC’s? Welke locaties werden al definitief vastgelegd? Als er al locaties definitief vastliggen, wanneer kan dan eindelijk worden begonnen met de bouw? Welke locaties worden momenteel onderzocht? Wat is daar de stand van zaken?

  Specifiek in het dossier van een FPC in Aalst komt er maar geen schot. Problemen in verband met de grondverwerving, de vergunningen, de bouw en het onderhoud geraken blijkbaar maar niet opgelost. Graag had ik specifiek van u vernomen hoe het staat in Aalst. Welke specifieke elementen houden de bouw van dat FPC in Aalst tegen? Wat zijn de exacte redenen?

  Naar verluidt zou minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke naar aanleiding van de informatie dat de Regie der Gebouwen afziet van de aankoop van het terrein in Aalst, hebben voorgesteld om, dixit de minister, “de blik te verruimen naar andere locaties, waarbij Oostende een bijzonder goede keuze lijkt”. De regering zou daarop hebben beslist om zo snel mogelijk de nodige stappen te zetten voor de constructie van een FPC in Oostende. Welke stappen werden er al gezet? Is er in Oostende al een locatie gevonden? Ook daar had ik graag een gedetailleerde toelichting over gekregen.

  Els Van Hoof:

  Het is belangrijk dat wij geïnterneerden een gepast hulptraject aanbieden in plaats van hen in onze gevangenissen op te sluiten. Vandaar dat er extra forensische psychiatrische centra (FPC's) moeten worden gebouwd. Dat laat ook toe om het aantal grondslapers in de gevangenissen te verminderen, de detentieomstandigheden te verbeteren en fundamentele mensenrechten te respecteren. U maakt die ambitie, die zowel in het regeerakkoord als in de beleidsnota is verwoord, concreet door de bouw van twee nieuwe centra in Wallonië, namelijk in Waver en Paifve en door uw beslissing om ook in Vlaanderen twee nieuwe centra op te trekken. Het zou gaan om centra in Oostende en in Aalst, met een capaciteit van respectievelijk 450 en 180 plaatsen.

  Mevrouw de minister, hoe ver staat het met de bouw van de nieuwe FPC’s per locatie? Is er een concrete timing voor de start van de werkzaamheden?

  Vanessa Matz:

  Mevrouw Van Hoof, ik geef u de stand van zaken. Voor Paifve is de locatie vastgelegd en is de aanbestedingsprocedure aangevat. Er is echter beroep aangetekend tegen de selectiebeslissing. Daardoor is het project uitgesteld. De situatie in Waver is vergelijkbaar. Ook daar is de locatie vastgelegd en is de procedure gestart, maar een lopende beroepsprocedure zorgt voor vertraging.

  In Aalst blijft het project voor een forensisch psychiatrisch centrum (FPC) afhankelijk van de beschikbaarheid van een geschikte locatie. Dergelijke locaties zijn echter schaars in Vlaanderen. Ten gevolge van de definitieve goedkeuring van het regionaal ruimtelijk uitvoeringsplan op 26 december 2024 is er nu een aangepaste voorkeurslocatie, maar er lopen twee verzoeken tot nietigverklaring.

  De Raad van State heeft zich daarover nog niet uitgesproken. Daarnaast zorgen problemen bij de aankoop van de gronden, met name door de kosten, voor onzekerheid over de haalbaarheid en de planning.

  In Oostende is nog geen definitieve locatie vastgelegd. De Regie der Gebouwen zoekt actief naar een geschikte locatie in overleg met de lokale overheden. Er worden verschillende terreinen onderzocht, maar de procedure bevindt zich nog in een onderzoeksfase. In april vond in Brugge een overleg plaats met de betrokken partijen. Het project wordt erkend als van openbaar nut, maar meer verduidelijking is nodig, onder meer over locatie, haalbaarheid, oppervlakte en technische randvoorwaarden.

  Wat de planning betreft voor Paifve en Waver, de werken kunnen in het voorjaar van 2032 worden voltooid, als de beroepsprocedures het mogelijk maken de procedure voort te zetten. Zo niet, verschuift de deadline naar ten vroegste het najaar van 2032. Vooral in Oostende is nog geen planning mogelijk wegens het ontbreken van een definitieve locatie. Het gaat in elk geval om belangrijke en prioritaire dossiers, die ik verder nauwgezet zal opvolgen.

  Marijke Dillen:

  Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord.

  Het is wel merkwaardig – dit is geen verwijt aan uw adres; u bent nog maar ruim een jaar bevoegd voor het dossier – dat de beslissing over de bouw in 2016, dus tien jaar geleden, werd genomen en dat er intussen nog geen enkel van die PFC’s werd geopend, laat staan dat er schot kwam in de zaak.

  U verwijst naar de lopende beroepsprocedures. Nogmaals, die zijn niet uw verantwoordelijkheid en ik mag daarom niet op u schieten, maar ze slepen wel al jaren aan. U deelt nu mee dat de FPC’s in Paifve en Wavre ten vroegste in het voorjaar van 2032 geopend kunnen worden. Dat is gelet op de situatie van de geïnterneerden werkelijk onaanvaardbaar. Vandaag zitten er meer dan duizend geïnterneerden in onze gevangenissen. Dat zorgt er in de eerste plaats voor dat de betrokkenen met zware psychiatrische problemen, die dus niet als gewone gedetineerden kunnen worden behandeld, geen aangepaste zorg krijgen. Dergelijke mensen hebben specifieke zorg nodig, ook in de gevangenis, maar die krijgen ze niet. Ten tweede, geïnterneerden zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de zware gevallen van agressie tegen cipiers en het penitentiair personeel. Hun aanwezigheid zorgt dus voor een waanzinnige druk, een druk die heel veel cipiers nog maar moeilijk aankunnen. Ten derde, indien geïnterneerden sneller van de gevangenissen naar FPC’s kunnen worden overgeheveld, zou dat de overbevolking in de gevangenissen niet oplossen, maar minstens helpen verlichten. Ik begrijp echter dat de situatie de volgende acht jaar onveranderd zal blijven. Ik vind dat werkelijk onaanvaardbaar.

  Els Van Hoof:

  De FPC's zijn uiteraard cruciaal voor geïnterneerden. Naast het feit dat de verwezenlijking van extra FPC’s te traag gaat, is er ook te weinig doorstroming in Antwerpen en Gent, terwijl internering niet voor het leven is. Na de afsluiting van de beroepsprocedures moet er alles aan gedaan worden om de dossiers op gang te krijgen. Het zou al een grote verwezenlijking als u erin slaagt om de beroepsprocedures tegen de FPC’s in Paifve, Waver en Aalst succesvol af te sluiten, zodat de eerste steen nog tijdens deze legislatuur gelegd kan worden. Ook de minister van Volksgezondheid draagt hier een verantwoordelijkheid. Er zijn immers forensische zorghuizen nodig waar de middenprofielen terechtkunnen, en mobiele team moeten mensen uit Antwerpen en Gent kunnen opvangen. Kortom, het is een collectieve verantwoordelijkheid. We moedigen u aan ervoor te zorgen dat na de beroepsprocedures zo snel mogelijk kan worden gestart met de bouw van de FPC's. U geeft er blijk van dat u dat zelf ook erg graag wilt.

• Vraag: Het transformatieplan bij bpost (Q56015241C)

  Vraag: De onderhandelingen over het transformatieplan van bpost (Q56015523C)

  economie en werk

  Het transformatieplan bij bpost
  De onderhandelingen over het transformatieplan van bpost
  De transformatie en onderhandelingen bij bpost summaryExplanation

  Gesteld door

  PVDA-PTB Farah Jacquet
  PVDA-PTB Farah Jacquet
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Farah Jacquet bekritiseert dat bpost via gerechtsdeurwaarders en een dreigend service minimum (voorgesteld door MR) stakende werknemers onder druk zet, terwijl hun vijf weken dure staking gericht was tegen verslechterde arbeidsomstandigheden en gedwongen herorganisaties. Minister Matz benadrukt dat ze het recht op staken en sociaal overleg respecteert, de inzet van deurwaarders "proportioneel" noemt (na een akkoord met de meeste vakbonden) en stelt dat haar regering geen service minimum zal invoeren, mede om praktische (onuitvoerbaarheid) en constitutionele (briefgeheim) redenen. Jacquet beschuldigt de regering en liberalen van dubbele standaarden: enerzijds wordt bpost als commerciële onderneming gebruikt om herstructureringen te rechtvaardigen, anderzijds als publieke dienst om stakingsrecht in te perken. Matz herhaalt dat dialogue sociale centraal staat, maar Jacquet waarschuwt dat bezuinigingen op bpost toekomstige mobilisaties onvermijdelijk maken om kwaliteit van dienstverlening en arbeidsvoorwaarden te verdedigen.

  Farah Jacquet:

  Madame la ministre, les travailleuses et travailleurs de bpost ont mené un mouvement de grève de cinq semaines pour dénoncer la volonté de la direction de dégrader une nouvelle fois leurs conditions de travail et d'imposer une réorganisation des tournées et des horaires. Le 23 avril dernier, face au mécontentement légitime des postiers, la direction a même envoyé des huissiers sur plusieurs sites afin de constater la présence de piquets de grève.

  Comme avec Delhaize , la crainte était alors forte de voir une nouvelle fois la mobilisation sociale bâillonnée par des décisions de justice alors que, comme on le sait, seule la négociation permet d'obtenir des solutions équilibrées.

  Cette semaine, la volonté d'attaquer les droits les plus fondamentaux est encore montée d'un cran avec la prise en considération d'une proposition de loi de votre partenaire de majorité, le MR, visant à instaurer un service minimum chez bpost.

  Dans ce contexte, comment le gouvernement évalue-t-il l'envoi d'huissiers sur des sites en grève dans une entreprise publique comme bpost? Avez-vous été informée en amont de cette démarche par la direction de bpost? Si oui, quelle a été votre position?

  Quelles initiatives le gouvernement compte-t-il prendre pour favoriser une sortie de crise par la négociation plutôt que par des mesures de contrainte?

  Comment le gouvernement entend-il garantir que les préoccupations des travailleurs concernant leurs conditions de travail et les réorganisations en cours soient réellement prises en compte?

  Enfin, confirmez-vous bien que votre gouvernement ne mettra en place aucun service minimum sous votre législature?

  Vanessa Matz:

  J'ai eu l'occasion à plusieurs reprises de m'exprimer sur ce dossier.

  Je comprends évidemment les préoccupations des travailleurs, notamment concernant les horaires et plus largement les transformations en cours. Ces inquiétudes doivent être entendues et évidemment prises au sérieux.

  Dans le même temps, et nous le savons tous, les syndicats compris, bpost fait face à une baisse structurelle des volumes de courrier et à une pression concurrentielle croissante qui rendent indispensable une transformation de l'entreprise.

  Le dialogue social et le droit de grève sont des principes fondamentaux qui doivent être pleinement respectés, surtout dans une entreprise publique comme bpost. Dans ce contexte, je me suis investie, dès la première semaine de mon mandat, pour un dialogue social, où chacun est écouté et respecté. Je suis régulièrement en contact avec les syndicats et évidemment avec la direction de bpost. C'est très important pour moi.

  Dans le cas évoqué, le recours à des huissiers visait à constater certaines situations de blocage sur des sites déterminés et très peu nombreux. Cette démarche est intervenue alors qu'un accord sur les grandes lignes de ce plan de transformation avait pu être dégagé entre la direction et les organisations syndicales. Dans ce contexte, parce qu'il y avait un accord et qu'il s'agissait de quelques syndicalistes ou travailleurs qui désapprouvaient celui-ci, je considère que c'est resté déterminé et proportionné.

  Depuis le début, j'ai défendu le fait que la sortie de crise devait se faire grâce à la négociation et non par la contrainte. J'ai été tenue informée de la démarche de la direction et je me suis particulièrement investie pour que le dialogue social puisse se dérouler dans les meilleures conditions. C'est dans cet esprit que j'ai demandé le recours à deux conciliateurs, dont l'intervention a permis de mettre fin à la grève. Le plan de transformation de bpost doit s'opérer dans un cadre socialement responsable, avec une attention réelle aux conditions de travail, à la qualité de l'emploi et à la continuité d'un service postal accessible aux citoyens. Maintenir cet équilibre est un enjeu essentiel pour moi.

  Concernant le service minimum, j'ai déjà eu l'occasion de répondre que l'accord du gouvernement ne prévoit pas de service minimum dans les entreprises publiques. Mon option est de privilégier le dialogue social. D'autre part, je voudrais demander à ceux qui réclament un service minimum comment celui-ci s'organiserait concrètement. Pour certaines fonctions, c'est très clair. Par exemple, on peut identifier les plaques de voitures. En revanche, un pli judiciaire ou un courrier médical, un courrier urgent, c'est un pli. Et bpost me dit qu'elle n'est pas capable de savoir quelle lettre est importante ou quel colis est important, puisqu'il n'y a pas de mention extérieure. L'inviolabilité de la correspondance est consacrée par la Constitution. Donc, il faudrait qu'on m'explique comment ceux qui veulent ce service minimum comptent l'organiser.

  Pour les plaques de voitures, c'est différent. Pendant les périodes de grève, les travailleurs de bpost ont eux-mêmes "lâché" les plaques de voitures, ainsi que les certificats d'immatriculation, car ils sont identifiables.

  Le fait qu’un courrier vienne de l'administration signifie-t-il qu’il est urgent? Pas spécialement. Un pli judiciaire, par exemple, peut être urgent ou moins urgent. Dès lors, la difficulté est également une difficulté pratique. Néanmoins, je continue de dire que, lorsqu'un dialogue social est exercé de manière pleine et entière, on trouve des solutions à la fois sur la nécessaire transformation – qui, comme vous le savez tous, est une garantie de la qualité de l'emploi – et sur les demandes légitimes des travailleurs de bpost.

  Voilà donc ma réponse, ainsi que je l'ai déjà formulée, notamment la semaine dernière en séance plénière!

  Farah Jacquet:

  Merci, madame la ministre, pour vos éléments de réponse. J'aimerais quand même revenir sur la proposition de loi du MR sur le service minimum. Je salue le fait que vous refusiez ce service et que vous privilégiez le dialogue social. On ne peut établir ce service minimum que dans des secteurs vitaux liés à la sécurité ou à la santé, et pas à bpost. Nous sommes habitués à l'argumentaire des libéraux, mais les syndicats le rappellent: quand les gouvernements et la direction imposent aux postiers des restructurations, des suppressions d'emplois, une hausse de la charge de travail et j'en passe, les libéraux justifient cela par le fait que bpost est une entreprise commerciale avec une gestion privée. Toutefois, quand les travailleurs se mobilisent pour dire non aux attaques contre leurs conditions de travail, là, soudainement, on veut les bâillonner sous motif qu'ils remplissent des missions de service public. Hier comme aujourd'hui, tous les arguments sont bons pour déréguler le secteur et réduire le rapport de force des travailleurs, mais demain, avec la baisse de financement accordée à bpost, la mobilisation va être essentielle si nous voulons préserver la qualité du service aux citoyens et contrecarrer la politique d'austérité du gouvernement. Nous allons bien évidemment soutenir les travailleurs et les travailleuses de bpost qui demandent du respect et des moyens nécessaires pour effectuer leur travail. J'entends que vous continuez à privilégier la concertation sociale. J'entends que vous avez été informée que les postiers eux-mêmes donnaient les plaques d'immatriculation aux personnes qui le souhaitaient, et cela me rassure. Je vous remercie pour les éléments de réponse. Vous savez que nous resterons attentifs à ce dossier, et je salue les postiers pour leur combat.

• Vraag: De forse verhoging van de toegangsprijzen voor de federale musea (Q56015376C)

  Vraag: Het nieuwe tariefbeleid van de federale musea (Q56015771C)

  De forse verhoging van de toegangsprijzen voor de federale musea
  Het nieuwe tariefbeleid van de federale musea
  Prijsstijgingen en nieuw tariefbeleid federale musea summaryExplanation

  Gesteld door

  PS Dimitri Legasse
  DéFI François De Smet
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Samenvatting: Dimitri Legasse bekritiseert de 50% prijsstijging in federale musea (bv. van €10 naar €15) als een onrechtvaardige, politieke keuze die kwetsbare groepen uitsluit, en wijst op budgettaire bezuinigingen als oorzaak. Minister Vanessa Matz verdedigt de maatregel als gevraagd door de musea zelf (voor autonomie) en benadrukt kortingen voor jongeren, werklozen en gehandicapten, plus gratis toegang op de eerste woensdagmiddag, met extra inkomsten (€1,5-1,8 miljoen) voor behoud en onderzoek. François De Smet vraagt kritisch waarom drie musea de gratis woensdag niet communiceren en pleit voor zondagsgratisheid (zoals 160 andere musea). Legasse bestempelt de visie van Matz als "cultuur als handel" en wijst op gratis alternatieven (bv. British Museum).

