Commissievergadering buitenlandse betrekkingen op 16 juli 2025

Mondelinge vragen

De vragen die gesteld werden tijdens deze vergadering.

• Vraag: De EU-top en Gaza (Q56005951C)

  Vraag: De EU-top en Iran (Q56005952C)

  Vraag: De oorlog in Gaza en de bijeenkomst van de Raad Buitenlandse Zaken van 23 juni (Q56006032C)

  Vraag: De bijeenkomst van de Raad Buitenlandse Zaken van 23 juni (Q56006037C)

  Vraag: Gaza en de Europese Raad (Q56006067C)

  Vraag: De Europese top en de stavaza betreffende het conflict tussen Israël en Iran (Q56006118C)

  Vraag: De oorlog tussen Israël en Iran (Q56006134C)

  Vraag: Het regeringsstandpunt over de sancties tegen Israël (Q56006197C)

  Vraag: De situatie in Gaza (Q56006320C)

  Vraag: De Europese Raad en het uitblijven van concrete maatregelen inzake Gaza (Q56006345C)

  Vraag: De associatieovereenkomst EU-Israël (Q56006374C)

  Vraag: Het associatieakkoord (Q56006571C)

  Vraag: De opschorting van de associatieovereenkomst EU-Israël (Q56006909C)

  Vraag: De situatie in Gaza (Q56006942C)

  Vraag: De Israëlische agressie tegen Iran (Q56006945C)

  Vraag: De gerechtelijke stappen tegen België wegens het gebrek aan actie t.a.v. de situatie in Gaza (Q56007011C)

  Vraag: De bijeenkomst van de RBZ op 15 juli, de situatie in Gaza en de associatieovereenkomst EU-Israël (Q56007037C)

  Vraag: Het standpunt van de EU met betrekking tot Gaza en Israël (Q56007044C)

  Vraag: De associatieovereenkomst van de EU met Israël (Q56007056C)

  Vraag: Israël en Palestina (Q56007059C)

  veiligheid, justitie en defensie

  De EU-top en Gaza
  De EU-top en Iran
  De oorlog in Gaza en de bijeenkomst van de Raad Buitenlandse Zaken van 23 juni
  De bijeenkomst van de Raad Buitenlandse Zaken van 23 juni
  Gaza en de Europese Raad
  De Europese top en de stavaza betreffende het conflict tussen Israël en Iran
  De oorlog tussen Israël en Iran
  Het regeringsstandpunt over de sancties tegen Israël
  De situatie in Gaza
  De Europese Raad en het uitblijven van concrete maatregelen inzake Gaza
  De associatieovereenkomst EU-Israël
  Het associatieakkoord
  De opschorting van de associatieovereenkomst EU-Israël
  De situatie in Gaza
  De Israëlische agressie tegen Iran
  De gerechtelijke stappen tegen België wegens het gebrek aan actie t.a.v. de situatie in Gaza
  De bijeenkomst van de RBZ op 15 juli, de situatie in Gaza en de associatieovereenkomst EU-Israël
  Het standpunt van de EU met betrekking tot Gaza en Israël
  De associatieovereenkomst van de EU met Israël
  Israël en Palestina
  EU-top, buitenlands beleid en conflicten in Gaza, Israël en Iran summaryExplanation

  Gesteld door

  N-VA Kathleen Depoorter
  N-VA Kathleen Depoorter
  Anders. Kjell Vander Elst
  Vooruit Annick Lambrecht
  N-VA Kathleen Depoorter
  N-VA Darya Safai
  Vooruit Annick Lambrecht
  Anders. Kjell Vander Elst
  Ecolo-Groen Staf Aerts
  Anders. Kjell Vander Elst
  N-VA Kathleen Depoorter
  Vooruit Annick Lambrecht
  PS Christophe Lacroix
  PVDA-PTB Nabil Boukili
  PVDA-PTB Nabil Boukili
  PS Christophe Lacroix
  Les Engagés Benoît Lutgen
  MR Charlotte Deborsu
  Ecolo-Groen Rajae Maouane
  cd&v Els Van Hoof
  

  Beantwoord door

  Sam Van Rooy
  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Tijdens een actueel debat over de humanitaire crisis in Gaza benadrukten parlementsleden unaniem de catastrofale situatie (honger als oorlogswapen, massale burgerdoden, geblokkeerde hulp) en Israëls schendingen van internationaal recht, maar kritiseerden ze Europa’s en België’s gebrek aan concrete actie. Minister Prévot (BZ) bevestigde dat België geen mandaat had om op de EU-top de opschorting van het associatieakkoord EU-Israël (art. 2, mensenrechtenclausule) te eisen, ondanks zijn persoonlijke steun daaraan, en wees op interne regeringsverdeling en EU-blokkades (o.a. Hongarije). Hij somde wel Belgische initiatieven op (humanitaire steun, druk op Hamas/Israël, juridische analyse handel nederzettingen), maar erkende dat sancties of unilaterale stappen (bv. importban) uitblijven door gebrek aan consensus. Oppositie en meerderheidsleden eisten meer lef, verwijtend dat België’s “morele leiderschap” ontbreekt terwijl 70% van de Belgen sancties wil.

  Voorzitter:

  Collega's, we beginnen met een actuadebat met maar liefst twintig vragen. We houden ons uiteraard aan de spreektijd. U zult de minuten op de spreekklok zien aftellen. Wie meerdere vragen heeft ingediend, krijgt vier minuten spreektijd, de overige leden twee minuten. Gelieve u daaraan te houden, want anders wordt het heel laat vandaag. De minister heeft meegedeeld dat hij aanwezig blijft tot de finish van deze vragensessie, waarvoor dank, maar ik vraag u dan ook om u aan uw spreektijd te houden.

  Kathleen Depoorter:

  Mijnheer de minister, de situatie in Gaza is onmenselijk en schrijnend, daarover zijn we het eens. Er is nood aan meer humanitaire hulp. Ons land heeft steeds gestreefd naar een coherent en principieel buitenlandbeleid, gestoeld op mensenrechten en humanitair recht. We kunnen vandaag niet anders dan vaststellen dat de humanitaire situatie in Gaza onmenselijk is. Het is onaanvaardbaar dat mensen worden neergeschoten terwijl ze eten gaan halen en dat zij volledig aan hun lot worden overgelaten.

  Deze week vond een belangrijke Europese Raad plaats, waaraan u deelnam als vertegenwoordiger van ons land. U had daarvoor een sterk mandaat, voortvloeiend uit de resolutie die we hier in het Parlement hebben aangenomen. U kreeg daarmee een mandaat om de weg naar een wederzijdse erkenning en duurzame vrede verder te verdedigen.

  Mijnheer de minister, wat hebt u op de Europese Raad tafel gelegd? Welke concrete acties en initiatieven hebt u aan uw ambtsgenoten voorgelegd? Welke stappen kunnen vandaag al worden gezet om tegemoet te komen aan de humanitaire noden? Wat kan er nu al worden ondernomen om een verschil te maken voor de mensen in Gaza?

  Wat waren de besluiten van de Europese top daarover? Mevrouw Kallas verklaarde dat de humanitaire situatie onaanvaardbaar is en dat er stappen moeten worden gezet. Wat is haar verslag van het gesprek met de Israëlische autoriteiten? Welke conclusies werden er in de Raad getrokken?

  Wat kunt u meedelen over het associatieakkoord met Israël of over de eventuele vorming van een gekwalificeerde meerderheid om een deel van dat akkoord te onderzoeken? Op welke termijn verwacht u dat binnen het Europees gremium, samen met de andere lidstaten, initiatieven zullen worden genomen?

  Daarnaast hebben we gisteren de minister van Diaspora van de Palestijnse Autoriteit ontmoet. Zij wees op een belangrijke conferentie die eind deze maand in New York zal plaatsvinden, waaraan u wellicht zult deelnemen. Wat is het standpunt van de regering dat u daar zult verdedigen?

  Tevens loopt er een initiatief van Colombia. Ons land neemt daaraan niet deel. Ook daarover had ik graag van u vernomen wat de beweegredenen zijn, wat de standpunten zijn, en hoe onze staat zich zal positioneren ten aanzien van, ten eerste, de humanitaire noden in Gaza en het antwoord dat we daarop zoeken, en ten tweede een vredesinitiatief op lange termijn, met het oog op een tweestatenoplossing en oplossingen voor de volkeren aan beide zijden van dat bijzonder dramatisch, bloederig en onmenselijk conflict.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, gemiddeld vallen er in Gaza honderd doden per dag, en dat al maandenlang. Nagenoeg iedereen lijdt er honger. Voedsel of drinkwater halen betekent dat men zich op een mijnenveld begeeft. Op zoek gaan naar voedsel kan leiden tot de dood. Dat is een schrijnende situatie die zo snel mogelijk moet stoppen.

  De Europese Unie doet momenteel niets anders dan wachten en lijdzaam toekijken. Ze doet niets. Mevrouw Kallas heeft gecommuniceerd dat de Europese Unie de situatie nauwlettend in het oog zal houden.

  Op dit moment is het echter overduidelijk dat de mensenrechtenclausule in artikel 2 van het associatieverdrag tussen de EU en Israël geschonden wordt. We hoeven geen professor of academicus te zijn om vast te stellen dat de mensenrechten in Gaza op grove wijze worden geschonden.

  Het logisch gevolg is dat men die associatieovereenkomst opschort. Het feit dat de EU daar nog altijd geen akkoord over heeft kunnen bereiken, is schrijnend en totaal onaanvaardbaar. Het is eigenlijk de eerste stap van schuldig verzuim. De EU doet niets en België is op dit moment ook nog altijd muisstil. Ik ben dan ook blij dat u hier nu bent om enige tekst en uitleg te geven, want België heeft nog geen standpunt ingenomen.

  Mijnheer de minister, daarom heb ik maar twee duidelijke vragen.

  Ten eerste, waarom is het associatieverdrag tussen de EU en Israël nog niet opgeschort, terwijl het overduidelijk is dat artikel 2, de mensenrechtenclausule, geschonden wordt?

  Ten tweede: wat was het standpunt van de Belgische regering op de Europese Raad? Ik bedoel dus niet uw persoonlijk standpunt, mijnheer de minister, want uw persoonlijke verklaring in de pers kennen we inmiddels. We zitten op dat punt zelfs op dezelfde lijn. Maar wat is het officieel standpunt van de Belgische regering? Wat hebt u daar verdedigd? Welk mandaat hebt u gekregen van de federale regering? Hebt u daar namens de Belgische regering kunnen zeggen dat de Belgische regering pleit voor de opschorting van het associatieakkoord, ja of neen? Dat wil ik vernemen.

  Annick Lambrecht:

  Mijnheer de minister, we zijn diep teleurgesteld. We hoorden de aankondiging dat Europa de situatie nauwlettend in het oog zal houden. Diepe teleurstelling is het enige wat nog rest na de top van gisteren met de Buitenlandministers. Opnieuw heeft men ervoor gekozen om niets te doen, helemaal niets. Maandag alleen al werden in de Gazastrook opnieuw 78 Palestijnen gedood. Sinds eind mei telden de Verenigde Naties meer dan 800 doden. In totaal zijn er al meer dan 50.000 doden gevallen. Daar komen nu ook nog hongerdoden bij.

  Mijnheer de minister, in onze resolutie vroegen we u om het associatieakkoord aan te pakken. Met welk mandaat bent u gisteren naar de top gegaan? Klopt het dat u daar pleitte voor een gedeeltelijke opschorting?

  Op de top lag een lijst met opties om Israël onder druk te zetten. Wat waren die opties?

  Vorige week gaf de Europese Unie aan dat een nationaal handelsverbod met betrekking tot producten uit illegale nederzettingen perfect mogelijk is. We hebben daar recent nog over gesproken. Gaat u daarmee zo snel mogelijk aan de slag, of doet u dat niet?

  De EU sloot vorige week een akkoord met Israël over humanitaire hulp. Er is echter niets bekend over de controle op de naleving van dat akkoord. Hoe kijkt u daar tegenaan? Is dat een lege doos?

  Dappere landen zoals Ierland en Colombia tonen leiderschap. Zij zetten stappen om internationaal recht te herstellen. Wanneer volgt België? Wanneer zal België dapper zijn?

  Mijnheer de minister, het is duidelijk dat alle rode lijnen al lang zijn overschreden. De mensenrechten worden continu geschonden. Elke dag zijn er nieuwe oorlogsmisdaden. Het is onze plicht om er alles aan te doen om dat te stoppen en om Israël ter verantwoording te roepen. Het minste wat we nu kunnen doen, is toch wel maatregelen nemen tegen Israël. België en Europa moeten meer doen. Bijna 70 % van de Belgen sprak zich uit voor strengere maatregelen tegen Israël.

  De Palestijnse minister van Buitenlandse Zaken merkte hier gisteren nog dat we met een probleem zitten, aangezien de bevolking maatregelen wil, terwijl de politieke wereld geen maatregelen neemt.

  Ik hoop dat ik een heel duidelijk antwoord krijg op de vijf vragen die ik heb gesteld. Ik hoop ook dat we ook over België eindelijk kunnen zeggen dat het een dapper land is.

  Voorzitter:

  Mevrouw Safai is niet aanwezig.

  Staf Aerts:

  Mijnheer de minister, het is een schande. De conclusie van u en uw collega's, verwoord door mevrouw Kallas, luidt dat we Israël in de gaten zullen houden.

  Israël in de gaten houden? Elke dag zien we de beelden binnenstromen. Elke dag krijgen we getuigenissen van hulpverleners die smeken om actie van de hele wereldgemeenschap. De Europese Unie, meer bepaald de Europese Raad van ministers van Buitenlandse Zaken, heeft echter, na een rapport waarin wordt vastgesteld dat de mensenrechten worden geschonden, geconcludeerd dat we Israël in de gaten moeten houden.

  Dat is echt een schande. Ik lig er al de hele nacht van wakker hoe u tot een dergelijke conclusie kunt komen. Al 65.000 Palestijnen hebben daar het leven gelaten sinds de aanslagen van oktober 2023. Daarbovenop komen het blokkeren van humanitaire hulp en de georganiseerde hongersnood, waardoor het aantal slachtoffers nog een veelvoud is geworden. Gisteren hebben we hier nog gehoord dat het aantal inwoners van een stad als Gent of Charleroi overeenkomt met het aantal mensen dat daar is weggevaagd door Israëlisch geweld. Als ik de conclusie hoor van de Raad van ministers van Buitenlandse Zaken, dan breekt mijn klomp.

  Mijnheer de minister, mijn vraag aan u gaat over iets waarover bijzonder veel mist hangt. Welk standpunt heeft België gisteren ingenomen? Waarmee hebt u ingestemd? Dat is een cruciale vraag.

  Een even belangrijke vraag is wanneer we als België eindelijk eens meer zullen doen. Wanneer zullen we zelf beslissingen nemen om ervoor te zorgen dat zulke zaken niet meer gebeuren, om ervoor te zorgen dat Israël beseft dat het rode lijnen overschrijdt, althans in de ogen van de Belgische regering?

  In de meerderheidsresolutie zat alle mogelijkheid om u te verschuilen achter het Europese compromis. Dat compromis heeft echter niets opgeleverd. Het is nu tijd dat België zelf actie onderneemt. Dat kan door een ban op Israëlische producten of de erkenning van Palestina als staat. Er zijn nog zoveel andere voorbeelden van maatregelen die België zelf kan nemen. Mijnheer de minister, wat zal de Belgische regering vanuit België zelf initiëren?

  Nabil Boukili:

  Monsieur le ministre, les masques sont tombés. La décision du Conseil des ministres européens est très clair. L'Europe choisit la complicité du génocide plutôt que de prendre des sanctions contre l'État génocidaire. Voilà des années, des mois que nous nous cachons derrière l'Union européenne. On va décider au niveau du Conseil européen, on va faire des réunions, on va faire des rapports, on va faire des études. Tout cela pour dire que nous allons suivre de près la situation. Aucune sanction! Même une suspension temporaire de l'accord d'association qui accorde des privilèges au marché européen pour l'État d'Israël n'a pas été remis en question!

  Donc, l'Europe a choisi de manière consciente d'être complice du génocide en cours. Pourquoi? Parce que tout est clair. Ne revenons pas sur toutes les atrocités que commet l'armée coloniale contre le peuple palestinien. On parle de famine organisée, de destruction d'infrastructures, d'hôpitaux, d'enfants tués, assassinés pendant qu'ils vont chercher de l'aide humanitaire. Il n'y a plus de mots pour décrire la barbarie commise par Israël contre le peuple palestinien.

  Aucune sanction, aucune mesure contraignante ne sont prises contre l'État d'Israël! Si Israël agit ainsi aujourd'hui, c'est parce que cet É tat est impuni. Pas de sanction, impunité totale! Quand il y a impunité totale, cela signifie chèque en blanc. Continuez, circulez, il n'y a rien à voir! Voilà la position de l'Europe aujourd'hui!

  Monsieur le ministre, que va faire la Belgique dans ce contexte où l'Europe choisit son camp? Elle a choisi le camp de l'État génocidaire contre le droit international et contre les droits humains. Va-t-elle suivre la complicité européenne ou va-t-elle avoir un sursaut d'honneur afin de respecter ses propres engagements?

  Parce que parallèlement à ce sommet européen, il y a eu un autre sommet d'urgence, à Bogotá, auquel une trentaine de pays de tous les continents ont participé. L'Irlande et l'Espagne y étaient d'ailleurs représentées. Mais où était la Belgique? La Belgique, qui annonce respecter le droit international et qui fera tout pour le faire respecter, attachée aux droits humains, attachée à nos soi-disant valeurs, où était-elle lors de cette réunion?

  Et surtout, que va faire la Belgique aujourd'hui? Va-t-elle suivre de près ou compte-t-elle prendre ses responsabilités et infliger des sanctions à l' É tat génocidaire? Désormais, il n'est plus question de se cacher derrière l'Union européenne. L'Europe a choisi. Maintenant, c'est à vous de choisir, monsieur le ministre. Et quel choix faites-vous? Telle est ma seule question!

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, bonjour, excusez mon retard, mais j'étais en commission des Achats militaires, où les débats étaient aussi quelque peu tendus. Enfin, je ne sais pas comment les débats se déroulent ici maintenant, mais je ne peux rien dire car cette commission se réunit à huis clos, de sorte que j'espère ne pas me faire réprimander tout à l'heure.

  J'ai deux questions à vous poser, en tout cas deux thèmes à aborder. Tout d'abord sur l'expression du premier ministre, qui avait exprimé publiquement son opposition à la suspension de l'accord d'association entre l'Union européenne et Israël, prétextant qu'il ne s'agissait pas de l'urgence actuelle et que cela n'aurait de toute façon pas d'effet immédiat sur l'approvisionnement de l'aide humanitaire. Pourtant, les attaques systématiques répétées indiscriminées d'Israël sur Gaza ont déjà fait des dizaines de milliers de victimes civiles palestiniennes, dans le cadre de ce que de nombreux juristes, ONG et États – dont l'Espagne – qualifient de génocide.

  Ce qui m'ennuie, c'est que ces propos sont tenus dans un contexte de division au sein de la majorité, mais qui ne reflète absolument pas, du moins de ce que j'ai compris, la position officielle du gouvernement fédéral. Dès lors, cette dissonance publique sur un sujet aussi grave est non seulement regrettable, mais elle peut également affaiblir et elle affaiblit certainement la crédibilité de notre pays sur la scène internationale. Et ce n'est pas la première fois lorsqu'il s'agit de condamner Israël.

  Un Conseil Affaires étrangères s'est tenu hier. À ce sujet, j'ai deux questions précises à vous poser.

  Premièrement, pouvez-vous confirmer que les propos tenus récemment par le premier ministre ne reflètent pas la position officielle du gouvernement? Quelle est, à l'heure actuelle, la position du gouvernement belge? Et comment vous êtes-vous exprimé lors du Conseil d'hier?

  Deuxièmement, je souhaite aborder l'initiative du collectif Droits pour Gaza, composé de juristes, d'avocats, de professeurs d'université, et soutenu par plusieurs associations belges et palestiniennes. Ce collectif a récemment mis en demeure l'État belge de prendre des mesures concrètes afin de faire cesser les violations graves du droit international humanitaire dans la bande de Gaza.

  Cette démarche s'appuie notamment sur les dispositions de la Convention de Genève ainsi que sur la Convention de 1948 pour la prévention et la répression du crime de génocide. On parle souvent de répression, en rappelant que ce sont les cours qui doivent juger, mais on oublie trop souvent que cette convention parle d'abord de prévention. La lettre adressée au gouvernement souligne que la Belgique, en tant qu'État partie à ces conventions, a l'obligation de prendre toutes les mesures raisonnablement à sa disposition pour prévenir un génocide – même si celui-ci n'est pas encore juridiquement avéré, dès lors que le risque est manifeste.

  Elle rappelle également que l'inaction, ou le maintien de relations privilégiées avec un État accusé de crimes graves, peut être interprété comme une forme de complicité.

  Dans ce contexte, je souhaite vous interroger sur plusieurs points. Quelles mesures concrètes le gouvernement belge a-t-il prises, ou envisage-t-il de prendre, pour répondre aux obligations qui lui sont rappelées par ce collectif en matière de prévention du génocide et de respect du droit international humanitaire? La Belgique envisage-t-elle un embargo total sur les armes ainsi que sur les biens à double usage à destination d'Israël, conformément aux recommandations formulées et aux principes de précaution prévus par le droit international? Comment le gouvernement entend-il répondre à l'accusation de complicité portée par ces associations? Quelles garanties peut-il offrir aux citoyennes et aux citoyens de ce pays en ce qui concerne le respect des principes de justice, de moralité et d'humanité dans sa politique étrangère? Enfin, alors que la rapporteuse spéciale de l'ONU pour les Territoires palestiniens, Francesca Albanese, à Genève, fait l'objet de menaces de sanctions inacceptables de la part des États-Unis, quelle sera la position de la Belgique sur ce point précis?

  Benoît Lutgen:

  Merci, madame la présidente. Monsieur le ministre, hier a eu lieu le Conseil européen. On peut d'abord vous féliciter d'avoir été du bon côté de l'histoire en demandant qu'il y ait révision de l'accord Union européenne-Israël, notamment en son article 2, il y a quelques semaines.

  Maintenant, cet élément-là n'est pas suffisant. Je voudrais savoir exactement quelle position la Belgique a adoptée, hier, lors du Conseil européen, puisque, comme vous le savez, la haute représentante a d'abord entamé des consultations ces dernières semaines et a proposé, et mis sur la table en tout cas, différents éléments. J'aurais aimé savoir, d'ailleurs, si vous avez défendu ces différents éléments, à savoir la suspension totale ou partielle de l'accord d'association, la suspension de la participation d'Israël aux différents programmes d'échange, notamment d'étudiants ou de recherche universitaire dits "horizons", l'imposition de sanctions aux ministres israéliens pour l'évaluation en violation des droits de l'homme, ou encore l'interdiction des importations provenant des colonies israéliennes sur les territoires palestiniens, où certains pays de l'Union pourraient décider de mettre en œuvre une telle interdiction.

  Je viens de vous donner lecture d'une partie du document de la haute représentante. Sur ces différents points, en tout cas au moins ceux que je viens de relever, j'aurais voulu savoir quelle était la position de la Belgique que vous avez exprimée hier au sein de ce Conseil européen. À en croire le communiqué de presse, rien n'a été décidé à l'issue de celui-ci. Mais vous pouvez quand même nous dire quels sont les pays ou les États membres qui ont pu rejoindre la position que je viens d'exprimer, et qui était autre que celle de la haute représentante.

  Le cas échéant, quelles sont les mesures que vous prendriez ou que vous soumettriez au gouvernement dans les prochains jours si cela ne bougeait pas au niveau européen? La lenteur est absolument indigne, reconnaissons-le! Je suis certain que vous partagez mon point de vue. Certains pays n'ont pas attendu effectivement un accord au niveau de l'Union européenne pour prendre des sanctions, notamment à l'égard de certaines personnalités israéliennes qui ont commis des faits graves, ou encore sur des éléments qui touchent aux importations.

  Bref, je souhaite le compte rendu par rapport à hier, ainsi que connaître la position de la Belgique sur les différents points qui ont été évoqués par la haute représentante, et par ailleurs, les initiatives que vous pourriez prendre soit au niveau européen, soit au niveau purement belge, pour mettre fin à ces non-sanctions qui sont indignes pour chacune et pour chacun.

  Charlotte Deborsu:

  Monsieur le ministre, alors que Gaza est aujourd'hui réduite à un champ de ruines, et c'est peu de le dire, la chef de la diplomatie européenne a présenté cette semaine une liste de mesures visant à réagir aux opérations militaires israéliennes. Elles incluent, entre autres, la suspension de l'accord d'association entre l'Union européenne et Israël, le gel du dialogue politique ou encore l'arrêt des importations en provenance des colonies. Certaines de ces options, comme la remise en cause de l'accord d'association, nécessitent l'unanimité des É tats membres et paraissent donc peu probables. Nous avons pu l'observer hier. Toutefois, d'autres mesures peuvent être prises unilatéralement par chaque membre, sans passer par la Commission européenne. Nous savons aussi que plusieurs pays préfèrent attendre l'issue des discussions humanitaires en cours avec Israël, alors que d'autres réclament des initiatives immédiates.

  Dans ce contexte, monsieur le ministre, quelle est la position de la Belgique au vu de ces différentes options? Souhaitez-vous privilégier une approche graduelle, qui laisse une chance aux négociations humanitaires, ou vous êtes-vous déjà prononcé pour des mesures plus fermes à court terme?

  Si l’option d’une suspension de l’accord d’association devait avancer, même symboliquement, quelle serait l’attitude de la Belgique dans la recherche d’un consensus européen?

  Enfin, en ce qui concerne les mesures unilatérales, par exemple le blocage des produits issus des colonies, la Belgique envisage-t-elle de prendre des initiatives propres si aucun accord commun n’émerge?

  Rajae Maouane:

  Monsieur le ministre, je me répète et nous sommes nombreux à le faire, depuis des mois, à Gaza comme en Cisjordanie, toutes les lignes rouges sont franchies: bombardements de zones civiles, famine utilisée comme arme de guerre, attaques contre les hôpitaux, etc. Et l'on tire même à présent à balles réelles sur des civils affamés venus chercher de la nourriture. Selon plusieurs témoignages, c'est l'armée israélienne elle-même qui aurait reçu l'ordre de tirer sur la foule.

  Médecins sans frontières nous indique, par ailleurs, que près de la moitié des personnes tuées par Israël sont des enfants. Près de la moitié! Et que fait la communauté internationale, en particulier l'Union européenne? Rien! La réponse de Mme Kallas est tout simplement indigne. Elle dit: "Notre objectif n'est pas de punir Israël, mais d'améliorer la situation." Sérieusement?

  C'est une honte absolue! Nous sommes nombreux à être choqués par cette réponse. Mes questions, monsieur le ministre, concernent la position défendue par la Belgique. Parce qu'entre vos propos qui sont plutôt clairs, et ceux de votre premier ministre, on n'y voit plus trop clair.

  Ensuite, puisque l'Union Européenne continue à être complice, et continue de tergiverser, quelles mesures la Belgique est-elle enfin prête à prendre? Interdira-t-on enfin le commerce avec les colonies? Mettra-t-on fin à notre accord de coopération militaire avec Israël? Ou continuera-t-on à se placer dans la roue de l'Union Européenne, position absolument scandaleuse au regard du génocide qui se passe en ce moment?

  Els Van Hoof:

  Mijnheer de minister, de humanitaire situatie is catastrofaal. Voedsel, medicijnen, water en basisvoorzieningen worden al maandenlang geblokkeerd. Het zorgsysteem in Gaza is volledig ingestort. Niets doen is geen optie. Het sprekendste beeld dat ik de voorbije week heb gezien, is van de UNICEF-vertegenwoordiger. Die zei dat men zich de hele dag, ook de kinderen, bezighoudt met het achtervolgen van watertrucks om toch maar een druppel water te kunnen bemachtigen. "Gaza is not fit for human survival," was de conclusie. Toch vernamen we gisteren dat de Europese Unie voorlopig de kat uit de boom kijkt. Dat is redelijk schokkend.

  Nochtans is artikel 2 van het Associatieakkoord geschonden. Voor mijn partij is het al langer duidelijk dat hier conclusies aan moeten worden verbonden. Er werden tien opties voorgesteld door mevrouw Kallas, maar geen daarvan lijkt gisteren te zijn overwogen. Ik vraag me af waarop de Europese Unie nog langer wacht.

  De Europese vertegenwoordiger slaagde er wel in om een akkoord te sluiten met Israël over extra humanitaire hulp. Meteen daarna hoorden we echter dat mevrouw Lahbib verklaarde dat dat akkoord niet wordt nageleefd en dat ze niet weet hoeveel vrachtwagens Gaza exact binnenrijden, wat opnieuw aantoont hoe moeilijk het is om het akkoord te monitoren. De EU wil dat Israël het akkoord beter naleeft, maar de vraag blijft uiteraard hoe dat moet gebeuren.

  We hebben wel de juiste kant van de geschiedenis gekozen wat betreft de implementatie van de adviesopinie van het Internationaal Gerechtshof, maar een formeel antwoord van de Commissie blijft uit. Nochtans hebben op initiatief van België tien lidstaten zich daarbij aangesloten. Frankrijk heeft het initiatief herhaald om eind juli een conferentie in New York te organiseren over de erkenning van Palestina.

  Welke positie heeft u gisteren namens ons land verdedigd op de Europese Raad Buitenlandse Zaken?

  Hoe evalueert u het akkoord dat de hoge vertegenwoordiger Kallas met Israël sloot?

  Wat zijn de concrete resultaten van de brief over de implementatie van de genoemde adviesopinie?

  Zal ons land deelnemen aan de VN-conferentie over een tweestatenoplossing?