  Dimitri Legasse:

  Madame la ministre, nous le savions déjà, l'Arizona n'avait pas d'affection particulière pour les arts et la culture: coupes sombres dans le budget de la politique scientifique fédérale, diminution drastique des investissements dans les structures via la Régie des Bâtiments et volonté – heureusement abandonnée – de taxer différemment les représentations artistiques selon leur style, autant de choses désagréables. La dernière idée en date de votre gouvernement est d'augmenter, parfois de 50 %, le prix d'entrée aux musées fédéraux. Le ministre Vandeput avait mis fin à la gratuité du Musée royal de l'Armée, force est de constater que vous vous inscrivez dans ses pas.

  L'entrée aux Musées royaux d'Art et d'Histoire passera de 10 à 15 euros et celle aux Musées royaux des Beaux-Arts de 10 à 13 euros. Vous justifiez ce que vous appelez pudiquement une "adaptation budgétaire" par une demande de ces institutions. C'est un paradoxe. En effet, celles-ci n'ont pas d'autre choix puisque leurs budgets sont rabotés par les décisions budgétaires de votre gouvernement.

  Comment justifiez-vous une augmentation si brutale, parfois de 50 %, pour l'entrée aux musées fédéraux? Avez-vous étudié les conséquences de cette augmentation sur les fréquentations des différents publics, notamment les plus fragiles, les jeunes, les écoles et les seniors? Quelles sont vos projections des rentrées supplémentaires éventuelles escomptées? À quoi ces potentiels nouveaux gains seront-ils affectés? Pourquoi ne pas avoir, au minimum, introduit l'ensemble des musées fédéraux dans l'offre du pass musées avec, le cas échéant, un complément pour les musées si cela venait à impacter leur budget? Enfin, les musées fédéraux actuellement gratuits le resteront-ils?

  François De Smet:

  Depuis le 1er mai 2026, les tarifs préférentiels dans les musées fédéraux ont été harmonisés par voie d’arrêté ministériel qui consacre des règles communes à appliquer de manière uniforme à l’ensemble des établissements qui accueillent du public, d’une part pour la gratuité et d’autre part pour les tarifs réduits.

  Concrètement, depuis le 1er mai, l’accès sera gratuit, sur présentation d’un justificatif, pour certaines catégories de visiteurs, notamment les enfants de moins de 3 ans, les personnes en situation de handicap et leur accompagnateur, les enseignants ou les journalistes, tandis qu’un tarif préférentiel est accordé aux jeunes de moins de 25 ans (réduction de 60 %) et aux personnes âgées de plus de 65 ans (réduction de 25 %), ainsi qu’aux demandeurs d’emploi et aux bénéficiaires du statut BIM (-60%).

  Par ailleurs , l’accès aux musées fédéraux est gratuit pour tous les premiers mercredis du mois à partir de 13h (sauf le Planétarium).

  Désormais, la compétence tarifaire relève de la Commission de gestion, composée des directeurs des établissements scientifiques fédéraux, des représentants de Belspo et de l’Inspection des finances.

  Cette nouvelle politique s’applique aux établissements suivants: le Planétarium de l’Observatoire Royal, les Musées Royaux des Beaux-Arts (MRBA), le Musée des Sciences naturelles (IRSNB), la Bibliothèque Royale de Belgique (KBR), le Musée Royal d’Art et d’Histoire (MRAH), le Musée des Instruments de Musique (MIM), la Porte de Hal, le Musée Royal d’Afrique centrale (MRAC)

  Cependant, il me revient que pour trois de ceux-ci, l’Africa Museum, le Musée des Sciences Naturelles, et le Planétarium de l’Observatoire Royal de Belgique, n’ont pas mentionné le fait que le mercredi 6 mai 2026 … recommencerait la gratuité mensuelle pour tous à partir de 13H pour tous les institutions fédérales.

  En conséquence, madame la ministre peut-elle me faire savoir:

  quelles sont les justifications liées aux exceptions d'application de gratuité de ces trois ESF?

  quelle est la politique de communication externe qui est menée afin de valoriser cette nouvelle grille tarifaire et de favoriser la démocratisation et la visibilité de nos institutions muséales et scientifiques fédérales?

  pourquoi n'a -t-elle opté pour le régime de gratuité le 1er dimanche du mois à l’instar de pas moins de 160 musées dans tout le pays, ce qui aurait favorisé davantage de visibilité , au détriment d’une certain discrimination qui prévaut pour la gratuité en semaine pour certains publics cibles?

  Vanessa Matz:

  Merci, messieurs, de vos questions et surtout vous, monsieur Legasse, puisque vous me permettez ainsi d'éclaircir certains points et de couper les ailes au mauvais canard que vous venez d'essayer de faire voler. Quand vous dites que je justifie cette mesure par une demande des établissements, je vous répondrai que c'est la première chose qu'ils m'aient demandée quand je suis entrée en fonction. Ils m'ont indiqué que cela faisait des années – je pense à un ministre issu de votre formation politique qui n'a jamais voulu leur donner satisfaction – qu'ils demandaient de l'agilité et de l'indépendance dans leur tarification. Ce n'est pas moi qui en ai décidé. Ils m'ont demandé de prendre un arrêté pour leur offrir la souplesse nécessaire dans leur politique tarifaire, qui était datée. Tous les ministres successifs avaient reçu cette demande de manière récurrente.

  Alors, oui, c'est vrai, je savais évidemment qu'ils allaient augmenter leurs tarifs. Ce n'est pas moi qui l'ai fait; il existe une commission qui est dédicacée à cet effet. Oui, ils allaient les augmenter. Vous savez, à un moment donné, la culture, le patrimoine, la recherche scientifique, la politique scientifique ont un coût, car des gens y travaillent. Quand on paie le juste prix pour quelque chose que l'on découvre et que l'on admire, on en apprécie aussi la qualité. Alors, oui, ils souhaitaient davantage d'autonomie. Je la leur ai accordée. Mais, dans le même temps, vous oubliez – et cela témoigne d'une certaine mauvaise foi – que c'est moi qui ai pris un arrêté ministériel pour unifier la politique tarifaire pour des publics plus vulnérables, pour octroyer des gratuités, pour permettre à des personnes qui ont de faibles revenus d'accéder à la culture et à des personnes en situation de handicap, ainsi qu'à leur accompagnant d'accéder à ces grands établissements et de jouir aussi de cette culture. Je parle des jeunes, des aînés, des personnes en situation de handicap, des demandeurs d'emploi. De même, j'ai autorisé la gratuité un mercredi par mois.

  Oui, j'assume avec courage. Certainement, cela m'aurait rendue beaucoup plus populaire à vos yeux. Mais moi, ce qui m'importe, c'est d'entendre leurs demandes récurrentes sur cette augmentation de tarifs qui est extrêmement limitée. Cette augmentation rejoint à peine les standards internationaux ou même les standards belges, si on compare par exemple à Anvers.

  Concernant certaines institutions qui n'auraient pas encore suffisamment communiqué au sujet du premier mercredi de gratuité, il ne s'agissait pas d'une exception au régime harmonisé, mais d'un ajustement de communication au moment du lancement de la réforme. Un rappel, une harmonisation ont été demandés afin d'assurer une meilleure lisibilité pour le public. Les musées fédéraux actuellement gratuits le resteront.

  Concernant le museum pass, les établissements conservent leur autonomie de gestion. Le dialogue existe, mais chaque institution doit pouvoir évaluer librement l'impact d'une éventuelle intégration sur son équilibre financier.

  Enfin, les recettes supplémentaires, qui sont estimées à un montant entre 1,5 million et 1,8 million d'euros, resteront dans ces institutions et seront directement réinvesties dans leurs missions, à savoir la conservation, la recherche, la valorisation des collections et l'accueil du public.

  L'accessibilité de nos musées fédéraux ne se résume pas à un prix qui est figé dans le temps. Elle se construit par un modèle équilibré et durable qui protège les publics les plus fragiles tout en donnant aux institutions les moyens de faire vivre notre patrimoine scientifique et culturel commun. J'y tiens beaucoup et c'est une réforme dont je suis fière. Je ne l'ai pas caché. Je suis fière de pouvoir dire que je leur ai donné l'autonomie. Je postule qu'eux savent mieux quel est le juste prix par rapport à leur public, et par rapport à ce qu'ils ont à montrer au public. C'est tout à fait dans la ligne de ce qu'ils souhaitaient. Ce n'est pas, contrairement à ce que vous dites, parce qu'on aurait saqué dans leurs moyens et dans les bâtiments.

  Par contre, vous oubliez de dire aussi qu'on procède à une grande réforme avec eux. Je pense que c'est une question qui m'est posée un peu plus tard. Nous entreprenons une grande réforme avec eux pour, justement, mutualiser leurs moyens et leur permettre de s'engager d'abord sur leurs missions scientifiques et de valorisation du patrimoine.

  Dimitri Legasse:

  Dans Le Soir , madame la ministre, vous prenez l'exemple des prix d'entrée aux Musées royaux des Beaux-Arts d'Anvers ou de Gand, en oubliant de signaler que ceux-ci sont repris, en ce compris les expositions temporaires, dans l'offre du pass musées, ce qui n'est pas le cas de leurs équivalents fédéraux. Et d'autres musées internationaux offrent leurs collections permanentes de manière tout à fait gratuite, comme le British Museum. Vous nous dites, et les informations sont manifestement divergentes, que c'était effectivement à leur demande. Et, par la même occasion, vous nous dites que l'augmentation est faible. Passer de 10 à 15 euros, c'est 50 % de plus, c'est tellement faible! N'oublions quand même pas que les gens sont en difficulté financière. La crise du pouvoir d'achat ou du pouvoir de vivre, tout simplement d'exister, est bien réelle. Vous semblez l'oublier. Donc c'est un choix politique que vous assumez. On ne peut pas vous dire le contraire. Vous l'assumez, tout en disant que les autres l'avaient demandé. Enfin, soit.

  Vous voyez la culture comme un prix, une marchandise. Ce n'est pas notre vision et nous ne nous en excusons absolument pas.

  François De Smet:

  Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses, même si elles me laissent un peu perplexe. Peut-être n'ai-je pas été attentif mais, sauf erreur de ma part, je n'ai pas entendu de réponse à ma question sur l'exception du Planétarium. Pourtant, elle était assez explicite. Et je continue à regretter qu'on n'ait pas opté pour un régime de gratuité le premier dimanche du mois pour les 160 musées de tout le pays, ce qui aurait été beaucoup plus clair. Je n'ai pas lu mes questions pour gagner du temps. La prochaine fois, je les lirai peut-être pour être certain qu'on ne zappe pas certaines réponses.

• Vraag: De vacature bij het Belgian Climate Centre en de versnippering van de federale klimaatexpertise (Q56015423C)

  klimaat, energie en landbouw

  De vacature bij het Belgian Climate Centre en de versnippering van de federale klimaatexpertise
  

  Gesteld door

  Ecolo-Groen Matti Vandemaele
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Matti Vandemaele (NV-A) bekritiseert de twee jaar durende vacature voor het diensthoofd van het Belgian Climate Centre als symptoom van gebrek aan strategische aansturing en vraagt of een fusie met de klimaatdienst van FOD Volksgezondheid de slagkracht zou vergroten. Minister Vanessa Matz (Groen) benadrukt dat ze de klimaatexpertise wil versterken (niet opsplitsen) via integratie in het KMI en een bewuste, kwaliteitsvolle aanwervingsprocedure—waarbij het centrum tussentijds functioneerde dankzij een sterk team—maar ontkent structurele lacunes, wijzend op complementariteit tussen wetenschappelijke coördinatie (Climate Centre) en beleidsvoorbereiding (FOD). Vandemaele betwijfelt de realistische timing (start "komende zomer") en vraagt zich af waarom herhaalde werving onder dezelfde voorwaarden wel zou slagen, terwijl hij de gebrek aan duidelijke fusiecriteria als willekeurig afschildert. Matz handhaaft haar optimisme over efficiëntere samenwerking, maar geeft geen concreet antwoord op de selectiecriteria voor clustering.

  Matti Vandemaele:

  Mevrouw de minister, ik zag op Werkenvoor.be een vacature voor het diensthoofd van het Belgian Climate Centre. Ik vond dat vreemd, want het Belgian Climate Centre zit al twee jaar zonder directeur. Nu is er plots een vacature. Dat roept vragen op over de continuïteit, de strategische aansturing en de slagkracht van het centrum.

  Bij de FOD Volksgezondheid zit er ook een dienst Klimaatverandering. Dat zijn eigenlijk twee kleine dienstjes. Ik lees in uw beleidsnota dat het een van uw ambities is om bepaalde zaken te clusteren, om ze beter en logischer te organiseren. Ik vraag mij dan af of men die twee kleine klimaatdienstjes niet slagkrachtiger zou kunnen maken door ze samen te voegen.

  Mevrouw de minister, wat is de reden dat het tot twee jaar na het vertrek van mevrouw Trouet heeft geduurd voordat die functie opnieuw vacant werd verklaard? Wat is de reden voor die vertraging?

  Hoe hebt u er tussentijds voor gezorgd dat er wel aansturing was, dat er strategische leiding was, dat er keuzes werden gemaakt?

  Wat is de stand van zaken van de aanwervingsprocedure? Wanneer verwacht u een aanstelling?

  Hoe verhoudt het Belgian Climate Centre zich tot de dienst Klimaatverandering van de FOD Volksgezondheid? Ziet u daar overlappingen of lacunes? Ziet u mogelijkheden om die twee eventueel samen te brengen? Hebt u onderzocht of een fusie mogelijk of wenselijk zou zijn of waarom dat net niet het geval zou zijn? Misschien kunt u daar iets meer over vertellen.

  Vanessa Matz:

  Ik wil benadrukken dat ik de federale klimaatexpertise en de bestaande structuren wil versterken en niet wil opsplitsen. De integratie van het Belgian Climate Centre in het KMI, met behoud van autonomie, moet zorgen voor meer samenhang, een betere samenwerking en meer duidelijkheid. De aanstelling van een nieuw diensthoofd neemt bewust meer tijd in beslag.

  We zoeken iemand met een sterk profiel, met wetenschappelijke kennis, strategisch inzicht en managementervaring. In de eerste procedure vonden we geen geschikte kandidaten. Daarom hebben we de oproep uitgebreid, zonder in te boeten aan kwaliteit. Intussen is het klimaatcentrum gewoon blijven draaien. Dankzij een sterk team bleef het zich ontwikkelen en nieuwe initiatieven nemen. Met de integratie in het KMI bleef de nodige ondersteuning verzekerd en kon het werk doorgaan. De aanwervingsprocedure voor het diensthoofd loopt via Werkenvoor.be. Kandidaten konden zich aanmelden tot 4 mei.

  Daarnaast lopen er nog aanwervingsprocedures voor onder meer administratieve en juridische ondersteuning. De geselecteerde kandidaten zouden komende zomer starten. Deze aanwervingen tonen duidelijk dat ik het klimaatcentrum wil versterken, niet afbouwen.

  De taken van het klimaatcentrum en van de dienst Klimaatverandering van de FOD Volksgezondheid vullen elkaar aan. Het eerste draagt bij aan het stimuleren en coördineren van de wetenschappelijke gemeenschap en de klimaatdiensten. De tweede zorgt voor de voorbereiding en coördinatie van het klimaatbeleid. Waar het echt om gaat, is een betere samenwerking, met meer samenhang, meer efficiëntie en minder dubbel werk. Ook in het klimaatbeleid hangt geloofwaardigheid af van duidelijke en sterke structuren die resultaten opleveren.

  Matti Vandemaele:

  Dank u wel, mevrouw de minister. Het versterken van de structuren is volgens mij een goede zaak. Voor mijn fractie is het alleszins duidelijk dat het klimaat dé uitdaging van onze generatie is en dat we daar sterk op moeten inzetten. Ik hoop dat dan ook in het beleid te zien, maar met deze regering is dat vaak lastig. U zegt dat dit bewust meer tijd in beslag neemt. Ik vraag me af wat daar precies bewust aan is. Er was een eerste oproep, maar er waren geen geschikte kandidaten. Nu lanceert u dezelfde oproep opnieuw, onder dezelfde voorwaarden. De vraag is natuurlijk hoe groot de kans is dat het deze keer wel lukt als het de eerste keer niet is gelukt. Ik hoop dat we hier binnen drie maanden niet opnieuw moeten vaststellen dat het weer niet is gelukt en moeten vragen wat u dan zult doen. Uw optimisme siert u. U zegt dat u wilt dat iemand in de zomer kan starten. De zomer begint echter al binnen twee maanden, als ik reken in uw voordeel. Voor zo'n topprofiel gaat het wellicht om iemand die momenteel elders aan de slag is en een opzegtermijn moet respecteren. Ik denk dan ook dat die timing bijzonder onrealistisch is ingeschat. Wat de samenwerking betreft, volg ik u wel, maar het is mij nog altijd niet duidelijk op basis van welke criteria u beslist welke diensten zullen fuseren en welke diensten zullen samenwerken. Het lijkt toch allemaal wat op den bots te gebeuren. Wie het goed kan uitleggen, mag blijkbaar apart blijven, en de rest moet fusioneren.