  Sam Van Rooy:

  Op het moment dat in Syrië een zoveelste islamitische massaslachting plaatsvindt, dit keer op de Druzen, wordt hier weer maar eens een debat gehouden om Israël te bekritiseren. Men bepleit geen sancties tegen de Syrische jihadist Mohammed al-Jolani, maar wel tegen Netanyahu, die nota bene de Druzische minderheid probeert te beschermen tegen de islamitische jihad. Alle bekende Hamas- en Al Jazeera-leugens passeren hier weer de revue.

  De casus belli – de genocidale jihadistische massaslachting van 7 oktober 2023 – is hier allang vergeten. Mocht het IDF toen de grootste slachting op Joden sinds de Holocaust niet hebben gestopt, dan was het enige Joodse staatje inmiddels vernietigd, maar dat zouden bepaalde parlementsleden hier ook niet erg vinden.

  Terwijl Israël hier weer maar eens wordt bekritiseerd, deelt het via de Gaza Humanitarian Foundation anderhalf miljoen maaltijden per dag uit aan de Gazanen. Dat is aartsmoeilijk en levensgevaarlijk, want Hamas doet er alles aan om voedsel te stelen, het tegen woekerprijzen te verkopen of om er jihadisten mee te betalen. Alle ellende en elke dode komt door de jihadisten van Hamas, die de gijzelaars niet willen vrijlaten, zich niet willen overgeven en systematisch mensen als schild gebruiken. Doordat het IDF al meer dan 21 maanden voorzichtig en humaan oorlog voert, lieten al meer dan 900 Israëlische soldaten het leven. Laten we daar ook eens bij stilstaan.

  Tot slot, men zal in dit Parlement de weerbarstige realiteit van het Midden-Oosten echt niet veranderen. Alleen als alle jihadistische actoren – Hamas, Hezbollah, Qatar, Iran enzovoort – hun islamitisch antisemitisme laten varen, Israël erkennen en de wapens neerleggen, zal er vrede zijn. Legt daarentegen Israël de wapens neer, dan wordt het van de kaart geveegd. Maar dat is helaas wellicht de wens van vele parlementsleden hier.

  De voorzitster : Zijn er nog andere parlementsleden die zich willen aansluiten? Nee, ik zie niemand die daarvoor de hand uitsteekt.

  Maxime Prévot:

  Chers collègues, je vous remercie pour vos nombreuses questions sur un sujet éminemment sensible qui nécessite que l'on s'y attarde avec conscience et sérieux.

  La situation à Gaza, et en Palestine de manière générale, est une honte absolue. J'ai pu le dire déjà il y a plusieurs mois, je le réitère, et chaque jour qui passe accentue encore l'horreur vécue au sein de ce qui est désormais – et de plus en plus – un cimetière à ciel ouvert. Le cessez-le-feu que nous appelons de nos vœux depuis des mois n'est toujours pas une réalité.

  Hongersnood wordt bewust ingezet als oorlogswapen. Elke dagen sterven kinderen van honger of onder de bommen. Bijna 18.000 onschuldige kinderen zijn al omgekomen en het aantal burgerlijke slachtoffers bedraagt inmiddels meer dan 60.000.

  Par ma voix, le gouvernement belge n'est pas resté inactif, contrairement à certains ressentis ou procès d'intention. Alors que se clôturait hier la dernière réunion du Conseil européen des Affaires étrangères avant la trêve estivale, je veux saisir l'occasion qui m'est donnée de refaire le point sur le dossier et de rappeler les nombreuses initiatives et positions claires de la diplomatie belge ces derniers mois, sans évacuer les écueils que les uns ou les autres ont mis en lumière.

  Natuurlijk heeft Israël het recht om in veiligheid te leven en om zijn gijzelaars zo snel mogelijk en zonder voorwaarden terug te krijgen. Natuurlijk waren de aanvallen van Hamas schandalige terroristische daden. Toch is de Israëlische militaire reactie duidelijk disproportioneel en schendt deze op meerdere vlakken het internationaal humanitaire recht. We hebben dat zonder omhaal geuit.

  Concrètement, la Belgique a vigoureusement plaidé au niveau européen pour que des sanctions soient prises à l'égard de leaders politiques et militaires, autant du Hamas que d'Israël. Je pense en particulier à des leaders islamistes mais aussi aux deux ministres d'extrême droite Ben-Gvir et Smotrich.

  België wil sancties tegen gewelddadige kolonisten, maar die worden momenteel tegengehouden door Hongarije. We veroordelen de uitbreiding van illegale Israëlische nederzettingen in de bezette gebieden, evenals elke poging tot gedwongen verplaatsing van de Palestijnse bevolking.

  La Belgique a mobilisé ses services pour un soutien humanitaire concret sur le terrain. Une livraison de matériel médical est en partance vers la Jordanie, à destination d'hôpitaux qui soignent des blessés et des malades palestiniens. Cette opération est menée par B-FAST.

  La Belgique a aussi préparé l'hypothèse d'un largage de vivres par avion. Nous avons sollicité pour ce faire, sans retour à ce stade, les autorités israéliennes car nous devons pouvoir emprunter leur espace aérien. La concentration de la population ces dernières semaines dans des zones densément peuplées, conséquence directe des mouvements forcés de citoyens, rend cependant l'opération de largage par voie aérienne de plus en plus risquée.

  België heeft zoals in het verleden opnieuw zijn bereidheid bevestigd om gewonde of zieke kinderen op te vangen en zet zich actief in om dat mogelijk te maken.

  La Belgique contribue à l'aide humanitaire fournie par l'intermédiaire du Bureau des Nations Unies pour la coordination des affaires humanitaires (OCHA), de l'organisation Oxfam, de Humanity & Inclusion, du Conseil norvégien pour les réfugiés et du Comité international de la Croix-Rouge (CICR). Autant d'organismes avec lesquels nous travaillons et octroyons des financements à vocation humanitaire.

  België blijft aandringen op een onmiddellijke, ruime, veilige en ononderbroken humanitaire toegang over land tot Gaza, op de oprichting van een medische corridor richting Oost-Jeruzalem en op de vrijlating van Palestijnse kinderen en medisch personeel die arbitrair worden vastgehouden.

  La Belgique a pu dénoncer, et continue de le faire, la manière dont la Gaza Humanitarian Foundation déploie ses activités, de manière militarisée et contraire à tous les standards humanitaires internationaux. Des centaines de morts sont à déplorer, juste pour avoir tenté de se nourrir. Ce n'était pas le cas avant qu'Israël interdise à l'Office de secours et de travaux des Nations unies pour les réfugiés de Palestine dans le Proche-Orient (UNRWA) de faire son précieux travail.

  La Gaza Humanitarian Foundation doit cesser ses activités ou alors respecter totalement l'ensemble des principes humanitaires.

  België heeft zijn financiële steun behouden aan UNRWA, het VN-agentschap en een sleutelorganisatie in de hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen, gerustgesteld door het officiële rapport waarin wordt bevestigd dat er geen structurele band met Hamas bestaat.

  La Belgique et l'Europe ont enjoint Israël de cesser d'occuper illégalement la Cisjordanie et Gaza et de permettre que le pouvoir à Gaza revienne à un leadership palestinien qui ne soit évidemment pas le Hamas, lequel doit être impérativement désarmé.

  Par ailleurs, nous plaidons au niveau européen et bilatéral pour que les fonds bloqués par Israël qui reviennent à l'Autorité palestinienne soient libérés sans délai.

  L'expansion illégale des colonies doit aussi cesser. Les autorités israéliennes doivent autoriser les agences onusiennes, les commissions d'enquête internationales et la presse à faire leur travail en territoire occupé sans entrave

  La Belgique a déjà annoncé voici plusieurs mois qu'elle partagerait, dans le cadre de l'action en justice initiée par l'Afrique du Sud devant la Cour internationale de justice pour violation potentielle de la Convention pour la prévention et la répression du crime de génocide (CPRCG) par Israël, la lecture juridique de son administration sur la question, sachant qu'au-delà de l'opinion personnelle que j'ai pu exprimer sur cette situation et qui se renforce chaque jour, il revient bien à la justice internationale, et à elle seule, de se prononcer.

  Ik heb het initiatief genomen voor een gezamenlijke brief, gesteund door een tiental landen, gericht aan de Europese Commissie om de verenigbaarheid van het Europees recht, met name inzake de handel in producten afkomstig uit illegale Israëlische nederzettingen, met het internationaal recht te analyseren. Deze actie vloeit voort uit het advies dat het Internationaal Gerechtshof in juli 2024 heeft uitgebracht. Ik heb gisteren ook opnieuw benadrukt hoe belangrijk het is om hier snel gevolg aan te geven.

  Concernant l'octroi de licences pour les exportations d'armes vers Israël et le territoire palestinien occupé, la Belgique applique, depuis 2009, l'un des embargos les plus stricts d'Europe. À mon initiative, des consultations ont été menées en juin avec les Régions, afin de garantir le respect du droit international, et notamment du Traité sur le commerce des armes. Cela inclut également les questions de transit et de biens à double usage.

  België heeft samen met 16 andere lidstaten de Europese Commissie verzocht om het respect door Israël van artikel 2 van de Associatieovereenkomst tussen de EU en Israël te evalueren, dat betrekking heeft op mensenrechten en democratische beginselen. Het gepubliceerde verslag maakt duidelijk melding van talrijke schendingen. De verschillende concrete toezeggingen die Israël heeft aangekondigd, na de besprekingen met de Europese Unie, zijn op 15 juli voorgesteld door de hoge vertegenwoordiger Kaja Kallas. De HRDP heeft ons de mondelinge en dus niet schriftelijke engagementen meegedeeld die Israël heeft geformuleerd om de levering van humanitaire hulp aan Gaza te verbeteren.

  Si nous pouvons quand même saluer ce résultat, puisque c'est la première fois depuis le début du conflit qu'Israël, sous la pression de l'Union européenne, annonce des gestes de concession à vocation humanitaire, il n'en demeure pas moins que ces engagements, de l'aveu même de la Commission européenne, ne se matérialisent pas pour le moment sur le terrain de manière complète.

  België heeft gisteren dan ook duidelijk gesteld dat deze engagementen, gezien de ernst van de humanitaire situatie, moeten worden gemonitord door externe waarnemers en dat Israël ze absoluut moet naleven. Zo niet, en zeker als de situatie verder zou verslechteren, moeten er sancties volgen. Geen enkele optie mag op dit moment worden uitgesloten om ervoor te zorgen dat de Israëlische regering stopt met het voeren van een beleid dat al geruime tijd niet meer onder het kader van legitieme zelfverdediging valt.

  Au-delà de la question humanitaire, les autres violations du droit international requièrent que ce train de possibles sanctions fasse l'objet de propositions formelles, concrètes, de décisions avec analyse d'impact par la Commission. Même si chacun constate la difficulté qui subsiste au sein du Conseil européen des Affaires étrangères et qui n'a d'égal, pour être transparent, que la difficulté qui existe aussi au sein de la Commission européenne pour faire des propositions de décisions, puisque là aussi il faut le consensus, nous avons tenu à rappeler ces enjeux majeurs de l'absolue urgence humanitaire et de la pression à maintenir sur les sanctions à envisager.

  Chers collègues, je n'ai jamais eu pour habitude de mentir. Je ne vais donc pas commencer aujourd'hui. Je vais répondre de manière claire à vos questions. Non, je n'ai pas eu mandat de la part du gouvernement pour pouvoir plaider pour la suspension totale ou partielle de l'accord d'association. Et ce n'est pas faute de l'avoir sollicité!

  J’ai clairement estimé que le moment était venu de faire cette proposition. Le kern s’en est saisi et doit pouvoir, lui aussi, décider de manière consensuelle. Il est donc parfois délicat de donner des leçons à l’Europe lorsque, au sein de son propre gouvernement, cette approche consensuelle ne parvient pas à être atteinte.

  Je ne peux donc que plaider pour que les parlementaires parmi vous, qui, aujourd'hui, m'ont questionné en demandant que nous haussions le ton et que nous prenions des sanctions ou que des initiatives du côté belge soient prises à défaut de pouvoir les prendre au niveau européen et qui sont issus des formations qui ont peut-être plus de réserves que d'autres, pour le dire pudiquement, puissent agir intensément au sein de leur propre structure pour mettre leurs demandes en cohérence avec la situation. Cependant, je me refuse à accepter que l'on plaide ici quelque chose que l'on empêche là-bas.

  Dire que l'Union européenne ne fait rien est objectivement faux. Dire qu'elle n'en fait pas assez ou plus exactement qu'elle n'a pas la possibilité d'en faire plus est vrai.

  Et j'ai beaucoup de compassion pour Mme Kaja Kallas et le rôle ingrat qui est le sien lorsqu'elle doit résumer, au terme de nos réunions du Conseil européen des Affaires étrangères, ce qui semble faire l'objet d'un consensus, aussi ténu puisse-t-il être.

  Mais, si l'Europe aujourd'hui n'est pas capable de parler d'une voix plus forte, ce n'est pas, monsieur Boukili, parce qu'elle a fait le choix de la complicité. C'est parce qu'hélas, elle a fait le choix de la division en ayant en son sein une série d'États qui ne sont pas prêts à prendre des sanctions à l'égard d'Israël. Cela ne fait que poser, de manière plus accrue encore, une nouvelle fois le débat sur les modalités de vote et de prise de décision au sein des instances européennes.

  Het gaat uiteraard niet om het bestraffen van het Israëlische volk. Dat is ook duidelijk. Het gaat erom ervoor te zorgen dat de Israëlische regering haar internationale verplichtingen nakomt, onder meer op het gebied van de mensenrechten. Vele Israëli's herkennen zich niet in het beleid dat door hun eigen regering wordt gevoerd.

  Apaiser la région et chacune des parties prenantes, c'est aussi s'assurer que les conditions de la sécurité d'existence de chacun soient garanties, y compris pour Israël. C'est la raison pour laquelle l'Iran ne doit pas pouvoir disposer de l'arme nucléaire. La communauté internationale y veille et a raison. Il nous faut aussi, avec la même détermination, éviter les amalgames et lutter contre tout antisémitisme. La population israélienne et la communauté juive à travers le monde méritent aussi la sécurité. Tout le monde la mérite.

  België wil ook de druk op Hamas aanhouden. We eisen op permanente en uitgesproken wijze de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van de gijzelaars, de ontwapening van Hamas en zijn uitsluiting van het bestuur van Gaza.

  Voilà tout ce que nous avons pu faire et dire rien que ces derniers mois. Le résultat est cependant insuffisant, puisque la situation reste insupportable. C'est pourquoi nous devons continuer. Il n'y a pas de vacances pour Gaza!

  Samen met mijn diensten zal ik onvermoeibaar blijven werken aan het smeden van een consensus tussen de lidstaten. We weten dat wanneer de staten overeenstemming bereiken de Europese Unie werkelijk het verschil kan maken. De kracht van de Europese Unie ligt in de eensgezindheid van haar leden. We hopen dat de Europese Commissie snel concrete en realistische voorstellen kan indienen voor besluitvorming.

  La Belgique veillera à ce que l'avis rendu par la Cour internationale de Justice en juillet 2024 soit pris en compte au niveau européen. En parallèle et selon les conclusions de la Commission, il est probable que nous ne pourrons pas faire l'économie à terme d'un débat national sur l'interdiction éventuelle d'importer en Belgique les produits des colonies. Pour autant, il faudra bien s'assurer que ce ne soient pas les Palestiniens y vivant et y travaillant qui soient affectés.

  Ik zal het overleg met de regio’s en met mijn collega’s voortzetten om ervoor te zorgen dat België het internationaal recht naleeft en in het bijzonder het Verdrag inzake de Wapenhandel, ook wat de transit betreft.

  Enfin, la Belgique suit avec attention la question d'une solution à deux États, et donc la reconnaissance de l'État de Palestine. Vous me posiez la question, madame la présidente. La Belgique sera bien partie prenante à la réunion fixée fin juillet, mais la date étant ce qu'elle est, ce n'est pas moi qui y serai, m'accordant à cette période quelques moments de vacances en famille. Mais, bien entendu, la Belgique y portera sa voix.

  Ce dossier revenant à l'agenda, le temps de faire des choix de positionnement approche lui aussi à grands pas. Nous devrons, dans les semaines qui viennent, prendre une position claire lors du rendez-vous initié par la France et l'Arabie Saoudite à New York, fin juillet, ou à défaut, puisqu'il semble que ce ne soit pas à ce moment-là que des décisions liées aux reconnaissances soient attendues, lors de l'Assemblée générale des Nations Unies en septembre.

  België wil een coherente lijn aanhouden op het vlak van internationaal recht, maar daarvoor moeten we onszelf de nodige middelen geven. België en de Europese landen moeten bereid zijn om Israël tegen te werken, gelet op de ernst van de humanitaire situatie. België is vastbesloten om met volle bewustzijn te handelen tegenover de gruweldaden die op het terrein worden begaan door alle partijen, of dat nu in Gaza is, in Palestina in het algemeen, of elders in de wereld waar de menselijkheid wordt opgeofferd.

  Je terminerai, en espérant avoir été complet, pour dénoncer les sanctions que certains pays ont souhaité exprimer à l'égard de la rapporteuse de l'ONU, Mme Albanese. Je l'ai fait savoir publiquement à travers un tweet circonstancié le jour où ce fut annoncé. Quelles que soient les considérations ou opinions que l'on peut avoir quant au contenu d'un rapport, aller sanctionner son auteur, représentant une agence de l'ONU, au motif que les conclusions ne plaisent pas, n'est pas une approche respectueuse des droits et libertés.

  Monsieur Lacroix, s'agissant du courrier adressé par le collectif Droit pour Gaza, qui a estimé devoir intenter une action en justice contre certains membres du gouvernement, y compris moi-même, je veillerai alors, puisqu'il a choisi ce type d'arme, à répondre aussi avec les voies juridiques et les avocats. à part encombrer les tribunaux et ne rien régler de la situation sur le terrain au bénéfice des Gazaouis, cela ne sera pas d'une grande utilité. Cela sera une bonne déperdition d'énergie. Je le regrette, puisque ce collectif n'a pas nécessairement besoin de ce genre de démarches pour nous convaincre collectivement, ni moi, ni d'ailleurs l'ensemble du gouvernement, de l'urgence humanitaire vécue dans le territoire palestinien.

  Je vous remercie, madame la présidente.

  Kathleen Depoorter:

  Mijnheer de minister, u zegt terecht dat het er niet om gaat Israël of Israëli's te straffen, het gaat erom dat we samen op zoek gaan naar een betere humanitaire situatie en uiteindelijk naar vrede.

  De situatie is zeer complex. Het is dan ook goed dat er stappen zijn gezet conform het associatieverdrag, met name dat men eerst met Israël spreekt, afspraken maakt, die afspraken evalueert, om wanneer ze niet worden nageleefd verder te gaan. Daarover zijn we het dus helemaal eens. De mensen op het terrein, de mensen in Gaza, worden niet geholpen met symbolen, ze worden alleen geholpen met concrete acties.

  U verwees naar uw gesprekken met de regio’s. Minister-president Diependaele heeft in het Vlaams Parlement zeer duidelijk gesteld dat het wapenembargo, het tegenhouden van de exportlicenties van wapens, iets is waar de Vlaamse overheid zeker achter staat. U hebt ook terecht aangehaald dat de heer Francken heeft onderzocht of vliegtuigdroppings voor humanitaire hulp mogelijk zijn. We hebben als regering, als regeringspartijen, als arizonapartijen samen echt naar oplossingen gezocht, maar we zijn er nog niet. Ook daarover zijn we het volledig eens.

  We moeten blijven pleiten voor een staakt-het-vuren, voor de vrijlating van de gijzelaars en vooral voor het opschalen van de humanitaire hulp. We moeten alle mogelijkheden benutten om duidelijk aan te geven aan de autoriteiten dat die humanitaire situatie echt niet langer geduld kan worden.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. U was goed begonnen. U noemde Gaza een openluchtgevangenis. U sprak over de 60.000 onschuldige burgerslachtoffers. U sprak over hongersnood als wapen. Alleen is het jammer dat uw woorden niet in verhouding tot uw daden staan.

  Ik apprecieer uw eerlijkheid. U hebt hier letterlijk gezegd dat u geen mandaat van de Belgische regering had om te pleiten voor de opschorting van het associatieverdrag. Dan kunnen wij hier allemaal wel met het morele vingertje wijzen naar Hongarije of Slovakije, maar als ons land, als de Belgische regering niet in staat is om te pleiten voor de opschorting van een associatieverdrag, waarvan overduidelijk artikel 2 wordt geschonden, waarbij ook mensenrechten worden geschonden, dan hebben wij geen recht van spreken. Vroeger nam België een voortrekkersrol op zich op het Europese toneel. Die voortrekkersrol is volledig verdwenen.

  Mijnheer de minister, blijf pleiten voor actie. Blijf pleiten voor sancties tegen Israël, dat disproportioneel geweld hanteert. Probeer in elk geval binnen de regering gedaan te krijgen dat België opnieuw gaat pleiten voor de opschorting van dat associatieverdrag.

  Van mijn fractie hebt u die steun. Onthoud dat goed. U hebt in dit Parlement veel meer steun dan rond de onderhandelingstafel of de regeringstafel. Blijf dus naar het Parlement kijken.

  Ik hoop dat België opnieuw een voortrekkersrol kan spelen en in dit conflict moedig kan worden, want geen enkele Gazaan, geen enkele Palestijn, wordt beter van de manier waarop Europa en België hier schuldig verzuim plegen.

  Annick Lambrecht:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw duidelijke antwoorden.

  Wij zitten op dezelfde lijn. De kunst bestaat er nu in om binnen onze eigen regering op dezelfde lijn te komen. Voor Vooruit is het glashelder: dit is geen oorlog, dit is een genocide. Ik onderschrijf al wat u hebt gezegd. Uw frustratie is de onze en zoals de collega al zei, u hebt veel meer medestanders dan u denkt wat betreft harde maatregelen tegen Israël, niet alleen in dit Parlement, maar ook op straat.

  Er is echt een verschil tussen wat de mensen nu willen en wat de politiek doet. Als dat zo is, dan zijn we niet goed bezig, want wij vertegenwoordigen de mensen. Als men de bevolking vraagt of dit zo verder kan, of het zo verder kan met deze gruwel, met deze oorlogsmisdaden, dan antwoordt praktisch niemand dat dat kan.

  We moeten blijven proberen om het associatieverdrag te schorsen, maar zelfs een klein land als België kan nog sneller iets proberen te doen. Ierland is immers ook niet zo groot. We moeten de handel met die illegale nederzettingen stopzetten. U hebt gezegd dat dit kan, dat we Europa daar niet voor nodig hebben. Ik hoop dat u wat dat betreft doorzet, zodat toch minstens dat zo snel mogelijk kan worden geregeld.

  Er zijn geen woorden meer om de gruwel te omschrijven en ik zal dat dan ook niet doen. Gaza heeft geen nood aan symbolen, maar wel aan concrete maatregelen tegen Israël. Dat is het enige wat zal helpen om die gruwel te stoppen. Mijnheer de minister, u hebt veel meer steun dan u denkt.

  Staf Aerts:

  Mijnheer de minister, de belangrijkste en meteen ook de pijnlijkste passage was toen u heel eerlijk aangaf geen mandaat te hebben om te stemmen voor het opschorten van het associatieakkoord, niet bij unanimiteit, maar ook niet bij gekwalificeerde meerderheid.

  Collega's, hier mag nog zoveel worden gezegd hoe erg we het allemaal vinden, België stond aan de kant van de landen die het associatieakkoord niet wilden opschorten, zelfs niet lichtjes met die gekwalificeerde meerderheid. Voor de Belgische regering is dat een brug te ver. Collega's, dat is de stand van zaken, dat is waar België vandaag staat.

  Hier mag nog heel vaak gezegd worden hoe er het wel is, maar wanneer zal er een parlementaire meerderheid opstaan om dit ook effectief uit te voeren?

  Het is nu echt wel genoeg geweest. Er is een parlementaire meerderheid om sancties op te leggen aan Israël. Er is een parlementaire meerderheid om een rode lijn te trekken tegenover Israël. Er is ook een meerderheid in de straten van België, bij de bevolking, om actie te ondernemen. Zeventig procent van de Belgen steunt economische sancties tegen Israël. De straten kleurden rood in Brussel. Honderdduizend Belgen kwamen protesteren, aanklagen en vroegen om een rode lijn te trekken. Deze Belgische regering legt dat echter naast zich neer. Dat is onwaarschijnlijk.

  Ook het Parlement heeft dat, gezien de resolutie van de meerderheid, gewoon naast zich neergelegd. Die resolutie was niet krachtig genoeg om effectief tegen te stemmen. Dat staat er niet in.

  Collega's, ik roep alle parlementsleden op om eens goed naar zichzelf te kijken. Onthoud ook dat u over vijf of tien jaar niet zult kunnen zeggen dat u het niet wist. Over vijf of tien jaar zult u terugdenken aan deze dagen en zich afvragen of u toen actie hebt ondernomen of niet, of u zich in een meerderheidslogica hebt ingeschakeld of niet.

  De meerderheidslogica hier in het Parlement zou horen te zijn dat wij dat niet dulden, dat wij een rode lijn trekken, dat België actie onderneemt en op zijn minst op Europees niveau het opleggen van sancties tegen Israël steunt. Zelfs dat is voor deze Belgische regering echter al te veel gevraagd.

  Collega’s, ik hoop op enige parlementaire moed van de parlementsleden hier in de zaal om die stap verder te zetten, om te doen wat u zegt en echt actie te ondernemen. Het is hoog tijd. Elke dag opnieuw sterven ginds honderden mensen, elke dag.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, je vous apprécie beaucoup. Aujourd'hui, mon admiration pour vous s'est encore renforcée. Vous ne faites pas partie des cyniques. Le cynisme selon Oscar Wilde, c'est connaître le prix de tout et la valeur de rien. Des membres de ce gouvernement sont de vrais cyniques. Je suis certain qu'il ont porté le cynisme tellement loin qu'ils ont dû vous proposer des deals au sujet de la Palestine, sur le sujet de ce génocide.

  À travers vos mots, j'ai ressenti qu'un ministre du gouvernement belge considère que l'honneur de la Belgique a été souillé pour ceux qui refusent de voir ce que tout le monde nous révèle, ce que le passé nous enseigne.

  Ehud Olmert, ancien premier ministre israélien qu'on ne peut quand même pas qualifier d'antisémite, dit que la solution pour Gaza proposée aujourd'hui de mettre 600 000 Palestiniens dans un camp, c'est la solution d'un camp de concentration. Bientôt nous n'aurons plus assez de larmes pour pleurer. Mais je suis comme vous. Vous avez fait un appel au Parlement. Il faut que ce Parlement bouge au-delà du clivage majorité/minorité. Il faut qu'on soit là pour défendre non seulement le nom de la Belgique, mais les vies, les quelques vies qu'il reste encore à sauver à Gaza.

  L'Europe a décidé de se revoir après la pause estivale en estimant qu'il sera encore temps de prévoir des sanctions. Nous devons nous réunir tous ensemble pour demander clairement la suspension de l'accord d'association entre l'Union européenne et Israël. Et que ceux qui disent qu'ils font ici mais qui font autrement au gouvernement se révèlent au grand jour parce que leur petit jeu est horrible, minable et n'est pas à la hauteur des enjeux. Vous pourrez compter sur le Parti Socialiste et sur tous les parlementaires qui veulent un État palestinien, la paix, un cessez le feu et sauver les vies des enfants, des femmes, des vieillards et de tous ceux et de toutes celles qui sont en train de crever, abandonnés par tous les cyniques de ce monde.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses et pour votre honnêteté.

  Je ne sais pas comment répliquer à votre réponse. J’avais accusé l’Union européenne de complicité – à juste titre – car il ne s’agit pas simplement d’une division, mais bien d’une prise de position politique de complicité. Cependant, je ne m'attendais pas à ce que cette complicité soit dans le chef de notre gouvernement.

  Le gouvernement belge de l'Arizona, qui proclame haut et fort son attachement à nos valeurs, au droit international et aux droits humains, se rend aujourd’hui complice d’un génocide en refusant de suspendre l’accord d’association entre l’Union européenne et l'État génocidaire.

  Les membres parlementaires de ce gouvernement viennent ici verser des larmes de crocodile sur la situation humanitaire, dire que c’est inacceptable et que cela ne peut plus durer, mais après, par lâcheté, ils se cachent derrière ces considérations humanitaires tout en votant contre l’adoption de sanctions contre l'État génocidaire.

  Parler uniquement de la question humanitaire, c’est comme poser un sparadrap sur une hémorragie. Cela ne résout rien si l’on ne s’attaque pas à la cause. Et cette cause, c’est la politique génocidaire menée par l’État d’Israël. Cette hypocrisie est inacceptable.

  Quelle crédibilité ce gouvernement peut-il encore avoir lorsqu’il prétend défendre le droit international et les droits humains ailleurs dans le monde? Quelle crédibilité avez-vous pour faire la leçon à d’autres États, alors que vous n’êtes même pas capables de respecter vos propres règles? Vous les violez, parce que business as usual. Parce que vous avez des intérêts politiques, stratégiques et économiques avec un État génocidaire, vous fermez les yeux sur vos principes et sur vos valeurs prétendues. C’est hypocrite, lâche et inacceptable!

  À tous les partis de la majorité qui sont venus ici verser des larmes sur la situation humanitaire, j'ai envie de dire: Allez vous cacher! Comment pourrez-vous, dans trois ans, cinq ans ou dix ans, vous regarder dans un miroir et vous dire que vous avez rempli votre rôle, celui de défendre les droits humains? Allez vous cacher! C’est inacceptable! C’est une honte pour ce gouvernement!

  Benoît Lutgen:

  Merci, monsieur le ministre. Je ne sais pas si je dois vous plaindre, mais au travers de vos propos, des éléments aussi flagrants de la part de certains membres de ce gouvernement, de ne pas être du côté du respect du droit international et du droit humanitaire – parce que c'est cela dont on parle – sont absolument insupportables.