• Vraag: Het vrijgeven van het bij de Regie der Gebouwen geblokkeerde bedrag voor het betalen van dwangsommen (Q56015533C)

  Vraag: De dwangsommen voor asielzoekers (Q56015629C)

  Vraag: De door de Regie der Gebouwen betaalde dwangsommen inzake asiel (Q56015653C)

  internationale politiek en migratie

  Het vrijgeven van het bij de Regie der Gebouwen geblokkeerde bedrag voor het betalen van dwangsommen
  De dwangsommen voor asielzoekers
  De door de Regie der Gebouwen betaalde dwangsommen inzake asiel
  Financiële afhandeling van dwangsommen asiel via Regie der Gebouwen summaryExplanation

  Gesteld door

  Ecolo-Groen Claire Hugon Lecharlier
  VB Francesca Van Belleghem
  DéFI François De Smet
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De Régie des Bâtiments betaalde 40.000 euro aan dwangsommen aan asielzoekers via een gerechtelijke derdenbeslagprocedure, nadat de rechter de Belgische staat wegens gebrek aan opvang had veroordeeld – een precedent dat volgens Claire Hugon Lecharlier (cdH) de rechtsstaat versterkt, maar volgens Francesca Van Belleghem (N-VA) migratie aantrekkelijker maakt. Minister Vanessa Matz (Les Engagés) benadrukte dat dit louter een juridische verplichting was, zonder budgettaire impact op de Régie, maar François De Smet (DéFI) bekritiseerde de inconsistentie in de regering: terwijl asielminister Nicole Van Bossuyt (N-VA) weigert dwangsommen te betalen, doet Matz dit indirect via de Régie, wat De Smet een "surréalistische schijnheiligheid" noemt. Van Belleghem beschuldigde Van Bossuyt van leugenachtigheid, omdat de uitbetaling plaatsvond direct na haar ontkenning in het parlement (22 vs. 23 april), en eiste opheldering over de tijdslijn en coördinatie tussen de kabinetten – wat Matz niet concreet beantwoordde.

  Claire Hugon Lecharlier:

  Madame la ministre, ce 23 avril, nous avons appris qu'une somme d'environ 40 000 euros, dont la saisie avait été effectuée il y a plusieurs mois en vue de payer des astreintes en matière d'asile, avait été libérée. Il s'agit d'une somme due par la Régie des Bâtiments à l'État belge, et qui avait été bloquée par saisie-arrêt sur autorisation de la cour d'appel afin de contraindre l'État à enfin s'acquitter d'une partie de ses astreintes.

  Début avril, vous aviez indiqué au Standaard attendre une validation du cabinet du premier ministre pour débloquer la somme. Je me réjouis donc qu'à la suite d'une relance de la part de l'avocate des personnes concernées, vous ayez finalement permis le déblocage de ces fonds.

  Madame la ministre, cette procédure de tierce-saisie couronnée de succès pour les requérants établit un précédent important, et je salue l'avocate qui a permis de dégager cette solution. On imagine que d'autres astreintes vont être réclamées de la même façon, en saisissant non pas l'État belge lui-même directement, ce qui est très compliqué, mais ses débiteurs.

  Quelles sont concrètement les conséquences, pour la Régie et son budget, de ce paiement effectué pour acquitter une astreinte due par l'État belge?

  Vous attendez-vous à d'autres tierces-saisies de ce type auprès de débiteurs, Régie ou autre, dépendant de vos compétences? Comment vous y préparez-vous le cas échéant?

  Tous les débiteurs de l'État belge pourraient être concernés. Quelles discussions ont-elles eu lieu ou sont-elles prévues avec le reste du gouvernement pour vous préparer à cette éventualité?

  Francesca Van Belleghem:

  Mevrouw de minister, vier asielzoekers hebben 12.000 euro aan dwangsommen gekregen, drie Afghanen en één Burundees. Intussen blijkt dat voor één van die asielzoekers de asielstatus al geweigerd is.

  Wat de groene partijen onder Vivaldi nooit gedaan hebben, hebben Les Engagés, onder het zogenaamd strengste migratiebeleid ooit, wel verwezenlijkt, namelijk dwangsommen uitbetalen aan asielzoekers, en dit land voor hen dus nog aantrekkelijker maken.

  Concreet probeer ik een tijdslijn te maken van alle gebeurtenissen. Op 23 april bevestigde uw kabinet dat de Regie der Gebouwen die dwangsommen heeft overgemaakt aan die vier asielzoekers, via een in beslag genomen schuld aan de federale staat.

  Uw kabinet voegde daar uitdrukkelijk aan toe dat het kabinet van Asiel en Migratie en het kabinet van de Kanselarij, dus van de eerste minister, op de hoogte gebracht werden.

  Ik heb daarover een aantal vragen over.

  Wanneer werd het kabinet van minister Van Bossuyt op de hoogte gebracht? Dat is heel relevant, want op de dag vóór de uitbetaling op 23 april heeft de minister van Asiel en Migratie nog in de commissie verklaard: "Ik benadruk dat ik die dwangsommen niet kan en niet zal betalen." De dag ervoor had de minister van Asiel en Migratie dus verklaard: we zullen dat nooit doen. De dag erna bleek dat u ze wel hebt uitbetaald. Dat wil zeggen dat er ergens iets niet klopt wat de timing betreft, of zelfs dat er gelogen is.

  Toen u dat hebt meegedeeld, hoe heeft de minister van Asiel en Migratie gereageerd?

  Wanneer en op welke manier werd uw eigen kabinet voor of tijdens de commissievergadering van 22 april, waarover ik het zonet had, geïnformeerd over die nakende uitbetaling?

  Zijn er nog andere dwangsommen die u kunt uitbetalen? Dat is een heel relevante vraag. Zijn er nog andere dwangsommen die u zult uitbetalen? Hoeveel bedragen die? Hebt u intussen nog uitbetalingen gedaan?

  Wat is het regeringsstandpunt omtrent de uitbetaling van dwangsommen? Heeft de premier zijn akkoord gegeven?

  François De Smet:

  Madame la ministre, voilà de l'Arizona pur sucre! D'une part, la Régie des Bâtiments verse 40 000 euros d'astreinte à la suite de décisions judiciaires qui condamnent l' É tat belge pour défaut d'accueil de demandeurs d'asile. C'est un précédent notable, puisque le gouvernement continue de refuser d'exécuter des milliers de décisions similaires et c'est également un précédent bon pour l' É tat de droit. D'autre part, cela nous interroge sérieusement quant à la ligne suivie par ce gouvernement. Nous nous retrouvons, d'un côté, avec une ministre de l'Asile et de la Migration à la position très ferme et illégale, mais enfin soit, et qui affirme refuser de payer des astreintes et, de l'autre, avec une ministre chargée de la Régie des Bâtiments qui, en quelque sorte, paie pour elle. Peut-être ai-je raté un épisode, mais normalement il n'y a qu'un seul gouvernement. Cette séquence brouille complètement votre action collective. On ne peut pas se retrouver avec une ministre qui refuse de payer des astreintes et une autre qui les paie. À un moment, il faut choisir.

  Mes questions sont donc simples, madame la ministre. Quelles sont les raisons juridiques et administratives qui ont conduit la Régie des Bâtiments à exécuter cette décision de justice? Votre décision s'inscrit-elle dans une volonté de réaffirmer le respect des arrêts judiciaires par les services de l' É tat? Dans ce cas: bravo! Mais sommes-nous bien d'accord pour dire que cela engage et concerne alors tout le gouvernement? Votre collègue Mme Van Bossuyt a-t-elle été consultée? Comment justifiez-vous cette initiative au regard de la cohérence gouvernementale, alors que d'autres membres de votre gouvernement maintiennent leur volonté de ne pas payer d'astreintes?

  Vanessa Matz:

  Mesdames et monsieur les parlementaires, la cour d'appel de Bruxelles a rendu un arrêt en date du 21 octobre 2025 dans un litige qui oppose l' É tat belge, représenté par la Chancellerie, à des demandeurs d'asile. La somme de 39 567,50 euros a été versée à la suite de la saisie-arrêt. Il s'agit d'un montant qui était initialement dû à l' É tat belge et qui devait être versé au SPF Chancellerie, mais qui, finalement, a été libéré au profit des créanciers en exécution de l'arrêt de la cour d'appel.

  Deze betaling heeft dus geen structurele budgettaire gevolgen voor de Regie der Gebouwen. Het gaat hier niet om een uitgave voor het asielbeleid en ook niet om een dwangsom die ten laste van de Regie valt. Het gaat om de uitvoering van een gerechtelijke verplichting als derdenbeslag.

  Le rôle de la Régie est strictement celui du tiers-saisi, en raison de montants dus par la Régie à l'État belge. La possibilité de saisies-arrêts à l'encontre de débiteurs de l'État résulte du droit commun, des voies d'exécution et dépend de circonstances très spécifiques comme l'existence d'une créance, son caractère saisissable ou encore l'appréciation du juge compétent.

  De dienst gebouwen heeft de gerechtelijke uitspraken die haar zijn betekend altijd uitgevoerd met nalevering van het bestaande wettelijke kader. Mijn kabinet en het kabinet van minister Van Bossuyt hebben daarover per e-mail gecommuniceerd.

  Je tiens à rappeler ici qu'il ne s'agit pas d'un geste politique, mais bien de l'application d'une décision judiciaire et administrative arrivée à son terme.

  Claire Hugon Lecharlier:

  Madame la ministre, je vous remercie pour vos réponses.

  Je ne suis pas sûre d'avoir entièrement compris ce que cela signifie pour les finances de la Régie. La somme initialement due à la Chancellerie le sera-t-elle à nouveau ou cela l'annule?

  Vanessa Matz:

  (…)

  Claire Hugon Lecharlier:

  Cela l'annule, je vous remercie.

  Je suis d'accord avec vous quand vous dites que ce n'est pas un geste politique de se conformer à des décisions de justice; les gestes politiques, c'est votre collègue ministre de l'Asile et de la Migration qui les fait quand elle refuse de payer. Je pense que c'est une bonne chose que les sommes dues soient payées, même si cela démontre effectivement un grand chaos et d'énormes divergences de vues au sein de votre gouvernement.

  J'entends certains partis faire des interpellations et de grandes déclarations sur l'état de la justice, tout en venant vous inciter à ne pas respecter les décisions de cette même justice. Cela pose quand même largement question. Il faut constater que votre décision était juste. Cependant, vous restez prisonnière de vos partenaires de majorité et de gouvernement, que vous vous êtes choisis et qui eux-mêmes choisissent de mépriser complètement des décisions de justice. Vous vous retrouvez donc à compenser pour des infractions commises par vos collègues. Je suis curieuse de voir la suite et d'éventuels autres tiers-saisis qui seront faits à la suite de ceci.

  Francesca Van Belleghem:

  Mevrouw de minister, ik heb het misschien niet goed verstaan, maar u zei dat er e-mailcontact is geweest tussen uw kabinet en dat van de minister van Asiel en Migratie. Ik vroeg echter wanneer dat contact heeft plaatsgevonden. Volgens mij stond dat heel duidelijk in mijn vraag.

  Misschien heb ik het niet goed verstaan, maar zou het mogelijk zijn om alsnog op die vraag te antwoorden? Dat is een zeer relevante vraag. Op 22 april zei de minister van Asiel en Migratie: "We gaan geen dwangsommen uitbetalen aan asielzoekers. Ik kan dat niet doen en ik zal dat niet doen." Op 23 april is er wel degelijk door u een uitbetaling door. Ik citeer nog eens de advocaten van die asielzoekers: "Deze ochtend kwam het bericht dat het geld bij de deurwaarder staat."

  Als het geld in de ochtend van 23 april al op de rekening stond, wil dat dus zeggen dat daarvan voordien al kennis moet zijn geweest en dat die beslissing eigenlijk al op 22 april genomen moet zijn. Dat wil dus zeggen dat de minister van Asiel en Migratie eigenlijk gelogen heeft.

  Kunt u mij het tegendeel bewijzen? Daarvoor heb ik de datum van die e-mail nodig. Die is zeer relevant. Zou u mij die nog kunnen geven, alstublieft?

  François De Smet:

  Madame la ministre, c'est surréaliste. Oui, la Régie des Bâtiments a respecté le droit. Bien sûr! Mais, ma collègue l'a dit, le problème n'est pas là. Le problème, c'est que toute une partie du gouvernement ne respecte pas le droit, et que cela ne dérange pas Les Engagés. Nous avons l'impression, ici, que le projet des Engagés est de se racheter une bonne conscience en payant de facto ces astreintes à la place de la N-VA. Si tel est votre plan, cela ne va pas marcher, en tout cas pas continuellement. On ne peut pas siéger dans un gouvernement, faire une chose, et tolérer que ces mêmes choses soient détruites et affaiblies en même temps. Il y a bien un moment où le principe de cohérence va vous rattraper. Tout ceci ne fera pas illusion longtemps.

• Vraag: Het intern functioneren van het AfricaMuseum (Q56015740C)

  Vraag: De malaise in het AfricaMuseum (Q56015992C)

  Vraag: Het AfricaMuseum (Q56015996C)

  Vraag: Het AfricaMuseum (Q56016012C)

  Het intern functioneren van het AfricaMuseum
  De malaise in het AfricaMuseum
  Het AfricaMuseum
  Het AfricaMuseum
  Uitdagingen en werking van het AfricaMuseum summaryExplanation

  Gesteld door

  Vooruit Nele Daenen
  Ecolo-Groen Meyrem Almaci
  VB Britt Huybrechts
  N-VA Lieve Truyman
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Parlementsleden bekritiseren het AfricaMuseum voor structurele problemen: toxisch leiderschap (volgens ex-medewerkers zoals Nadia Nsayi), leegloop, dalende bezoekersaantallen en interne conflicten over dekolonisatie, racisme en governance, terwijl minister Vanessa Matz benadrukt dat politieke inmenging in operationele zaken onwenselijk is en wijst op interne controles en wetenschappelijke neutraliteit als kerntaak. Critici (o.a. Meyrem Almaci, Britt Huybrechts) beweren dat het museum verandert in een ideologisch platform in plaats van een wetenschappelijke instelling, met gebrek aan dialoog met de Afrikaanse diaspora en verwaarlozing van educatieve rol, terwijl Matz hervormingen en een interim-directeur aankondigt om de continuïteit te waarborgen, zonder concrete oplossingen voor de cultuur- en vertrouwenscrisis. Sommigen (o.a. Lieve Truyman) stellen voor het museum onder Vlaamse regie te plaatsen voor betere aansturing, terwijl anderen (o.a. Huybrechts) vragen of het nog wel een neutraal wetenschappelijk project is of een "activistisch experiment" op kosten van de belastingbetaler. De kernkwestie blijft of het museum zijn maatschappelijke rol als referentie voor koloniale geschiedenis kan vervullen zonder interne polarisatie en verlies van geloofwaardigheid.

  Nele Daenen:

  Mevrouw de minister, de recente berichtgeving over het vertrek van verschillende sleutelfiguren bij het AfricaMuseum, waaronder Nadia Nsayi, heeft de bezorgdheid over het interne functioneren en de toekomst van die federale instelling verder aangescherpt. Volgens de berichtgeving zouden spanningen rond leiderschap, interne cultuur en de aangekondigde hervorming van de federale wetenschappelijke instellingen aan de basis liggen van een groeiende vertrouwenscrisis. In haar publieke tussenkomsten wees Nadia Nsayi op een gebrek aan interne dialoog, een sterke machtsconcentratie, een leegloop binnen bepaalde diensten en moeilijkheden om het museum geloofwaardig verder uit te bouwen als referentie-instelling rond koloniale geschiedenis en dekolonisatie. Tegelijk wordt duidelijk dat ook andere medewerkers en partners zich kritisch uitlaten over de werking en governance van het museum. Bovendien bevindt het museum zich momenteel in een overgangsperiode, nu de federale regering een hervorming van de Federale Wetenschappelijke Instellingen voorbereidt en het mandaat van de huidige directeur vroegtijdig afloopt.