  Je ne sais pas ce qu'il faut ou ce qu'il faudrait pour que des membres de ce gouvernement – c'est bien cela que vous nous avez dit – acceptent tout simplement de faire respecter le droit humanitaire et international. C'est cela dont on parle. Que faudrait-il dans le monde, ailleurs, pour qu'on puisse enclencher, à un moment donné, un rapport de forces? C'est cela, aussi. C'est un rapport de forces. Je pense qu'Israël ne comprend que le rapport de forces.

  Oui, le rapport de forces passe par des sanctions à l'égard de l'État d'Israël; et bien sûr aussi des sanctions à l'égard du Hamas. Nous sommes mille fois d'accord. L'un va avec l'autre. Bref, des sanctions à l'égard de celles et ceux qui ne respectent pas le droit humanitaire, le droit international, les droits de l'homme tout simplement. Que faudrait-il pour que certains se retrouvent tout simplement de ce côté-là?

  Cela m'interpelle au plus profond de moi-même. Je ne peux pas vous dire les choses autrement. C'est pour cela que j'ai plutôt envie de vous féliciter pour votre action et votre courage – il n'y a pas de doute là-dessus.

  Je ne vais pas vous plaindre par rapport à ce qui se passe dans le monde. Vous prenez vos responsabilités. Mais je vous plains de devoir convaincre des collègues d'un gouvernement de telles évidences. Cela fait plus que m'interpeller. Cela me sidère. Je ne peux pas dire les choses autrement. Cela me sidère.

  On peut toujours dire qu’il y a la Hongrie. Il y en a d'autres. Il n’y a pas que la Hongrie. Mais nous sommes au cœur du cœur de notre État, dans lequel nous avons des responsabilités, et nous avons pris des responsabilités.

  D'aucuns devront s'exprimer. L'ensemble des formations politiques de la majorité devront s'exprimer. On ne peut plus dire qu'on veut un cessez-le-feu. Tout le monde veut un cessez-le-feu, à part les parties engagées. On peut dire aussi que la pluie, ça mouille. Franchement, c'est à peu près cela.

  Il faut un peu plus que cela. Oui, il faut un rapport de forces. D'ailleurs, vous l'avez très bien évoqué. Les premiers pas sont en train d'être franchis. En tout cas, cela bouge un tout petit peu du côté d'Israël. C'est la première fois qu'on voit que cela bouge. Pourquoi? Parce qu'on sent le rapport de forces. Ni plus ni moins. Croyons-nous une seule seconde qu'un État qui se comporte de cette façon, en utilisant la force de façon absolument honteuse, sans respecter le droit humanitaire, sans respecter les personnes, a une autre approche que celle du rapport de forces?

  La voix de l'Europe en la matière est loin d'être unie. Cela me désole voire peu plus parce qu'on ne parle pas ici de n'importe quoi. Ce sont des choses qui sont d'une gravité absolue, dont cette désunion ou ces évidences qui n'existent pas au sein des formations politiques de la majorité. Je ne doute pas de votre force de conviction ni de votre invitation à ce que le Parlement prenne ses responsabilités, pour qu'on puisse actionner rapidement certains leviers. Effectivement, il y a déjà des initiatives qui ont été prises en la matière, des résolutions et d'autres éléments. Nous devons maintenant les activer rapidement pour que nous puissions faire en sorte d'être du côté de la dignité. C'est ni plus ni moins que cela: être du côté du droit international et du droit humanitaire, et que le Parlement prenne ses responsabilités.

  Le cynisme n'est pas que d'un côté et les calculs politiques, on les a vus à de très nombreuses reprises, d'un côté ou de l'autre, dans l'importation du conflit sur le territoire, ce que nous n'avons jamais fait chez les Engagés, et vous certainement pas non plus. Il faut qu'on puisse éviter cela aussi dans nos débats, qu'on soit tout simplement du côté de l'objectivation maximale de ce qui se produit. Oui, cela passera largement par des sanctions, et on ne pourra le faire qu'en convainquant toute une série d'autres États membres, et je vous remercie pour ça aussi. Vous allez me dire que ce sont quand même ces mêmes États membres qui sont en train d'avancer, et qui connaissent sans doute les mêmes difficultés que celles que vous connaissez au kern.

  Merci en tout cas de votre honnêteté, aucun doute là-dessus, de votre courage et de votre volonté de pouvoir faire bouger les lignes avec un mandat qui était pour le moins limité. Vous aviez une possibilité, mais on ne peut pas se permettre d'avoir un ministre des Affaires étrangères eunuque, mais je n'ai pas de doute que vous ne l'êtes pas et que vous ne le serez jamais, pour porter la voix de la Belgique avec la force nécessaire. En tout cas, on pourra vous recharger en énergie grâce au Parlement. Prenons nos responsabilités au sein du Parlement, au sein de cette Assemblée!

  Charlotte Deborsu:

  Merci pour votre réponse, monsieur le ministre, et pour l'honnêteté et la transparence qui vous caractérisent. Il n'y a pas de mots, vraiment, pour décrire la situation que nous vivons ici, et celle que vit Gaza.

  Mais je crois qu'on ne peut plus se permettre l'attentisme diplomatique. Soyons lucides, soyons honnêtes avec nous-mêmes: ce n'est pas la Belgique ni même l'Europe qui résoudront ce conflit. Nous n'en avons pas les leviers. Mais cela ne nous empêche pas de prendre nos responsabilités. Et nous en avons une.

  Il faut faire avancer ce qui peut l'être (…)

  Nabil Boukili:

  (…)

  Charlotte Deborsu:

  Il faut faire avancer ce qui doit l'être en priorité. Aujourd'hui, c'est l'accès humanitaire, la protection des civils et surtout le respect du droit international. Il est plus que temps de mettre une pression claire, lisible, tangible sur les autorités israéliennes.

  Si certaines mesures nécessitent l'unanimité européenne, rien n'empêche la Belgique de se positionner dès maintenant et surtout de chercher à entraîner d'autres États dans une réponse commune. Même si cela commence par un positionnement clair de son propre gouvernement. Car la réponse la plus forte sera forcément collective. Mais pour qu'elle le soit, il faut passer la deuxième, la troisième, la sixième et mettre véritablement la pression. L'intensifier comme jamais. Pour ma part, monsieur le ministre, j'ai entendu vos messages, y compris les plus subliminaux.

  Rajae Maouane:

  Merci monsieur le ministre pour vos réponses et pour cet exercice de transparence. Mais à vrai dire, ce que vous avez livré ici s'apparente presque à un aveu d'impuissance.

  Et je dois vous dire que je suis partagée entre empathie et colère. De l'empathie parce que vos propos ne laissent aucun doute sur votre lecture de la situation à Gaza. Mais une colère crasse à l'égard des membres de la majorité. Car c'est une honte absolue que la Belgique, aujourd'hui, soit incapable de prendre une position claire, juste, une position simplement conforme au droit international.

  Je vois bien que certains collègues de la majorité sont sidérés, qu'ils se posent des questions. Mais que font-ils concrètement pour faire pression en interne? J'entends le malaise du MR, et je suis désolée pour Madame Deborsu, qui doit ici défendre les positions de son parti. J'entends aussi, à peine, le malaise de la N-VA. Et les autres membres de la majorité gouvernementale, que faites-vous pour que la Belgique ne soit pas alignée sur des pays comme la Hongrie ou la Pologne? Est-ce cela, le modèle de l'Arizona?

  Aujourd'hui, est-on incapable de prendre une décision basique, à savoir celle du respect du droit international? Mais que faites-vous dans cette majorité si cette question est si importante pour vous? Que faites-vous? Pour moi, c'est une honte absolue de voir la Belgique incapable de prendre une telle position. C'est une honte absolue que ce gouvernement n'arrive pas à se mettre d'accord là-dessus. La Belgique doit sortir de sa passivité, ce gouvernement doit sortir de cette complicité.

  Selon un sondage, près de 70 % des Belges demandent que des sanctions soient prises à l'égard d'Israël. Il y avait plus de 120 000 personnes dans les rues et ce gouvernement est incapable de se mettre d'accord! En fait, les Belges en ont marre qu'on salisse l'image de leur pays, qu'on prenne la Belgique en otage pour de sombres calculs politiques. Je n'ai aucune explication logique à cette situation. Franchement, regardez-vous dans une glace et agissez! Agissez, prenez position! Ayez un positionnement clair! Nous ne demandons rien d'incroyable, nous vous demandons simplement de respecter le droit international.

  Els Van Hoof:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord, ook voor uw transparantie en eerlijkheid. Het is duidelijk wat de mensen willen: een staakt-het-vuren, het opheffen van de humanitaire blokkade, het vrijlaten van de gijzelaars. Ik vrees echter dat we het niet eens zijn over de oplossing, ook niet in de regering en op Europees niveau. Ik vind dat we Israël onder druk moeten zetten. Volgens mijn partij hadden we het associatieakkoord moeten opschorten. U bent het daarmee ook eens. Het rapport van de Europese Unie was daarover duidelijk of minstens toch gedeeltelijk. Toch kregen we een antwoord van verdeeldheid, zowel van België als van de Europese Unie. Over de zaken waarover er wel eensgezindheid bestond, zoals de individuele sancties voor de kolonisten, kon de Europese Unie dan weer geen overeenstemming bereiken, omwille van Hongarije. Het feit dat de Europese Commissie nog steeds geen antwoord heeft gegeven op de advisory opinion dat we onze economische relaties met de bezette gebieden moeten stopzetten, spreekt ook voor zich. De Europese Commissie kan dat wel, maar weigert dat te doen. Het feit dat er voor de humanitaire noodtoestanden slechts mondelinge engagementen zijn gekomen, dat volstaat niet. We hebben hier een resolutie met een ruime meerderheid goedgekeurd, maar daaruit is vandaag nog geen enkele concrete actie gerealiseerd. Daarover moeten we ons bezinnen, niet alleen met het Parlement, maar ook met de regering. U hebt nul op het rekest gekregen op de vragen die ook van de Belgische regering zijn gekomen. Dat antwoord moet tenminste aan het kernkabinet worden teruggegeven, zodat we kunnen doen wat binnen onze mogelijkheden ligt. Vandaag kregen we het recht om nationale actie inzake een importban te nemen. Ik heb mijn wetsvoorstel dan ook heel bewust vandaag toegelicht, omdat ik al aanvoelde, ook gisteren, vanwaar de wind zou komen, namelijk dat er niets zou gebeuren. Ik hoop dat wij de parlementaire vrijheid zullen krijgen om op die manier de taal van de macht te spreken, om Israël onder druk te zetten, om toch iets te doen voor de bevolking in Gaza die wordt uitgemoord. De voorzitster : De heer van Rooy is er niet meer. Is er iemand anders die nog wil repliceren? ( Neen )

• Vraag: Het escalerende risico op executies van politieke gevangenen in Iran (Q56006123C)

  Vraag: Ahmadreza Djalali (Q56006145C)

  Vraag: Ahmadreza Djalali (Q56006202C)

  Vraag: Ahmadreza Djalali (Q56006218C)

  Vraag: De situatie van professor Djalali (Q56006924C)

  Vraag: Professor Djalali (Q56007053C)

  veiligheid, justitie en defensie

  Het escalerende risico op executies van politieke gevangenen in Iran
  Ahmadreza Djalali
  Ahmadreza Djalali
  Ahmadreza Djalali
  De situatie van professor Djalali
  Professor Djalali
  Dreigende executies en mensenrechtenschendingen in Iran, waaronder de zaak-Ahmadreza Djalali summaryExplanation

  Gesteld door

  VB Ellen Samyn
  Vooruit Annick Lambrecht
  VB Ellen Samyn
  N-VA Darya Safai
  Les Engagés Michel De Maegd
  cd&v Els Van Hoof
  

  Beantwoord door

  Tinne Van der Straeten
  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  Kathleen Depoorter
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De dringende zorg over Ahmadreza Djalali, de Iraans-Zweedse arts met Belgische academische banden, domineert de discussie: zijn onbekende verplaatsing, risico op executie (verergerd door nieuwe Iraanse wetten die spionage met de doodstraf bestraffen) en afgesneden contact met zijn familie wijzen op een levensbedreigende escalatie. België heeft bilateraal (via de Iraanse ambassadeur), via de EU en samen met Zweden actie ondernomen—inclusief een aanbod voor medische evacuatie (zonder reactie)—maar stuit op beperkte diplomatieke speelruimte, aangezien Djalali geen Belg is; toch blijft het land eisen: vrijlating, opheffing van zijn doodvonnis en betere detentieomstandigheden. Kritische punten zijn de urgentie voor een concreet evacuatieplan, gezamenlijke EU-druk (inclusief mogelijke sancties tegen Iran’s Revolutionaire Garde) en de vrees dat Iran’s conflict met Israël executies versnelt, terwijl Iraanse ontkenningen over zijn locatie en gezondheid wantrouwen zaaien. Moraal en mensenrechten—niet alleen Djalali’s leven—staan centraal, met oproepen tot hardere diplomatieke consequenties en internationale veroordeling van Iran’s repressie.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, volgens onder meer Amnesty International, Iran Human Rights, en de internationale media is de situatie van Ahmadreza Djalali, de Iraans-Zweedse spoedarts met nauwe academische banden met België, opnieuw drastisch verslechterd. Na de raketaanval op de Evingevangenis werd hij eerst samen met anderen collectief overgeplaatst, maar deze keer is hij opnieuw, alleen, verplaatst naar een onbekende locatie. Volgens zijn familie en mensenrechtenorganisaties kan dat duiden op een nakende executie. Hebt u een recente stand van zaken? Werd er intussen, bilateraal, via de EU, of via VN-kanalen actie ondernomen?

  Welke hefbomen ziet u binnen uw bevoegdheden om de Iraanse autoriteiten aan te spreken op de dreigende executie?

  De echtgenote van professor Ahmadreza Djalali heeft zich recentelijk in een aangrijpende oproep opnieuw tot de internationale gemeenschap gericht over de alarmerende escalatie van repressie in Iran. De Iraanse autoriteiten hebben het Iraanse parlement nieuwe wetgeving laten goedkeuren waardoor de doodstraf kan worden uitgesproken voor vermeende samenwerking met vijandelijke staten, waaronder Israël.

  Tegelijkertijd worden families van gevangenen in Teheran, waaronder die van professor Djalali, sinds enkele dagen afgesneden van contact met hun dierbaren. Er zijn berichten over internetblokkades, het stilzwijgen van gevangenissen en executies zoals die van Esmail Fekri op 16 juni zogezegd wegens spionage voor Israël.

  Tijdens onze vorige commissievergadering meldde u dat u persoonlijk de Iraanse ambassadeur had gebeld en de Iraanse autoriteiten had opgeroepen om Ahmadreza Djalali onmiddellijk vrij te laten en om hem in afwachting van zijn vrijlating tijdig adequate toegang tot medische zorg te geven. Hebt u recentelijk nog contact gehad met de Iraanse autoriteiten?

  Heeft de Belgische regering nagedacht om via diplomatieke betrekkingen medische evacuatie te verkrijgen voor professor Djalali? Wordt samengewerkt met andere Europese landen als Zweden en Italië om de overplaatsing naar een buitenlands ziekenhuis enerzijds en de vrijlating van professor Djalali anderzijds te eisen?

  Annick Lambrecht:

  De echtgenote van de Iraans-Zweedse professor Djalali deed een zeer emotionele oproep, omdat de heer Djalali zich nu in een nog precairdere situatie bevindt dan voorheen als gevolg van de aanval van Israël en de VS tegen Iran.

  Volgens Amnesty International zou Iran, door het conflict met Israël, het aantal executies kunnen opdrijven. De voorbije maand heeft Iran al verschillende mensen gearresteerd vanwege "collaboratie en banden met Israël". Hoge functionarissen van het regime hebben al opgeroepen om sneller over te gaan tot de doodstraf. Het hoofd van de wetgevende macht in Iran zou al hebben opgeroepen om zoveel mogelijk mensen te arresteren die de rust en de veiligheid van het Iraanse volk verstoren, in casu personen die worden beschuldigd van banden met Israël of de VS.

  Normaal gesproken zou spionage of samenwerking met een vijandige overheid leiden tot een levenslange gevangenisstraf. Pas als elementen aantonen dat de veroordeelde "aardse corruptie" vertoont, kan de doodstraf worden uitgesproken. Nu lijkt Iran echter van plan om spionage meteen te bestraffen met executie.

  Zijn er indicaties of vreest u dat mensen die oneerlijk veroordeeld zijn voor banden met Israël, nu een groter risico op executie lopen?

  Hebt u al contact opgenomen met de Belgische ambassade over die nieuwe wending?

  Overweegt de Belgische regering om via diplomatieke betrekkingen te trachten een medische evacuatie voor professor Djalali te verkrijgen?

  Michel De Maegd:

  Madame la présidente, pour gagner un peu de temps, je me réfère à ma question telle qu'écrite.

  Monsieur le ministre, la situation d'Ahmadreza Djalali suscite de nouvelles inquiétudes. Il a, en effet, récemment été transféré à deux reprises vers un lieu inconnu. ​

  Vous avez indiqué avoir activé plusieurs canaux diplomatiques afin d'en savoir plus sur la situation. Vous avez également annoncé que l'ambassadeur iranien à Bruxelles serait approché dans les plus brefs délais.

  Pouvez-vous faire le point sur l'état actuel des démarches entreprises par la Belgique, tant au niveau bilatéral que dans un cadre européen ou multilatéral, pour empêcher l'exécution de M. Djalali ?

  La Belgique envisage-t-elle de coordonner une initiative conjointe avec ses partenaires européens, voire au sein des Nations Unies, afin d'accentuer la pression diplomatique sur les autorités iraniennes ?

  Je vous remercie.

  Els Van Hoof:

  Mijnheer de minister, eind juni uitte u reeds uw bezorgdheid en vroeg u de Belgische ambassadeur in Teheran meteen contact op te nemen met de Zweedse ambassadeur in Teheran. U stelde toen ook dat Iraanse ambassadeur in Brussel spoedig benaderd zou worden en dat er meer stappen zouden volgen via verschillende diplomatieke kanalen om Teheran onder druk te zetten.

  Welke stappen heeft ons land sinds uw verklaring nog ondernomen? Heeft de Belgische ambassadeur in Teheran sinds zijn overplaatsing rechtstreeks diplomatiek contact gehad met de Iraanse autoriteiten? Zo ja, wat werd daarbij besproken? Beschikt u over informatie betreffende de locatie van professor Jalali? Zijn familie heeft immers geen contact meer met hem. Beschikt u over informatie over zijn huidige detentie- en gezondheidstoestand?

  Tinne Van der Straeten:

  Mijnheer de minister, wat weten we vandaag over de situatie van professor Jalali? De langdurige en uiterst uitzichtloze situatie van professor Jalali is voor iedereen bijzonder frustrerend. De Belgische regering heeft zich steeds ingezet om zijn vrijlating en terugkeer te bewerkstelligen, maar stoot daarbij telkens op een muur.

  Weten we waar hij zich bevindt en wat zijn actuele situatie is? Welke mogelijkheden bestaan er om toch beweging in de zaak te krijgen? Zijn er contacten geweest met Zweden? Kan er een samenwerking opgezet worden met Zweden of andere Europese lidstaten, waaronder Italië, om gezamenlijk op te treden en zo een kritische massa te vormen die druk kan uitoefenen op Iran?

  Maxime Prévot:

  Beste collega's, après douze jours d'hostilités intenses entre Israël et l'Iran, une intervention américaine ciblant des installations nucléaires en Iran et des frappes aériennes sur une base américaine au Qatar, un accord de cessez-le-feu entre Israël et l'Iran a été annoncé le 24 juin dernier.

  Tijdens die vijandelijkheden riep ons land op tot de-escalatie, dialoog en respect voor het internationale recht en het Handvest van de Verenigde Naties. Het veroordeelde elke aanval op burgers en civiele infrastructuur en beklemtoonde het gevaar van het viseren van nucleaire installaties.

  La position de notre pays est claire et la Belgique s'oppose au développement de capacités nucléaires militaires par l'Iran, qui représente une menace pour la région, mais également pour nos intérêts. Mais ce n'est pas par la force que nous réglerons les différends internationaux, que ce soit au Moyen-Orient ou ailleurs. Il est illusoire de penser qu'une attaque militaire extérieure puisse apporter la démocratie et la stabilité au pays ou à la région visée.

  Il ne s'agit pas d'imposer un changement de régime depuis l'extérieur, mais plutôt de plaider pour que le régime change, qu'il abandonne le projet de nucléaire militaire, qu'il travaille davantage sur la démocratie et les droits humains au profit de sa propre population, qu'il ne soutienne pas la Russie dans son agression contre l'Ukraine et qu'il s'abstienne de toute activité déstabilisatrice dans la région.

  Alleen een onderhandeld kader, in coördinatie met het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie, kan een duurzame oplossing bieden. Ik spreek hierbij mijn volledige steun uit voor het mandaat van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie en voor diens directeur-generaal en roep Iran op zijn samenwerking met het VN-agentschap te hernemen. Diplomatie moet nu zegevieren.

  Je ne suis pas naïf sur les difficultés qui attendent la communauté internationale dans ce contexte. Le défi est dantesque, mais pas impossible, et l'Union européenne devrait être capable de se positionner de manière utile pour favoriser l'émergence de solutions diplomatiques. Dans ce contexte, et faisant écho à vos interpellations, un aspect me préoccupe tout particulièrement: la situation des ressortissants européens détenus arbitrairement en Iran.

  Des informations inquiétantes en provenance de la prison d'Evin, où se trouvent plusieurs ressortissants européens victimes de détentions arbitraires, en ce compris le Dr Djalali, nous sont effectivement parvenues récemment.

  Op basis daarvan heb ik onmiddellijk mijn teams in Brussel en Teheran gevraagd om stappen te ondernemen bij de Iraanse autoriteiten om onze diepe bezorgdheid over het lot van die personen te uiten en om informatie te krijgen over de situatie ter plaatse, in het bijzonder over de persoonlijke situatie van dokter Djalali, waarbij uitdrukkelijk werd verzocht dat zijn gezondheid en fysieke integriteit worden gerespecteerd.

  Les autorités iraniennes ont affirmé avoir bien entendu nos inquiétudes, ont confirmé que plusieurs individus avaient été tués à Evin lors de frappes israéliennes récentes, et que des transferts de prisonniers vers d'autres lieux de détention avaient effectivement bien eu lieu, pour leur propre sécurité.

  Het recente geweld tussen Israël en Iran zou het risico op executies van personen die door de Iraanse autoriteiten gezien worden als verbonden met Israël, kunnen vergroten. België blijft de aanhoudende detentie van dokter Djalali van nabij opvolgen.

  De Belgische positie is duidelijk. We verzoeken de Iraanse autoriteiten om dokter Djalali vrij te laten, zijn doodstraf nietig te verklaren en zijn detentieomstandigheden dringend te verbeteren. We blijven eisen dat het doodvonnis waartoe hij is veroordeeld, niet wordt uitgevoerd. Het lot van dokter Djalali wordt met de Zweedse collega's besproken.

  Notre marge de manœuvre reste néanmoins limitée. É tant donné que le Dr Djalali n'est pas un ressortissant belge, cette situation reste avant tout une question consulaire suédoise. Nos démarches récentes et de longue date démontrent toutefois à suffisance notre engagement en faveur du Dr Djalali et notre solidarité européenne. Je me réfère à mes précédentes interventions sur le sujet dans ce cénacle, détaillant les démarches et actions concrètes, en sa faveur en vue de faire pression sur l'Iran.

  J'ajouterai que nous avons récemment envoyé aux autorités iraniennes une offre d'appui médical émanant d'une institution belge. Cette offre est néanmoins restée, à ce jour, sans réponse.

  De kwestie van Europese onderdanen die in Iran willekeurig worden vastgehouden, blijft een punt van zorg en actie voor ons land, zoals duidelijk bevestigd in het regeerakkoord van de federale regering. Naast dokter Djalali blijven er vandaag verschillende onschuldige Europeanen in Iran opgesloten. We blijven ijveren voor de vrijlating van hen allen. België blijft samenwerken met zijn Europese partners om die praktijk in Iran te bestrijden.

  Je vous remercie de votre attention.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik neem nota van uw diplomatieke inspanningen, maar ik blijf toch met enkele bezorgdheden zitten. Internationale organisaties spreken wel degelijk over een mogelijke executie op heel korte termijn. U kreeg van de Iraanse autoriteiten het antwoord dat de bezorgdheden goed werden genoteerd en dat de gevangenen voor hun eigen veiligheid werden verplaatst. Sta mij echter toe op te merken dat dat op zijn minst merkwaardig is, zeker gezien het feit dat de familie geen toegang heeft tot de heer Djalali. Het lijkt mij essentieel dat België samen met zijn Europese partners, voornamelijk Zweden en Italië, de zaak blijft aankaarten.

  Uit uw antwoord blijkt ook dat u stelling inneemt tegen een mogelijke executie. Misschien moet er toch ook over worden nagedacht om daaraan diplomatieke consequenties te verbinden.

  Bovendien blijft het voor mij van belang dat er ook daadwerkelijk een concreet plan klaarligt voor een medische evacuatie van professor Djalali, mocht zijn gezondheidstoestand of de veiligheidssituatie dat vereisen.

  De urgentie van de zaak laat geen uitstel meer toe. De situatie lijkt mij immers ernstiger dan ooit te zijn.

  Annick Lambrecht:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor het antwoord.

  Wij zullen het dossier op de agenda blijven plaatsen. Dat is ook het enige wat wij kunnen doen. Wij hopen ook dat u het blijft opvolgen.

  Het is geen goed teken dat op het voorstel tot medische steun geen enkele reactie van Iran kwam. Ik denk dat dat niet veel goeds voorspelt. Anderzijds hoop ik dat u omwille van discretie niet veel hebt gezegd over een medische evacuatie via diplomatieke betrekkingen voor professor Djalali, wat wij hebben bepleit.

  Michel De Maegd:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse ainsi que pour les efforts fournis. Au-delà des démarches diplomatiques, il y a une question fondamentale de principe qui n'est pas seulement la vie d'un homme et celle de tous les autres innocents emprisonnés qui sont en jeu et vous l'avez rappelé, mais la crédibilité de nos engagements en matière de droits humains.

  Ahmadreza Djalali est non seulement un scientifique reconnu mais aussi un enseignant accueilli par une université belge. C'est vrai, vous avez raison, il n'a pas la nationalité belge. Nous avons tout de même un devoir moral à son égard et la résolution que notre assemblée s'apprête à adopter demain en séance plénière le rappelle d'ailleurs avec force. Mais au-delà des démarches qui doivent être internationalisées, notre voix doit être entendue dans toutes les enceintes possibles. L'Iran doit savoir qu'il n'y a ni silence ni indifférence et je vous invite donc à poursuivre votre engagement. Merci à vous.

  Els Van Hoof:

  Bedankt voor uw antwoord en voor alle inspanningen die u en de Belgische en Zweedse diplomatie leveren.

  De onzekerheid over de toestand van dokter Djalali blijft groot, des te meer voor zijn familie. Het is goed dat u zich bereid verklaard om medische hulp te verlenen. U moet dat signaal blijven herhalen, ook al blijft een respons uit. Dat zal ook het Parlement morgen doen, hopelijk unaniem, om u en de Belgische diplomatie en vooral de familie te steunen. Dat was alvast het geval in commissie. Zo willen we overigens ook Zweden onder druk zetten om meer actie te ondernemen dan het in het verleden gedaan heeft.

  Kathleen Depoorter:

  Mijnheer de minister, onderhandelen met een theocratie als Iran is uiteraard niet eenvoudig. Het is goed dat u pogingen onderneemt, maar het respecteren van de mensenrechten zit niet echt in de genen van degenen die daar aan de macht zijn. Ze zijn kampioen in het executeren van mensen met een andere politieke overtuiging. Ze zijn ook kampioen in het executeren van vrouwen. U hebt hier dus te maken met een tegenstander die kan tellen. De tegenstander heeft geen respect voor de vrije meningsuiting, voor vrouwenrechten, voor democratisch recht en voor mensenrechten. Daarom is het ook zo moeilijk om hiermee om te gaan. In het regeerakkoord hebben we dan ook heel duidelijk aangegeven dat we niet meegaan in gijzeldiplomatie. Voor professor Djalali is er op het moment echter geen andere mogelijkheid. Hij zit daar vast in de gevangenis. Zijn gezondheidstoestand baart ons allemaal zorgen, net zoals de toestand van vele andere onschuldige mensen die er vastzitten, mensen die een lok haar hebben getoond en mensen met een andere politieke mening. U zegt dat men gevangenen heeft verhuisd voor hun eigen veiligheid. Dat is een mooie uitleg, maar ik heb toch andere geruchten gehoord. Heel wat families van gevangenen weten namelijk helemaal niet waar hun geliefden naartoe zijn overgebracht. Gebeurde het dan voor hun veiligheid of leven ze vandaag niet meer? Op die vragen komt er geen antwoord. Morgen zullen we stemmen over het voorstel van resolutie van mijn collega Darya Safai waarin we die situaties en het optreden van de IRGC heel duidelijk veroordelen en vragen om met de Europese lidstaten de IRGC op de lijst van verboden terroristische organisaties te zetten. Het is absoluut urgent.

• Vraag: Het vredesakkoord tussen de DRC en Rwanda (Q56006383C)

  Vraag: Het VN-rapport over de intenties van Rwanda (Q56006588C)

  Vraag: Het nieuwe VN-rapport over Rwanda en de M23-rebellen (Q56006594C)

  Vraag: Het VN-rapport over Oost-Congo (Q56006653C)

  Vraag: De annexatie van Oost-Congo door Rwanda (Q56006707C)

  Vraag: Het akkoord tussen de DRC en Rwanda (Q56006843C)

  Vraag: De sancties tegen Rwanda (Q56006846C)

  Vraag: Het vredesakkoord tussen de DRC en Rwanda (Q56007036C)

  Vraag: Het vredesakkoord tussen de DRC en Rwanda (Q56007042C)

  internationale politiek en migratie

  Het vredesakkoord tussen de DRC en Rwanda
  Het VN-rapport over de intenties van Rwanda
  Het nieuwe VN-rapport over Rwanda en de M23-rebellen
  Het VN-rapport over Oost-Congo
  De annexatie van Oost-Congo door Rwanda
  Het akkoord tussen de DRC en Rwanda
  De sancties tegen Rwanda
  Het vredesakkoord tussen de DRC en Rwanda
  Het vredesakkoord tussen de DRC en Rwanda
  Rwanda, DRC en VN-rapporten over conflict in Oost-Congo summaryExplanation

  Gesteld door

  Les Engagés Michel De Maegd
  Les Engagés Michel De Maegd
  Vooruit Annick Lambrecht
  N-VA Kathleen Depoorter
  Ecolo-Groen Rajae Maouane
  PS Lydia Mutyebele Ngoi
  PS Lydia Mutyebele Ngoi
  Les Engagés Pierre Kompany
  cd&v Els Van Hoof
  

  Beantwoord door

  Nabil Boukili
  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om het fragiele vredesakkoord tussen de RDC en Rwanda (juni 2024), dat door een gelekt VN-rapport wordt ondermijnd: Rwanda en M23 zouden ondanks het akkoord een parallele bestuurstructuur in Oost-Congo opbouwen, gericht op controle over grondstoffen (coltan, goud) en systematische mensenrechtenschendingen. België pleit voor strikte opvolging via VN/EU-mechanismen, eist terugtrekking van Rwandese troepen en einde straffeloosheid, maar vermijdt vooralsnog nieuwe sancties, afhankelijk van de uitkomst van lopende onderhandelingen (Qatar) en het officiële VN-rapport. Kritiek blijft op de symbolische waarde van het akkoord zonder bindende garanties, de rol van westerse belangen (VS, mijnbouwdeals) en de Belgische terughoudendheid om druk uit te oefenen, ondanks historische verantwoordelijkheid.

  Michel De Maegd:

  Monsieur le ministre, le 28 juin dernier, un accord de paix a été signé à Washington entre la République démocratique du Congo (RDC) et le Rwanda, suscitant l'espoir d'un apaisement durable dans la région des Grands Lacs. Vous avez d'ailleurs salué cette initiative, tout en soulignant à juste titre la nécessité d'une mise en œuvre effective pour qu'une paix réelle puisse s'instaurer.

  À peine quelques jours plus tard, un rapport accablant des Nations Unies a jeté une ombre sur la crédibilité de cet accord. Selon les experts onusiens, le Rwanda en lien étroit avec les rebelles du M23 poursuivrait dans les faits la mise en place d'une structure gouvernementale parallèle dans l'Est de la RDC. Ce dispositif viserait à contrôler durablement cette région riche en ressources naturelles, notamment le coltan, l'or, mais aussi l'étain, en y occupant les leviers administratifs, sécuritaires et économiques à Goma, à Bukavu ou encore à Rubaya.

  Ces agissements s'ajoutent aux graves exactions déjà documentées par l'ONU: des milliers de morts, des centaines de milliers de déplacés, des enfants enrôlés de force, des femmes victimes de violences sexuelles. C'est cette réalité tragique qu'il faut garder à l'esprit derrière les formules diplomatiques.

  Dans ce contexte, monsieur le ministre, quelles garanties la Belgique estime-t-elle indispensables pour que cet accord de paix ne soit pas une signature sans lendemain, mais bien un tournant vers une paix durable fondée sur la justice, la responsabilité et la fin de l'impunité?

  Plus concrètement, quelles actions notre pays envisage-t-il de mener, tant au niveau bilatéral que dans les enceintes multilatérales comme l'ONU et l'Union européenne, pour soutenir les mécanismes de surveillance, protéger les civils, poursuivre les crimes commis dans l'Est du Congo et empêcher l'annexion rampante qui violerait la souveraineté congolaise?

  Annick Lambrecht:

  Mijnheer de minister, een recent uitgelekt VN-rapport bevestigt opnieuw dat Rwanda directe militaire steun verleent aan de M23-rebellen in Oost-Congo en ondertussen heimelijk zijn eigen militaire aanwezigheid in het gebied fors uitbreidt en dit terwijl op 27 juni in Washington DC nog een vredesakkoord werd ondertekend tussen Rwanda en Congo. Ook in Qatar lopen er vredesgesprekken tussen de DRC en M23, terwijl de rebellen nog steeds de twee grootste steden van Oost-Congo, Goma en Bukavu, bezet houden. Deze vredesinitiatieven lijken dus louter symboliek.

  Hoe beoordeelt u het recent gelekte VN-rapport? Volgt de Belgische vertegenwoordiging bij de VN dit dossier actief op? Welke concrete stappen onderneemt België, zowel binnen de EU als bij de Verenigde Naties, om deze agressie te veroordelen, druk op Rwanda uit te oefenen en de Congolese soevereiniteit en mensenrechten te verdedigen?

  U hebt eerder gesproken over mogelijke sancties. Hoe staat het met die initiatieven? Welke obstakels zijn er en bij welke partners zoekt België steun? Acht u het gerechtvaardigd dat het WK wielrennen in september nog doorgaat in Rwanda, gezien de huidige context?

  Kathleen Depoorter:

  Mijnheer de minister, we gaan jammer genoeg van de ene crisis naar de andere, van het ene conflict naar het andere.

  Het conflict in Congo woedt al 30 jaar en is even mensonterend als de situatie in Gaza. Er moeten daar oplossingen worden gezocht. Onlangs lekte een VN-rapport uit, waarin de voortdurende Rwandese militaire aanwezigheid en de strategische agenda in Oost-Congo worden bevestigd, ondanks het recent ondertekende vredesakkoord. Uit het rapport blijkt dat Rwanda zich mogelijk richt op de volledige controle over de grondstoffen in de bezette gebieden.

  Bent u op de hoogte van het gelekte VN-rapport? Hoe beoordeelt u de bevindingen ervan? Welke concrete stappen onderneemt ons land, zowel bilateraal als via de VN en de Europese Unie? De diplomatieke banden waren opgeblazen. Zijn er vandaag al opnieuw diplomatieke contacten?

  Hoe zult u druk uitoefenen op Rwanda om zich uit Oost-Congo terug te trekken en het vredesakkoord na te leven?

  Bent u bereid om in samenwerking met internationale partners aanvullende sancties te overwegen tegen Rwanda en/of Congo, als blijkt dat de landen het vredesproces ondermijnen?

  Welke mogelijkheden bestaan er, zoals in het regeerakkoord is aangestipt, om de Belgische ontwikkelingssamenwerking te koppelen aan het respecteren van het vredesproces? Hoe wenst u dat te doen? U had aangegeven dat er een switch van middelen was. Kunt u daarbij toelichting geven?

  De Rwandese machthebbers zouden als doel hebben de controle over belangrijke ontginningsgebieden in Oost-Congo te verwerven. Is er geweten welke bedrijven en/of consortia onder de Amerikaanse vredesvoorwaarden de exploitatie zullen doen?

  Rajae Maouane:

  Monsieur le ministre, un rapport des Nations Unies relayé par Le Soir alerte sur la situation actuelle dans l’Est de la RDC.

  Alors qu’un accord prévoyant le retour des troupes rwandaises a été signé le 29 juin sous l’égide de Washington, la réalité sur le terrain apparaît bien différente. Les experts de l’ONU décrivent une stratégie d’occupation assumée menée par le M23, soutenu par le Rwanda, qui remplace les autorités locales, impose son pouvoir par la terreur, exécute des chefs coutumiers, contrôle les mines et les ressources naturelles.

  En réalité, ce mouvement installe un État dans l’État au sein des territoires congolais occupés. Il ne s’agit plus simplement d’un conflit armé, mais d’une forme d’annexion de facto , qui rappelle d’autres conflits actuels où l’occupation militaire se transforme en domination politique et économique. La communauté internationale reste relativement silencieuse sur cette question.

  Monsieur le ministre, le gouvernement reconnaît-il la gravité de la situation et le risque réel d’une annexion de l’Est congolais? Les relations diplomatiques avec Kigali ayant été rompues, quelles démarches multilatérales la Belgique envisage-t-elle ou a-t-elle déjà engagées, notamment avec l’Union européenne, pour exiger un retrait réel et effectif ainsi que la fin des structures d’occupation? Et enfin, la Belgique est-elle prête à défendre des sanctions ciblées, y compris un embargo sur les minerais issus des zones occupées, afin d’assécher le financement de cette annexion et de cette prédation organisée?

  Lydia Mutyebele Ngoi:

  Bonjour monsieur le ministre. J’aime beaucoup votre cravate. Elle nous rappelle votre engagement, et c’est précisément pour cela que nous venons, une fois encore, vous interpeller sur ces questions brûlantes.

  Aujourd’hui, je ne peux que saluer l’accord de paix conclu entre la RDC et le Rwanda, sous la médiation des États-Unis. Cet accord représente une lueur d’espoir dans une région traumatisée par plus de trente années de guerres, de violences et d’impunités, où la perspective d’une paix durable n’a longtemps été qu’un mirage insaisissable.

  Cet accord porte enfin la promesse d’une paix durable fondée sur la justice, le respect des droits humains et la reconnaissance de la souveraineté congolaise. Il évoque des principes fondamentaux tels que la cessation des hostilités, le respect de la souveraineté, la protection des civils et du personnel humanitaire, la justice et la réparation.

  Cependant, cette paix, encore fragile, nécessite des engagements clairs, des responsabilités assumées et des mécanismes de suivi contraignants.

  Cet accord, s'il est mis en œuvre avec sérieux, peut marquer un vrai tournant. Ce qu'il propose, en fait, c'est l'espoir, un espoir qui demande du courage et des responsabilités. Et la Belgique ne peut pas rester comme un simple spectateur. La Belgique doit s'assurer que cet accord soit respecté et que les criminels soient jugés, que les victimes soient reconnues et réparées et qu'un mécanisme international de prévention soit mis en place pour éviter toute rechute dans l'horreur.

  La justice a un rôle central à jouer parce que, si l'impunité continue de régner, si les responsables de cette guerre ne sont pas inquiétés, les blessures vont se rouvrir aussitôt. Le régime rwandais continue, à ce jour, de bafouer le droit international en soutenant militairement la guerre et le M23 qui a annexé militairement l'Est de la République démocratique du Congo, les auteurs de crimes d'une brutalité inqualifiable, ce qui a été confirmé à nouveau dans un rapport des Nations Unies, comme l'ont rappelé la plupart de mes collègues. Ces actions sont établies, documentées et leur gravité ne peut être ignorée. Le régime de Kagame est criminel et c'est un danger réel pour la stabilité de la région. Cela ne peut plus durer, monsieur le ministre.

  Voici quatre mois, l'Union européenne a adopté des petites sanctions contre certains responsables rwandais, mais ces sanctions sont timides et insuffisantes. Et, depuis, rien n'a changé car le Rwanda est conforté dans son impunité.

  Comme le rappelait le Dr Mukwege, une paix sans justice est une graine plantée pour un conflit futur. Sans justice, il n'y aura pas de paix véritable.

  Monsieur le ministre, quel rôle la Belgique entend-elle jouer, en collaboration avec ses partenaires internationaux, pour assurer la mise en œuvre effective de cet accord et exiger le retrait immédiat des troupes rwandaises de Goma et de Bukavu? La diplomatie belge compte-t-elle défendre l'exigence d'un processus de paix inclusif en y intégrant les femmes, les jeunes et, bien sûr, la société civile? Où en est la réévaluation du mémorandum d'entente demandé par notre Parlement ainsi que par le Parlement européen? Quelles suites le gouvernement entend-il donner à la Commission d'enquête internationale et à la Mission d'établissement des faits? Un véritable processus de justice sera-t-il engagé, alors qu'on entend que l'ONU n'a même plus les moyens pour effectuer les enquêtes et financer tout ce travail, ce qui est regrettable?

  Quelle est la position de la Belgique quant à la traçabilité des minerais, dont nos économies profitent malgré les crimes qui peuvent se produire dans la chaîne de valeurs? Comment et quand la Belgique compte-t-elle appliquer de manière stricte la directive européenne sur le devoir de vigilance?

  Pierre Kompany:

  Madame la présidente, monsieur le ministre, ce 27 juin à Washington était conclu l'accord de paix entre la République démocratique du Congo et la République du Rwanda.

  Cet accord est d'abord une espérance pour l'avenir: celui de la paix des combats dans l'Est du Congo, la République démocratique du Congo; celui de la fin des violences envers des populations civiles; celui de l'évacuation des troupes rwandaises du territoire de la République démocratique du Congo; celui du désarmement des différentes milices armées et groupes rebelles, spécialement le M23; celui du retour de ces territoires sous l'administration des autorités légales de la République démocratique du Congo et du retour des populations déplacées; celui d'un développement économique régional bénéficiant à tous.

  Mais cet accord est évidemment loin d'être parfait. Beaucoup d'analystes le soulignent, à tort ou à raison. Il ne répond pas aux causes fondamentales du conflit. Ainsi, il n'établit aucun obstacle à la politique sécuritaire extrême du Rwanda, à son soutien sans cesse renouvelé à des groupes armés et à sa volonté de contrôler autant que possible les ressources minières de la région.

  De même, il ne fixe aucun calendrier au retrait des troupes rwandaises. Plus encore, s'il comprend beaucoup de détails sur la nécessaire neutralisation des restes du FDLR sur le territoire congolais, le démantèlement du M23 est renvoyé à des négociations à Doha qui n'avancent pas.

  Monsieur le ministre, le temps passe. Notre parti, Les Engagés, apprécie votre prise en charge de ce problème des Grands Lacs. Cela pourrait être un jour la marque des Engagés avec l'Arizona, grâce à vous.

  Els Van Hoof:

  Ik sluit eveneens aan in dit debat. U feliciteerde terecht de Democratische Republiek Congo en Rwanda voor hun moedige keuze voor vrede. Het is uiteraard een goede zaak dat er een vredesakkoord werd gesloten. Middenveldorganisaties blijven echter voorzichtig, want belangrijke aspecten komen niet aan bod in het akkoord. Zo is er bijvoorbeeld geen sprake van de ontwapening van M23. Deze groepering was bovendien niet betrokken bij het akkoord, terwijl zij met ijzeren hand regeren over grote delen van Noord- en Zuid-Kivu.

  Collega’s verwezen al naar het gelekte rapport van VN-experts, waaruit duidelijk blijkt dat Rwanda helemaal niet van plan is zich binnen de drie maanden terug te trekken uit Oost-Congo. Integendeel, het land streeft ernaar controle te behouden over het Congolese grondgebied en uiteraard ook over de natuurlijke rijkdommen. M23 zou evenmin de intentie hebben om zich terug te trekken. Ter plaatse stelt men vast dat een parallelle overheidsstructuur is uitgebouwd, waarin militarisering en mensenrechtenschendingen de norm zijn.

  Welke concrete stappen neemt België met het oog op de naleving van het vredesakkoord? Wordt dit onderwerp ook op Europees niveau besproken in het geval van niet-naleving en welke maatregelen worden dan getroffen? Welke concrete stappen zal ons land ondernemen om het vredesproces in Qatar tussen Congo en M23 zelf te ondersteunen? Hebt u hierover gesprekken gevoerd tijdens uw bezoek aan Qatar? Welke concrete acties zal België ondernemen om de mensenrechtenschendingen in de door M23 gecontroleerde gebieden een halt toe te roepen en om de straffeloosheid te beëindigen?

  Nabil Boukili:

  Monsieur le ministre, le 27 juin dernier, la République démocratique du Congo et le Rwanda ont signé un accord officiellement présenté comme une initiative de paix. Mais à ce stade, les choses sont claires: cet accord sert avant tout des intérêts géopolitiques et vise un accès stratégique aux ressources minières de la région.

  Les États-Unis, sous l'impulsion de Donald Trump, ont joué un rôle actif de médiation dans cette affaire. Et ils ne s'en cachent même plus: leur objectif est de renforcer leur influence économique dans le secteur minier congolais. Il est même question, selon certaines sources, de discussions sur l'implication de Blackwater – une société militaire privée controversée, dirigée par Erik Prince – pour sécuriser les mines. Cela soulève des inquiétudes légitimes sur la réduction du rôle de surveillance de l'ONU, au profit d'acteurs privés dont le seul moteur est l'enrichissement, la thune.

  Par ailleurs, malgré la signature de cet accord par le Rwanda sous l'impulsion américaine, un nouveau rapport des Nations unies révèle que le Rwanda, en collaboration avec les rebelles du M23, continue de renforcer son emprise sur l'Est du Congo. Leur objectif semble être le contrôle total du territoire et du commerce des ressources naturelles. Ni le Rwanda ni le M23 ne prévoient de retrait: ils cherchent plutôt à établir une région autonome, sous leur contrôle. Depuis novembre, les territoires occupés ont augmenté de 200 %.

  La population civile est la première victime de cette dynamique: les disparitions forcées, les exécutions sommaires et les violences sexuelles sont en forte augmentation. La région risque de sombrer dans une instabilité totale, doublée d'une véritable annexion économique orchestrée par le Rwanda. Nous savons que ce conflit est complexe. Nous savons aussi que le Rwanda cherche aujourd'hui à établir des relations commerciales avec tous, ressentant fortement les effets des sanctions occidentales.

  Quelle est la position de la Belgique par rapport à cet accord? Et surtout, quelle est sa position face au respect du droit international et au droit du peuple congolais à exercer pleinement sa souveraineté sur ses ressources naturelles, un droit qui, aujourd'hui, est ouvertement bafoué?

  Maxime Prévot:

  J'espère, madame Mutyebele, que vous conserverez les compliments sur ma cravate dans votre montage vidéo en guise d'introduction!

  Mesdames et messieurs les députés, la signature de l'accord de paix entre la République démocratique du Congo et le Rwanda à Washington est assurément une bonne nouvelle. Et j'ai communiqué publiquement en ce sens. Le fait que les deux pays se soient mutuellement réengagés à respecter leur souveraineté respective et leur intégrité territoriale est un signe d'espoir vers le rétablissement de la paix et l'arrêt des souffrances trop nombreuses et depuis trop longtemps endurées par les populations.

  Mais il faut reconnaître que les défis restent immenses car c'est bien à l'aune de sa mise en œuvre effective sur le terrain par les différentes parties que l'on jugera du succès de cet accord, en particulier la neutralisation des Forces démocratiques de libération du Rwanda (FDLR) ainsi que le désengagement et le retrait des troupes rwandaises du territoire congolais. Un autre défi sera l'implication des acteurs congolais dans toute leur diversité, y compris les femmes, la société civile et les autres pays des régions. Un aspect qui pourra être clairement renforcé.

  Par ailleurs, un certain nombre de causes profondes restent à traiter si l'on veut réellement viser une paix durable, d'où l'importance de la médiation sous l'égide du Qatar et d'un processus interne de dialogue en RDC. J'insiste en particulier sur ce dernier aspect qui est, lui aussi, consubstantiel à l'atteinte d'une situation de paix durable.

  In dit verband kan ik bevestigen dat de onderhandelingen tussen M23 en de Congolese regering nog steeds aan de gang zijn in Doha en dat we hopen dat ze binnenkort tot een goed einde gebracht zullen worden. Ik kan ook bevestigen dat we nauwe contacten onderhouden met Qatar, ook op mijn niveau, en dat we al deze kwesties bij mijn recente bezoek aan Doha hebben besproken. Het gaat er niet om ons te mengen in hun bemiddeling, die discreet moet blijven en beschermd moet worden tegen inmenging van buitenaf, maar wel om tegemoet te komen aan hun verzoeken om expertise en om onze boodschappen af te stemmen op hun inspanningen.

  Nous continuons, par ailleurs, à encourager les autorités congolaises à débuter un processus interne de dialogue. J'en parlais sur la base notamment de l'initiative des É glises. Des avancées positives ont été enregistrées récemment avec la rencontre entre le président Tshisekedi et des représentants des É glises. Cependant, il reste encore du chemin à parcourir. Je me rendrai à nouveau dans la région des Grands Lacs à la mi-août, avec un passage à Kinshasa, pour un suivi des discussions à ce sujet.

  S'il reste encore des inconnues importantes à lever, cela n'empêche pas qu'il faut, sans naïveté, donner toutes les chances de succès à l'accord de Washington et encourager les parties à honorer leurs engagements respectifs.

  Wij pleiten ervoor dat de Europese Unie actiever optreedt om concreet bij te dragen aan de implementatie van verschillende delen van een duurzame oplossing. De Europese Unie beschikt over hefbomen om te werken aan de vredesdividenden en kan, dankzij haar expertise en instrumenten, steun verlenen in diverse sectoren, zoals humanitaire hulp, grensoverschrijdende handel, vluchtelingenproblematiek, traditionele justitie, hervorming van de veiligheidssector, hydro-elektrische energie, transportcorridors en natuurparken. Zodra er duidelijkheid is over de verschillende akkoorden, zal België bekijken hoe het via zijn verschillende samenwerkingsinstrumenten een bijdrage kan leveren. Wij blijven tevens volledig geëngageerd op humanitair vlak.

  L'accord entre la RDC et le Rwanda ne se réfère à aucun mécanisme de sanctions en cas de non-respect de leurs engagements. Toutefois, il est bien prévu d'instaurer un mécanisme de vérification conjoint afin de surveiller l'application des dispositions de l'accord et de monitorer toute rupture du cessez-le-feu.

  En tout état de cause, toute reprise d'une logique guerrière par les parties, ce qu'il faut absolument décourager, mènerait forcément à une réévaluation de l'approche de la communauté internationale. Les États-Unis , qui sont les garants de cet accord, l'ont d'ailleurs clairement fait comprendre. Il faudra voir à ce moment-là si des pressions supplémentaires devront être exercées sur les parties, y compris à travers de nouvelles sanctions ou d'autres mesures diplomatiques fortes.

  Concernant la mission d'établissement des faits, mandatée par le Conseil des droits de l'homme pour enquêter sur les violations graves des droits humains au Nord- et au Sud-Kivu, je rappelle que cette dernière n'a toujours pas présenté son rapport final. Cela constitue un préalable important avant de se prononcer sur les suites qui y seront données. Le Haut-Commissariat des Nations Unies aux droits de l'homme a, par ailleurs, indiqué récemment que l'établissement de la commission d'enquête qui devra suivre les travaux de la mission prendra du retard à cause d'un manque de financement. C'est évidemment regrettable. La Belgique continuera de plaider fermement pour que ces mécanismes puissent remplir leur mandat et qu'ils soient dotés de moyens suffisants.

  We hopen natuurlijk ook dat deze documentatie van de feiten en misdaden zal leiden tot effectieve gerechtelijke vervolging van de vermeende daders op zowel nationaal als internationaal niveau. Ik blijf ervan overtuigd dat de strijd tegen straffeloosheid het beste middel is om de geweldspiraal te doorbreken en duurzame vrede te waarborgen.

  Concernant le rapport final du Groupe d'experts des Nations Unies sur la RDC, celui-ci n'a pas encore été officiellement publié. Quelques passages seulement ont fuité dans la presse. Seuls les membres du Conseil de sécurité ont pu prendre connaissance du rapport complet. Celui-ci n'étant pas encore public, aucune discussion n'a eu lieu au niveau du Conseil de sécurité, mais ce sera le cas après sa publication.

  Ik heb mijn diensten in Brussel en onze permanente vertegenwoordiging in New York, die het dossier op de voet volgt, gevraagd om ons onmiddellijk na de publicatie van het rapport op de hoogte te brengen, zodat we het hele document en de aanbevelingen kunnen analyseren en indien nodig hieraan gevolg kunnen geven.

  België heeft altijd veel aandacht besteed aan de conclusies van de expertengroep van de Verenigde Naties. We hebben het volle vertrouwen in hun objectiviteit en methodologie. Op basis van onder meer de informatie in hun verslagen heeft de Europese Unie sancties opgelegd aan personen die de voortzetting van het conflict en – ik benadruk dit – de illegale handel in natuurlijke grondstoffen bevorderen.

  Ik ben trouwens niet echt verbaasd over de inhoud van de passages die in de pers zijn uitgelekt. De rapporten die we ontvangen van het maatschappelijke middenveld, actoren en neutrale waarnemers bevestigen dat M23 steeds meer greep krijgt op het terrein, met voortdurende rekrutering en de consolidatie van parallelle besturingsstructuren, met name dankzij diverse vormen van steun vanuit Rwanda. De link is duidelijk en voldoende gedocumenteerd. Rwanda erkent overigens zelf indirect zijn aanwezigheid door eufemistisch te spreken van verdedigingsmaatregelen.

  Quant à savoir s'il existe un risque d'annexion de facto des territoires congolais, je pense qu'il faut surtout éviter de projeter à ce stade des intentions sur les différentes parties. Comme je l'ai dit, je constate que le Rwanda et la RDC ont réaffirmé, à travers l'accord de Washington, leur engagement à respecter leur intégrité territoriale et leur souveraineté respectives. Je m'en tiens là car c'est un acte essentiel et concret. Pour le reste, je préfère simplement demander avec les partenaires internationaux le respect plein et entier de cet engagement plutôt que de spéculer, nonobstant la vigilance que nous conserverons.

  Pour ce qui est du mémorandum d'entente entre l'Union européenne et le Rwanda sur les matières premières critiques, la position de la Belgique demeure constante. Tant que les troupes rwandaises ne sont pas retirées du territoire congolais, l'Union européenne devrait suspendre sa mise en œuvre. Les éléments fuités du rapport du groupe d'experts continuent de montrer que la contrebande et le trafic illicite de ressources naturelles provenant de la RDC vers le Rwanda ne faiblissent pas, que du contraire. C'est la Commission européenne qui est compétente pour ce mémorandum. Elle nous dit que sa mise en œuvre est actuellement de facto en pause.

  Ceci dit, je voudrais quand même préciser qu'il ne faut pas surestimer la portée de cet accord non contraignant. Il ne s'agit pas pour l'Union européenne de mettre en place un partenariat commercial ou de coproduction avec le Rwanda. Ce mémorandum prévoit la mise sur pied d'une série d'activités, dont le renforcement des capacités, la diversification économique, la durabilité des chaînes de valeur, l'amélioration du climat des affaires ainsi que des mesures pour favoriser la transparence et la traçabilité des minerais. Et c'est surtout ce dernier point qui n'est pas mis en œuvre par la partie rwandaise, ce qui pose fondamentalement problème pour nous, au-delà de la question symbolique du maintien d'un tel accord dans les circonstances que nous connaissons.

  La Belgique reste évidemment très attachée à la mise en œuvre stricte du cadre international et européen en matière du devoir de vigilance pour les minerais provenant de zones de conflits. Nous continuons à plaider à l'international en ce sens. Pour ce qui est de la mise en œuvre effective par la Belgique, je vous invite à poser cette question à mon collègue, le vice-premier Clarinval, ministre de l'Emploi, de l'Économie et de l'Agriculture, qui en a la compétence.

  We beschikken niet over informatie over de specifieke Amerikaanse bedrijven die betrokken zouden zijn bij een mijnbouwdeal tussen de DRC en de Verenigde Staten in het kader van het akkoord van Washington.

  Ik heb in de Kamer al meerdere malen gesproken over de organisatie van de wereldkampioenschappen wielrennen in Rwanda in september. Het is aan de Internationale Wielerunie om autonoom te beslissen of de wereldkampioenschappen wielrennen in Rwanda worden georganiseerd. Bovendien is het aan de Koninklijke Belgische Wielrijdersbond om te beslissen of hij al dan niet deelneemt, op basis van zijn beoordeling van de situatie. Ik ben niet van mening veranderd.

  Michel De Maegd:

  Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse.

  La paix, surtout après 30 ans d'un conflit aussi meurtrier, impliquant autant de factions, autant de milices, d'armées régulières, ne se décrète pas par la signature d'un accord non contraignant, comme vous l'avez précisé. Elle se construit, se travaille, se mérite, et puis elle se vérifie sur le terrain.

  Aujourd'hui, concernant le respect commun de la souveraineté, les faits semblent démentir les engagements affichés par le Rwanda. Je comprends votre prudence, il faut laisser une chance au processus et ne pas projeter des intentions sur l'une ou l'autre des parties. Mais il faut le faire avec lucidité.

  Nous constatons sur le terrain la mise en place d'une autorité parallèle, l'infiltration des structures administratives locales, l'exploitation illégale de ressources qui devraient revenir au peuple congolais. C'est, disons-le clairement, un risque d'une forme d'occupation déguisée.

  La Belgique a un lien historique, humain et politique avec cette région. Elle a aussi une voix respectée au sein des institutions internationales. Il faut, je pense, l'utiliser avec clarté et courage. Je vous invite donc à défendre une ligne fondée sur trois principes simples, mais exigeants: le respect des frontières et de l'intégrité territoriale, la protection des civils et la fin de l'impunité.

  Annick Lambrecht:

  Mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Over het rapport kunnen we inderdaad nog niet veel zeggen, omdat het nog niet officieel is. Ik houd echter mijn hart vast als zou blijken dat klopt wat in de pers gelekt werd.

  In dat kader dacht ik eigenlijk dat u toch van gedachten zou zijn veranderd om in een dergelijk land een WK-wielrennen te laten doorgaan. Wat nu nog niet is, kan natuurlijk nog komen. Nadat het rapport is gepubliceerd dat flagrant aantoont wat daar allemaal grondig fout loopt sinds het vredesakkoord, zal men misschien alsnog beslissen om een sportevenement, dat een feest voor iedereen zou moeten zijn, niet te laten doorgaan in een land waar zulke wantoestanden plaatsvinden.

  Kathleen Depoorter:

  Mijnheer de minister, het is inderdaad een moeilijke situatie. Het is altijd hoopgevend wanneer er akkoorden worden gesloten. We moeten die een kans geven, daarover ben ik het volledig met u eens.