  Daarom heb ik de volgende vragen. Hebt u kennisgenomen van de recente berichtgeving over het vertrek van verschillende sleutelfiguren bij het AfricaMuseum?

  Hoe beoordeelt u de ernst van het signaal over interne spanningen, personeelsverloop en problemen inzake governance en organisatiecultuur?

  Welke impact zal de aangekondigde hervorming van de Federale Wetenschappelijke Instellingen concreet hebben? Zal die hervorming ook aanleiding geven tot een herziening van de bestuursstructuur en de interne governance van het museum?

  Acht u bijkomende maatregelen nodig om de transparantie en het vertrouwen binnen de instelling te herstellen?

  Overweegt u een externe audit of onafhankelijke doorlichting van de werking, de personeelscultuur en de governance van het AfricaMuseum? Zo ja, binnen welke termijn?

  Hoe wordt binnen de Federale Wetenschappelijke Instellingen gegarandeerd dat medewerkers kritiek of bezorgdheden kunnen uiten zonder negatieve gevolgen voor hun positie?

  Hoe ziet u, qua toekomstvisie, de toekomstige rol van het AfricaMuseum als wetenschappelijke en maatschappelijke referentie-instelling rond koloniale geschiedenis, restitutie en dekolonisatie?

  Meyrem Almaci:

  Mevrouw de minister, er zijn in mijn vragen blijkbaar verschillende, toch wel interessante typo’s geslopen, door mijn spellingcorrector, maar ik zal mijn vraag in ieder geval correct voorlezen.

  De problematiek werd zonet geschetst en is helaas iets minder grappig dan een typo. Het is eigenlijk een kroniek van een aanslepende problematiek, na een renovatie die een doorstart had moeten zijn. Er was de column van mevrouw Nsayi begin januari 2025. We hebben hier toen ook met verschillende collega’s een debat gevoerd over het beleid van het AfricaMuseum. U hebt toen gezegd, wat ik u recent heb horen herhalen, dat u zich daar niet mee bezighoudt en dat het ook niet de rol is van een minister om zich te bemoeien met operationele zaken. Daarin geef ik u gelijk. Alleen gingen de vragen toen en ook nu niet over operationele zaken, maar wel over de fundamentele visie van het AfricaMuseum.

  Een dik jaar later zitten wij hier opnieuw met dezelfde vragen. Mevrouw Nsayi werd op staande voet ontslagen na een periode van loopbaanonderbreking die gebruikt had kunnen worden om aan herbronning te doen en het te hebben over die visie en die doorstart. De beloofde vernieuwing is uitgebleven, er is een leegloop onder de medewerkers en de bezoekersaantallen lijken in vrije val, en dat voor een museum dat ongelooflijk belangrijk is om te leren uit het koloniale verleden en om de daarbij betrokken gemeenschappen mee te nemen in het debat over dekolonisatie en de diaspora. Als klap op de vuurpijl is er ook nog een klacht hangende rond racistisch en vrouwonvriendelijk gedrag ten aanzien van een curatrice, waarrond uiteraard nog het nodige onderzoek moet gebeuren.

  U hebt beslist om het mandaat van de directeur niet te verlengen. U verklaarde dat hij zelf bij BRUZZ heeft aangegeven – uitzending die ik heb bekeken en die ook op zondag werd uitgezonden op de VRT – dat er daarvoor verschillende redenen waren, maar ook dat hij een andere professionele opportuniteit zou hebben en dat het verlengen van zijn mandaat bijgevolg oneerlijk zou zijn ten opzichte van anderen in het hervormingsproces. Dat is raar, want de communicatie van de directeur is anders. Hij zegt dat hem beloofd was dat hij tot aan zijn pensioen kon aanblijven. Dat staat haaks op wat u op televisie hebt gezegd. Hij had het vaste voornemen om zes jaar aan te blijven en het was u die besliste om zijn mandaat niet te verlengen. Over de rest werd niet gesproken.

  Gelet op het feit dat het AfricaMuseum een zorgenkind is en gelet op uw uitspraak dat u het een nieuw elan wil geven, wat wij ook willen, zijn mijn vragen eenvoudig. Wat zal de functie van de nieuwe directeur ad interim zijn? Blijft die dezelfde of komt er een duidelijkere, andere visie? Op welke manier wilt u de leegloop bij het personeel stoppen en de expertise van de mensen uit de Afrikaanse diaspora verhogen? Wat is uw visie op de rol van dit museum met betrekking tot de Afrikaanse diaspora, het dekolonisatieverhaal en het debat over het koloniale verleden? Op welke manier zal de nieuwe directeur-generaal in uw plannen de doorstart van dit museum kunnen waarborgen en het laten floreren?

  Lieve Truyman:

  Mevrouw de minister, wij hebben het hier over het AfricaMuseum. Het is duidelijk dat het een schip is dat zich al geruime tijd in woelig water bevindt. Een schip in woelig water is niet aantrekkelijk om te bezoeken of om een tochtje mee te varen. Het resultaat is dat er een dalend bezoekersaantal is. Een schip in woelig water leidt er ook toe dat matrozen het schip verlaten of moeten verlaten.

  Er is een spanningsveld tussen enerzijds het politiek toegankelijk houden van een omvangrijke koloniale collectie en anderzijds het in de tijd duiden van de koloniale context. Het is duidelijk dat het AfricaMuseum beide moet blijven doen. Wij moeten onze geschiedenis wel degelijk blijven benoemen.

  Wij mogen niet vervallen in een blind en extreem dekolonisatiediscours, waarbij delen van de geschiedenis zouden moeten worden gewist. De geschiedenis is de geschiedenis en wij moeten ze ook duiden. Open en respectvolle dialoog, zowel intern onder personeel, medewerkers en vrijwilligers als met het publiek, de oude kolonies en de diaspora, is van enorm groot belang.

  Ondertussen verlaat ook de kapitein het schip. Zijn mandaat zal niet worden verlengd. Wij weten dat er een transitie aankomt binnen de Federale Wetenschappelijke Instellingen. In die overgangsperiode zal het museum zonder directeur zitten. Er wordt gekeken naar een interim-directeur voor één jaar die zal worden aangesteld om de geplande hervormingen door te voeren.

  Het lijkt ons enorm belangrijk dat het AfricaMuseum de komende maanden opnieuw een schip wordt dat in rustig water terechtkomt, een museum dat opnieuw bezoekers aantrekt. Het lijkt ons even belangrijk dat wij het over de inhoud van het museum kunnen hebben en dat de interne spanningen worden opgelost, zodat het bezoekersaantal opnieuw stijgt.

  Er is enorm veel geïnvesteerd. Zoals net al aangegeven, werd er acht jaar geleden 70 miljoen euro geïnvesteerd. Wij zien het bezoekersaantal jaar na jaar dalen. Ook sinds Vivaldi daalt het bezoekersaantal. Daarom heb ik daarover een aantal vragen voor u.

  Hoe evalueert u de invloed van de interne spanningen op de werking van het AfricaMuseum?

  Welke stappen moeten nog worden ondernomen voor de aanwerving van de interim-directeur?

  Hoe zeker zijn wij dat die functie maximaal één jaar zal worden ingevuld? Is het überhaupt interessant om een dergelijke functie voor één jaar in te vullen?

  Hoe zult u zorgen voor een goede dialoog tussen alle actoren in de overgangsperiode en nadat de structuurhervorming van de Federale Wetenschappelijke Instellingen in werking is getreden in 2028?

  Zal het AfricaMuseum intern ook moeten worden aangestuurd? Hoe zal de aansturing dan gebeuren? Gebeurt ze rechtstreeks door de algemeen directeur naar de diverse bestaande diensthoofden of komt er nog een directeur voor het AfricaMuseum?

  Voorzitter:

  Ik heb de grote fout gemaakt mevrouw Huybrechts over het hoofd te zien. Mevrouw Huybrechts, u krijgt het woord.

  Britt Huybrechts:

  Ik verwijs naar de schriftelijke voorbereiding van mijn vraag.

  Het AfricaMuseum lijkt vandaag steeds meer verwikkeld te raken in interne conflicten, beschuldigingen van racisme, spanningen rond aanwervingen en een bredere ideologische strijd over de identiteit van het museum zelf.

  Voormalig programmaverantwoordelijke Nadia Nsayi sprak over toxisch leiderschap, machtsconcentratie en een gebrek aan ruimte voor mensen van Afrikaanse afkomst in leidinggevende functies. Daarna volgde ook nog een rechtszaak van curatrice Nicole Kanda wegens vermeend racistisch gedrag en het uitblijven van ingrijpen door de directie.

  Tegelijk verklaarde directeur Bart Ouvry zelf dat de problemen vooral te maken hebben met structurele onderfinanciering, personeelstekorten en een logge werking van de federale instellingen.

  Wat vandaag opvalt, is dat het debat almaar minder lijkt te gaan over wetenschap, cultuur en historische kennis, maar steeds meer over identiteitspolitiek, representatie en ideologische positionering.

  Hoe beoordeelt u zelf de huidige werking en sfeer binnen het AfricaMuseum? Erkent u dat de opeenstapeling van conflicten wijst op een diepere bestuurs- en identiteitscrisis binnen het museum?

  In welke mate deelt u de analyse van directeur Ouvry dat structurele onderfinanciering en organisatorische problemen mee aan de basis liggen van de spanningen? Welke bijkomende middelen of hervormingen worden concreet voorzien?

  Hoe garandeert u dat aanwervingen binnen federale wetenschappelijke instellingen gebeuren op basis van competenties en objectieve criteria, zonder dat afkomst of identitaire druk een doorslaggevende rol spelen?

  Deelt u de bezorgdheid dat het AfricaMuseum steeds meer dreigt te evolueren van een wetenschappelijke instelling naar een ideologisch of activistisch platform? Hoe bewaakt u daarin de neutraliteit en wetenschappelijke opdracht van het museum?

  Hoe ziet u de toekomstige inhoudelijke rol van het museum? Moet de focus volgens u voornamelijk liggen op kolonisatie en dekolonisatie, of blijft het museum in de eerste plaats een brede wetenschappelijke instelling over Afrika, biodiversiteit en cultuur?

  Vanessa Matz:

  Merci, mesdames les parlementaires.

  Zoals ik in april al zei, heb ik kennisgenomen van die elementen. Ik herhaal echter dat het niet mijn rol is om commentaar te geven op individuele of contractuele dossiers. Het ontslag van een personeelslid behoort tot het interne beheer van de instelling. De politieke wereld of het Parlement moet zich hier niet in de plaats van de werkgever stellen.

  De federale instellingen, waaronder het AfricaMuseum, worden opgevolgd door de Programmatorische Federale Overheidsdienst Wetenschapsbeleid (BELSPO). Op dit moment is er geen enkel objectief gegeven dat een externe audit rechtvaardigt. De administratie beschikt over interne controle- en auditdiensten. Als het nodig is, moet eerst voorrang worden gegeven aan die interne diensten. Het museum zelf beschikt ook over interne procedures om problemen of klachten te melden volgens de regels van het openbaar ambt.

  Vrije meningsuiting is inderdaad een fundamenteel recht voor iedereen, ook voor ambtenaren. Daar zijn ook verantwoordelijkheden aan verbonden, zoals discretieplicht en de verplichting om interne procedures te volgen bij problemen of klachten. Zo zijn er vertrouwenspersonen, vakbondsafgevaardigden, integriteitscoördinatoren, managers en bemiddelaars beschikbaar om een eerste oplossing voor te stellen.

  Wervingen in de instellingen verlopen via Werkenvoor.be. De competenties worden objectief gescreend door selectiecommissies conform een strikt reglementair kader. De regels die van toepassing zijn op de mandaten in de federale wetenschappelijke instellingen, zijn bekend en gelden voor alle betrokken instellingen.

  Wat de periode betreft, de overgang die momenteel wordt voorbereid in het AfricaMuseum, kadert in de bredere hervorming van de federale instellingen. Dat doet geen afbreuk aan het werk van de huidige directie. Ik wil trouwens de inzet van Bart Ouvry benadrukken, in het bijzonder voor de ontwikkeling van de wetenschappelijke samenwerkingen met Afrikaanse en Congolese partners. De overgangsperiode moet toelaten de continuïteit te bewaren en de hervorming sereen uit te voeren.

  Tot slot moet het AfricaMuseum in de toekomst gericht blijven op zijn kerntaken: wetenschappelijk onderzoek, de bewaring van erfgoed, het delen van kennis en de organisatie van de dialoog met het publiek. Het museum is een multidisciplinaire wetenschappelijke instelling. De onderzoekers werken er in zeer uiteenlopende domeinen. De instelling herleiden tot een louter ideologische lezing ervan doet geen recht aan de realiteit van haar opdrachten, noch aan de diversiteit van de wetenschappelijke werkzaamheden. De rol van een federaal museum is het publieke debat te voeden met kennis en wetenschap in een sereen en pluralistisch kader. De vrijheid van onderzoek wordt beschermd door de Grondwet. Die vrijheid moet gewaarborgd blijven. Het is niet aan de politiek om onderzoeksthema's te beperken. Onze federale onderzoekers verdienen vertrouwen en respect bij de uitoefening van hun opdrachten.

  Nele Daenen:

  Mevrouw de minister, dank u voor uw antwoord. U argumenteert uiteraard dat u zelf niet bevoegd bent voor de organisatie en dus voor wat daarmee misloopt, en dat zulks toekomt aan degenen die verantwoordelijk zijn voor de interne organisatie. Dat neemt niet weg dat ik ernstig bezorgd blijf. Als verschillende medewerkers, externe partners en voormalige verantwoordelijken gelijkaardige signalen geven over problemen inzake leiderschap en interne cultuur en gebrek aan dialoog, dan gaat het volgens mij niet langer alleen om individuele dossiers, maar om een structureel probleem, dat ernstig moet worden genomen.

  Net omdat het AfricaMuseum een bijzondere maatschappelijke opdracht vervult, namelijk het kritisch omgaan met ons koloniaal verleden en het betrekken van diverse stemmen daarbij, is geloofwaardigheid essentieel. Die geloofwaardigheid hangt niet alleen af van tentoonstellingen of publieke communicatie, maar ook van de manier waarop de instelling intern functioneert. Daarom wil ik toch nog beklemtonen dat transparantie, een onafhankelijke evaluatie en een veilige interne cultuur noodzakelijk zijn om het vertrouwen te herstellen. Ik hoop dan ook dat u die taak op u zult kunnen nemen, mevrouw de minister.

  Meyrem Almaci:

  Ik heb een beetje een déjà-vugevoel, mevrouw de minister. Ook vorig jaar antwoordde u dat u geen commentaar geeft op individuele gevallen. Ik had gehoopt dat u de loopbaanonderbreking van mevrouw Nsai, die destijds het opiniestuk met kritiek, schreef, te baat zou hebben genomen om intussen een echte visie voor het AfricaMuseum te ontwikkelen. Wat wilt u daarmee? Woorden zoals pluralistisch en sereen zijn gevallen, maar als we het hebben over de kerntaken, namelijk wetenschappelijk onderzoek, kennisdeling en dialoog en het in de praktijk blijkt dat net de afdeling die groepen ontvangt, debatten organiseert en inhoudelijke nevenprogramma's uitwerkt, leegloopt, dan kunt u met dat antwoord niet verder. Het loopt vierkant op het terrein. Het is geen debat meer over operationaliteit, maar over de kerntaken, zoals u die hier een jaar geleden en nu ook weer hebt beschreven. We zijn een jaar verloren.

  Hier gaat het niet over het ontslag van één persoon. Het gaat over de knelpunten, die keer op keer op tafel komen en waarin blijkbaar niets verandert. We kunnen daar iemand anders zetten, maar als die knelpunten niet worden aangepakt, blijft het probleem etteren.

  Natuurlijk moet er discretie zijn. De realiteit is echter dat de problemen al lang bekend en openbaar zijn. De Afrikaanse diaspora klaagt dat ze niet betrokken wordt. Experten zeggen dat hun stem in de raad van bestuur niet wordt meegenomen.

  Voor iets wat een van de belangrijkste musea op federaal niveau, een paradepaard zou moeten en kunnen zijn, is het intriest dat dat gebeurt na een renovatie met belastinggeld. We kunnen hier onder elkaar een groot ideologisch debat voeren, maar dat wil ik zelfs niet doen, want we kennen ieders positie. Dat is ook niet aan ons. Als de betrokken gemeenschappen keer op keer dezelfde vraag stellen en daar maar geen oplossing voor wordt aangebracht, dan kunt u als minister toch niet blijven spreken van een operationeel probleem, zeker wanneer u zelf net die kerntaken identificeert waarop het spaak loopt.