  Uiteraard moeten we in het kader van zulke akkoorden wel internationaal de vinger aan de pols houden, opdat de rijkdommen van een bevolking en de winsten daarvan bij de bevolking blijven terechtkomen. Al herhaaldelijk heb ik het voorbeeld aangehaald van de mijnen in Oost-Congo, die worden uitgebaat door Rwandezen. De belastingen op de Congolese rijkdommen worden door Rwanda geïnd. In feite haalt men dan de rijkdom van zijn buurman op om daarmee vervolgens beleid te voeren.

  Wanneer we zulke akkoorden zien, of zelfs mee helpen onderhandelen, al is het achter de schermen, dan moeten we altijd de bevolking in gedachten houden, want de bevolking dient centraal te staan. Ook belangrijk is dat we blijven wijzen op de verantwoordelijkheden van de besturen, zowel in Rwanda als in de Democratische Republiek Congo. Dat hebben we al vaker aangehaald. Corruptie moet uit die besturen verdwijnen. Er moet worden gezorgd voor goed bestuur, voor degelijk beleid, voor het recht op democratie en het recht om oppositie te voeren. Zo wijs ik bijvoorbeeld op het geval van Victoire Ingabire in Rwanda, een oppositieleidster die werd opgepakt. Ook in Congo geven leden van de oppositie aan dat ze niet vrij kunnen spreken en dat ze corruptie niet kunnen aanklagen.

  Als wij dus meewerken aan oplossingen, mede gelet op onze grote historische rol in de regio van de Grote Meren, moeten we het aandurven om over verantwoordelijkheden te spreken. Dan moeten we ook alle rechten van de bevolking daar durven te verdedigen.

  Rajae Maouane:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

  Nous devons être encore plus attentifs. Nous ne pouvons pas totalement nous en remettre à la parole du régime rwandais. Alors qu'il nie obstinément ses liens avec le M23, nous savons que ces liens existent depuis des années.

  Les Congolais dénoncent depuis très longtemps le projet d'annexion du Nord- et du Sud-Kivu. Nous connaissons l'appétit du Rwanda pour les minerais congolais. Ce n'est pas une rumeur, c'est un fait, qui est confirmé aujourd'hui noir sur blanc par un rapport des Nations Unies. Ce qui est grave, c'est que nous ne pouvons pas dire que nous ne savions pas, puisque les populations locales, les organisations congolaises et les autorités traditionnelles tirent la sonnette d'alarme depuis des années. Le rapport de l'ONU confirme ce que tout le monde au Congo vit au quotidien, à savoir l'occupation, l'exploitation, la terreur organisée pour s'emparer des territoires et des ressources.

  Je comprends qu'il faille donner une chance au processus diplomatique et aux efforts de rencontre. Nous ne devons pas nous contenter – je ne dis pas que vous le faites – d'attendre des preuves supplémentaires, ni compter sur une hypothétique bonne volonté de Kigali. Nous connaissons la perversité de M. Kagame. Il faut, au-delà de ce processus, des mesures, des actes et, pour nous, des sanctions.

  Lydia Mutyebele Ngoi:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour vos réponses.

  Pour la due diligence , j'interrogerai votre collègue M. Clarinval avec beaucoup de joie.

  En tant que ministre des Affaires étrangères, votre rôle est de donner votre position et la position de la Belgique au niveau des Nations Unies pour ce qui est du traité.

  Quant à la guerre avec le M23 qui a traumatisé cette région, même si ce rapport de l'ONU n'est pas officiel, au moins il nous dit des choses qu'on connaissait déjà. M. Kagame est responsable de cette guerre. Les rebelles du M23 ne sont que ses marionnettes. Le véritable objectif de M. Kagame est d'annexer le Kivu et de continuer à piller impunément les ressources congolaises.

  Je me permets d'exprimer ma surprise parce que, finalement, M. Kagame est honnête. Durant toutes ces années, il a prétendu que ce qui se passait au Kivu et que le M23, il n'en était pas responsable. Ce n'était pas lui. Mais il a quand même signé l'accord de paix. Ce monsieur est imprévisible. Pendant 25 ans, il a prétendu que ce n'était pas lui. Et puis, du jour au lendemain, il a signé! On dit qu'il ne faut pas préjuger des intentions des deux parties, mais l'interlocuteur en face de nous nous fait des surprises extraordinaires.

  Cet accord du 27 juin représente vraiment une avancée cruciale pour la stabilisation de la RDC, mais aussi pour la paix et la sécurité. La RDC mérite la paix. Elle mérite de se développer sans que des puissances étrangères ne viennent frapper à sa porte pour apporter la guerre et la violence. La richesse des sous-sols congolais devrait faire sa prospérité.

  Mais malheureusement, à cause de la cupidité de certains, cette richesse amène tout le contraire. Cette ruée vers l'or nous a fait souvent oublier l'essentiel: la richesse du peuple congolais dont la résilience défie toutes les épreuves.

  Enfin, j'espère de tout cœur que la Belgique usera de tout son poids pour faciliter la mise en œuvre de cet accord, parce que nous avons une responsabilité à endosser. Je me réjouis déjà de votre prochaine mission. Nous vous interrogerons sur les résultats.

  Je vais vous décevoir, monsieur le ministre, je ne ferai pas de vidéo!

  La présidente : C'est dommage!

  Pierre Kompany:

  Merci, monsieur le ministre, pour les explications que vous avez pu nous apporter.

  J'apprécie les trois points de la conclusion de mon collègue Michel De Maegd. Qu'il en soit remercié!

  Nous voilà encore devant une nouvelle scène, scène que la population congolaise est habituée à vivre, et je crois, ses amis belges aussi. Le Haut-Commissariat des Nations Unies aux droits de l'homme annonce qu'il ne pourra pas conclure à temps ses travaux pour faire un rapport sur ce qui est d'actualité. Alors, comment peut-on attendre des rapports de ce qui s'est passé avant, où il y a eu des millions de morts? Ici, nous sommes sur un terrain où le monde entier a pu constater les dégâts. Et que je l'aime ou que je ne l'aime pas, pour la première fois, un président parle de cruauté pratiquée envers les Congolais. Alors, vous voyez, on retombe toujours dans les mêmes histoires. Le rapport ne pourra pas être fait à temps, et ceci ne pourra pas être fait, et finalement, le temps s'écoulera. Espérons que nous, la Belgique, nous leur rappellerons que nous attendons ce rapport-là.

  Je vous remercie, monsieur le ministre, pour tous les efforts que vous faites. Qu'on cesse de jouer avec l'esprit des gens qui souffrent déjà!

  Els Van Hoof:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw uitgebreide antwoord, dat het nalezen waard is. Ik heb ook het vredesakkoord doorgenomen en het klopt, zoals u zegt, dat binnen een bepaalde periode verificatiemechanismen moeten worden opgericht om ervoor te zorgen dat het vredesakkoord wordt nageleefd. De Verenigde Staten hebben zich daarachter geschaard. In eerste instantie komt het ook de VS toe om op te treden als het akkoord niet door de betrokken partijen wordt nageleefd. U hebt ook aangegeven dat het grondstoffenakkoord op pauze is gezet. Dat vind ik een goede zaak, dat kan ik op dit moment alleen maar toejuichen. Tegelijkertijd geeft u aan dat de Europese Unie wel wat actiever zou mogen optreden. Ik denk dat België daarin ook een rol te spelen heeft. Ons land beschikt immers over veel expertise en kennis, en ook een speciale gezant, zoals we daarnet nog zagen. België kan dus fungeren als bemiddelaar, niet alleen in de regio, maar ook in de Europese Unie, opdat de Belgische kennis en expertise daadwerkelijk wordt aangewend. We moeten dat alle kansen geven, maar we moeten tegelijk ook alert blijven, in de eerste plaats wat betreft de straffeloosheid. Het is daarbij essentieel dat we het Hoog Commissariaat voor de Mensenrechten in deze zaak blijven ondersteunen. Wanneer het rapport van de VN-experts officieel wordt gepubliceerd, moeten we dat ernstig nemen en ook durven te schakelen. We moeten ervoor zorgen dat er daadwerkelijk maatregelen worden genomen, in eerste instantie op Europees niveau. We zullen afwachten wat in het officiële rapport van de VN-experts staat.

• Vraag: De handelsoorlog met de VS van president Trump (Q56005893C)

  Vraag: De impact van de Big Beautiful Bill en de ommezwaai in het Amerikaanse beleid op Europa en België (Q56006935C)

  Vraag: De invoerrechten die de Verenigde Staten per 1 augustus 2025 willen opleggen (Q56007040C)

  economie en werk

  De handelsoorlog met de VS van president Trump
  De impact van de Big Beautiful Bill en de ommezwaai in het Amerikaanse beleid op Europa en België
  De invoerrechten die de Verenigde Staten per 1 augustus 2025 willen opleggen
  Amerikaanse handelsbeleid en invoerrechten, impact op Europa en België summaryExplanation

  Gesteld door

  PVDA-PTB Nabil Boukili
  N-VA Katrijn van Riet
  Les Engagés Benoît Lutgen
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de agressieve Amerikaanse handelspolitiek onder Trump (50% douanetarieven op Brazilië, 30% op Europa vanaf 1 augustus) en Europese onderdanigheid, met kritiek op blind volgen van VS-belangen (NAVO-uitgaven, Israël-steun) ten koste van eigen soevereiniteit en klimaatdoelen. Maxime Prévot (minister) benadrukt onderhandelen via de EU, weerstand tegen protectionisme, diversificatie naar BRICS/Zuidoost-Azië en versterking van de multilaterale WTO-orde, maar erkent dat de VS onvoorspelbaar blijft. Boukili beaamt de nood aan alternatieve partners (BRICS), maar wijst op concrete onderwerping (bv. defensie-uitgaven voor Trump), terwijl Van Riet vreest voor economische schade (farma, groene energie) en pleit voor strategische autonomie zonder breuk met de VS.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le ministre, le président Trump a annoncé ce mercredi l'instauration d'un tarif douanier de 50 % à l'encontre du Brésil, qu'il accuse de persécuter l'ancien président Jair Bolsonaro, actuellement jugé pour sa tentative de coup d'État contre Lula.

  L'objectif est de frapper les pays du BRICS, perçus comme une alternative à l'hégémonie américaine. Ceci montre une fois encore le caractère coercitif des tarifs douaniers et de la politique des États-Unis. L'Europe sera clairement la prochaine cible. D'ailleurs, comme cela a été annoncé il y a quelques jours, elle sera elle aussi touchée par de nouveaux droits de douane à compter du 1 er août.

  Dans ce contexte, on observe une Union européenne – et une Belgique – totalement soumise aux intérêts américains. Nous nous sommes alignés en prenant le parti d'Israël, en jetant à la poubelle le respect du droit international, en justifiant même les attaques israéliennes illégales contre l'Iran au moyen d'arguments identiques. Les États-Unis exigent que nous augmentions nos dépenses de défense, et nous le faisons sans broncher au détriment de notre propre sécurité sociale.

  Monsieur le ministre, que compte faire l'Europe? Et que compte faire la Belgique? Allons-nous continuer à nous soumettre aux États-Unis, à leur logique de zones d'influence et de coercition? Comment peut-on encore les considérer comme des alliés, quand on voit leur politique de sanctions économiques contre les pays européens? Quelle sera la position de la Belgique – et de l'Union européenne – face à ces nouvelles menaces formulées par M. Trump?

  Katrijn van Riet:

  Mijnheer de minister, de Amerikaanse regering beloofde een ommezwaai in zowel het binnenlandse als het buitenlandse beleid. President Trump gelooft in het opleggen van invoerheffingen en voegde de daad bij het woord. Hij voert een belastingverhoging door voor buitenlandse bedrijven in hernieuwbare energie. De heffing van importtarieven lijkt een ware rollercoaster te worden, van hoog naar laag, van laag naar hoog. De huidige stand van zaken is 30 % vanaf 1 augustus 2025, maar het is niet uitgesloten dat dat nogmaals verandert.

  Daarnaast is de zogenaamde One Big Beautiful Bill goedgekeurd, die een ingrijpende verschuiving in het Amerikaanse binnenlandse beleid inhoudt met grote geopolitieke gevolgen. Die heroriëntering van middelen kan de VS minder voorspelbaar maken als partner in multilaterale samenwerking zoals klimaatfinanciering, ontwikkelingssamenwerking en NAVO-afspraken. Vanmorgen tijdens ons overleg vernamen we nog dat 4 miljard dollar minder voor het klimaat wordt vrijgemaakt. Bovendien zal het protectionistische karakter van de energiemarktregels, vooral gericht tegen China, ook Europese bedrijven treffen via supply-chainbeperkingen.

  Hoe evalueert u de mogelijke impact van de fiscale en sociale herschikking in de VS op de Europese samenwerking inzake klimaatfinanciering en duurzame ontwikkeling?

  Welke impact zullen deze nieuwe tarieven hebben op de Europese en Belgische economie?

  Welke tegenmaatregelen worden op Europees niveau overwogen, of wachten we nog af? Dat laatste vernamen we immers begin deze week via de pers.

  Bekijkt u alternatieve markten om de Amerikaanse instabiliteit op te vangen?

  Ziet u in de nieuwe protectionistische energievoorwaarden risico's voor Belgische of Europese bedrijven die actief zijn in hernieuwbare energieprojecten met wereldwijde toeleveringsketens?

  Via welke diplomatieke strategie wilt u een gecoördineerd klimaatbeleid voeren met de Verenigde Staten?

  Maxime Prévot:

  Mevrouw de voorzitster, collega’s, mevrouw Van Riet, zoals u ongetwijfeld weet, beoogt de One Big Beautiful Bill de Verenigde Staten te positioneren als kerngebied voor productie, onderzoek en innovatie, terwijl ze tegelijkertijd de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers wil verminderen. De wet betreft een geheel van fiscale, budgettaire en economische maatregelen die tot doel hebben investeringen op Amerikaans grondgebied te stimuleren en de nationale economische prioriteiten te heroriënteren.

  Een aantal van die maatregelen heeft indirecte, maar significante gevolgen voor buitenlandse bedrijven die in de Verenigde Staten actief zijn of er zaken doen. Op het vlak van klimaatbeleid bijvoorbeeld is een duidelijke terugschakeling van de Amerikaanse klimaatambities merkbaar, zoals blijkt uit de terugtrekking uit het klimaatakkoord en de hernieuwde focus op fossiele energie. Tal van federale maatregelen ter bevordering van hernieuwbare energie, schone voertuigen en industriële decarbonisatie zijn voortijdig afgeschaft of opgeschort, terwijl de fossiele industrie net wordt aangemoedigd.

  Dat verzwakt onvermijdelijk de aantrekkingskracht van de Amerikaanse markt voor Belgische bedrijven die actief zijn in groene technologie. Het zou ook gezamenlijke projecten met Amerikaanse partners kunnen afremmen of de terugverdientijd van dergelijke investeringen verlengen. De situatie zet een gecoördineerde aanpak inzake klimaat onder druk en bevestigt eens te meer het belang van een voortrekkersrol voor de Europese Unie als betrouwbare partner, niet alleen inzake klimaatactie, maar bij uitbreiding ook op andere domeinen van multilaterale samenwerking.

  De drastische besparingen op de budgetten van publieke onderzoeksinstellingen dreigen op termijn de wetenschappelijke fundamenten van de Verenigde Staten aan te tasten en hun concurrentievoordeel in opkomende sectoren te ondergraven. Voor Europa biedt een en ander daarentegen een kans om toptalent aan te trekken en de eigen innovatiecapaciteit te versterken.

  Daarbij dient opgemerkt te worden dat bepaalde Amerikaanse staten vasthouden aan meer ambitieuze klimaatmaatregelen. Het is essentieel om de samenwerking met hen voort te zetten binnen een constructieve en toekomstgerichte context.

  MM. Boukili et Lutgen – ce dernier pourra lire les réponses –, vous aurez certainement vu ma réaction à la suite de l'imposition des droits de douane de 30 % annoncée ce samedi par le Président Trump.

  Cette nouvelle agression commerciale est injustifiée et d'autant plus incompréhensible que les négociations se poursuivent intensivement en vue d'atteindre un accord avant le 1 e août prochain. Elle est source, une fois de plus, d'incertitudes, ce qui n'est bon pour aucun investisseur, aucun entrepreneur, aucun consommateur, d'un côté comme de l'autre de l'Atlantique. Cette guerre commerciale n'aura aucune conséquence positive. Elle doit donc cesser!

  La Commission européenne qui négocie au nom des États membres conserve toute notre confiance pour poursuivre son travail en vue d'atteindre un accord préalable, qui est la seule voie raisonnable. Il faut garder la tête froide et poursuivre le travail. Nous connaissons les méthodes parfois brutales de l'administration Trump et les revirements de position du président. À ce stade, il est essentiel qu'on préserve l'unité entre les États membres et qu'on soutienne la stratégie coordonnée de la Commission vers un accord.

  Parallèlement à ces négociations, il va de soi que la Commission se prépare à tous les scénarios, y compris celui d'un échec, et travaille à l'identification de contre-mesures. Elle est également en contact avec une série de partenaires "like-minded" qui, comme nous, sont des cibles de la politique américaine actuelle. Qu'un deal soit ou pas conclu le 1 er août, je suis convaincu que l'incertitude va perdurer et nécessite de diversifier nos partenaires économiques et de poursuivre l'approfondissement du marché intérieur.

  Monsieur Boukili, nous ne devons certainement pas tomber dans l'unilatéralisme ou le protectionnisme en réponse à celui des États-Unis. Au contraire, nous devons continuer à nous présenter comme le défenseur d'un système commercial multilatéral fondé sur des règles avec l'Organisation mondiale du commerce (OMC) comme fondement.

  Le rôle de l'OMC est aujourd'hui plus crucial que jamais. Tous nos partenaires attendent de l'Union européenne qu'elle prenne l'initiative de réformer l'institution en modernisant ses règles et en assurant leur mise en œuvre de façon équitable.

  Nous appuyons la Commission dans cette démarche ambitieuse qui nécessitera du réalisme sans pour autant brider notre ambition de coopérer avec les pays du Sud global. Les pays du groupe BRICS manifestent en effet un intérêt accru pour des relations bilatérales renforcées avec l'Union européenne. C'est un des avantages que je découvre avec le contexte que nous connaissons: les parties du monde qui parfois regardaient plus vers les États-Unis que vers l'Europe sont en train de changer leur mindset . Les discussions en cours avec l'Indonésie, les Philippines, ou dans le cadre des accords sur la facilitation des investissements durables, illustrent cette dynamique.

  La ligne est claire: une réponse ferme, ciblée, mais équilibrée, aux pratiques américaines, alliée à une diversification active de nos partenariats commerciaux, tout en poursuivant un agenda de dialogue constructif avec Washington, notamment pour préserver, et même approfondir, nos partenariats dans des domaines-clefs tels que l'innovation, la recherche, la logistique et la sécurité. Certes, nous devons agir sans naïveté, mais toujours avec conviction, car les É tats-Unis sont et devront rester un partenaire. En agissant ainsi, nous affirmons notre souveraineté économique et notre attachement à une prospérité partagée dans un monde fondé sur la coopération et la stabilité.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le ministre, je partage votre réponse. Je pense que c'est une première! ( Rires )

  Sur la question du multilatéralisme, je suis entièrement d'accord avec vous, car nous ne devons pas tomber dans le protectionnisme et l'unilatéralisme, contrairement aux États-Unis aujourd'hui. Comme vous l'avez dit, l'avantage est que d'autres partenaires se tournent vers l'Union européenne. Cela dit, elle doit aussi se tourner vers eux dans un cadre multilatéral pour des intérêts partagés.

  Toutefois, dans les faits, là où le bât blesse, c'est que la politique européenne et la nôtre également ne sont pas encore complètement détachées de la politique américaine. Nous continuons encore de dire amen aux injonctions de M. Trump. Au dernier sommet de l'OTAN, nous avons vu comment tout avait été agencé pour le faire revenir à de meilleures dispositions, car il ne fallait pas le froisser. Puis, on finit par voter des milliards et des milliards supplémentaires dans la Défense, sous l'égide de l'OTAN, pour faire plaisir à M. Trump et acheter des armes américaines. Donc, dans les faits, nous continuons de nous soumettre aux injonctions des États-Unis.

  En revanche, et je vous rejoins entièrement à ce sujet, notre démarche doit consister à nous tourner vers le reste du monde en diversifiant nos partenariats. Il existe d'autres puissances et économies avec lesquelles nous pourrons travailler au nom d'intérêts communs, intérêts qui sont favorables à l'ensemble de la population mondiale, et non seulement à ceux des États-Unis.

  Katrijn van Riet:

  Ik ben het niet helemaal eens met de conclusies van de heer Boukili, maar ik begrijp, mijnheer de minister, dat we meer op onszelf moeten rekenen, dat we deze kans moeten gebruiken om onszelf te versterken en dat we handel moeten drijven waar het kan. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de farmaciesector en veel andere sectoren die veel exporteren naar Amerika. Daarover maak ik mij wel zorgen. Wij moeten diversifiëren en inzetten op andere economische partners. Daarover ben ik het met u eens. Dank u voor uw antwoord. We zijn nog niet klaar met het Amerikaanse beleid, denk ik. Dat zal een constante blijven, vrees ik.

• Vraag: De nieuwe kledingvoorschriften in Syrië (Q56005933C)

  internationale politiek en migratie

  De nieuwe kledingvoorschriften in Syrië
  

  Gesteld door

  VB Ellen Samyn
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Prévot bevestigt dat Syrië nieuwe kledingvoorschriften voor vrouwen oplegt in openbare ruimtes, maar benadrukt dat deze (nog) niet strikt gehandhaafd worden en dat kledingvrijheid elders in Damascus blijft bestaan. België zet in op vrouwenrechten via diplomatieke contacten met Syrische vrouwenrechtenbewegingen en blijft humanitaire hulp verlenen onder strikte neutraliteit, mits voorkoming van misbruik door extremisten. Samyn kaart scherp aan dat extremistische groeperingen in Noordwest-Syrië vrouwenrechten en humanitaire toegang actief ondermijnen via repressieve maatregelen, en dringt aan op hardere internationale veroordeling en sancties om dergelijke praktijken tegen te gaan.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, vorige maand raakte bekend dat Syrië onder controle van de radicaal-islamistische groepering Hayat Tahrir al-Sham nieuwe religieus geïnspireerde kledingvoorschriften oplegt in openbare ruimtes. Zo zijn vrouwen voortaan verplicht hun hele lichaam te bedekken op stranden en in openbare badzones. Die maatregelen maken deel uit van een bredere tendens waarbij vrouwenrechten, culturele vrijheid en persoonlijke autonomie ernstig worden ingeperkt in delen van Syrië die onder extremistische controle staan.

  De zogenaamde morele politie wordt opnieuw ingezet om naleving af te dwingen, met intimidatie en strafmaatregelen als gevolg. Het is verontrustend dat dergelijke regressieve regels opnieuw ingang vinden in Syrië, zeker wanneer ze worden opgelegd met geweld of staatsdwang. Vrouwen die zich niet conformeren, riskeren niet alleen sociale uitsluiting, maar ook fysiek geweld of arrestatie.

  Mijnheer de minister, het is bovendien bijzonder verontrustend dat VN-rapporten recent waarschuwen dat die extremistische regels niet alleen de persoonlijke vrijheid van vrouwen aantasten, maar ook de humanitaire hulpverlening belemmeren. Zo worden vrouwelijke hulpverleners geweerd of mogen vrouwen enkel hulp ontvangen onder strikte religieuze voorwaarden.

  Mijnheer de minister, hoe reageert u op die nieuwe beperkingen van de vrouwenrechten? Hebt u die ontwikkelingen op internationaal niveau veroordeeld? Welke diplomatieke stappen zijn ondernomen om die evolutie aan te kaarten? Ten slotte, worden die ontwikkelingen meegenomen in de Belgische standpuntbepaling met betrekking tot humanitaire hulp aan regio’s onder controle van extremistische groeperingen?

  Maxime Prévot:

  Mevrouw Samyn, het Syrisch ministerie van toerisme heeft in juni inderdaad nieuwe voorschriften uitgevaardigd, waarbij bezoekers van openbare stranden en zwembaden verplicht zouden worden tot het dragen van specifieke kledij, zoals een badpak dat het volledige lichaam bedekt. Die voorschriften gelden niet in clubs, luxehotels of op privéstranden. Het is voorlopig niet duidelijk in hoeverre de autoriteiten de voorschriften ook daadwerkelijk willen afdwingen; we moeten alleszins die evolutie in de gaten houden.

  Meer algemeen staat het volgens mijn informatie eenieder wettelijk gezien vrij om te dragen wat hij of zij wil. In de straten van Damascus is dan ook een grote diversiteit aan kledij waar te nemen, afhankelijk van de wijk waar men zich bevindt.

  De bescherming en de bevordering van vrouwenrechten maken vanzelfsprekend integraal deel uit van ons beleid ten opzichte van Syrië, dat trouwens ook in lijn ligt met het belang dat ons land hecht aan The Women, Peace and Security Agenda .

  Tijdens een recent bezoek aan Damascus van onze post in Beiroet, die Syrië opvolgt, werd uitgebreid aandacht besteed aan de rechten van vrouwen. Zo nam de ambassade een initiatief om de voornaamste Syrische vrouwenrechtenbeweging te ontmoeten, Syrian Women's Political Movement, evenals de Women's Advisory Board, die werd opgericht door het Bureau van de VN Speciaal Vertegenwoordiger voor Syrië. Uit het onderhoud kon worden opgemaakt dat de belangrijkste bezorgdheid van die organisaties de politieke rechten van vrouwen in Syrië zijn en een terechte verwachting voor actieve, volwaardige en gelijkwaardige deelname aan het politieke beslissingsproces.

  Wat uw vraag over humanitaire hulp betreft, kan ik bevestigen dat de noden in Syrië na de val van het Assadregime eind vorig jaar en na 14 jaar conflict bijzonder groot zijn. Het is dan ook belangrijk dat wij het Syrische volk blijven steunen, ook op humanitair vlak. De Belgische humanitaire hulp heeft als doel levens te beschermen, menselijk lijden te voorkomen en te verlichten en de menselijke waardigheid te waarborgen.

  Humanitaire hulp is ook principieel. Dat wil zeggen dat ze voldoet aan de humanitaire beginselen van menselijkheid, onpartijdigheid, neutraliteit, en onafhankelijkheid. Humanitaire hulp wordt aldus verleend op basis van de noden, los van enig politiek doel. België steunt dan ook humanitaire actoren die de bevoegdheid en de expertise hebben in uitdagende contexten als die in Syrië te werken. Het is echter overduidelijk dat we ervoor zorgen dat onze hulp terechtkomt bij degenen die het nodig hebben, en dat ze niet door terroristische organisaties kan worden misbruikt.

  Mijn diensten en ikzelf zullen de situatie van de vrouwenrechten in Syrië en de door u aangekaarte kwesties blijven opvolgen.

  Ellen Samyn:

  Dank u voor uw antwoorden, mijnheer de minister. Wat humanitaire hulp betreft, is het inderdaad wenselijk dat de hulp echt terechtkomt bij de mensen die het nodig hebben, en dat ze niet in handen valt van extremistische groeperingen. Het feit blijft dat vrouwen in Noordwest-Syrië vandaag opnieuw hun fundamentele vrijheden, waaronder hun politieke rechten, verliezen onder religieus extremisme, terwijl tegelijkertijd de toegang tot humanitaire hulp bemoeilijkt wordt. Het gaat niet enkel om kledingvoorschriften. Eigenlijk probeert men met die regels vrouwen en hele gemeenschappen in een keurslijf te dwingen en angst te zaaien. Het is onaanvaardbaar dat dat soort praktijken anno 2025 opnieuw terrein wint, met alle gevolgen voor de mensenrechten en de veiligheid. Ik vind dat dat internationaal nog veel nadrukkelijker moet worden benoemd. Er moeten duidelijke consequenties aan verbonden worden, zodat extremistische groeperingen begrijpen dat hun beleid niet zonder gevolgen blijft.

• Vraag: De christenvervolging in Nigeria (Q56005970C)

  De christenvervolging in Nigeria
  

  Gesteld door

  VB Ellen Samyn
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België uit bezorgdheid over het escalerende geweld tegen christenen in Nigeria—vooral in Benue—en veroordeelt de aanvallen via EU-kanalen, maar ziet het conflict als multifactorieel (etnisch, economisch, religieus) in plaats van louter religieus gemotiveerd. Sancties worden niet overwogen, maar België steunt humanitaire hulp en diplomatieke druk via VN/EU, zonder specifieke maatregelen voor christelijke slachtoffers. Ellen Samyn bestrijdt deze benadering: ze benadrukt dat het om *systematische* christenvervolging gaat, waar internationale actoren (inclusief België) falen door gebrek aan expliciete erkenning en prioritering, en eist gerichte politieke actie in plaats van "neutrale" stilte.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, de situatie van christelijke gemeenschappen in Nigeria is ronduit schrijnend. Volgens recente rapporten van organisaties als International Christian Concern en Christian Solidarity Worldwide zijn in de maand juni alleen al meer dan 300 christenen vermoord bij brutale aanvallen op dorpen in de deelstaat Benue, waaronder Yelwata. Gewapende groeperingen, vaak gelinkt aan extremistische Fulanimilities, hebben opnieuw dorpen in brand gestoken, markten verwoest en bewoners brutaal afgeslacht. Slachtoffers werden zelfs in sommige gevallen levend verbrand.

  Dit geweld is geen nieuw fenomeen, maar de omvang en de brutaliteit nemen opnieuw toe, ondanks alle internationale beloften. Terwijl de slachtingen doorgaan, blijven de daders grotendeels ongestraft. Lokale overheden en de federale regering in Abuja reageren traag, soms zelfs helemaal niet, of ontkennen de religieuze dimensie van deze aanvallen. Amnesty International spreekt over bijna dagelijkse bloedbaden in het midden van Nigeria.

  Mijnheer de minister, hoe reageert België op deze recente escalatie van geweld tegen christenen in Nigeria? Bent u bereid deze gebeurtenissen formeel aan te kaarten op bilateraal niveau of via internationale fora, zoals de Europese Unie of de Verenigde Naties? Ondersteunt België binnen de EU diplomatieke maatregelen of sancties tegen verantwoordelijke structuren of individuen die betrokken zijn bij deze aanvallen, of die systematisch falen in het beschermen van burgers? Zal België concrete humanitaire steun garanderen aan de duizenden christelijke ontheemden die slachtoffer zijn van dit geweld? Hoe ziet u de rol van België in het beschermen van deze religieuze minderheden?

  Maxime Prévot:

  Mevrouw Samyn, mijn diensten volgen deze situatie op de voet. België blijft uiteraard bezorgd over de mensenrechtenschendingen en inbreuken in Nigeria, met inbegrip van aanvallen op grond van religieuze motieven, waaronder gerichte aanvallen op christelijke gemeenschappen. Ik wijs u erop dat de Europese Unie het recht op vrijheid van godsdienst of overtuiging als prioriteit heeft opgenomen in haar mensenrechtenstrategie voor Nigeria.

  De Hoge Vertegenwoordiger, mevrouw Kallas, heeft deze daden al krachtig veroordeeld en opgeroepen tot snelle gerechtigheid. We aarzelen ook niet om onze standpunten te herhalen en mensenrechtenkwesties aan te kaarten in onze bilaterale contacten met de Nigeriaanse autoriteiten, evenals binnen multilaterale fora.

  Tijdens de vierde cyclus van de universele periodieke doorlichting heeft België bovendien drie aanbevelingen geformuleerd aan Nigeria, die door de Nigeriaanse autoriteiten werden aanvaard. Wij roepen de autoriteiten op om die aanbevelingen daadwerkelijk uit te voeren.

  Dit gezegd zijnde, is het belangrijk om voor ogen te houden dat het geweld waarover u spreekt niet uitsluitend interreligieus van aard is. Het geweld kadert in een meerlagig en diepgeworteld conflict tussen verschillende bevolkingsgroepen, vooral in het noorden van Nigeria. De diepere oorzaken van dit conflict houden voornamelijk verband met toenemende spanningen tussen verschillende bevolkingsgroepen over schaarse hulpbronnen. Die spanningen zijn mede gelinkt aan etnische en religieuze factoren en traditionele rollen, waarbij christenen in landelijke gebieden vooral landbouwers zijn en moslims veeleer nomadische veehouders. De spanningen worden verder aangewakkerd door de demografische situatie, de toenemende woestijnvorming en de toegenomen onveiligheid in de naburige Sahelregio.

  Met betrekking tot uw vraag over de Europese sanctieregelingen is België van mening dat sancties slechts als laatste redmiddel mogen worden opgelegd, en alleen wanneer dit een efficiënt drukkingsmiddel is. Op dit moment is er binnen de EU geen formele discussie gaande over het sanctioneren van personen die betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen in Nigeria. Mocht dat debat op gang komen, dan zal België zich constructief opstellen en zoals steeds pleiten voor juridisch onderbouwde en relevante sanctievoorstellen.

  Wat uw vraag betreft over de bescherming van minderheden in de wereld, België blijft, zoals u weet, geëngageerd voor de bescherming en bevordering van de mensenrechten voor iedereen, zonder discriminatie. Binnen de Verenigde Naties bevorderen de EU en België het recht op vrijheid van godsdienst of overtuiging en verzetten we ons krachtig tegen elke vorm van discriminatie op grond van religie. We steunen ook het mandaat van de speciale rapporteur die met deze kwestie belast is. We pleiten er ook voor om meer bescherming te bieden tegen vervolging en geweld gericht tegen personen die tot religieuze of andere minderheden behoren.

  Met betrekking tot de humanitaire crisis draagt België momenteel bij aan de internationale humanitaire respons in Nigeria via onze indirecte en flexibele hulp aan de wereldwijde humanitaire fondsen en kernfinanciering aan diverse VN-actoren. Bijna alle actoren die we steunen aan de hand van deze kernfinanciering, zijn actief in Nigeria.

  De humanitaire actoren beschikken over de noodzakelijke expertise op het vlak van bescherming om bevolkingsgroepen, zoals de duizenden christelijke ontheemden die het slachtoffer zijn van het aanhoudende geweld in Nigeria, te kunnen ondersteunen. Dankzij deze flexibele steun zijn deze actoren in staat zelf te beslissen op basis van de noden, zonder discriminatie ten opzichte van specifieke groepen. Met deze brede inzet, zowel politiek als humanitair, blijft België samen met zijn Europese partners bijdragen aan de bescherming van de mensenrechten.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, het zal u niet verbazen dat ik met delen van uw antwoord akkoord ga, maar met andere delen absoluut niet. Dit gaat niet over een klassiek conflict tussen verschillende bevolkingsgroepen, zoals u het noemt, of tussen boeren en herders of veehouders. Neen, dit gaat over doelgerichte aanvallen op christelijke gemeenschappen, over etnisch en religieus geweld en over een overheid die haar eigen burgers niet kan of niet wil beschermen. Hoewel deze cijfers ronduit verontrustend zijn, blijft christenvervolging binnen de internationale diplomatie vaak onderbelicht. In verklaringen en resoluties over mensenrechten wordt christenvervolging zelden expliciet benoemd, laat staan als een prioriteit behandeld. U hebt het terecht over het internationaal beschermen van religieuze vrijheden, maar vandaag zien we dat christenen wereldwijd disproportioneel worden vervolgd. Dat vraagt om een expliciete politieke actie. Voor ons is stilte in dit dossier geen neutraliteit, maar een keuze. Net die keuze verdient herziening.

• Vraag: Het Europese en Belgische beleid inzake computerchips van Chinese makelij (Q56006042C)

  internationale politiek en migratie

  Het Europese en Belgische beleid inzake computerchips van Chinese makelij
  

  Gesteld door

  N-VA Katrijn van Riet
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België en de EU focussen op strategische autonomie in de chipsector via de *European Chips Act* (2023), gericht op innovatie, veiligheid en diversificatie van aanvoerketens—zonder volledige afkoppeling van China. België, met *imec* en andere spelers, speelt een sleutelrol in onderzoek en design en pleit voor versterking van de EU-strategie via de *Semicon Coalition*. Geopolitieke risico’s (veiligheid, spionage) worden gemonitord, maar concrete maatregelen tegen Chinese chips (zoals de VS/Taiwan) blijven vooralsnog bij bevoegde instanties. Economische weerbaarheid en internationale samenwerking staan centraal, met kansen voor Belgische expertise in AI, defensie en telecom.

  Katrijn van Riet:

  Mijnheer de minister, Taiwan voerde recentelijk naar het voorbeeld van Washington een strengere controle in op computerchips vanuit China door ze toe te voegen aan haar exportcontrolelijst. Taiwan onderstreept zo zijn banden met de VS en ondersteunt het idee de samenwerking met Chinese bedrijven, die artificiële intelligentie gelieerd aan Beijing incorporeren in hun producten, drastisch te verminderen of stop te zetten. We spreken hier over chips van het populaire Huawei en de Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC).

  Dit zet een streep door de rekening van China dat de semiconductorindustrie en artificiële intelligentie als prioriteiten beschouwt en speelt dus in op Trumps handelsoorlog tegen China. Beijing gaf eerder al zijn volste vertrouwen aan Huawei en de SMIC om de techleiders te worden van de Chinese innovatie.

  De strategie van de VS en Taiwan baseert zich op de introductie van een nieuwe chiptechnologie anno 2023 die uitgebreid onderzocht is door de VS. Redenen voor de strengere controle worden niet concreet opgelijst, maar het gebeuren doet toch denken aan spionagesoftware en aan andere technologiegerelateerde veiligheidsrisico's waarmee de Chinese overheid in verband wordt gebracht.

  Hoe kijken de EU en België naar die potentiële dreiging? Welke stappen zetten de EU en België inzake de import van Chinese chips? Zal de EU nog nieuwe maatregelen treffen in verband met dit topic? Liggen er alternatieve handelsstrategieën op tafel? Ziet u hier opportuniteiten voor de uitbreiding van de chipindustrie binnen Europa en België, bijvoorbeeld die van het Leuvense imec?

  Maxime Prévot:

  Mevrouw van Riet, voor uw vraag over de beoordeling van de potentiële risico’s die het gebruik van chips van buitenlandse makelij inhouden voor de nationale veiligheid verwijs ik u graag naar de bevoegde instanties in ons land.

  In mijn antwoord zal ik focussen op de Belgische en Europese coördinatie en initiatieven die genomen worden om onze autonomie en aanvoerketens in de chipssector te verzekeren. Aangezien ze tot verstoringen van de wereldwijd vertakte waardeketens kunnen leiden, volgen mijn diensten en onze posten zowel de technologische evoluties als het handelsbeleid en de geopolitieke ontwikkelingen op. We doen dat samen met de bevoegde instanties van de gewesten.

  Vooral Vlaanderen is met imec een belangrijke stakeholder in dit dossier. Gezien het belang voor een aantal kritieke technologieën, zoals AI of defensietoepassingen, is dit een technologiedomein waarin wij het essentieel achten dat Europa en haar bondgenoten het bestaande technologisch leiderschap behouden en verder uitbreiden. Daarom speelde ons land een belangrijke rol bij het tot stand komen van de European Chips Act in 2023.

  Enerzijds beoogt de EU hiermee innovatie en competitiviteit in de Europese chipssector te versterken, anderzijds beoogt de strategie om de bevoorrading van chips te verzekeren door het versterken van de eigen sector en ook door de wereldwijd vertakte aanvoerketens te monitoren en te diversifiëren. De doelstelling van de EU is echter niet de ontwikkeling van de volledige waardeketen binnen de EU. Die is immers zo complex en wereldwijd vertakt dat dat realistisch noch wenselijk zou zijn.

  In de European Semiconductor Board, waarvan België deel uitmaakt, coördineren de lidstaten en de Europese Commissie hun beleid ter implementatie van de European Chips Act. België blijft ijveren voor een herziening en versterking van de European Chips Act. Hiervoor neemt België samen met acht andere lidstaten deel aan de Semicon Coalition.

  Dit beleid past in een breder kader van maatregelen om de economische en technologische competitiviteit, weerbaarheid en soevereiniteit van de Europese Unie te versterken, met acties in domeinen zoals kennisveiligheid, kritieke grondstoffen, de screening van buitenlandse investeringen, paraatheid of economische weerbaarheid en digitale diplomatie.

  Hoewel België zelf geen grote producent is van de meest gevoelige chips, beschikt ons land wel over wereldvermaarde expertise in specifieke niches, zoals onderzoek en design. Naast imec zijn er immers nog tal van andere bedrijven en onderzoeksinstellingen in België betrokken bij deze materie. Het is essentieel om innovaties op dit vlak om te zetten in concrete, impactvolle en concurrentiële toepassingen in sectoren zoals industrie, telecommunicatie en AI. België bevordert in dit kader internationale samenwerking om complementaire kennis te bundelen, het gelijke speelveld te beschermen en in te spelen op internationale opportuniteiten.

  Katrijn van Riet:

  Bedankt voor uw antwoorden. We blijven het opvolgen.

• Vraag: De VS-sancties tegen een Palestijnse mensenrechtenorganisatie (Q56006146C)

  De VS-sancties tegen een Palestijnse mensenrechtenorganisatie
  

  Gesteld door

  Vooruit Annick Lambrecht
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België erkent de problematiek rond de ongefundeerde Amerikaanse sancties tegen Addameer (een sleutelorganisatie voor Palestijnse gevangenenrechten) en benadrukt dat eerdere Israëlische beschuldigingen tegen Belgische partner-NGO’s nooit bewijsbaar bleken, maar sluit het EU Blocking Statute als beschermingsmaatregel uit. De minister bevestigt dat België actief het Palestijnse middenveld steunt via VN-lobby, financiële hulp (o.a. €1 miljoen voor burgerparticipatie) en bilaterale samenwerking, maar vermijdt directe kritiek op de VS of Israël. Lambrecht dringt aan op expliciete veroordeling van politiek gemotiveerde onderdrukking van mensenrechtenverdedigers en vraagt steun voor een VN-resolutie om hen beter te beschermen.

  Annick Lambrecht:

  Mijnheer de minister, op 10 juni heeft de VS sancties opgelegd aan de Palestijnse mensenrechtenorganisatie Addameer, zogezegd wegens banden met een terreurorganisatie, zonder enig publiek bewijs. Dit is niet de eerste keer dat mensenrechtenverdedigers het mikpunt worden van politieke aanvallen, met als doel hun werk voor rechtvaardigheid en mensenrechten onmogelijk te maken. Israël plaatste Addameer eerder al op zijn terrorismelijst in 2021, samen met vijf andere Palestijnse ngo’s, maar deze beschuldigingen werden nooit gestaafd.

  Die Israëlische aanwijzing werd toen scherp veroordeeld door Amnesty International, Human Rights Watch en het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN. Zij noemden het een frontale aanval op de Palestijnse mensenrechtenbeweging en op de mensenrechten wereldwijd.

  Addameer ondersteunt duizenden Palestijnse gevangenen die zonder proces worden vastgehouden - onder wie vrouwen, kinderen en journalisten - en speelt een belangrijke rol in de strijd tegen foltering en willekeurige opsluiting. Het sanctioneren van deze organisatie is dus ook een aanval op het recht op verdediging en een eerlijk proces.

  Wat is uw reactie op deze sancties tegen Addameer? Erkent u dat het gebruik van antiterrorismewetgeving zonder bewijs, zoals in dit geval, de rechtsstaat ondermijnt? Zal België zich binnen Europa en de wereld duidelijk uitspreken tegen deze ongefundeerde aanvallen op mensenrechtenverdedigers? Bent u bereid het EU Blocking Statute in te zetten om organisaties zoals Addameer tegen deze Amerikaanse sancties te beschermen, zoals ook gevraagd door Al-Haq Europe? Wat doet u om het Palestijnse middenveld, dat elke dag meer onder druk staat, te steunen?

  Maxime Prévot:

  Mevrouw Lambrecht, mijn diensten hebben inderdaad akte genomen van deze Amerikaanse sancties ten overstaan van de organisatie Addameer en andere organisaties, op verdenking van banden met terrorisme of het doorsluizen van geld en giften naar terroristische bewegingen. In het verleden werden ook organisaties die door België worden gefinancierd, beschuldigd van dergelijke praktijken, maar na onderzoek door de Belgische veiligheidsinstantie bleek er geen afdoende bewijs. Het nulrisico is natuurlijk nooit uit te sluiten.

  De bevordering van de maatschappelijke en democratische ruimte en de bescherming van mensenrechtenverdedigers behoren tot de prioriteiten van het Belgisch buitenlands beleid inzake mensenrechten.

  Het is een van de prioriteiten van ons huidige mandaat in de Mensenrechtenraad.

  In de schoot van de Verenigde Naties benadrukt België regelmatig het belang van de deelname van het maatschappelijk middenveld aan de werkzaamheden van zijn organen, onder meer door de deelname van mensenrechtenverdedigers aan VN-vergaderingen te vergemakkelijken, zoals in Palestina in maart 2024. België steunt ook het mandaat van de speciale rapporteur voor mensenrechtenverdedigers van de VN, met wie mijn diensten regelmatig contact hebben. Daarnaast verleent België sinds 2023 financiële steun aan mensenrechtenorganisaties en -verdedigers via het initiatief Civic Space in zeven partnerlanden van onze ontwikkelingssamenwerking, waaronder Palestina.

  Zowel mijn diensten in Brussel als de posten ontmoeten regelmatig mensenrechtenverdedigers om hun zorgen en aanbevelingen over de mensenrechtensituatie in een land of over een bepaalde kwestie te horen, ook en zelfs geregeld uit Palestina. Door hen te ontmoeten geven wij een zekere publiciteit en steun aan hun werk.

  Zowel in onze bilaterale contacten met derde landen, als binnen de Europese Unie of in multilaterale fora pleit België voor een sterk maatschappelijk middenveld als essentieel element voor een duurzame en inclusieve samenleving.

  Er wordt op dit moment niet overwogen om het blocking statute in te zetten om Palestijnse organisaties te beschermen tegen Amerikaanse sancties.

  In de huidige cyclus van de niet-gouvernementele samenwerking zijn acht Belgische actoren actief in Palestina.

  Daarnaast werd uit het Civic Space-initiatief één miljoen euro voor Palestina vrijgemaakt, voor een project dat zich richt op het versterken van jongerendeelname in burgerparticipatie.

  Ook het programma van de gouvernementele samenwerking in Palestina besteedt aandacht aan het versterken van het maatschappelijk middenveld, met name via de pijler youth empowerment . Daarin worden via Enabel initiatieven ondersteund om jongeren beter toe te rusten op hun rol in de samenleving, onder meer via onderwijs, burgerschap, rechtsbescherming en waardig werk.

  Annick Lambrecht:

  Mijnheer de minister, het siert u dat u prioriteit geeft aan mensenrechten. Ik hoop dat u dat ook zo veel mogelijk blijft uitdragen en dat u eveneens niet aarzelt om uw veroordeling uit te spreken tegenover de Verenigde Staten wanneer dergelijke zaken zich voordoen. Het geeft eens te meer aan dat er nood is aan een kader voor mensenrechtenverdedigers, rekening houdend met de mate waarin zij wereldwijd onder druk staan. Ik hoop dan ook op uw steun te mogen rekenen voor onze resolutie over de mensenrechtenverdedigers, die momenteel in voorbereiding is.

• Vraag: De terreuraanslag in een kerk in Damascus (Q56006173C)

  Vraag: De bloedige jihadistische terreuraanslag op een kerk in Damascus (Q56006283C)

  veiligheid, justitie en defensie

  De terreuraanslag in een kerk in Damascus
  De bloedige jihadistische terreuraanslag op een kerk in Damascus
  Dodelijke terreuraanslag op kerk in Damascus summaryExplanation

  Gesteld door

  Les Engagés Michel De Maegd
  VB Sam Van Rooy
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Belgische minister Prévot veroordeelt de jihadistische aanslag op de Mar Eliaskerk in Damascus (20 christelijke doden) en benadrukt België’s steun aan antiterreuroperaties (o.a. via de anti-Daesh-coalitie, CICR en UNMAS), stabilisatiehulp en strafrechtelijke vervolging van mensenrechtenschendingen via het *International Impartial and Independent Mechanism*. Van Rooy kaart scherp aan dat systematische islamitische onderdrukking van christenen (dhimmi-status, gedwongen bekering of dood) in het Midden-Oosten en Afrika genegeerd wordt, terwijl Israël als *enige* veilige haven voor christenen in de regio fungeert—wat hij afzet tegen wat hij ziet als selectieve westerse aandacht voor Palestijnen en regeringspassiviteit tegen islamitisch geweld.

  Sam Van Rooy:

  Mijnheer de minister, op 22 juni werd een dodelijke jihadistische zelfmoordaanslag gepleegd op de Mar Eliaskerk in Damascus. Tijdens de gebedsdienst werden minstens twintig Aramese christenen, waaronder vrouwen en kinderen, vermoord, en raakten vele anderen gewond.

  De moslimterrorist schreeuwde, hoe kan het ook anders, "Allahoe akbar". Hij opende het vuur en bracht vervolgens een explosief tot ontploffing. Het was letterlijk een bloedbad. Maar dat was nog niet alles, want in een allicht gecoördineerde jihadcampagne werden nog pogingen ondernomen om jihadistische aanslagen te plegen. In diverse wijken en kerken in Syrië werden christenen met geweld bedreigd en verjaagd door moslimterroristen.

  Ook in andere landen, in het Midden-Oosten en Afrika, worden christenen systematisch onderdrukt, bedreigd en/of afgeslacht door moslimterroristen. Op dit moment zijn de jihadisten in Syrië trouwens massaal de druzen aan het afslachten.

  Mijnheer de minister, hoe maakt België duidelijk aan het islamitisch regime in Syrië, en bij uitbreiding aan alle regimes in het Midden-Oosten en in Afrika, dat wij opkomen voor ons christendom wereldwijd?

  Wat onderneemt België om duidelijk te maken aan het islamitisch regime in Syrië, en bij uitbreiding aan alle regimes in het Midden-Oosten en in Afrika, dat ze christenen niet alleen moeten beschermen tegen onderdrukking, geweld, en terreur, maar dat christenen gelijke rechten moeten krijgen?

  Maxime Prévot:

  Mevrouw de voorzitster, ik zal antwoorden op de vragen van de heer van Rooy, maar ook op de oorspronkelijke vragen van de heer De Maegd, dus in beide talen, waarvoor mijn excuses aan de heer Van Rooy.

  Messieurs les députés, l'attentat suicide du 22 juin dernier dans l'église Mar Elias, située dans un quartier chrétien de Damas, est un drame effroyable. La Belgique a condamné cette attaque. Si la responsabilité exacte de cet acte reste incertaine à ce stade, il s'inscrit dans un climat sécuritaire très instable en Syrie. Le pays traverse une phase de transition politique fragile, est exposé à des menaces terroristes persistantes et subit les répercussions d'un conflit régional qui fait peser de lourds risques sur sa stabilité.

  Après une période d'accalmie relative, observée après la chute de la dictature Assad, on constate une recrudescence des attaques menées par Daech. Celles-ci visent principalement les forces kurdes dans le nord-est du pays, mais également les forces de l'ordre du gouvernement intérimaire syrien ainsi que certaines communautés religieuses. Cette reprise des violences illustre une réalité inquiétante: Daech est toujours actif en Syrie et constitue une menace à ne pas sous-estimer.

  De tels attentats ont pour but de saper la légitimité du gouvernement syrien auprès de sa population, en montrant qu'il ne parvient pas à garantir la sécurité sur son territoire ni à protéger les différentes communautés religieuses. Ils cherchent aussi à intimider la communauté internationale et à décourager toute initiative en faveur de la stabilisation politique et de la relance économique du pays.

  De Syrische regering heeft de aanval in het openbaar veroordeeld, opgeroepen tot de eenheid van het land en beloofd om de veiligheidsdiensten te mobiliseren om degenen die betrokken zijn bij de aanval te arresteren en voor het gerecht te brengen. Deze Syrische regering heeft een duidelijke wens om een einde te maken aan de aanwezigheid van Daesh en voert in dat verband operaties uit. Niettemin toont die aanval aan dat het terroristisch risico blijft bestaan en dat steun aan Syrië in deze kritieke overgangsfase noodzakelijk is.

  La Belgique reste engagée dans la lutte contre le terrorisme islamiste en Syrie, notamment dans le cadre de la coalition contre Daech ou au travers de son soutien à la stabilisation. Sur ce point, la Belgique soutient depuis quelques années l'opération du Comité international de la Croix-Rouge (CICR) en Syrie, ainsi que le service anti-mines des Nations Unies (UNMAS) dans le cadre de leurs activités en matière de déminage humanitaire.

  Les actions du CICR s'organisent en Syrie autour de quatre axes que sont la protection, l'assistance, en ce compris l'assistance médicale, la prévention et la coopération avec la société civile. L'action d'UNMAS a également un impact important sur la vie et la sécurité de l'ensemble de la population syrienne. La présence de vestiges de la guerre entrave le redémarrage de toutes les activités économiques et retarde le retour des réfugiés et des déplacés. Ces actions sont essentielles à la stabilisation post-conflit et à la prévention d'un retour ou d'un renforcement de Daech.

  De strijd tegen straffeloosheid blijft een ander belangrijk aspect van het Belgisch beleid ten aanzien van Syrië en is duidelijk gelinkt aan terreurbestrijding. Ons land heeft diplomatiek en financieel bijgedragen tot de oprichting van het International Impartial and Independent Mechanism, dat bewijzen moet verzamelen van ernstige schendingen van internationaal humanitair recht en mensenrechtenschendingen, opdat vervolging van de daders mogelijk kan worden gemaakt. Het mandaat van het International Impartial and Independent Mechanism omvat verschillende onderzoekslijnen, waaronder misdaden door personen die banden hebben met Daesh.

  Au-delà de ces différents appuis, l'approche de notre pays est de soutenir la transition actuelle en s'engageant diplomatiquement avec les autorités intérimaires et les différents acteurs de la transition, en favorisant la reconstruction et le relèvement économique du pays, à travers la suspension des sanctions économiques européennes et en garantissant un appui humanitaire conséquent. Notre pays reste extrêmement vigilant à la manière dont ces priorités se concrétisent et évoluent.

  Président: Christophe Lacroix.

  Voorzitter: Christophe Lacroix.

  Sam Van Rooy:

  Mijnheer de minister, ook vandaag hebben we weer gezien dat veel politici en journalisten geobsedeerd zijn door het lot van de zogenaamde Palestijnen. Ze willen Israël bashen. Nochtans is Israël het enige land in het Midden-Oosten waar het aantal christenen niet afneemt, omdat Israël het enige land is waar christenen vrij en veilig zijn.

  Voorts verwijst u steeds naar Daesh, maar het is de islam die christenen afschildert en brandmerkt als minderwaardige wezens en hun slechts de keuze geeft tussen zich bekeren tot de islam en zich als zogenaamde dhimmi te onderwerpen aan de sharia, of de dood.

  In de geïslamiseerde wereld worden christenen systematisch en institutioneel onderdrukt, verjaagd of gedood. De islam is het christendom aan het vernietigen, maar ik stel vast dat deze oikofobe, laffe regering zich daar niets van aantrekt.

  Voorzitter:

  Les questions n os 56006203C et 56006222C de M. Michel De Maegd sont transformées en questions écrites.

• Vraag: De repressie van de kritische stemmen in Venezuela door president Maduro (Q56006251C)

  internationale politiek en migratie

  De repressie van de kritische stemmen in Venezuela door president Maduro
  

  Gesteld door

  VB Ellen Samyn
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België en de EU veroordelen het repressieve economische beleid van Maduro, met 922 politieke gevangenen, censuur op economische data en arrestaties van critici (inclusief economen en voormalig minister Cabezas), terwijl de economie instort. Prévot bevestigt dat België geen financiering (behalve humanitair via FAO) of energie-importen levert, sancties verlengt (55 personen tot 2026) en de kwestie aankaart in de VN-Mensenrechtenraad, maar geen contact heeft met Maduro’s regering; wel overlegt hij met de oppositie (o.a. Machado’s *Vente Venezuela*). Samyn benadrukt dat Maduro’s onderdrukking zich nu ook richt op economen en media, en eist absolute financiële afzondering om het regime niet te legitimeren. België waakt over EU-burgers in Venezolaanse detentie, maar concrete gevallen van Belgische slachtoffers zijn (nog) niet bekend.

  Ellen Samyn:

  Het socialistisch beleid van president Maduro leidt tot economische rampspoed in Venezuela. De Venezolaanse bolivar crasht naar een dieptepunt, de inflatie piekt en de reactie van het regime is uiterst repressief. In plaats van de economie te herstellen, richt Maduro zijn pijlen op al wie kritiek uit op de collectieve armoede die zijn beleid organiseert.

  Zo zijn al minstens 8 economen, analisten en website-medewerkers gearresteerd die kritiek uitten op de staat van de economie. Onder hen een aantal topeconomen en zelfs voormalig minister van Financiën Rodrigo Cabezas. Sommigen zitten nog altijd achter tralies, zonder advocaat of contact met hun familie. Zo'n 56 mensen die de dollar als valuta gebruikten op de zwarte markt, zijn eveneens opgepakt. Websites die rapporteren over de staat van de bolivar of de dollar als valuta aanbieden zijn geblokkeerd door de overheid.

  Het Venezolaanse regime is intussen al een tijd gestopt met het publiceren van informatie over het BBP, de schuldratio of de inflatiecijfers.

  Graag verneem ik van de minister:

  Heeft u hieromtrent met de Venezolaanse ambassadeur of uw Venezolaanse ambtsgenoot al contacten gehad? Zo ja, waarover gingen de gesprekken?

  Zal u de repressie en het falende economische beleid in Venezuela aankaarten op de relevante bilaterale en internationale fora?

  Heeft u informatie over landgenoten in Venezuela die in het vizier van het Maduro-regime zijn gekomen? Zo ja, welke maatregelen neemt u om hun vrijheid en veiligheid te garanderen?

  Is er vanuit de federale overheid al enige vorm van financiering via eender welk kanaal verlopen aan Venezuela onder uw ministerschap? Zo ja, kan u die financiering toelichten en bent u bereid deze stop te zetten?

  Hoe staat het met onze energie-afhankelijkheid van Venezuela? Welke initiatieven neemt u om deze te minimaliseren?

  Maxime Prévot:

  Mevrouw Samyn, ik ben het met u eens dat de situatie in Venezuela zorgwekkend verslechtert. Er zitten nog steeds 922 politieke gevangenen vast en tijdens de lokale verkiezingen in mei werden opnieuw mensenrechtenschendingen begaan, met een verdere toename van het aantal politieke gevangenen.

  De repressie in Venezuela wordt inderdaad aangekaart op de relevante bilaterale en internationale fora. België is bijvoorbeeld samen met onze Benelux-partners heel actief geweest over Venezuela in het kader van de Mensenrechtenraad. We hebben daar in juni de kwestie van willekeurige detentie, gedwongen verdwijningen en het gebrek aan toegang tot fundamentele rechten voor politieke gevangenen aangekaart en ook onze oproep tot vrijlating van verschillende prominente Venezolaanse figuren herhaald.

  Op EU-niveau heeft de Raad van de EU bijvoorbeeld besloten om de sancties tegenover het land, gezien de situatie, met een jaar te verlengen, tot en met 10 januari 2026. Die beperkende maatregelen zijn nu gericht tegen 55 personen. Er is onder mijn ministerschap vanuit de federale overheid geen enkele vorm van financiering aan Venezuela via eender welk kanaal gebeurd. Ik heb ook geen weet van landgenoten in Venezuela die om politieke redenen in het vizier van het Maduroregime zouden zijn gekomen.