  Mevrouw de minister, ik hoop oprecht dat we over een jaar niet opnieuw hetzelfde debat moeten voeren met dezelfde vragen, dezelfde bekommeringen en dezelfde kritiek, maar dat u intussen in alle discretie – u hoeft daarover aan ons niet te rapporteren – daadkrachtig aan de slag gaat om de knelpunten aan te pakken. Ik hoop op dat multidisciplinaire en serene debat, waarbij de betrokken gemeenschappen ook werkelijk een stem krijgen. Daar moet u voor zorgen. Daar moet u werk van maken. Dat is mijn oproep aan u. We kunnen niet nog een jaar wachten. Het is al ernstig genoeg hoe ver het is gekomen.

  Britt Huybrechts:

  Mevrouw de minister, wat mij in het aangekaarte dossier vooral zorgen baart, is dat het AfricaMuseum steeds verder lijkt af te glijden van zijn oorspronkelijke kerntaak. Ik zeg dat niet zomaar, want zowel als student geschiedenis als tijdens mijn opleiding tot educatieve master moest ik daar wel vaker naartoe en rees bij mij de vraag hoe een instelling die ooit een echt wetenschappelijke en educatieve meerwaarde had, naar een activistisch project dat vooral bezig is met identiteit, schuldbeleving en ideologische heropvoeding, dreigt te evolueren.

  Dat is problematisch, want het museum is geen privéproject van enkele activisten, die het als instrument gebruiken voor hun permanente ideologische strijd. Het is een federaal museum, betaald met belastinggeld van hardwerkende mensen die verwachten dat zo’n instelling inzet op kennis, wetenschap, cultuur en objectieve historische duiding.

  Mevrouw de minister, misschien moeten we ons eerlijk de vraag durven te stellen of we hier nog aan een wetenschappelijk museum bouwen dan wel aan een politiek activistisch project op kosten van de hardwerkende belastingbetaler.

  Lieve Truyman:

  Mevrouw de minister, het is niet aan ons om individuele dossiers te bespreken, maar we krijgen wel degelijk het signaal dat er een managementprobleem is en dat er in het museum geen evaluatiecultuur heerst. Voor een goed management moet er inderdaad ook een goede aansturing zijn van het personeel. Dat zijn zowel wetenschappers als publiekswerkers en die zijn allebei zeer belangrijk. Het gaat inderdaad niet alleen om wetenschappelijk onderzoek, maar we moeten het ook ontsluiten. We moeten de geschiedenis delen en daar moet ook interesse voor worden getoond. Op dit moment stellen we ook vast dat er geen stem met betrekking tot de publiekswerking in het directiecomité meer is, terwijl het een heel interessant museum is, dat ik als leerkracht geschiedenis meerdere keren heb bezocht. Vlaanderen telt meer dan 1 miljoen scholieren. Slechts 25.000 daarvan hebben het afgelopen jaar het museum bezocht. Waalse scholieren bezoeken het museum amper, omdat er inderdaad een gelijkaardig weliswaar privaat Afrikamuseum in Namen is, wat een verlies aan potentieel betekent. Er moet dus werk van worden gemaakt om het museum aantrekkelijk in de verf te zetten voor scholen. Niemand gaat graag naar een café om er gezellig een pintje te drinken, als daar ambras gemaakt wordt. Dat geldt ook voor het museum. Als er inderdaad zo’n managementprobleem is, waarom brengen we het AfricaMuseum, dat in Tervuren ligt en dus in Vlaanderen, niet onder de koepel van de musea in Vlaanderen met een sterke managementwerking? Ik denk aan het museum in Ieper over de Eerste Wereldoorlog, het MAS in Antwerpen over de Antwerpse geschiedenis met aandacht voor de Tweede Wereldoorlog, de Dossinkazerne, dat niet alleen een Vlaams maar een federaal verhaal brengt, gelet op de behandelde materie, om nog maar te zwijgen van het KMSKA in Antwerpen. Het AfricaMuseum kan perfect een onderdeel worden van die Vlaamse musea, terwijl de collectie federaal blijft. Misschien moeten we die piste eens nader onderzoeken, opdat de geschiedenis die dat museum onder het voetlicht brengt, niet verloren gaat, want dat is nu wel aan het gebeuren. In 2030 zal Leuven Europese Culturele Hoofdstad zijn. Het zou interessant zijn daarnaartoe te werken en het AfricaMuseum opnieuw in volle glorie te laten schitteren, om de geschiedenis, inclusief de pijnlijke feiten, te belichten, en haar waarde te geven en te delen met de bevolking. Ik denk dat daar heel wat materiaal is om zeer zeker over na te denken.

• Vraag: Het tentenkamp langs de E40 (Q56015748C)

  Het tentenkamp langs de E40
  

  Gesteld door

  VB Britt Huybrechts
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Volgens Britt Huybrechts (N-VA) blijft een terrein langs de E40 in Schaarbeek herhaaldelijk illegaal bezet door vermoedelijke Romazigeuners, wat de overheid al €88.000+ (eerder) en nu €34.000 (reiniging/herstelling) kost – steeds ten laste van belastingbetalers, terwijl zij de bezetters bekritiseert voor hun "spotternij" en het gebrek aan structurele oplossingen. Minister Vanessa Matz bevestigt de nieuwe bezetting (sinds 17/04/2026), meldt dat mobiele bewaking (vanaf sept. 2026) snellere detectie moet garanderen, maar dat structurele afschrikking (€1,5M voor nieuwe omheining) "niet opportuun" is door toekomstplannen voor de site; financiële aansprakelijkheid van bezetters is onhaalbaar. Huybrechts bekritiseert het "dweilen met de kraan open"-beleid, stelt dat bezetters de overheid uitlachen en pleit voor coördinatie met aangrenzende terreineigenaars om verschuiving van het probleem te voorkomen, wijzend op een permanente barak op naburig terrein die ze linkt aan dezelfde groep.

  Britt Huybrechts:

  Mevrouw de minister, het tentenkamp langs de E40 in Schaarbeek is er weer. Het lijkt een beetje op The Terminator met Arnold Schwarzenegger die “ I’ll be back ” zegt. Die vermoedelijke Romazigeuners zeggen dat ook elke keer. Dit dossier sleept nu al jaren aan, waarbij hetzelfde terrein herhaaldelijk wordt bezet. In het verleden heeft dit de Regie der Gebouwen al aanzienlijke bedragen gekost voor reiniging, beveiliging en herstelling. Ik heb u hierover al eerder ondervraagd en in uw antwoord gaf u aan dat de kosten voor de laatste interventie opliepen tot meer dan 88.000 euro.

  Desondanks stellen we vandaag echter vast dat het terrein opnieuw bezet kon worden. Misschien hadden die vermoedelijke Romazigeuners gedacht dat het niet zou opvallen omdat het bos dichtgegroeid is, maar ik merkte dat met mijn haviksogen heel snel op. Ik rijd daar immers elke dag langs op weg van Leuven naar Brussel. Het ziet er best een gezellig tentenkamp uit, want zij hebben zelfs elektriciteit. Er hangen heel veel lightswings . Ik weet niet hoe ze daaraan komen, maar het is daar wel een gezellige boel. Dat kan echter niet de bedoeling zijn van een braakliggend overheidsterrein.

  Mevrouw de minister, ik heb de volgende vragen. Kunt u bevestigen dat het terrein momenteel opnieuw bezet is? Sinds wanneer is dat het geval? Hoe verklaart u dat men ondanks de eerder genomen maatregelen, waaronder de herstelling en beveiliging van het terrein, er niet in slaagt om herbezetting te voorkomen? Welke concrete bijkomende maatregelen zult u nemen om te vermijden dat deze situatie zich blijft herhalen? Kunt u meedelen hoeveel de laatste interventie in totaal heeft gekost, inclusief alle kosten voor reiniging, beveiliging en herstelling en juridische kosten? Is dat inderdaad 88.000 euro of is dat bedrag nog opgelopen? Wordt er onderzocht hoe de kosten van deze herhaaldelijke bezettingen kunnen worden beperkt? Bestaat er volgens u een mogelijkheid om de veroorzakers van de schade financieel aansprakelijk te stellen, zodat zij geheel of gedeeltelijk opdraaien voor die kosten, in plaats van de hardwerkende belastingbetalers?

  Vanessa Matz:

  Ik bevestig dat het terrein sinds 17 april 2026 opnieuw bezet is. De Regie der Gebouwen herstelt de schade en sluit de omheining opnieuw af. Op die manier wil de overheid nieuwe bezettingen zoveel mogelijk vermijden. In het nieuwe bewakingscontract dat in september 2026 ingaat, is voorzien in controle door mobiele bewakers. Die controles zullen niet kunnen voorkomen dat mensen het terrein betreden. De Regie der Gebouwen zal daardoor wel sneller op de hoogte zijn van dergelijke situaties.

  Er werden verschillende interventies uitgevoerd. Het ging onder meer om het afbreken van tentenkampen, het verwijderen van afval, het herstellen van de omheining en het verplaatsen en terugplaatsen van betonblokken. De interventie kostte 30.933,65 euro inclusief btw. De juridische kosten voor advocaat en gerechtsdeurwaarder bedroegen 3.015,19 euro inclusief btw.

  Er werd ook onderzocht welke bijkomende maatregelen mogelijk zijn om die situatie in de toekomst te vermijden. De kosten van de werken worden geraamd op 1,5 miljoen euro. Dat bedrag is nodig voor het verwijderen van de huidige omheining, het verwijderen van bomen langs het terrein, de funderingen en het plaatsen van een nieuwe omheining.

  Gezien de mogelijke toekomstplannen voor de site lijkt een dergelijke investering vandaag niet opportuun. Het is niet mogelijk om de personen die de schade veroorzaakten financieel aansprakelijk te stellen.

  Britt Huybrechts:

  Mevrouw de minister, het terrein is ondertussen al zo vaak bezet geweest dat men zich kan afvragen hoeveel waarschuwingen er nog nodig zijn alvorens er structureel wordt ingegrepen. Elke keer opnieuw betaalt de belastingbetaler de factuur voor de opruiming, de herstellingen, de beveiliging en de juridische procedures, terwijl de buurtbewoners blijven zitten met de overlast, het vuilnis en een gevoel van machteloosheid. Laten we eerlijk zijn, die vermoedelijke rondtrekkende Roma lachen ons ondertussen gewoon uit. Zij zien ook dat telkens opnieuw wordt opgeruimd en dat ze toch steeds kunnen terugkeren. Dat kost hen blijkbaar heel weinig moeite. Minister, zolang het probleem slechts tijdelijk wordt aangepakt, weet iedereen hoe het verhaal zal eindigen. Binnen enkele maanden zullen die tenten er opnieuw staan, tot het terrein opnieuw wordt ontruimd. Misschien kunnen die vermoedelijke Roma al een plakkaatje maken met het citaat van Arnold Schwarzenegger I’ll be back . Ze keren toch steeds terug. Nog een praktische tip. Neem ook contact op met de eigenaars van de aanpalende terreinen. Als men immers slechts één terrein aanpakt terwijl de andere terreinen verwaarloosd blijven, zoals dat nu het geval is, verschuift het probleem enkele meters. Op het aangrenzende terrein staat een barak die daar al jaren permanent blijft staan. Ik vermoed dat het om familie gaat, want men merkt dat er constant contact is tussen de bewoners.

• Vraag: De strafinrichtingen van Hoei en Marneffe (Q56015918C)

  De strafinrichtingen van Hoei en Marneffe
  

  Gesteld door

  PS Christophe Lacroix
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Christophe Lacroix bekritiseert de alarmistische toestand in de gevangenissen van Huy (143% overbevolking, verouderde infrastructuur, veiligheidsrisico’s) en Marneffe, waar volgens het CCSP-rapport structurele oplossingen uitblijven en projecten jaarlijks worden uitgesteld. Minister Vanessa Matz bevestigt de problemen maar wijst op lopende acties: korte-termijnwerken (na brandveiligheidsrapport), een masterplan in voorbereiding met Justitie, en plannen voor een huis van bewaring in Huy en een nieuwe gevangenis in Marneffe, gefinancierd uit een 600-miljoenpot (waarvan een deel voor deze sites gereserveerd is). Lacroix juicht de plannen toe maar benadrukt dat gevangenissen ook een sociale en reïntegrerende rol moeten vervullen, vooral voor detentie met verslavingsproblemen, en kondigt toezicht aan op de verdeling van de middelen om discriminatie van Huy/Marneffe te voorkomen. Matz belooft concrete voorstellen "op korte termijn" na onderhandelingen met Justitie.

  Christophe Lacroix:

  Madame la ministre, nous n’avons pas l’occasion de nous rencontrer régulièrement car je ne siège généralement pas dans cette commission. Si je reviens vers vous aujourd’hui, c’est parce que je me tracasse: les mois passent et, dans les établissements pénitentiaires de Huy et de Marneffe, comme dans de nombreux autres, la situation ne cesse de s’aggraver pour les gardiens et pour les détenus.

  À la prison de Huy, dont la surpopulation a explosé – on parlait de 143 % en février dernier, selon le Syndicat libre de la fonction publique –, la situation devient de plus en plus intenable. Le Conseil central de surveillance pénitentiaire (CCSP) vient de publier ses rapports annuels.

  Les constats établis pour Huy et pour Marneffe – deux établissements présentant une spécificité particulière et jouant un rôle essentiel dans la réinsertion des personnes détenues qui y sont accueillies – mettent en lumière une sordide réalité. On est loin des quelques retards dont vous me parliez en décembre dernier en commission. Le rapport est alarmant: il indique que "si la direction a tout mis en œuvre pour améliorer la sécurité du bâtiment grâce à un service technique efficace, le problème de vétusté de l’infrastructure, l’exiguïté des cellules – surtout quand elles doivent accueillir deux personnes –, le manque de douches et surtout l’absence de projets font que sa rénovation est chaque année reportée sans calendrier fixé".

  Dans le rapport, les auteurs demandent d’interpeller régulièrement les autorités en cas de surpopulation en pointant les risques sécuritaires avant qu’une catastrophe n'ait lieu. C’est ce que je fais, et je me permets de poursuivre en interpellant la ministre en charge de la Régie des Bâtiments pour définir un projet lié à l’infrastructure de la prison.

  Madame la ministre, depuis vos précédentes réponses, quels contacts avez-vous entretenus avec les autorités locales? Le bourgmestre est concerné au premier chef et pourrait décider d’un arrêté de police de fermeture sur la base d’un rapport du SRI pour la prison de Huy.

  Quels contacts avez-vous eus avec le bourgmestre de Burdinne, sachant que le centre pénitentiaire de Marneffe est situé sur le territoire de cette commune? Par ailleurs, quels contacts avez-vous eus avec votre homologue de la Justice, Mme Verlinden, et quelles mesures urgentes compte-t-elle prendre en synergie avec vous?

  Quelles solutions structurelles seront-elles trouvées pour ces établissements pénitentiaires?

  Qu’en est-il de la maison de détention évoquée par le CCSP? Quelles réponses apportez-vous après avoir lu son rapport? Pouvez-vous me détailler vos réponses pour les sites de Huy et de Marneffe?

  Vanessa Matz:

  Monsieur Lacroix, comme je l'ai déjà indiqué, la situation de la prison de Huy et du centre pénitentiaire de Marneffe font l'objet d'un suivi étroit dans le cadre des task forces associant la Régie des Bâtiments et le SPF Justice, ainsi que les cabinets respectifs.

  J'ai eu l'occasion de me rendre, en mars dernier, à la prison de Huy pour constater la situation dans le contexte de surpopulation. Cette visite m'a permis de discuter avec le directeur, et le personnel de l'établissement à propos des réalités opérationnelles et des difficultés rencontrées au quotidien. J'ai également, à cette occasion, invité le bourgmestre à nous rejoindre lors de cette réunion. Il était également présent.

  Concernant le rapport du Conseil central de surveillance pénitentiaire, les constats évoqués, notamment en matière de vétusté, confirment des éléments que nous avions déjà identifiés avec la Régie des Bâtiments, notamment sur les aspects de sécurité.

  Lors de la visite, nous avons notamment discuté du plan d'action mis en place par la Régie à la suite du rapport du service régional d'incendie. Sachez que des travaux sont en cours avec des échéances proches, et qu'une seconde phase plus structurelle est déjà engagée, compte tenu du bâtiment et des contraintes d'un site occupé.

  Quant au futur de ces établissements, plusieurs pistes sont à l'étude. La transformation de la prison de Huy en maison de détention est envisagée et, pour Marneffe, la construction d'un nouvel établissement pénitentiaire avec une optimisation du site existant. Pour le centre de formation, la Régie a identifié deux sites qui sont actuellement à l'étude.