  We maken ons echter zorgen over de vele onderdanen van derde landen die illegaal worden vastgehouden in Venezuela, waaronder een tiental EU-onderdanen. Tegelijkertijd onderhouden mijn diensten regelmatig overleg op hoog niveau in Brussel en Bogota met de oppositie, en meer in het bijzonder met de Vente Venezuela, de politieke partij van María Corina Machado, zoals laatst op 11 juni.

  Onze enige financiering in Venezuela is van humanitaire aard en wordt verstrekt via het VN-Agentschap FAO. België importeert geen olie of gas uit de velden van Venezuela, dat jaarlijks slechts 30 miljoen naar ons exporteert, voornamelijk olie en andere producten verkregen uit het distilleren van hogetemperatuur-steenkoolteer, producten die niet aan sancties onderworpen zijn.

  Er is momenteel geen Venezolaanse ambassadeur in Brussel. Ik heb nooit contact gehad met mijn Venezolaanse ambtgenoot.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, ik ben blij dat u mijn bezorgdheid deelt over de bijzonder verontrustende situatie in Venezuela. Het is duidelijk dat het regime van Maduro elk kritisch geluid de mond wil snoeren, niet alleen vanuit politieke hoek, maar nu ook vanuit economische hoek. Het recente voorbeeld van de arrestatie van econoom Asdrúbal Oliveros toont aan dat zelfs onafhankelijke experts niet meer veilig zijn. Het gaat dus niet alleen om politiek, maar ook om fundamentele mensenrechten en om economische informatie die voor de bevolking noodzakelijk is. Mijnheer de minister, ik vind het bijzonder zorgwekkend dat Venezuela ook internationale organisaties en onafhankelijke media systematisch buitensluit. U antwoordt dat u alert blijft voor de veiligheid van Belgische burgers, en van burgers uit derde landen. We moeten erover blijven waken dat geen enkele eurocent –niet uit België, en ook niet uit Europa – bij het regime van Maduro terechtkomt. Dergelijke steun mag immers nooit een regime legitimeren dat zijn eigen bevolking onderdrukt.

• Vraag: De mensenrechten in Azerbeidzjan (Q56006252C)

  Vraag: De repressie in Azerbeidzjan en de bescherming van de mensenrechtenactivisten (Q56006629C)

  veiligheid, justitie en defensie

  De mensenrechten in Azerbeidzjan
  De repressie in Azerbeidzjan en de bescherming van de mensenrechtenactivisten
  Mensenrechten en repressie in Azerbeidzjan summaryExplanation

  Gesteld door

  VB Ellen Samyn
  PS Christophe Lacroix
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België en de EU uiten ernstige bezorgdheid over de systematische onderdrukking in Azerbeidzjan, waar journalisten (o.a. *Abzas Media*), academici zoals Bahruz Samadov (VUB, 15 jaar cel voor "verraad") en activisten met valse aanklachten worden opgepakt, gemarteld en tot zware straffen veroordeeld—400 politieke gevangenen tellend. Minister Prévot benadrukt dat mensenrechten centraal staan in het Belgische buitenlands beleid en dat de EU (via Kaja Kallas) onderhandelingen over een partnerschap wil gebruiken als hefboom voor verbeteringen, maar concrete sancties of bevriezing van gesprekken worden (nog) niet overwogen—wel diplomatieke druk via bilaterale contacten, de Raad van Europa en VN-mechanismen. Samyn en Lacroix eisen dringend actie: een Belgisch initiatief voor EU-sancties tegen Azerbeidzjaanse functionarissen, directe interventie (o.a. ambassadebezoek aan Samadov, wiens gezondheid en veiligheid acuut risico lopen) en stopzetting van economische/ontwikkelingssamenwerking zolang de repressie aanhoudt. Kritiekpunt: de energie-afhankelijkheid van Azerbeidzjan verzwakt de EU-houding, terwijl het regime Armenië blijft provoceren en vrijheden verder uitholt.

  Ellen Samyn:

  In Azerbeidzjan werden er recent bijzonder zware gevangenisstraffen uitgesproken tegen journalisten, onderzoekers en activisten. Onder hen bevindt zich Bahruz Samadov, een academicus die opkwam voor vrede met Armenië en nu tot 15 jaar cel werd veroordeeld wegens vermeend verraad. Onafhankelijke media, zoals Abzas Media, zag maar liefst zeven medewerkers tussen de 7,5 en 9 jaar veroordeeld op basis van valse aanklachten. Ook vertegenwoordigers van minderheden, zoals de Talysh-historicus Igbal Abilov, kregen gevangenisstraffen tot 18 jaar. In totaal spreekt men nu van maar liefst 400 politieke gevangenen.

  Graag verneem ik van de minister:

  Wordt er in EU-verband nagedacht tot gerichte sancties tegen verantwoordelijke Azerbeidzjaanse functionarissen? Wordt er overwogen tot het bevriezen van alle partnerschapsonderhandelingen tussen de EU en Azerbeidzjan zolang er geen fundamentele verbetering is in de mensenrechtensituatie?

  Wat is het standpunt van de regering ten aanzien van de mensenrechtenschendingen in Azerbeidzjan?

  Welke stappen heeft België genomen - of zal het nemen - om druk uit te oefenen op het Azerbeidzjaanse regime?

  Wat is de Belgische positie inzake de eventuele voortgang van een partnerschapsovereenkomst met Azerbeidzjan in het licht van deze mensenrechtensituatie?

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, depuis ma dernière question, la situation en Azerbaïdjan s'est encore malheureusement détériorée. Le 28 juin dernier, six journalistes du média indépendant Abzas Media ont été condamnés à des peines allant jusqu'à 7 ans et demi de prison dans un procès manifestement politique. Leur seul tort : avoir dénoncé la corruption au sein du régime. Cette condamnation s'ajoute à une vague de répression qui a déjà conduit à l'arrestation de plus de 300 activistes, journalistes et opposants depuis 2023. Certains ont été torturés, d'autres ont tenté de se suicider. Et les arrestations continuent. Leur seul tort est d'avoir osé critiquer le régime autoritaire et corrompu du Président Aliyev.

  Plus récemment encore, le 29 juin, Bahruz Samadov, chercheur affilié à la Vrije Universiteit Brussel (VUB), a été condamné à 15 ans de prison pour trahison. Cette décision, d'une sévérité extrême, vise à faire taire une voix critique de la diaspora intellectuelle azerbaïdjanaise. Elle constitue une attaque directe contre la liberté académique et les liens scientifiques entre nos pays.

  Ces événements confirment l'urgence d'une réaction forte de la Belgique et de l'Union européenne. Il ne s'agit pas seulement de défendre des principes abstraits, mais de protéger des personnes concrètes, dont certaines ont des liens directs avec notre pays.

  Dès lors, je vous prie de bien vouloir répondre aux questions suivantes :

  Quelle est la position officielle de la Belgique face à ces condamnations politiques et à la répression croissante en Azerbaïdjan?

  Quelles démarches diplomatiques ont été entreprises ou sont envisagées pour défendre la liberté de la presse, la liberté académique et les droits fondamentaux dans ce pays?

  La Belgique entend-elle intervenir spécifiquement dans le cas de Bahruz Samadov, compte tenu de son affiliation à une université belge? L'ambassadeur belge à Bakou a-t-il notamment pu lui rendre visite?

  Enfin, comment notre pays peut-il contribuer à une réponse européenne cohérente et ferme face à ces violations systématiques des droits humains?​

  Monsieur le ministre, je m’en suis référé à la question écrite, mais si vous me le permettez, je vais quand même insister sur deux éléments. Je m'inquiète très fort de la situation en Azerbaïdjan, et pour un chercheur, Bahruz Samadov, qui a travaillé pour la Vrije Universiteit Brussel, qui a été condamné à 15 ans de prison. C'est lui avant tout que je vise à travers cette question, mais ce sont aussi les 36 journalistes et défenseurs des droits humains actuellement emprisonnés dans les geôles de l'Azerbaïdjan. C'est pire que la Turquie, et on en parle très peu. C'est une des raisons pour lesquelles, saisi d'un rapport au niveau de l'Assemblée parlementaire du Conseil de l'Europe, je m'intéresse particulièrement à cette situation. Je voudrais que la Belgique puisse jouer un rôle, notamment en allant avec l'ambassadeur belge à Bakou pour prendre des nouvelles de ce prisonnier.

  Maxime Prévot:

  Mijnheer Lacroix, mevrouw Samyn, in antwoord op uw vraag over de mensenrechten in Azerbeidzjan kan ik mededelen dat de Hoge Vertegenwoordigster van de Europese Unie, Kaja Kallas, Azerbeidzjan in april 2025 heeft bezocht. Er werd gesproken over een mogelijke heropstart van de onderhandelingen om de kaders van de bilaterale relaties te updaten en uit te breiden, waarbij ook de mensenrechten aan bod komen.

  Comme vous le savez, la promotion des droits humains constitue une priorité de la politique étrangère belge. Mes services et moi-même restons vigilants quant à la situation difficile des droits humains en Azerbaïdjan, y compris le droit à un procès équitable et les conditions de détention.

  We zullen verder alle beschikbare instrumenten inzake mensenrechten op bilateraal en multilateraal niveau actief inzetten. Zo worden mensenrechten en individuele dossiers regelmatig aangekaart bij de Azerbeidzjaanse autoriteiten.

  Onlangs besprak mijn kabinetschef deze onderwerpen met de diplomatieke adviseur van de Azerbeidzjaanse president. Mensenrechten werden ook besproken op politiek niveau tijdens COP29 in Baku en bij bilaterale consultaties op het niveau van de directeurs-generaal in oktober 2024. Onze ambassade volgt de situatie nauwgezet op, in samenwerking met de EU-delegatie. België nam actief deel aan de UPR voor Azerbeidzjan in november 2023 en speelt een rol binnen de Raad van Europa, onder andere in het Comité van Ministers in het mensenrechtenformat.

  À ce stade, aucune négociation n'est en cours pour approfondir les relations entre l'Union européenne et l'Azerbaïdjan, mais cette perspective est sur la table. Je considère qu'il est dans notre intérêt stratégique de mener de telles discussions. Elles doivent servir de levier pour demander des avancées concrètes en matière d'État de droit et de respect des droits humains. Lorsque ces négociations débuteront, je veillerai à ce que ces principes fondamentaux soient pris en compte.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord. De situatie in Azerbeidzjan blijft ernstig verontrusten. De veroordeling van journalisten, academici, activisten en politieke gevangenen uit Artsakh tot zware gevangenisstraffen wijst op een systematische beperking van fundamentele vrijheden. Dat is des te zorgwekkender in een land dat tegelijk een belangrijke economische partner voor Europa wil zijn.

  Daarbij komt dat Azerbeidzjan recent opnieuw spanningen heeft gecreëerd ten opzichte van Armenië. Het is voor mij moeilijk te begrijpen hoe we gesprekken over partnerschap of economische samenwerking kunnen voortzetten zonder duidelijke voorwaarden op het vlak van mensenrechten en regionale stabiliteit.

  Ik heb het met u al een paar keer gehad over die ontwikkelingssamenwerking. Ik heb ook de cijfers naar uw kabinet gestuurd. In het verleden heeft België wel degelijk ontwikkelingshulp aan Azerbeidzjan geleverd. We moeten dan ook ernstig heroverwegen of ontwikkelingshulp of economische voordelen richting Azerbeidzjan nog verantwoord zijn zolang de mensenrechtenschendingen blijven doorgaan.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, j’entends votre réponse, mais j’aurais souhaité que la Belgique adopte une position un peu plus assertive sur le dossier de l’Azerbaïdjan, car un chercheur affilié à une université belge y a été condamné à 15 ans de prison. Il a été reconnu coupable de haute trahison pour avoir tenu des propos différents de ceux du gouvernement azerbaïdjanais concernant le Haut-Karabakh. Il n’est pas normal qu’une personne soit emprisonnée à 15 ans de prison pour de tels faits. Par ailleurs, il a déjà tenté de se suicider en détention. La famille est très inquiète, l’université également. Je pense qu’un appel de l’ambassadeur sur place, afin de prendre connaissance du dossier et de s’enquérir de l’état de ce chercheur, serait un moyen de signaler à l’Azerbaïdjan que malgré ses importantes ressources énergétiques, ce régime ne peut pas faire ce qu'il veut. J'adresse donc un appel, pour lui, mais également pour ses collègues. C'est à travers une audition tenue à l'Assemblée parlementaire du Conseil de l'Europe – où la Fédération européenne des journalistes nous a témoigné de sa grande préoccupation par rapport à la liberté de la presse et aux menaces sur les défenseurs des droits humains en Azerbaïdjan – que cette question s'est aussi motivée. Je reviendrai sur cette question, je ne lâcherai pas. Je suis aussi têtu que vous, même si ni vous ni moi ne sommes Ardennais. Mais nous habitons tous deux le long de la Meuse, et chacun sait que de Wanze à Namur, il n’y a qu’un pas d’échassier.

• Vraag: De ontmoeting tussen de Iraanse ambassadeur en Samidoun in Brussel (Q56006378C)

  De ontmoeting tussen de Iraanse ambassadeur en Samidoun in Brussel
  

  Gesteld door

  VB Sam Van Rooy
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Sam Van Rooy kaart aan dat de Iraanse ambassadeur in Brussel pro-Palestijnse extremistische groepen zoals Samidoun (gelinkt aan Hamas) ontvangt, vraagt om sancties en wijst op België’s reputatie als "Belgistan" – een vrijhaven voor jihadistische netwerken (Iran, Moslimbroederschap, Qatar). Minister Prévot benadrukt diplomatieke neutraliteit en verwijst voor verboden op radicale groepen naar het regeerakkoord, zonder concrete actie. Van Rooy noemt dit beleid laks en waarschuwt voor verdere radicalisering, gesteund door buitenlandse regimes. De discussie eindigt zonder toezeggingen, met verwijzing naar schriftelijke vragen.

  Sam Van Rooy:

  De Iraanse ambassadeur in België, de heer Seyed Mohammad Ali Robatjazi, heeft in Brussel zopas een pro Palestijnse anti-Israëlische delegatie ontvangen, waaronder Mohammed Khatib van het Hamas- en jihad-terreurverheerlijkende Samidoun.

  Vindt de minister het normaal dat in Brussel het Iraanse terreurregime antisemitische terreurverheerlijkende organisaties zoals Samidoun opjut? Zal de Iraanse ambassadeur hierop worden aangesproken? Zo neen, waarom niet? En waarom heeft Mohammed Khatib hier kennelijk nog altijd vrij spel?

  Maxime Prévot:

  Mijnheer Van Rooy, België onderhoudt diplomatieke relaties met Iran en houdt een ambassade ter plaatse in Teheran teneinde de dialoog open te houden. Het staat de Iraanse ambassade in Brussel ook vrij om organisaties van het middenveld te ontmoeten.

  Wat betreft het creëren van een juridisch kader op basis waarvan het mogelijk wordt om gevaarlijk radicale organisaties te verbieden, verwijs ik naar het regeerakkoord en naar de ministers Quintin en Verlinden.

  Sam Van Rooy:

  Minister, een recent rapport van de Franse veiligheidsdienst noemt België een kruispunt voor de activiteiten van de Moslimbroederschap in Europa. Blijkbaar is dit land ook een kruispunt voor het jihadistische regime van Iran, dat hier zoete broodjes mag bakken met het jihadistische Samidoun.

  Of het nu gaat om Diyanet van Erdogan, de Moslimbroederschap, Samidoun, Qatar of het Iraanse ayatollahregime, dit land is een speeltuin voor jihadisten, minister. Wereldwijd staat België steeds meer bekend als Belgistan, zoals recent nog in het magazine Le Figaro . Ik garandeer u dat dit met het lakse en softe beleid van deze regering niet snel zal veranderen, wel integendeel.

  Voorzitter:

  Les questions n° 56006566C de M. Anthony Dufrane et n° 56006586C de Mme Britt Huybrechts sont transformées en questions écrites.

• Vraag: De stopzetting van de Amerikaanse subsidies voor de strijd tegen aids (Q56006630C)

  Vraag: De African Summit (Q56006972C)

  internationale politiek en migratie

  De stopzetting van de Amerikaanse subsidies voor de strijd tegen aids
  De African Summit
  Afrikatop over Amerikaanse aidssubsidies en gezondheidsfinanciering summaryExplanation

  Gesteld door

  PS Christophe Lacroix
  N-VA Kathleen Depoorter
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België betreurt de drastische Amerikaanse bezuinigingen (83%) op ontwikkelingshulp via USAID, die volgens *The Lancet* tot 14 miljoen extra doden (waarvan 4,5 miljoen kinderen) tegen 2030 kunnen leiden en decennia vooruitgang in gezondheidszorg (VIH, malaria, tuberculose) dreigen teniet te doen. De minister bevestigt dat België politiek en financieel blijft steunen via multilaterale kanalen (Fonds Mondiaal, OMS, ONUSIDA), maar kan de Amerikaanse tekorten niet compenseren—wel pleit het voor gerichte EU-coördinatie om de kwetsbaarste landen en sectoren te beschermen, met nadruk op mensenrechten en duurzame partnerschappen in plaats van louter economische belangen. Lacroix benadrukt de moraal- en veiligheidsrisico’s van Trumps beleid en biedt steun aan de minister, terwijl België Afrika benadert als gelijkwaardige partner (tegen neokoloniale tendensen) via EU-initiatieven zoals *Global Gateway*.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le Ministre,

  Une étude publiée le 30 juin 2025 dans The Lancet alerte sur les conséquences dramatiques des coupes budgétaires décidées par les États-Unis dans leur aide publique au développement, notamment via l'USAID.

  Selon les chercheurs du Barcelona Institute for Global Health, la réduction de plus de 83 % des financements américains pourrait entraîner plus de 14 millions de décès supplémentaires d'ici 2030, principalement dans les pays à revenu faible ou intermédiaire.

  Parmi les victimes potentielles, 4,5 millions seraient des enfants de moins de cinq ans. Ces coupes risquent d'anéantir des décennies de progrès dans la lutte contre le VIH/sida, le paludisme, la tuberculose et d'autres maladies évitables.

  L'étude souligne que les programmes financés par l'USAID ont permis d'éviter 91 millions de décès entre 2001 et 2021, dont 25 millions liés au VIH/sida.

  Dans ce contexte, je souhaite vous poser les questions suivantes :

  Quelle est la position officielle de la Belgique face à cette décision américaine et à ses conséquences sanitaires mondiales ?

  La Belgique a-t-elle l'intention de porter ce sujet au sein des instances européennes et multilatérales, notamment à l'ONU et à l'OMS ?

  Des discussions sont-elles en cours avec d'autres partenaires européens pour compenser collectivement ces coupes, afin d'éviter une catastrophe humanitaire annoncée ?

  Enfin, la Belgique envisage-t-elle d'augmenter sa propre contribution dans les domaines de la santé mondiale et de la lutte contre les pandémies ?

  Je vous remercie pour vos réponses.​

  Maxime Prévot:

  Monsieur le président, vous me permettrez de répondre également aux questions que m'avait adressées Mme Depoorter, pour qu'elle puisse en prendre connaissance à la lecture de notre compte rendu.

  L'étude publiée le 30 juin 2025 dans The Lancet met en lumière les conséquences potentiellement catastrophiques de la décision des États-Unis de réduire de plus de 83 % leur aide publique au développement, notamment via l'Agence des États-Unis pour le développement international (USAID).

  Selon les projections, cette réduction pourrait entraîner, d'ici à 2030, plus de 14 millions de décès supplémentaires dans les pays à revenus faibles ou intermédiaires, dont 4,5 millions d'enfants de moins de cinq ans. Il s'agirait d'un recul historique en matière de santé mondiale. La Belgique déplore profondément cette décision unilatérale, qui intervient à un moment critique.

  De nombreux pays partenaires peinent encore à reconstruire leur système de santé, affaibli par des crises successives, notamment la pandémie de covid-19. Les programmes de l'USAID ont, au cours des deux dernières décennies, joué un rôle déterminant dans la lutte contre le sida, le paludisme, la tuberculose et d'autres maladies évitables. Une telle réduction constitue un choc sans précédent pour la santé mondiale.

  Elle menace directement les progrès réalisés depuis 20 ans dans la lutte contre les pandémies, les soins aux enfants, les traitements antirétroviraux et les programmes de prévention communautaire. Pour la Belgique, la santé est un droit fondamental et un bien public mondial, qui exige coopération et action collective. La solidarité internationale en matière de santé constitue à la fois un impératif moral et un investissement dans la stabilité mondiale.

  Face à cette situation, la Belgique a adopté une position claire et proactive. Au niveau multilatéral, nous avons déjà porté cette problématique dans plusieurs enceintes internationales, notamment auprès des Nations Unies et du Fonds mondial. Nous plaidons pour une réponse coordonnée de la communauté internationale afin de limiter les effets de cette décision américaine.

  Au niveau européen aussi, des discussions ont été amorcées entre États membres pour évaluer les marges de manœuvre disponibles.

  Toutefois, il faut le dire avec lucidité, aucune coalition, même européenne, ne pourra compenser à elle seule l'ampleur des coupes annoncées.

  C'est pourquoi nous insistons sur la nécessité d'une coordination ciblée en concentrant les efforts sur les pays et les secteurs les plus vulnérables.

  Sur le plan national, enfin, la Belgique reste un partenaire fidèle des mécanismes multilatéraux de santé mondiale ainsi qu'à travers sa coopération européenne et bilatérale. Comme vous le savez, un effort budgétaire considérable est demandé à notre coopération internationale, ce qui rend impossible d'augmenter nos contributions financières.

  Toutefois, la Belgique reste un partenaire fidèle et reste engagée politiquement et financièrement auprès du Fonds mondial, ONUSIDA, l'Organisation mondiale de la Santé et encore UNFPA.

  Une analyse a été faite dans le cadre de la préparation de la prochaine période de financement pluriannuel et la situation créée par la décision américaine y est pleinement intégrée.

  Enfin, je tiens à réaffirmer que la Belgique continuera à défendre un multilatéralisme fort, une approche fondée sur les droits humains et l'accès universel à la santé, y inclus la santé et les droits sexuels et reproductifs. Nous restons mobilisés pour que la solidarité internationale ne faiblisse pas face à cette crise annoncée.

  Mevrouw Depoorter, u wijst terecht op de groeiende spanningen rond de geopolitieke positionering van Afrika binnen het internationale krachtveld. Tijdens recente diplomatieke ontmoetingen is inderdaad gebleken dat sommige externe actoren de nadruk leggen op Afrika als bron van natuurlijke rijkdommen, zoals zeldzame aardmetalen, strategische mineralen en olie, ten koste van duurzame, op respect gebaseerde samenwerkingsverbanden.

  België deelt de Amerikaanse benadering van Afrika als louter economische partner niet. Het Afrikaans continent herleiden tot een grondstoffenreservoir miskent de menselijke, culturele en institutionele rijkdom van zijn samenlevingen. Onze ontwikkelingssamenwerking is gebaseerd op een langetermijnpartnerschap, waarbij mensenrechten, capaciteitsversterking en respect voor de soevereiniteit van onze partnerlanden centraal staan. Dat vergt tijd, vertrouwen en een gedeelde visie, en staat haaks op relaties die alleen door economische en geopolitieke belangen worden gestuurd.

  België zet zich binnen de EU actief in voor een Europees buitenlands beleid dat onze strategische autonomie versterkt, zonder te vervallen in een neokoloniaal paradigma. Concreet betekent dat steun aan de Afrikaanse Unie, samenwerking in het kader van een nieuwe agenda voor de Middellandse Zee en het stimuleren van Afrikaanse initiatieven, zoals de Afrikaanse continentale vrijhandelszone. Onze bilaterale en multilaterale inzet is gestoeld op cocreatie en op de prioriteiten die onze Afrikaanse partners zelf aangeven.

  Een volgend punt zijn Europese strategieën voor partnerschappen met Afrika. Binnen de Europese Unie wordt inderdaad werk gemaakt van nieuwe strategische partnerschappen met Afrikaanse landen. Het initiatief Global Gateway is daarvan een voorbeeld en wil een geloofwaardig alternatief bieden voor extractieve modellen of afhankelijkheid van externe machten. België ondersteunt dergelijke initiatieven op voorwaarde dat ze gebaseerd zijn op transparantie, duurzaamheid, gedeelde debatten en naleving van sociale en milieunormen.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse complète. Je note votre volonté d'offrir à la fois une réponse belge et vos tentatives d'entamer une réponse coordonnée non seulement au niveau mondial mais également au sein de l'Union européenne. Vous avez bien précisé, et je le comprends bien, que c'est un peu un tonneau des Danaïdes.

  Donc, si Trump se retire, il ne sera pas possible, malgré toutes les initiatives coordonnées, de remplir le fonds. On va devoir cibler: parmi les malheureux, on prendra les plus malheureux. Ce monde, tel qu'il est vu par le président Trump, est quand même terrible.

  Vous insistez sur l'aide à apporter à ces pays et à ces peuples sur deux niveaux. Vous avez bien rappelé l'impératif moral mais également l'investissement en matière de sécurité. C'est bien que vous le réexpliquiez et vous l'avez dit d'ailleurs ce week-end, dans la presse ou sur les réseaux sociaux, par rapport au président du MR, Georges-Louis Bouchez, en matière de coopération au développement. Ce n'est pas aisé avec ces gens-là ou avec ce président-là. On sera là pour vous aider le cas échéant, ne l'oubliez pas, comme pour la Palestine.

  Voorzitter:

  Je me rends donc la parole. C'est bien d'être président et de poser des questions! On a tous les pouvoirs! Je resterais bien sur ce fauteuil tout le temps. Mais je vois que Mme Samyn doit aussi poser une question.

• Vraag: De repressie in Turkije (Q56006631C)

  Vraag: De arrestatie van drie cartoonisten die Mohammed afbeeldden in Turkije (Q56006648C)

  Vraag: Nieuwe aanhoudingen van burgemeesters in Turkije (Q56006926C)

  De repressie in Turkije
  De arrestatie van drie cartoonisten die Mohammed afbeeldden in Turkije
  Nieuwe aanhoudingen van burgemeesters in Turkije
  Politieke onderdrukking en arrestaties in Turkije summaryExplanation

  Gesteld door

  PS Christophe Lacroix
  VB Ellen Samyn
  Les Engagés Michel De Maegd
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België veroordeelt scherp de escalerende politiek-juridische repressie in Turkije, waaronder massale arrestaties van oppositieleden (o.a. burgemeesters Imamoglu en Antalya), journalisten en cartoonisten van *LeMan* (wegens "godslastering"), als structurele aantasting van rechtsstaat, persvrijheid en democratie. Maxime Prévot (minister) bevestigt bilaterale druk (gesprekken gepland in september 2025 bij de VN en november in Brussel) en multilaterale actie via EU (bevroren toetredingsonderhandelingen tot herstel rechtsstaat), Raad van Europa en VN-mensenrechtenraden, met eis tot naleving van EHRM-vonnissen en strafvervolging van daders van intimidatie. Oppositieleden (Lacroix, Samyn) benadrukken systematische ontmanteling van onafhankelijke rechtspraak (5.000 ontslagen rechters), politiek gemotiveerde vervolgingen en onverenigbaarheid van Erdogans regime met EU-lidmaatschap, terwijl Vlaams Belang elk Turks EU-perspectief afwijst omwille van grove schendingen van fundamentele waarden. België steunt concrete solidariteitsinitiatieven voor vervolgde media en activisten.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, le 1er juillet 2025, la presse internationale, notamment Le Monde, a rapporté une vaste opération policière menée par les autorités turques à Izmir, ayant conduit à l'arrestation de 120 personnes, principalement issues de l'opposition, sous couvert d'accusations de corruption.

  Le 19 mars, une opération semblable pour "corruption" avait été conduite contre le maire CHP d'Istanbul, Ekrem Imamoglu, emprisonné depuis, qui fait figure de favori pour la prochaine présidentielle, en 2028, face au président, Recep Tayyip Erdogan. Plus d'une centaine d'élus et de proches de l'édile ont été également arrêtés.

  Cette nouvelle vague de répression s'inscrit dans un contexte de durcissement autoritaire du régime du président Erdogan, marqué par une instrumentalisation croissante de la justice à des fins politiques.

  Dans le cadre de mon mandat à l'Assemblée parlementaire du Conseil de l'Europe, j'ai récemment participé à une manifestation à Strasbourg dénonçant ces atteintes graves à l'État de droit et à la démocratie en Turquie.

  Dès lors, Monsieur le ministre, pouvez-vous nous indiquer:

  Quelle est la position officielle de la Belgique face à cette nouvelle opération de répression politique en Turquie?

  Quelles démarches diplomatiques ont été entreprises ou sont envisagées par votre département, tant au niveau bilatéral qu'au sein des instances européennes et du Conseil de l'Europe, pour condamner ces atteintes aux droits fondamentaux?

  La Belgique entend-elle soutenir des initiatives concrètes de solidarité avec les élus, journalistes et militants turcs victimes de cette répression?

  Enfin, comment le gouvernement belge entend-il renforcer la cohérence de sa politique étrangère en matière de défense des droits humains, notamment vis-à-vis de pays partenaires comme la Turquie?

  Ellen Samyn:

  Ik verwijs naar de schriftelijke versie van mijn vraag.

  De Turkse autoriteiten hebben drie cartoonisten van het satirische magazine LeMan gearresteerd omwille van “aanzetten tot haat". Hun misdrijf bleek het afbeelden van de profeet Mohammed, hetgeen blijkbaar zo gevoelig ligt in veel islamitische landen dat het strafbaar is.