  Dans le cadre de l'enveloppe de 600 millions d'euros que j'ai obtenue pour faire face à la surpopulation, j'ai proposé de réserver une part spécifique à Huy afin de permettre d'inscrire l'avenir du site dans une perspective structurelle.

  Dès lors, la Régie des Bâtiments analyse actuellement, en concertation avec le SPF Justice, la piste du développement d'une maison de détention en lieu et place de l'établissement pénitentiaire actuel. J'ai proposé également un budget pour le futur centre de formation.

  Enfin, le futur de ces deux sites fait l'objet d'une analyse entre le SPF Justice et la Régie, en concertation avec les cabinets, afin de présenter prochainement un futur masterplan. Je continuerai évidemment à veiller au suivi rigoureux de ces deux dossiers.

  Je tiens à vous préciser que, dans un avenir relativement proche, les négociations avec la justice touchant à leur fin, nous allons pouvoir présenter au gouvernement la répartition de cette enveloppe de 600 millions d'euros.

  Comme je vous le disais, je reste particulièrement attentive aux deux sites puisque je vais solliciter à cet égard des moyens pour Huy et pour Marneffe. Je vous remercie de votre attention.

  Christophe Lacroix:

  Madame la ministre, je vous remercie de votre réponse, qui me confirme votre intérêt pour la situation, que vous aviez déjà manifesté en décembre dernier. La nouvelle d'une transformation à terme de la prison de Huy en centre de détention constitue une information intéressante qui confirme ce qui avait été précédemment annoncé. En ce qui concerne le centre pénitentiaire de Marneffe, je ne puis que vous exprimer ma joie, en tout cas mon contentement, de pouvoir imaginer un site amélioré, voire un nouveau site. En effet, s'il s'agit, certes, d'un centre de détention, il s'agit également d'un centre de réinsertion de détenus. Pour la justice, je sais que cela pose un problème parce que les prisonniers qui y sont hébergés aujourd'hui ne sont pas les mêmes qu'il y a dix ou vingt ans. Comme ils sont victimes d'assuétudes, il est beaucoup plus difficile de les réinsérer dans une perspective de libération avec un travail à la clef. Néanmoins, la prison doit également remplir un rôle social. J’attendrai donc avec impatience que l’enveloppe soit libérée par le gouvernement et reviendrai devant vous, le cas échéant, si je considère que Huy et Marneffe ont été discriminées négativement. Si c'est positif, je vous adresserai mes félicitations, soyez rassurée!

• Vraag: De hervorming van het Federaal Wetenschapsbeleid (Q56015947C)

  De hervorming van het Federaal Wetenschapsbeleid
  

  Gesteld door

  PVDA-PTB Farah Jacquet
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Vanessa Matz verdedigt de hervorming van de federale wetenschapsbeleid als een structurele reorganisatie gericht op efficiëntie (samenvoegen van steundiensten, schrappen van dubbel werk) en autonomie voor twee thematische entiteiten, binnen een krap budget, maar ontkent dat ontslagen gepland zijn. Ze claimt syndicaten en directies te hebben geraadpleegd, hoewel pas na goedkeuring van de nota, en belooft transparantie over een gedetailleerd tijdschema met verdere overlegmomenten. Farah Jacquet bekritiseert dat de hervorming primair budgettair gedreven is en niet de kernproblemen aanpakt: onderbezetting, verouderde infrastructuur, werkdruk en toegankelijkheid van collecties, terwijl ze juist meer investeringen eist voor klimaatgerelateerd onderzoek. Ze vreest dat bezuinigingslogica de wetenschappelijke ambitie ondermijnt en dringt aan op bindende afspraken over overleg en publiekstoegang.

  Farah Jacquet:

  Madame la ministre, le gouvernement s'est récemment accordé sur une réforme de la politique scientifique fédérale prévoyant notamment une réorganisation autour de deux entités thématiques disposant d'une autonomie accrue, ainsi que le transfert de l'actuel SPP Politique scientifique vers le SPF Économie.

  Pouvez-vous préciser les objectifs poursuivis par cette réforme et spécifier en quoi cette nouvelle organisation permettra d'améliorer le fonctionnement de la politique scientifique fédérale?

  Les représentants du personnel, les organisations syndicales ainsi que les directions des institutions scientifiques fédérales ont-ils été concertés dans le cadre de l'élaboration de cette réforme? Si oui, sous quelle forme et à quelles étapes?

  Pouvez-vous confirmer qu'aucun licenciement sec n'est envisagé dans le cadre de cette réorganisation? Des suppressions de postes ou des non-remplacements de départs à la retraite sont-ils prévus à moyen ou long terme? Dans l'affirmative, quel sera l'impact attendu sur la charge de travail du personnel restant?

  Quelles sont les raisons qui motivent le transfert du SPP Politique scientifique vers le SPF Économie? Quelles avancées le gouvernement attend-il de cette intégration?

  Cette réforme permettra-t-elle de répondre aux difficultés structurelles rencontrées par plusieurs institutions scientifiques fédérales, notamment en ce qui concerne la vétusté des bâtiments, la conservation des collections, les difficultés de financement, les sous-effectifs, les besoins en investissement et en modernisation?

  Des moyens budgétaires supplémentaires sont-ils prévus afin d'accompagner cette réforme et de répondre à ces difficultés structurelles?

  Vanessa Matz:

  La réforme de la politique scientifique s'inscrit dans l'accord du gouvernement qui prévoit une réforme structurelle du paysage fédéral, avec pour objectif de lutter radicalement contre le cloisonnement et de renforcer davantage les services transversaux, ceci afin que les services publics puissent améliorer leurs prestations envers les citoyens et les entreprises.

  L'intégration des services publics de programmation dans leur SPF d'origine est inscrite dans l'accord du gouvernement et fait partie de cette réforme. La transformation des ESF est un des volets de la réforme de la politique scientifique. Son enjeu est avant tout organisationnel. Elle vise la dynamisation des ESF, une meilleure articulation des compétences et l'optimisation des ressources. Il s'agit en particulier de restructurer, de professionnaliser les fonctions de soutien, de rationaliser les structures existantes et de supprimer les doublons administratifs. Cette évolution doit permettre aux ESF de se recentrer sur leurs missions essentielles dans un contexte budgétaire qui est effectivement difficile.

  Le modèle retenu donnera aux institutions scientifiques plus de flexibilité et de responsabilité ainsi que le pouvoir de réaliser des gains d'efficacité. La structuration en deux entités thématiques cohérentes ainsi que la mutualisation des services d'appui faciliteront la standardisation des processus, la montée en qualité des apprentissages croisés et une lisibilité renforcée pour les partenaires et les publics.

  L'objectif de cette réforme n'est en aucun cas de procéder à des licenciements. Je l'ai rappelé à plusieurs occasions aux directions des ESF ainsi qu'aux organisations syndicales que j'ai rencontrées plusieurs fois ces derniers mois, notamment quelques jours avant que la note soit approuvée par le gouvernement. J'ai évidemment partagé avec eux non pas la note, parce qu'évidemment c'est toujours délicat lorsqu'elle n'est pas encore approuvée par le gouvernement, mais j'ai eu l'occasion quelques jours avant de les rencontrer pour leur expliquer les grandes lignes de cette note de réorganisation. J'ai également envoyé cette note, pour l'expliquer, dans un courrier que j'ai adressé à tout le personnel des ESF, évidemment aux directions, qui ont été étroitement associées à cette note qui est passée au gouvernement le 30 avril dernier. Les directions ont donc été associées, j'ai associé les syndicats, et lorsque la réforme est passée, le personnel a été tenu au courant des lignes de force de cette note.

  Les établissements scientifiques sont soumis, comme les autres administrations fédérales, à des économies budgétaires en matière de crédit de fonctionnement et de personnel – vous le savez –, et des moyens budgétaires sont en effet prévus pour l'accompagnement de toutes les réformes en cours, notamment celle de BELSPO. Mais vous savez aussi que nous allons assez vite arriver au gouvernement avec l'agence digitale, avec l'agence facilitaire, c'est-à-dire tout ce qui se trouvait approuvé par la note du 23 décembre dernier au niveau du Conseil des ministres. Il s'agit donc des différentes phases: celle du SPF migration est déjà passé, la deuxième c'est BELSPO, et j'annonce qu'on arrivera dans le courant du mois de juin avec la suite des notes cadres qui définissent le nouveau paysage de l'administration fédérale.

  Farah Jacquet:

  Merci madame la ministre pour vos éléments de réponse. Il est vrai que vous menez une refonte qui est ambitieuse avec pas mal de changements à venir. Évidemment, il faut voir ce qui ne va pas ou ce qui doit être amélioré, mais je vous avoue que les objectifs même de cette réforme suscitent quand même des craintes, parce qu'il faut quand même dire que le but initial est de faire des économies. Cela signifie donc que votre réforme ne vise pas en priorité à répondre aux besoins du terrain comme la surcharge de travail ou le manque de personnel, la nécessité de rénover certains bâtiments, etc., mais plutôt de répondre aux objectifs budgétaires du gouvernement.

  J'ai un peu peur que, sous la logique budgétaire, on passe à côté d'une vision ambitieuse pour notre politique scientifique, alors que, plus que jamais, au regard du bouleversement climatique en cours, on a besoin d'une vision d'investissement et de recrutement pour le secteur. C'est pour ça qu'à côté de ces besoins, je vous demanderais autant que possible, s'il vous plaît, de donner un calendrier clair de la concertation avec les syndicats, une concertation qui doit d'ailleurs avoir lieu, comme vous l'avez dit, tout au long du processus de la réforme; et également de vous assurer que la population continue d'avoir accès aux différentes œuvres et collections, et même de renforcer cet accès. Les retours du terrain en effet, font tout de même état d'une remise en cause de l'accessibilité dans différents établissements. Nous allons donc concerter les acteurs de terrain et nous ne manquerons pas de revenir vers vous.

  Je vous remercie.

  Vanessa Matz:

  Vous évoquez le calendrier. Je voudrais juste dire, même si je ne l'ai pas mis dans ma réponse, que la note au Conseil des ministres comporte un calendrier très précis avec, effectivement, l'ensemble des concertations requises. Si vous le désirez, je peux vous fournir ce calendrier, avec le type d'arrêté, à quel moment, le type de fusion, à quel moment, etc., je n'ai aucun problème sur la transparence par rapport à cela, surtout pour la concertation sociale que vous savez être au cœur de ma politique.

  Farah Jacquet:

  Avec grand plaisir. Merci beaucoup.

• Vraag: De gevolgen van de staking bij bpost (Q56015967C)

  Vraag: Een minimale dienstverlening bij stakingen bij bpost (Q56016114C)

  Vraag: De gevolgen van de staking bij bpost voor de post- en pakjesbedeling (Q56016135C)

  economie en werk

  De gevolgen van de staking bij bpost
  Een minimale dienstverlening bij stakingen bij bpost
  De gevolgen van de staking bij bpost voor de post- en pakjesbedeling
  Stakingen bij bpost en impact op post- en pakjesdienstverlening summaryExplanation

  Gesteld door

  VB Alexander Van Hoecke
  PS Dimitri Legasse
  N-VA Michael Freilich
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens de bpost-staking ontstond hevige kritiek op de verloren tijdsgevoelige zendingen (zoals darmkankertests, bijenkoninginnen en nummerplaten), met schadeclaims tot 50.000 euro voor enkel de screeningstalen. Minister Matz (PS) benadrukte dat bpost zelf verantwoordelijk is voor klantcompensaties (via goodwill of algemene voorwaarden), maar weigerde een automatische vergoedingsregel in te voeren, wat Van Hoecke (N-VA) scherp bekritiseerde als "onwaardig voor een ontwikkeld land"—hij eist een verplichte schadevergoeding los van stakingsredenen. Legasse (PS) verdedigde het stakingsrecht als fundamenteel en prees Matz’ afwijzing van een service minimum (voorgesteld door coalitiepartner MR), terwijl hij de contradictie aankaartte tussen privatiseringspleidooien en eisen voor publieke dienstverlening. De directe schade wordt geraamd op 15 miljoen euro, exclusief indirecte gevolgen zoals omzetverlies.

  Alexander Van Hoecke:

  Mevrouw de minister, de wekenlange staking bij bpost heeft al heel wat desastreuze gevolgen met zich meegebracht. Zo raakte vorige week bekend dat meer dan 5.500 stoelgangstalen voor darmkankerscreening verloren gingen. De opgestuurde stalen waren meer dan veertien dagen onderweg en zijn ondertussen onbruikbaar geworden. De kosten daarvan alleen zouden kunnen oplopen tot 50.000 euro.

  Er zijn ook andere tijdsgevoelige zendingen verloren gegaan, beschadigd geraakt of zo sterk vertraagd dat dat ernstige problemen oplevert. Een paar voorbeelden hebben mij zelf ook verrast, om eerlijk te zijn. Ik wist bijvoorbeeld helemaal niet dat imkers bijenkoninginnen ook met de post versturen. Normaal gezien worden die binnen de dag geleverd. Als dat niet gebeurt, zoals de afgelopen weken het geval was, dan sterven die bijenkoninginnen. Wie een nieuwe simkaart had besteld omdat hij bijvoorbeeld naar een andere provider overgestapt was, heeft soms weken moeten wachten. Velen waren daardoor telefonisch niet bereikbaar. Hetzelfde verhaal met de verzending van nummerplaten. Vertraging bij nummerplaten voor wagens betekent in de praktijk dat wie een nieuwe wagen heeft gekocht, daar niet mee kan rijden. Dat zijn maar een paar voorbeelden van schadegevallen die we in de media gezien hebben en die ons bereikt hebben.

  Mevrouw de minister, hebt u overlegd met bpost over de schadegevallen voor klanten als gevolg van de staking? Wat was de houding van bpost daarin? Welke oplossingen hebt u als minister naar voren geschoven?

  Zal bpost opdraaien voor de kosten als een tijdsgevoelig pakket onbruikbaar is geworden door de vertraging? Wat is daarvoor de gangbare procedure, los van de staking?

  Zullen de getroffenen zelf een schadeclaim moeten indienen bij bpost of worden ze automatisch vergoed?

  Bpost raamde de impact van de stakingen begin mei op zeker 15 miljoen euro. Is die raming ondertussen nog opgelopen? Ik vrees van wel. Hoe werd dat bedrag precies bepaald?

  Dimitri Legasse:

  Monsieur le président, comme je le craignais, ces deux questions n'ont rien à voir ensemble. Je vais néanmoins poser ma question, même si, madame la ministre, vous avez déjà évoqué le sujet dans votre réponse de tout à l'heure. Je suis d'ailleurs ravi de celle-ci, car vous ne défendez pas le service minimum tel qu'il a été suggéré, introduit, proposé par des parlementaires du MR, votre partenaire de majorité. Depuis plusieurs semaines, en effet, certains responsables politiques du MR relancent une vielle idée visant à instaurer un service minimum chez bpost en cas de grève.

  À l'instar de ce qui a été dit par mon collègue, certaines personnes ont effectivement été affectées par la grève. C'est malheureux et dommage. Je suis convaincu que ce n'était pas le but des grévistes, mais ils n'ont pas d'autre moyen pour se faire entendre et comprendre que de passer par la grève.

  Le droit de grève n'est pas un privilège, c'est un droit fondamental reconnu. Même s'il s'agit de secteurs vitaux, cette négociation était importante, et il était légitime que les grévistes fassent entendre leur voix. D'aucuns, aujourd'hui, parlent de privatisation et veulent faire de certaines entreprises publiques des entreprises privées. Et puis, quand il s'agit d'évoquer le droit de grève, ils invoquent la notion d'entreprise publique et insistent sur le service minimum. Il y a là une forte contradiction.

  Ma mère elle-même a été affectée par un problème de carte SIM. Étant octogénaire, il était délicat pour elle de se retrouver sans téléphone. Moi-même, je me suis retrouvé avec un véhicule portant une plaque radiée, ce qui m'a coûté une contravention de 290 euros. Je ne vais pas aller la réclamer aux grévistes, ni à bpost.

  Je me réjouis de votre propos de tout à l'heure, où vous expliquiez que vous n'étiez pas d'accord avec ce service minimum parce qu'il était impraticable en termes de contrôle des plis, pour définir quel pli était le plus urgent. Vous avez aussi expliqué que les grévistes avaient distribué les plaques d'immatriculation de la Direction pour l’Immatriculation des Véhicules (DIV).

  Ma question, finalement, consiste à vous demander de vous réentendre expliquer votre désaccord avec votre partenaire de majorité sur cette manière de voir le service minimum.

  Vanessa Matz:

  Messieurs, je vous rejoins quant au fait que la longue grève de bpost a bien évidemment engendré de nombreux ennuis pour les usagers de bpost, comme vous venez encore de l'évoquer. Je le regrette autant que vous, mais il revient à bpost de gérer les relations avec ses clients et de déterminer les actions à entreprendre dans ce type de situations, ainsi que les compensations possibles. En effet, ce genre de procédures se déroule entre le client et bpost.

  Het bedrijf dat instaat voor de screening op darmkanker heeft bevestigd dat bpost al een constructief gesprek met de klanten heeft gehad. Bpost blijft ook verder contact houden met die klanten. Bpost onderzoekt momenteel of een gebaar van goodwill mogelijk is.

  Wat de DIV-platen betreft, heeft bpost een oplossing gevonden om de bezorging zo snel mogelijk te hervatten, nog voordat de stakingen voorbij zijn.

  Personen die schade hebben geleden, kunnen contact opnemen met de klantendienst van bpost. De concrete schade zal worden onderzocht op basis van de algemene voorwaarden.

  Wat de compensaties betreft, wordt de directe impact momenteel nog altijd geschat op 15 miljoen euro in de tweede helft van dit jaar. De indirecte gevolgen zijn nog niet meegerekend. Het gaat bijvoorbeeld om minder volume bij klanten, minder omzet in de sectoren briefwisseling en pakjes, mogelijke kwaliteitsboetes en kosten voor noodmaatregelen en het wegwerken van de achterstand. Dat zal duidelijker worden op jaarbasis, zeker omdat bpost momenteel nog in gesprek is met de klanten.

  Je peux vous assurer que bpost met tout en œuvre pour résorber le plus rapidement possible les retards. Je pense même qu'ils sont à présent résorbés.

  Comme vous le savez, la grève des employés de bpost était justifiée par les potentiels changements de leurs conditions de travail au sein de l'entreprise. J'ai déjà pu l'exprimer concernant le service minimum dans les entreprises publiques dont j'ai la tutelle, à savoir bpost et Proximus, l'accord de gouvernement ne prévoit pas la mise en place de ce type de mécanisme. Cela ne correspond pas non plus à mon intention qui a toujours fait et continuera de faire du dialogue social une priorité dans toutes les entreprises publiques autonomes. J'y veille depuis le début de mon mandat en tant que ministre chargée des Entreprises publiques. Je ferai tout ce qui est en mon pouvoir pour éviter qu'une telle grève prolongée ne se reproduise à l'avenir.

  Alexander Van Hoecke:

  Ik dank u voor het antwoord, mevrouw de minister.

  Mevrouw de minister, kent u het fundamentele verschil tussen een ontwikkelingsland en een ontwikkeld land? Dat is dat mensen in essentie op infrastructuur en een minimale basisdienstverlening zoals de post moeten kunnen rekenen, ongeacht de omstandigheden. In de ontwikkelde landen, waartoe dit land eigenlijk ook zou moeten behoren, betekent dit dat als die dienstverlening in het gedrang komt, bijvoorbeeld door een staking, mensen die essentiële pakketjes moeten ontvangen of versturen dat nog altijd kunnen doen. Dat betekent ook dat tijdgebonden pakketjes niet gewoon verloren gaan of beschadigd raken. Als dat toch niet lukt, betekent dit in een ontwikkeld land dat mensen daarvoor standaard worden vergoed. Mensen moeten erop kunnen rekenen dat als een pakket met de post wordt verstuurd en niet aankomt, zij daarvoor een schadevergoeding krijgen.

  Ik vind het heel jammer dat u hier vandaag niet gewoon een algemene regel duidelijk kunt maken, met name dat bpost zal instaan voor alle pakketten die niet konden worden afgeleverd. Ik heb het dan over de darmkankerscreenings, maar ook over andere tijdgevoelige pakketten die beschadigd of verloren zijn geraakt. Ik denk dat dit logisch is en dat het in een ontwikkeld land zo hoort.

  U zegt dat het eigenlijk een kwestie van goodwill is. U zegt dat bpost heel veel goede wil zal tonen, dat men in gesprek zal gaan met de klanten en dat de klanten naar de klantendienst kunnen gaan. Ik vind dat onvoldoende. Ik vind het heel problematisch dat men hier niet gewoon de algemene regel kan hanteren dat als pakketjes beschadigd raken, bpost voor de schade zal instaan. Beste collega's van de PS, ongeacht de redenen van de staking, ongeacht of men de staking gegrond vindt of niet, dat principe zou daar volledig los van moeten staan.

  Dimitri Legasse:

  Madame la ministre, je ne répondrai pas au collègue, mais je suis ravi de vous entendre confirmer que cela ne figure effectivement pas dans l’accord de gouvernement et qu'il n’est pas question d’instaurer un service minimum à l’instar de ce que proposent les collègues partenaires du MR. Il est d’ailleurs particulièrement interpellant que les mêmes responsables politiques, qui soutiennent une privatisation à outrance, soient ceux qui invoquent finalement l’argument du "service public essentiel" lorsqu’ils souhaitent mettre en place un service minimum.

  Madame la ministre, tenez bon! Cet accord de gouvernement ne prévoyant pas de service minimum, je vous invite à privil é gier la n é gociation et le dialogue social, comme vous le scandez vous-même. M ê me si cela prend du temps et que sa mise en œ uvre est parfois complexe, les enjeux sont suffisamment importants. Le droit de gr è ve n ’ est pas un privil è ge, mais bien un droit essentiel, reconnu et fondamental.

  Je vous remercie.

  Voorzitter:

  Vraag nr. 56016066C van de heer Vandemaele wordt schriftelijk behandeld.

• Vraag: De noodzakelijke werken in De Munt (Q56016102C)

  economie en werk

  De noodzakelijke werken in De Munt
  

  Gesteld door

  N-VA Lieve Truyman
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Lieve Truyman bekritiseert de ernstige veiligheidsrisico’s in de Koninklijke Muntschouwburg (defecte kroonluchter, brandgevaar, afbrokkelende gevel) en inefficiënt beheer door de Regie der Gebouwen, ondanks herhaalde waarschuwingen, en vraagt om dringende actie. Minister Vanessa Matz bevestigt dat er een actieplan met prioriteiten is en dat De Munt beperkte taken mag overnemen voor acute werken, maar veel dossiers zitten nog in studiefase. Truyman dringt aan op versnelde uitvoering (o.a. tijdens programmatieloze periodes) en ondertekening van het protocol, met de vrees dat vertraging tot een ramp leidt. De verantwoordelijkheid bij incidenten blijft onduidelijk, maar beide partijen benadrukken samenwerking als oplossing.

  Lieve Truyman:

  De Koninklijke Muntschouwburg staat al decennialang garant voor kwaliteitsvolle operaproducties, dansvoorstellingen en concerten. Het gebouw in neoclassicistische stijl dateert van 1855 en heeft een capaciteit van ruim 1.000 toeschouwers in de grote zaal. Op dit moment telt De Munt ongeveer 400 personeelsleden, van administratieve medewerkers, IT-medewerkers, technici tot naaisters en zelfs een eigen beeldhouwer.

  Overeenkomstig het koninklijk besluit van 23 maart 2014 staat de Regie der Gebouwen als eigenaar in voor grote herstellings-, renovatie- en restauratiewerken. De gebouwen kampen echter al jarenlang met ernstige mankementen die de veiligheid van het publiek, het personeel en het gebouw zelf in gevaar brengen. De raad van bestuur van De Munt heeft de Regie der Gebouwen daarover meermaals ingelicht, maar zonder resultaat.

  De aanpak en opvolging van de noodzakelijke werken door de Regie der Gebouwen verlopen jammer genoeg bijzonder inefficiënt. Ik geef slechts enkele voorbeelden uit een zeer lange lijst. In september 2022 voerde een controle-instantie een risicoanalyse van de laagspanningsinstallatie uit. Dat rapport bevat 215 opmerkingen van niveau 5, het hoogste gevaarniveau. Die opmerkingen zijn nog altijd niet opgelost. De motor van de kroonluchter die in de grote zaal boven het publiek hangt, is defect. Die luchter weegt 1.200 kg. Boven het podium bevindt zich een verouderde rookafvoer, die moet worden vervangen. De brandwerende deuren moeten worden vervangen. De gevel van het gebouw brokkelt af, waardoor brokstukken op voorbijgangers kunnen vallen. Ik ben vorige week naar de gevel gaan kijken en ik had de indruk dat het gebouw net de Tweede Wereldoorlog had overleefd. Dat is allerminst een fraai uithangbord voor onze federale opera.

  Mevrouw de minister, de Muntschouwburg is een icoon en een van de belangrijkste culturele instellingen van ons land. Samen met u ben ik dan ook bezorgd over de gang van zaken in het licht van het behoud van onze cultuur en de veiligheid van het publiek en het personeel.

  Bent u op de hoogte van de diverse problemen waarmee de Muntschouwburg te kampen heeft op het vlak van veiligheid? Kunnen die zo snel mogelijk worden verholpen, elk afzonderlijk of gezamenlijk? Hoe kunnen we prioriteit geven aan een oplossing voor de acute problemen? In zijn jongste beleidsnota suggereerde uw collega-minister Jambon, die de voogdij heeft over de Muntschouwburg, om voor dringende ingrepen een delegatie van bouwheerschap uit te werken tussen de Muntschouwburg en de Regie der Gebouwen. Wat is de stand van zaken hieromtrent?

  Bent u als minister voorstander om bij de eventuele overeenkomsten absolute voorrang te verlenen aan dringende werken op het vlak van veiligheid? Hoe verloopt de communicatie tussen de minister en de Regie der Gebouwen bij de opvolging van dergelijke dossiers?

  Ten slotte, wie wordt er verantwoordelijk gesteld voor een incident dat te wijten is aan problemen die al jarenlang bestaan en reeds werden gemeld? Ik zou niet in de schoenen van die persoon willen staan.

  Vanessa Matz:

  Mevrouw Truyman, de beheerders van de Muntschouwburg en de Regie der Gebouwen hebben samen een actieplan opgesteld om de nodige werken in kaart te brengen. Op basis daarvan bepalen beide partijen samen welke werken prioritair zijn. De prioriteiten worden bepaald overeenkomstig een evaluatie van de risico's.

  De Regie der Gebouwen en de Muntschouwburg overleggen voortdurend om de situatie onder controle te houden en de veiligheid van het personeel en het publiek te garanderen. Sommige werken zijn al uitgevoerd, andere zijn gepland en een aantal dossiers zijn nog in de studiefase.

  De werken om de elektrische installaties conform te maken, worden stap voor stap ingepland, afhankelijk van het programma van De Munt. Het protocol is afgerond en wordt momenteel nog gevalideerd. Na goedkeuring zal het officieel door alle betrokken partijen worden ondertekend.

  Voor bepaalde dringende werken zal De Munt, in overleg met de Regie der Gebouwen, bepaalde taken opnemen, zoals de aanbesteding en de opvolging van de uitvoering. De opdrachten zijn specifiek en vastgelegd in het protocolakkoord tussen de Regie der Gebouwen en De Munt.

  Lieve Truyman:

  Dank u wel voor uw antwoord. Het is inderdaad belangrijk dat in het akkoord wordt bepaald welke projecten onmiddellijk door De Munt zelf mogen worden uitgevoerd, in overleg met de Regie der Gebouwen. Ik kan er alleen maar op aandringen om dat niet te laten aanslepen. Als water en elektriciteit met elkaar in aanraking komen, is dat een ramp. De veiligheid van zowel de bezoekers als degenen die er dagelijks werken, moet gegarandeerd zijn. We mogen dat niet op de lange baan schuiven. Het is goed dat u daar samen met uw collega werk van zult maken. Het dossier is al veel te lang blijven aanslepen. Ik wil er samen met u bij de Regie der Gebouwen op blijven aandringen om hiervan structureel werk te maken. Ik zal ook blijven aandringen op de ondertekening van dat akkoord. U weet dat ik hier herhaaldelijk naar zal vragen, want we mogen in het dossier geen tijd verliezen. De beste momenten om werken uit te voeren, zijn de periodes zonder programmatie. Ik kijk uit naar de werken die de komende zomervakantie al zullen worden uitgevoerd.

• Vraag: Het behoud van minstens één postkantoor per gemeente (Q56016125C)

  Het behoud van minstens één postkantoor per gemeente
  

  Gesteld door

  PS Dimitri Legasse
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Samenvatting: Dimitri Legasse (parlementslid) vraagt minister Vanessa Matz om garanties dat het nieuwe bpost-beheerscontract (2027) minstens één postkantoor per gemeente behoudt, vooral in landelijke gebieden, en wijst op lokale bezorgdheid over dienstverlening en sociale cohesie. Matz bevestigt dit als prioriteit, benadrukt dat bezuinigingen niet ten koste mogen gaan van toegankelijkheid en stelt dat ze een voorstel met deze garantie aan de regering zal indienen, met aandacht voor kwetsbare groepen en digitale uitsluiting. Legasse neemt haar toezegging akte, maar stelt dat de haalbaarheid van de gevraagde besparingen een aparte discussie blijft. Matz’ standpunt is expliciet politiek (geen "massale sluitingen"), maar afhankelijk van regeringsoverleg.

  Dimitri Legasse:

  Madame la ministre, comme vous le savez, le nouveau contrat de gestion de bpost doit entrer en vigueur en 2027. Dans le cadre de ce nouveau contrat, votre gouvernement a décidé de programmer des économies substantielles, suscitant chez certains des inquiétudes quant à la qualité des services rendus aux citoyens. Nous sommes de ceux-là, mais en plus de la question du service rendu, il y a également et surtout la problématique de l'accessibilité des bureaux de poste dans l'ensemble du territoire national, en Wallonie et en particulier dans les zones rurales.

  Un certain nombre d'autorités locales sonnent en quelque sorte le tocsin et rappellent l'importance de préserver des services publics de qualité à des prix abordables pour tous les citoyens sur l'ensemble du territoire. Je pense en particulier à la motion de la commune de Viroinval, suivie par celle de la commune d'Anhée, qui soulignent l'importance de maintenir des bureaux de poste accessibles dans chaque commune du pays en y affectant évidemment du personnel. Chaque citoyen doit, en effet, pouvoir avoir accès à un bureau de poste dans sa commune et ce pour garantir ne fût-ce que la cohésion territoriale et surtout la cohésion sociale.

  Vous avez été contactée par mon collègue bourgmestre de la commune de Viroinval, ancien parlementaire, M. Jean-Marc Delizée et, dans votre réponse, vous dites "comprendre les inquiétudes exprimées par les autorités locales, notamment en ce qui concerne la préservation d'un service postal de proximité et l'accessibilité des services pour l'ensemble des citoyens, et en particulier pour les zones rurales". Ce sont vos paroles, c'est votre réponse.

  Madame la ministre, pouvez-vous, dès lors, nous garantir que vous prenez effectivement l'engagement de maintenir, dans le prochain contrat de gestion, l'existence d'au moins un bureau de poste par commune?

  La question est simple, et je pense que la réponse peut tenir en trois lettres. Il y a, toutefois, une variante possible dans ces trois lettres. J'aimerais donc vraiment entendre votre confirmation et votre engagement.

  Vanessa Matz:

  Monsieur le député, je comprends pleinement les inquiétudes qui sont exprimées par des autorités locales, comme celle de Viroinval ou d'Anhée quant à l'accessibilité des services postaux dans des communes rurales. Je viens moi-même d'une commune rurale et je connais évidemment toute l'inquiétude des autorités locales, de manière générale, pour la présence du service public sur leur territoire. Depuis, j'ai reçu bien d'autres motions de bien d'autres communes. Le maintien d'un service postal de qualité accessible et proche du citoyen sur l'ensemble du territoire constitue pour moi une priorité.

  Bpost évolue aujourd'hui dans un contexte concurrentiel et budgétaire exigeant. Il est donc nécessaire d'adapter le cadre du futur contrat de gestion, mais ces adaptations doivent être menées de manière responsable, équilibrée et concertée. Les économies demandées ne peuvent pas se faire au détriment des citoyens, du service rendu à la population, ni de la cohésion sociale et territoriale. Je l'ai indiqué clairement, je ne présenterai pas au gouvernement un contrat de gestion de services publics qui se traduirait par une suppression massive et aveugle de bureaux de poste.

  Dans les discussions en cours avec bpost, l'objectif que je défends – je l'ai déjà dit à plusieurs reprises –, est de garantir la présence d'au moins un bureau de poste par commune. Je dis cela parce que certains m'ont dit: "Mais dans certaines grandes villes, il y en a plusieurs, donc est-ce à dire que vous voulez en supprimer dans les grandes villes?" Je prévois le maintien d'un bureau de poste par commune, complété lorsque ce sera nécessaire par d'autres bureaux dans les grandes villes ou encore par d'autres solutions de proximité permettant d'assurer un accès effectif aux services postaux.

  Je suis particulièrement attentive à la situation des personnes plus âgées, des personnes précarisées, des citoyens éloignés du numérique et des habitants des zones rurales. Les bureaux de poste ne sont pas de simples points de service. Ils jouent un rôle social essentiel, notamment pour les publics qui ont besoin d'un contact humain, d'un accompagnement et d'une alternative aux services numériques.

  En tant que ministre en charge du numérique, je veille également à ce que la modernisation des services publics ne conduise jamais à exclure celles et ceux qui ne maîtrisent pas les outils numériques. Cette exigence guidera aussi mon approche dans le cadre du futur contrat de gestion bpost et les contours du futur contrat de gestion bpost seront très prochainement présentés au gouvernement en vue d'une conclusion d'ici la fin de l'année. Je veillerai, dans ce cadre, à ce que les préoccupations exprimées par les communes soient pleinement prises en considération et à ce que le futur contrat garantisse un service postal accessible, humain et proche des citoyens.

  Dimitri Legasse:

  Merci, madame la ministre, pour votre réponse. Je prends donc acte de votre engagement fort dans le cadre d'une réflexion équilibrée, responsable et concertée, pour reprendre vos paroles. Vous ne proposerez donc pas au gouvernement des suppressions de bureaux de poste. En tout cas, vous conserverez un bureau de poste par commune, pour être plus précis. Certes, il y a des millions d’euros d'économies à réaliser, mais il s’agit là d’un autre débat et nous serons bien évidemment attentifs à l’évolution de la situation. Je prends donc note et acte de ce que vous venez de dire, et je répéterai à qui de droit, à tous mes collègues bourgmestres de communes rurales, qu'il y aura encore et toujours, dans le prochain contrat, la spécification d'un bureau de poste par commune. C’est, à tout le moins, ce que vous proposerez au gouvernement, et c'est vraiment fondamental.

• Vraag: Het beheer van de koloniale archieven en de toespraak van Patrice Lumumba (Q56016127C)

  Het beheer van de koloniale archieven en de toespraak van Patrice Lumumba
  

  Gesteld door

  PS Lydia Mutyebele Ngoi
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Lydia Mutyebele Ngoi bekritiseert dat het originele exemplaar van Lumumba’s historische onafhankelijkheidsrede 66 jaar onopgemerkt bleef in de Belgische Staatsarchieven, wat volgens haar wijst op structurele nalatigheid in het beheer van koloniale archieven en een gebrek aan politieke wil om het koloniale verleden te confronteren. Ze eist een audit, extra investeringen en concrete maatregelen om dergelijke "vergetelheid" van sleuteldocumenten te voorkomen, en vermoedt zelfs dat andere cruciale stukken (zoals koloniale mijngegevens in het AfricaMuseum) bewust achtergehouden worden. Minister Vanessa Matz ontkent elke disfunctionering: het document werd niet toevallig ontdekt, maar na wetenschappelijk onderzoek (1+ jaar) op een privaat fonds (pas sinds 2016 in de archieven), en andere versies waren al bekend sinds de jaren ’90. Ze benadrukt de expertise van archivisten die 2,9 miljard documenten beheren volgens internationale normen, en wijst op de hypocrisie van de socialisten, aangezien haar voorganger (Dermine, PS) zelf geen structurele oplossingen doorvoerde tijdens zijn mandaat. Mutyebele tegenwerpt dat Dermine juist baanbrekend werk leverde (gids koloniale archieven, overdracht documenten) en betwijfelt Matz’ verklaring: de late "ontdekking" noemt ze wel degelijk toevallig, symptomatisch voor chronisch gebrek aan middelen en politieke prioriteit. Ze vreest dat meer koloniale documenten (zoals Davignons nalatenschap) verborgen blijven en dringt aan op transparantie en actie.

  Lydia Mutyebele Ngoi:

  Madame la ministre, près de 66 ans après les faits, l'exemplaire original du discours de l'indépendance de Patrice Lumumba a été retrouvé aux Archives de l'État. Ce document d'une valeur historique et symbolique immense est donc resté pendant des décennies dans l'ombre, sans identification, sans valorisation, sans rien.

  Or ce discours prononcé le 30 juin 1960 a marqué la fin de 75 ans d'oppression et d'exploitation d'une brutalité inouïe: la colonisation belge et ses millions de morts et ses mains coupées au profit de l'homme blanc.

  Pourtant, ce discours d'une importance exceptionnelle a été confiné dans un coin sombre de nos archives nationales.

  Madame la ministre, je me demande comment cela est possible. Cette situation soulève d'importantes questions quant à la gestion, à l'indexation et à la valorisation du patrimoine archivistique fédéral, en particulier lorsqu'il s'agit de pièces liées à l'histoire coloniale de la Belgique et à ses relations avec la République démocratique du Congo.

  Car comment expliquer qu'un document aussi emblématique, aussi important ait pu rester invisible et oublié aussi longtemps? Cette découverte fortuite interroge directement sur les moyens, les priorités et les méthodes de travail des institutions scientifiques sous votre tutelle, mais surtout sur l'attention qui est accordée à des archives pourtant cruciales pour comprendre notre passé colonial.

  On parle beaucoup d'affronter notre passé colonial, mais les exemples s'accumulent d'une incapacité, ou pire, d'un manque de volonté.

  Mes questions précises sont les suivantes. Reconnaissez-vous qu'il s'agit d'un dysfonctionnement au sein des Archives de l'État? Si oui, où situez-vous précisément les responsabilités?

  Disposez-vous d'un état des lieux des lacunes en matière d'inventaire, de description et de numérisation des fonds archivistiques fédéraux? Quelles en sont les principales conclusions?

  Comment justifiez-vous que la valorisation d'un document aussi fondamental ait reposé sur une découverte quasi accidentelle plutôt que sur une politique proactive?

  Quelles mesures concrètes et immédiates comptez-vous prendre pour éviter que ce genre de pièces majeures de notre histoire, en particulier liées aux périodes coloniales, puissent être ignorées?

  Enfin, êtes-vous disposée à lancer un audit indépendant de la gestion des Archives fédérales ainsi qu'un plan d'investissement ambitieux? Je vous remercie. Excusez-moi pour le dépassement de mon temps de parole.

  Vanessa Matz:

  Madame Mutyebele, vos collègues me connaissent probablement mieux, mais je m'étonne toujours d'être visée aussi sévèrement par le groupe socialiste. Pour rappel, le ministre précédent, c'était Thomas Dermine. C'était un ministre socialiste. Qu'a-t-il fait, lui, pour valoriser ces archives très importantes, comme vous le soulignez? Je m'étonne toujours. Moi, je devrais avoir fait en un an ce que personne n'a fait en plusieurs dizaines d'années.

  Le document que vous évoquez est le résultat d'un travail scientifique approfondi, mené dans le cadre normal de missions archivistiques et d'ouvertures de fonds aux chercheurs externes. Il ne s'agit aucunement d'une découverte accidentelle révélant un dysfonctionnement des archives de l'État. Les archives de l'État conservent aujourd'hui plus de 400 kilomètres linéaires d'archives représentant environ 2,9 milliards de documents. Dans un tel contexte, les inventaires sont réalisés par dossier et non pièce par pièce, conformément aux pratiques archivistiques internationales.

  Le document en question provient d'un fonds privé qui n'a été confié aux Archives générales du Royaume qu'en 2016. Ces fonds arrivent souvent sans classement préalable et nécessitent un important travail scientifique de traitement et de contextualisation.

  Plusieurs versions du discours du 30 juin 1960 étaient déjà connues et conservées depuis les années 90 dans différents fonds privés déposés aux archives de l'État. Certaines avaient d'ailleurs déjà été présentées au public, notamment dans le cadre d'expositions dès 2004.

  Le document auquel vous faites allusion, et récemment étudié au CegeSoma, correspond à une version particulière du discours ayant nécessité plus d'un an de recherche et d'analyse critique afin d'en établir l'authenticité et le contexte exact. Loin de démontrer une quelconque défaillance, cette identification illustre au contraire le sérieux, l'expertise des archivistes et chercheurs des Archives générales du Royaume qui poursuivent quotidiennement un travail considérable sur des fonds d'une ampleur exceptionnelle.

  J'ai d'ailleurs déjà eu l'occasion de rencontrer les équipes des Archives générales du Royaume l'an passé et en avril dernier, et je souhaite une fois de plus saluer leur engagement au service de la conservation, de la recherche, de la transparence et de la transmission de notre patrimoine archivistique commun.

  Lydia Mutyebele Ngoi:

  Merci beaucoup, madame la ministre. Cela me fait plaisir que vous ayez parlé de mon collègue Thomas Dermine parce que je pense que, quand il était ministre, M. Dermine, a effectué un travail en termes de passé colonial qu'aucun ministre n'avait fait au préalable. Je vous rappelle qu'il a rédigé un guide sur les archives coloniales et qu'il a facilité le transfert des archives coloniales. Donc, oui, M. Dermine a excellemment travaillé. Aujourd'hui, nous pouvons saluer son travail extraordinaire. Les archivistes nous disent tous qu'ils manquent de moyens humains et financiers. Notre pays regorge de jeunes archivistes diplômés qui sont prêts à s'atteler à cette tâche de valoriser l'inventaire rigoureux de nos archives, surtout celles qui sont liées à notre passé colonial. En tout cas, je ne doute pas que le discours de Lumumba aurait été mieux valorisé. Vous dites que sa découverte n'était pas fortuite, mais tardive; pour moi, c'est fortuit. Il y a peu, je vous ai parlé des données minières, qui ont été cartographiées durant la période coloniale par la Belgique et qui sont jalousement gardées à l'AfricaMuseum, qui refuse de s'en séparer. Aujourd'hui, c'est le discours de Lumumba, père de l'indépendance, qui a été martyr face à une violence coloniale inouïe, qu'on découvre à la dernière minute dans nos murs. Il est difficile pour moi de comprendre qu'on découvre ce discours maintenant, malgré toutes les explications que vous me donnez aujourd'hui. J'espère qu'il n'y a pas d'autres archives qui sont cachées dans vos musées et j'espère qu'on n'aura pas aussi les confessions posthumes de M. Davignon, qui est décédé il n'y a pas longtemps.

• Vraag: De sluiting van de bibliotheek van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (Q56016128C)

  De sluiting van de bibliotheek van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium
  

  Gesteld door

  PS Dimitri Legasse
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Vanessa Matz (Minister van Modernisering van de overheid, Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid)
  

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Vanessa Matz verdedigt de sluiting van de IRPA-bibliotheek als een budgettaire en organisatorische heroriëntatie, waarbij fysiek bezoek (10/mnd) wordt vervangen door versnelde digitalisering (o.a. via de BALaT-databank), zonder de wetenschappelijke missie los te laten. Dimitri Legasse bekritiseert de beslissing als abrupt, ondoordacht en in strijd met de publiekstoegangstaak: hij wijst op het ontbreken van overleg, een transitieplan of concrete digitale alternatieven, en stelt dat ook onderzoekers nu worden buitengesloten, terwijl Matz zelf niet vooraf werd geïnformeerd. De minister benadrukt duurzaam beheer van middelen, Legasse ziet een schending van de openbare dienstverlening. De kwestie blijft onopgelost.

  Dimitri Legasse:

  Madame la ministre, cette question concerne l'Institut royal du Patrimoine artistique (IRPA), institution scientifique fédérale placée sous votre tutelle, qui a récemment décidé, ni plus ni moins, de fermer sa bibliothèque, non seulement au public, mais également à ses propres collaborateurs, et ce, sans concertation préalable.

  Cette décision suscite une vive incompréhension et une forte inquiétude, tant au sein de la communauté scientifique qu'auprès des professionnels du patrimoine. La bibliothèque de l'IRPA constitue en effet un outil de travail essentiel et un centre de ressources reconnu, indispensable à la recherche, à la conservation et à la diffusion des connaissances en matière de patrimoine artistique. Or la diffusion du savoir fait partie intégrante des missions fondamentales de l'Institut.

  Dès lors, madame la ministre, je souhaite vous poser les questions suivantes. Avez-vous été informée en amont de cette décision de fermeture de la bibliothèque? Quels sont les motifs précis qui ont conduit la direction de l'IRPA à prendre une telle mesure? Une analyse d'impact a-t-elle été réalisée concernant les conséquences de cette fermeture sur les chercheurs, les professionnels du patrimoine et les collaborateurs de l'institution? Comment cette décision s'inscrit-elle dans les missions de service public et de diffusion des connaissances qui lui sont confiées? Entendez-vous intervenir auprès d'elle afin d'assurer la réouverture rapide de la bibliothèque, au bénéfice du personnel, des chercheurs et du public? Enfin, plus largement, quelles garanties pouvez-vous apporter quant au maintien de l'accès aux ressources scientifiques au sein des institutions fédérales que vous supervisez?

  Vanessa Matz:

  Monsieur Legasse, j’ai pris connaissance de cette situation et j’ai demandé que les éléments exacts me soient confirmés par l’Institut royal du Patrimoine artistique et par le SPP Politique scientifique (BELSPO).

  J’entends évidemment les préoccupations exprimées par une partie de la communauté scientifique. Je tiens à rappeler que l’accès à l’information scientifique et documentaire fait pleinement partie des missions des É tablissements scientifiques fédéraux, dont l’IRPA.

  La décision prise par l’Institut ne concerne ni la disparition de la bibliothèque, ni l’arrêt du soutien scientifique aux chercheurs. Il s’agit d’une réorganisation de l'accès du public, dans un contexte budgétaire et organisationnel difficile. La bibliothèque avait été conçue à l’origine comme une bibliothèque interne de recherche. Sa fréquentation par le grand public était devenue extrêmement limitée, de l’ordre d’une dizaine de visiteurs par mois, soit un lecteur tous les deux jours ouvrables.

  Dans ce contexte, l’institution a fait le choix de réorienter une partie de ses moyens vers la numérisation et l’accessibilité numérique de ses collections. L’IRPA investit notamment dans le développement de la base de données Belgian Art Links and Tools (BALaT), dont une nouvelle version plus performante devrait être lancée prochainement, afin d’améliorer l’accès aux ressources scientifiques et patrimoniales. Il ne s’agit donc pas d’abandonner l’accès à la connaissance, mais d’adapter les modalités de diffusion et de consultation aux usages actuels et aux moyens disponibles.

  Je continuerai à travailler pour préserver les missions scientifiques des É tablissements scientifiques fédéraux, garantir l’accès au savoir et veiller à une utilisation responsable et soutenable des moyens publics.

  Dimitri Legasse:

  Madame la ministre, si je vous comprends bien, vous n’avez pas été informée en amont. Les motifs précis sont budgétaires. Certes, il est question d’une réorganisation, mais le contexte de cette réorganisation est bel et bien budgétaire. Je n’ai pas manqué le mot.

  L’analyse d’impact est manifestement prématurée, du moins, vous n’avez pas de chiffres, hormis celui que vous avez mentionné: un lecteur tous les deux jours.

  L’institution a fait le choix de la numérisation, mais à ce stade, rien n’est concrètement disponible. Cela signifie qu’entre la décision prise et l’éventuelle solution digitale, il n’y a manifestement ni moratoire ni période de transition. Le grand public devra donc attendre. Quand je dis "grand public", nous sommes bien d’accord qu’il ne s’agit pas de touristes mais bien de chercheurs. J'imagine que le personnel, quant à lui, aura bien accès.

  Permettez ‑ moi de vous dire que cette d é cision appara î t abrupte, sans nuance et sans explication. Vous-même avez été mise devant le fait accompli. C’est tout de même détestable, compte tenu de la mission de l’institution.

  Voorzitter:

  Vraag nr. 56016135C van de heer Freilich wordt conform het Kamerreglement als ingetrokken beschouwd. Ik bedank de leden die vragen hebben gesteld, de minister voor haar antwoorden, het commissiesecretariaat, de tolken voor hun vertaalwerk en de diensten voor hun goede begeleiding. La réunion publique de commission est levée à 16 h 29. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 16.29 uur. Het antwoord werd door de minister van Modernisering van de overheid, belast met Overheidsbedrijven, Ambtenarenzaken, het Gebouwenbeheer van de Staat, Digitalisering en Wetenschapsbeleid bezorgd. La réponse a été fournie par la ministre de l'Action et de la Modernisation publiques, chargée des Entreprises publiques, de la Fonction publique, de la Gestion immobilière de l'État, du Numérique et de la Politique scientifique .

• Vraag: Freedom 250 (Q56016066C)

  Freedom 250
  

  Gesteld door

  Ecolo-Groen Matti Vandemaele
  

  Beantwoord door

  op 20 mei 2026

  Bekijk antwoord