  Eén en ander heeft ongetwijfeld met de reactie van Turks minister van Binnenlandse Zaken Ali Yerlikaya te maken, uiteraard een telg uit de AKP-partij van Erdogan. Hij noemt de cartoon een "walgelijke tekening" en "vervloekt degenen die proberen verdeeldheid te zaaien door karikaturen van onze profeet te tekenen".

  Op tribale wijze keerden veel fanatieke moslims in Istanbul zich tegen de redactie van LeMan. Zo'n 200 à 300 gelovigen vielen een zaak aan waar de medewerkers van het magazine vaak iets zaten te drinken na de uren. Op X is ook een ware heksenjacht ontstaan tegen het blad, met oproepen om het te verbieden.

  De hoofdredacteur, Tuncay Akgun, blijft achter zijn medewerkers en de cartoon staan. Hij beroept zich op het recht op vrije meningsuiting.

  Ik stel u graag volgende vragen:

  Heeft u omtrent deze zaak al contact gehad met de Turkse ambassadeur of uw Turkse ambtsgenoot? Zo ja, hoe verliep dat gesprek?

  Staat u achter de medewerkers van LeMan en de hoofdredacteur? Zal België initiatieven nemen om op de bilaterale en multilaterale fora deze schrijnende inbreuk op de vrije meningsuiting aan te kaarten?

  Bent u van mening dat deze grove inbreuken tegen de meest fundamentele waarde van een democratische rechtsstaat, met name de vrijheid van meningsuiting, aanvaardbaar zijn voor een kandidaat-lidstaat van de EU? Op welke manier zal de EU hieraan gevolg geven inzake de Turkse kandidatuur? Vindt u dat Turkije nog aanspraak kan maken op lidmaatschap?

  Maxime Prévot:

  Hartelijk bedankt, beste collega’s. Depuis les premières vagues d’arrestations au printemps, la situation ne s’est pas améliorée. Les nouvelles arrestations de responsables politiques, ainsi que les pressions exercées contre le journal satirique LeMan , suscitent une vive inquiétude.

  Plutôt qu’un retour au dialogue et à l’apaisement, les autorités turques ont opté pour un durcissement répressif. Ces développements s’inscrivent dans une tendance préoccupante de répression envers la dissidence, qui affecte gravement l’État de droit, les libertés fondamentales et le pluralisme démocratique dans le pays.

  Ce constat renforce la nécessité d’une vigilance accrue de la part de la communauté internationale, ainsi qu’un soutien constant aux forces démocratiques en Turquie.

  België veroordeelt krachtig de schendingen van de vrijheid van meningsuiting, van de persvrijheid en van de politieke rechten. De bescherming van de mensenrechten blijft een centrale prioriteit van ons buitenlands beleid. We roepen de Turkse autoriteiten op om hun internationale verplichtingen volledig na te komen, in het bijzonder als lid van de Raad van Europa en de OVSE.

  Au niveau bilatéral, le respect des principes démocratiques et des libertés fondamentales fait l’objet d’une attention constante de la Belgique et est systématiquement soulevé lors de nos contacts avec les autorités turques. J'espère pouvoir aborder cette question avec mon homologue en marge de la prochaine assemblée générale des Nations Unies en septembre prochain. Nous évoquerons ce sujet plus en profondeur lors des consultations politiques bilatérales envisagées en novembre 2025 à Bruxelles.

  Op multilateraal niveau gebruiken we de status van Turkije als kandidaat-lidstaat van de EU en zijn bereidheid om de samenwerking met de EU te versterken als hefboom om die kwesties aan te pakken. De huidige situatie ondermijnt immers de geloofwaardigheid van Turkije als kandidaat-lidstaat. De onderhandelingen zijn bovendien sinds 2018 bevroren wegens de achteruitgang van de rechtsstaat, wat door recente gebeurtenissen wordt bevestigd.

  We zullen eisen dat elke heropstart van het toetredingsproces afhankelijk wordt gemaakt van duidelijke, geloofwaardige en duurzame vooruitgang op het vlak van democratie, een onafhankelijke justitie en het respect voor fundamentele rechten.

  Nous mobilisons également d'autres instruments multilatéraux à notre disposition pour amener la Turquie à respecter ses engagements, notamment au sein du Conseil de l'Europe, de l'OSCE et du Conseil des droits de l'homme. En mai dernier, notre pays a par exemple soulevé la problématique de la détérioration des droits humains et des libertés fondamentales en Turquie lors de l'examen périodique universel du Conseil des droits de l'homme, ainsi qu'en comité des ministres du Conseil de l'Europe. Nous avons également co-signé une déclaration du Groupe des amis pour la protection des journalistes, condamnant fermement l'arrestation de journalistes dans le contexte des manifestations, et co-signé une déclaration de la Coalition pour la liberté des médias face à l'escalade des atteintes à la liberté d'expression dans le pays.

  Les actes d'intimidation et les violences signalées contre le journal LeMan sont inacceptables. La liberté d'expression, y compris la satire politique, est une composante essentielle de toute société démocratique. Nous condamnons ces actes et demandons que les responsables soient identifiés et poursuivis. La Belgique reste engagée à soutenir les journalistes et les médias indépendants en Turquie.

  Christophe Lacroix:

  Merci, monsieur le ministre. Voici ma réplique. Donc, oui, depuis 2015-2016, le régime d'Erdogan a entamé des purges judiciaires, – il a éliminé 5000 juges, c'est énorme –, j'ai eu l'honneur d'en rencontrer un qui milite aujourd'hui. Il a trouvé refuge d'ailleurs en Belgique, et il milite pour que justice soit faite conformément au droit et au droit international. Il me signalait qu'une action de la Belgique au niveau du Comité des Ministres du Conseil de l'Europe, avec d'autres pays, pour demander ou redemander que la Turquie intègre dans son droit toutes les décisions de la Cour européenne des droits de l'homme, serait la bienvenue.

  En effet, la Cour européenne des droits de l'homme a condamné à de multiples reprises la Turquie pour des faits répréhensibles en matière de droits humains.

  Je prends bonne note que vous aborderez ces sujets en septembre et en novembre. Je reviendrai sur cette question puisque, depuis que j’avais posé ma question, trois maires ont encore été arrêtés, dont celui d’Antalya. Il apparaît clairement qu’il élimine progressivement toutes celles et tous ceux qui pourraient entraver une réélection ou, à tout le moins, une victoire qu’il estime nécessaire, alors que les dernières élections municipales ont démontré à quel point le régime d’Erdogan s’est affaibli et est devenu impopulaire.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw antwoord en uw bezorgdheid over de mensenrechtensituatie in Turkije. De arrestatie van cartoonisten in Turkije, omdat zij de profeet Mohammed hadden afgebeeld, raakt rechtstreeks aan de fundamentele vrijheid van meningsuiting, een basisvoorwaarde in elke democratische rechtsstaat. Dat feit komt boven op de aanhoudende repressie tegen journalisten en oppositieleden, de discriminatie van minderheden zoals christenen en Koerden en de militaire operaties op buitenlands grondgebied - Turkije steunde Azerbeidzjan ook in zijn agressieoorlog tegen Artsach en houdt Noord-Cyprus nog steeds bezet – en daar zijn wij ten zeerste om bekommerd. Ook al zijn de toetredingsgesprekken sinds 2018 bevroren, Turkije presenteert zich nog steeds als kandidaat-lidstaat van de Europese Unie. U kent onze mening: wat het Vlaams Belang betreft, hoort Turkije nooit thuis in de Europese Unie. Lidmaatschap van de EU veronderstelt onverkort respect voor de mensenrechten en de internationale rechtsregels en dat ontbreekt bij Erdogan volledig.

• Vraag: De jongste ontwikkelingen in Oekraïne en de ongeziene aanval op 3 juli (Q56006639C)

  Vraag: De maatregelen tegen Rusland (Q56006690C)

  Vraag: De maatregelen tegen Rusland (Q56006691C)

  Vraag: De situatie in Oekraïne (Q56006827C)

  Vraag: De focus van Amerika op China in de context van de oorlog in Oekraïne (Q56006936C)

  veiligheid, justitie en defensie

  De jongste ontwikkelingen in Oekraïne en de ongeziene aanval op 3 juli
  De maatregelen tegen Rusland
  De maatregelen tegen Rusland
  De situatie in Oekraïne
  De focus van Amerika op China in de context van de oorlog in Oekraïne
  Oorlog in Oekraïne, internationale sancties en geopolitieke spanningen met Rusland en China summaryExplanation

  Gesteld door

  Les Engagés Michel De Maegd
  N-VA Kathleen Depoorter
  N-VA Kathleen Depoorter
  MR Charlotte Deborsu
  N-VA Katrijn van Riet
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België en de EU blijven ondanks Amerikaanse wisselvalligheden (zoals Trumps ommezwaai over Patriotraketten en dreigende handelssancties van 500%) onverkort Oekraïne steunen met €160 miljard aan militaire, economische en humanitaire hulp, plus een Belgisch budget van €1 miljard/jaar tot 2029. Europa moet zelf zijn verdediging versterken (via EU-defensieplannen, NAVO’s Europese pijler en "coalitions of the willing") nu de VS zich richt op China en de Indo-Pacifische regio, terwijl Rusland—ondanks sancties en brain drain—doorgaat met luchtaanvallen en weigert te onderhandelen zonder maximale eisen. België zet in op langetermijnsteun (wederopbouw, EU-toetreding Oekraïne) en sanctiehandhaving (ondanks omzeiling via "spookvloten"), maar benadrukt dat een Russische overwinning het internationale machtsevenwicht zou ontwrichten. De focus ligt op Europese strategische autonomie, zonder de NAVO los te laten.

  Katrijn van Riet:

  Ik wou verwijzen naar mijn schriftelijk ingediende vraag, maar ondertussen is die vraag niet helemaal accuraat en up-to-date meer. Ik heb ze nochtans pas op 11 juli opgesteld.

  Eerst heeft de Amerikaanse administratie gezegd dat er geen wapens en dus ook geen Patriotraketten meer naar Oekraïne mochten. Dan is dat weer teruggedraaid. De leugen werd verspreid dat dit was wegens dreigende tekorten. Dat was blijkbaar uitgeschreven zonder medeweten van de president door de viceminister van Defensie, Colby. Er blijft in de Verenigde Staten gerateld worden van de ene kant naar de andere kant.

  Ondertussen bestempelt Colby de confrontatie met China als onafwendbaar en haalt hij de band met Taiwan aan. De Chinese minister van Buitenlandse Zaken verklaarde dat de Volksrepubliek het zich niet kan veroorloven dat het conflict in Oekraïne stopt. Dat hebben we later nog eens gehoord.

  De Amerikaanse Senaat wil nu het initiatief nemen om de secundaire tarieven voor landen die handelen met de Russische Federatie op 500 % te brengen.

  Ik had enkele vragen voorbereid, mijnheer de minister.

  Hoe beoordeelt u de impact van Trumps belofte om toch de 30 Patriotraketten te leveren aan Oekraïne?

  Wat is uw reactie op de Amerikaanse militaire visie dat de VS zich lijken terug te trekken uit Europese conflicten en de NAVO, zoals verwoord werd door viceminister van Defensie Colby?

  Hoe ziet u de balans van economische drukmiddelen en diplomatieke relaties evolueren, met voorstellen als dat van 500% importtarieven voor landen die handel drijven met Rusland?

  Ziet u in de Amerikaanse uitspraken over een mogelijke confrontatie met China een verschuiving van het globale machtsevenwicht? Hoe bereidt België zich voor op deze multilaterale diplomatie?

  Moeten we aandringen op een collectieve bufferstrategie voor het geval dat de Amerikaanse steun aan Oekraïne alsnog stokt? Welke rol ziet u hierin voor ons land?

  Ik vroeg ook welke rol België kan spelen op de humanitaire top in Rome. Die is ondertussen echter afgelopen. Hoe zal België zich opstellen tegenover de mogelijk gewijzigde Amerikaanse houding inzake Oekraïne en de Russische Federatie?

  Maxime Prévot:

  Mevrouw Van Riet, ik had oorspronkelijk ook een vraag ontvangen van mevrouw Depoorter, de heer De Maegd en mevrouw Deborsu. Ik zal dus een uitgebreider antwoord geven – mijn excuses daarvoor – waarin verschillende elementen aan bod komen.

  Cela fait plus de trois ans que l'armée russe poursuit son agression contre l'Ukraine. Les estimations des pertes russes tournent autour de 1 million d'hommes morts et blessés. Des pertes pour rien, puisque la Russie a grignoté quelques kilomètres carrés supplémentaires et n'a toujours pas atteint ses objectifs stratégiques devant la résistance ukrainienne.

  Puisque la Russie ne parvient pas à des résultats sur terre, elle intensifie désormais ses attaques par les airs, en cherchant à semer la terreur parmi la population civile ukrainienne. Ces frappes aériennes massives soulignent les besoins continus de l'Ukraine en matière de défense aérienne. C'est la substance du message adressé par le président Zelensky à ses homologues lors de la dernière réunion de la Coalition des volontaires le 10 juillet, auquel notre premier ministre a participé.

  Les attaques russes sans relâche démontrent en tout cas, le fallait-il encore, que Moscou n'est pas du tout intéressée par la paix. Des discussions diplomatiques ont démarré sous l'égide du président américain, qui a voulu croire en une solution négociée à la guerre, mais la partie russe n'a proposé que des options maximalistes qui auraient abouti à une capitulation complète de l'Ukraine, alors que Kiev avait accepté le principe d'un cessez-le-feu et se montre ouverte à des négociations de bonne foi. Cette réalité est comprise depuis longtemps en Europe et elle commence à être entendue à Washington.

  Een overwinning van Moskou, als gevolg van onvoldoende steun aan Kiev, zou een vrijbrief betekenen voor loutere machtspolitiek gericht op gebiedsuitbreiding en imperialisme, in Oekraïne of elders in de wereld, en betekent het failliet van onze eigen waardengedreven politiek.

  Wat betreft de Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne, president Trump en de secretaris-generaal van de NAVO hebben op 14 juli aangekondigd dat er via nieuw op te zetten verkoopsystemen bijkomende wapens zullen worden geleverd, waaronder het Patriot raketsysteem. We zullen die ontwikkelingen uiteraard nauwgezet opvolgen, evenals de recente aankondiging van sanctiemaatregelen, die pas na een periode van 50 dagen worden ingevoerd en bovendien lagere percentages omvatten dan oorspronkelijk voorgesteld door senator Graham.

  L'Union européenne agit dans tous les cas indépendamment de ce que feront ou ne feront pas les é tats-Unis.

  Depuis le début de l'invasion russe, l'Union européenne soutient l'Ukraine et continuera dans cette voie sans faiblir. Jusqu'à présent, l'Union européenne et ses États membres ont contribué à hauteur de plus de 160 milliards d'euros d'assistance économique, militaire ou humanitaire.

  La décision récente prise par notre gouvernement d'allouer 1 milliard d'euros en 2025 pour notre soutien à l'Ukraine et de poursuivre cet effort jusqu'en 2029 nous permet de participer à plusieurs coalitions capacitaires qui répondent aux besoins de l'Ukraine.

  Mais cette aide belge ne se limite pas au soutien militaire. Récemment, j'ai participé à la dernière conférence pour la reconstruction de l'Ukraine, le 10 juillet à Rome, avec des représentants de notre agence de développement Enabel et notre société d'investissement pour les pays en développement, BIO Invest. J'ai pu y rencontrer des acteurs institutionnels et privés, dont des entreprises belges résolues à investir dans la reconstruction et l'avenir de l'Ukraine. Les résultats de cette conférence sont positifs. L'Union européenne a annoncé des programmes pour lever jusqu'à 10 milliards d'euros d'investissement. La Belgique n'est pas en reste avec six accords signés sur place avec des interlocuteurs ukrainiens dans le domaine de l'énergie, de la santé ou du soutien aux PME.

  Le soutien européen et belge à l'Ukraine s'inscrit dans le long terme. La meilleure garantie de sauvegarder la souveraineté de l'Ukraine et de lui permettre de construire son avenir, c'est incontestablement de poursuivre sur la voie euro-atlantique, dont l'adhésion à l'Union européenne. Le processus est en cours et la Belgique soutient l'approfondissement des négociations avec l'Ukraine.

  Een Europa als geheel moet zijn inspanningen opvoeren. In maart publiceerden de Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden het Witboek over Europese defensie, met voorstellen om de defensie-investeringen van de EU-lidstaten te versterken: meer, beter, gezamenlijk en Europees. Het doel is om de paraatheid tegen 2030 aanzienlijk te verhogen en bij te dragen aan de versterking van de strategische autonomie van Europa op het gebied van defensie. Initiatieven zoals ReArm Europe en het nieuwe instrument SAFE bieden financiële steun voor gezamenlijke aankopen en prioritaire capaciteiten, waarbij ook Oekraïne van bij het begin betrokken is. België steunt een sterkere Europese defensie-industrie, op voorwaarde dat dit gepaard gaat met meer gezamenlijke planning en aanbestedingen en dat marktverstoringen vermeden worden.

  Dat alles zal bijdragen tot het bereiken van de capaciteitsprioriteiten van de EU en de NAVO. Voor België blijft de NAVO de hoeksteen van onze collectieve verdediging. Tijdens de NAVO-top in juni in Den Haag hebben alle bondgenoten hun eensgezindheid getoond en hun inzet voor artikel 5 over collectieve verdediging herbevestigd. Toch heeft de nieuwe Amerikaanse administratie aangegeven dat de VS zich voortaan meer zullen toespitsen op de Indo-Pacifische regio en op de binnenlandse veiligheid. Bijgevolg zullen de Europese bondgenoten en Canada de hoofdverantwoordelijkheid voor de afschrikking en verdediging van het Europees continent op zich moeten nemen. We moeten blijven werken aan de versterking van de NAVO en in het bijzonder aan de Europese pijler binnen de NAVO. EU-eenheid blijft voor België de eerste prioriteit.

  Coalitions of the willing zouden daarbij een optie moeten zijn, met ook NAVO-bondgenoten die niet tot de EU behoren. België zal zijn rol in deze pan-Europese inspanningen ten volle opnemen.

  En parallèle du soutien à l'Ukraine, l'Union européenne maintient également la pression sur la Russie par le biais des sanctions. Malheureusement, le 18 e paquet n'a pas encore pu être adopté. Ces sanctions visent notamment des banques qui opèrent avec la Russie ou des navires de la flotte fantôme que la Russie utilise pour exporter son pétrole.

  Jusqu'à présent, l'Union européenne a sanctionné plus de 340 navires. Elle continue de discuter avec les États pavillonnaires de certains de ces navires. La nature même de cette flotte fantôme, qui opère dans une zone grise du droit international, rend l'identification des bâtiments difficile, mais nous poursuivrons les efforts et continuerons à sanctionner les navires qui participent à l'effort de guerre russe.

  Het feit dat Rusland meteen om sanctieverlichting vraagt als voorwaarde voor een gedeeltelijk en tijdelijk staakt-het-vuren, toont aan dat de sancties wel degelijk een impact hebben. Het klopt dat sommige sancties worden omzeild, wat opnieuw aantoont dat Rusland voor bepaalde producten erg afhankelijk is van de Europese Unie en dat de maatregelen wel degelijk een impact hebben op de oorlogsmachine.

  Wij blijven op EU-niveau in dialoog met derdelanden om sanctieomzeiling tegen te gaan en hebben daarbij al verschillende concrete resultaten geboekt, hoewel er nog grote uitdagingen blijven. Tot op heden hebben wij steeds maatregelen getroffen in nauw overleg met gelijkgezinde partners, waaronder de Verenigde Staten. Wij geven de duidelijke boodschap aan Washington dat sanctieverlichting pas bespreekbaar is nadat een vredesakkoord is gesloten dat de basisprincipes van het Handvest van de Verenigde Naties respecteert.

  Russen stemmen ook met de voeten. Er zijn inderdaad aanwijzingen dat sinds het begin van de oorlog in Oekraïne ongeveer een miljoen Russen hun land hebben verlaten. Zij zijn vaak hoogopgeleid, werkzaam in de technologie-, media- of creatieve sectoren en verlaten Rusland uit protest tegen de oorlog, uit angst voor mobilisatie of door de verslechterende economische en politieke situatie. Armenië, Georgië, Kazachstan en Turkije behoren tot de populairste bestemmingen vanwege het reisgemak, de visumvrije toegang en de aanwezigheid van Russischtalige bevolkingsgroepen.

  Sinds de Russische inval in Oekraïne heeft de Europese Unie haar afhankelijkheid van Russische energie drastisch afgebouwd. Voor meer informatie of inzage in de genoemde contracten verwijs ik u graag door naar de bevoegde minister.

  Katrijn van Riet:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor uw uitgebreid antwoord dat ik aandachtig zal nalezen.

• Vraag: De arrestatie van een oppositieleider in Rwanda (Q56006654C)

  Vraag: De aanhouding van de Rwandese oppositieleidster Victoire Ingabire (Q56006847C)

  Vraag: De arrestatie van Victoire Ingabire (Q56007054C)

  Vraag: De arrestatie van Victoire Ingabire (Q56007057C)

  internationale politiek en migratie

  De arrestatie van een oppositieleider in Rwanda
  De aanhouding van de Rwandese oppositieleidster Victoire Ingabire
  De arrestatie van Victoire Ingabire
  De arrestatie van Victoire Ingabire
  Arrestatie van Rwandese oppositieleider Victoire Ingabire summaryExplanation

  Gesteld door

  N-VA Kathleen Depoorter
  PS Lydia Mutyebele Ngoi
  cd&v Els Van Hoof
  Ecolo-Groen Rajae Maouane
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Lydia Mutyebele Ngoi kaart de arbitraire arrestatie van Rwandese oppositieleider Victoire Ingabire—symbool van vreedzaam verzet tegen Kagame’s autoritaire regime—aan als systematische onderdrukking van democratie, met isolatie, communicatieblokkade en politiek gemotiveerde aanklachten (o.a. "criminele organisatie"). Minister Prévot bevestigt bezorgdheid over krimpende politieke vrijheden, belooft EU-druk via dialogen (o.a. Samoa-akkoord) en VN-recommendaties (2026), maar benadrukt afwachten van procesuitkomst—diplomatieke kanalen blijven beperkt na breuk met Rwanda. Kernpunt: België eist *in principe* vrijlating van politieke gevangenen, maar concrete actie ontbreekt door gebrek aan directe invloed. Mutyebele Ngoi roept op tot onverkorte steun aan Ingabire als icoon van pluralisme en vreedzaam activisme, met nadruk op collectieve verantwoordelijkheid om Rwandese democratie en mensenrechten op de internationale agenda te houden.

  Lydia Mutyebele Ngoi:

  Monsieur le ministre, fin juin, l'autoritarisme du président Kagame s'est une nouvelle fois manifesté avec l'arrestation arbitraire de la principale figure de l'opposition rwandaise, Victoire Ingabire Umuhoza, pour avoir défendu pacifiquement le droit à la démocratie.

  Mme Ingabire incarne la voix de l'opposition politique au régime de M. Kagame. Candidate malheureuse à la présidentielle, elle a déjà été emprisonnée par le passé à 15 ans de privation de liberté, 8 ans de prison ferme suivis de 7 ans d'assignation à résidence, pour des raisons politiques alors que le terme de sa peine approchait.

  Le véritable motif de son arrestation paraît clair: la réduire au silence dans un avenir proche. Le 19 juin, la haute cour du Rwanda a ordonné l'arrestation et l'ouverture d'une enquête contre Mme Ingabire dans le cadre d'un procès engagé en 2021 contre 9 personnes accusées de complot contre l'État. Leur crime est d’avoir lu un livre sur la résistance non violente face à l’autoritarisme et d’avoir échangé sur des moyens pacifiques de promouvoir les droits humains et la démocratie.

  Depuis la convocation de Mme Ingabire, son domicile a été perquisitionné, ses téléphones ont été coupés et ses proches ne peuvent même pas la contacter ni lui parler. Ses avocats ont récemment indiqué qu’elle était isolée dans sa cellule, sans possibilité de sortir à l’air libre. Il est même interdit de lui apporter de la nourriture ou des vêtements. Pourtant, elle a choisi le chemin de la paix, du dialogue et de la démocratie.

  L’opposition politique est de plus en plus réprimée au Rwanda. Réduire sa voix au silence, c’est étouffer toute perspective d’avenir démocratique. Le régime de Paul Kagame déploie tous les attributs du népotisme, du militarisme, de la répression, de la détention arbitraire et mène des incursions illégales dans les pays voisins. L'arrestation de cette figure de l'opposition pacifique est un exemple terrible d'un régime répressif qui s'étend dans le silence.

  Monsieur le ministre, comptez-vous faire pression via l'Union européenne, notamment pour exiger la libération immédiate de Victoire Ingabire? La Belgique va-t-elle adopter une position systématique cohérente vis-à-vis des arrestations arbitraires d'opposants politiques dans des régimes qui coopèrent avec nous ou avec l'Union européenne?

  Maxime Prévot:

  Il y avait également, sur ce sujet, des questions introduites initialement par Mmes Maouane, Depoorter et Van Hoof. Je répondrai anticipativement aux questions qu’elles avaient l’intention de me poser.

  Beste Kamerleden, mijn diensten en ik zijn op de hoogte gebracht van de recente arrestatie van mevrouw Victoire Ingabire, voorzitster van de partij DALFA-Umurinzi, die niet wordt erkend door de Rwandese autoriteiten.

  Volgens de Rwandese justitie werd ze gearresteerd in het kader van het proces tegen Sylvain Sibomana, voormalig secretaris-generaal van de partij FDU-Inkingi, waarvan Victoire Ingabire vroeger voorzitster was. Volgens de mededeling van het Rwanda Investigation Bureau is mevrouw Ingabire beschuldigd van misdaden van criminele organisatie en het publiekelijk aanzetten tot verzet tegen de regering.

  Ik heb kennisgenomen van het communiqué van Human Rights Watch, waarin wordt gesteld dat het om een politiek gemotiveerde arrestatie gaat.

  Dat zijn elementen die vragen oproepen. We zullen moeten afwachten hoe het onderzoek en het proces verlopen om dat daadwerkelijk te kunnen vaststellen, maar het is duidelijk dat de politieke vrijheden in het land globaal onder druk staan en dat de democratische ruimte streng wordt gecontroleerd.

  Malgré la rupture de nos relations diplomatiques, mes services continuent de suivre de près la situation des droits humains et des libertés civiles et politiques au Rwanda, y compris les cas individuels. Les dialogues entre l'Union européenne et le Rwanda se poursuivent, notamment dans le cadre des dialogues de partenariats instaurés par l'accord de Samoa. Nous plaiderons pour que les questions relatives aux libertés civiles et politiques et à l'indépendance de la justice continuent d'y être abordées. Il va de soi, dans ce contexte, que nous devons persister à demander systématiquement la libération de tout détenu ou détenue qui aurait été arrêté arbitrairement.

  Au niveau des Nations Unies, nous continuerons également à soulever ces questions, notamment lors de l'Examen périodique universel du Conseil des droits de l'homme. Le prochain examen du Rwanda est prévu début 2026. Dans ce cadre, la Belgique formulera des recommandations sur le respect des droits humains et des libertés fondamentales.

  Via haar programma Civic Space Initiative ondersteunt België financieel het werk van organisaties van het middenveld en mensenrechtenverdedigers in verschillende landen in de regio van de Grote Meren, die zich in het bijzonder inzetten voor de vrijheid van meningsuiting, vereniging en vreedzame vergadering in de regio. Sinds de verbreking van de diplomatieke betrekkingen mag België echter geen ngo’s in Rwanda meer steunen.

  Wat het communicatiekanaal met Rwanda betreft, kan ik bevestigen dat we ernaar streven om minstens informeel contact te onderhouden.

  Lydia Mutyebele Ngoi:

  Merci monsieur le ministre pour vos réponses. Je tiens également à remercier tous mes collègues pour leur mobilisation sur cette question particulièrement préoccupante. Je veux surtout saluer ici le travail des femmes et des hommes de la société civile, qui se battent au Rwanda, comme ailleurs, pour la liberté d'expression et la liberté politique. Je pense en particulier au Réseau international des femmes pour la paix et la démocratie, qui nous regarde et qui consacre une énergie considérable à soutenir celles qui subissent la répression et la haine, simplement pour leurs idées ou pour ce qu'elles sont. Mme Ingabire est devenue un symbole de la démocratie. Celui d'un peuple qui refuse que ses droits soient étouffés dans le silence. Elle incarne une vision pacifiste et pluraliste de la politique rwandaise. Mais c'est aussi une femme qui souffre seule dans sa cellule pour avoir osé porter une voix alternative au régime autoritaire de Kagame. Cette injustice, nous devons la combattre. Le Rwanda, comme tous les États africains, mérite un dialogue politique pluraliste, constructif et pacifique. Nous devons continuer à soutenir les voix de ces femmes et de ces hommes qui se battent pour la démocratie, pour un dialogue politique libre, pour la paix et pour un avenir fondé sur les droits et la dignité pour toutes et tous.

• Vraag: Het staatsbezoek van de Chinese minister van Buitenlandse Zaken aan België (Q56006670C)

  Vraag: Het standpunt van Chinees minister Wang Yi over Rusland (Q56006775C)

  Vraag: De betrokkenheid van China bij het conflict in Oekraïne (Q56006993C)

  internationale politiek en migratie

  Het staatsbezoek van de Chinese minister van Buitenlandse Zaken aan België
  Het standpunt van Chinees minister Wang Yi over Rusland
  De betrokkenheid van China bij het conflict in Oekraïne
  China's internationale diplomatie en rol in het Oekraïne-conflict summaryExplanation

  Gesteld door

  N-VA Katrijn van Riet
  N-VA Katrijn van Riet
  VB Werner Somers
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België en de EU hanteren een dubbele strategie tegenover China: constructieve dialoog (handelsbelangen, klimaat, multilaterale samenwerking) gekoppeld aan kritische druk op pijnpunten zoals oneerlijke handelspraktijken, Chinese steun aan Rusland’s oorlog (via dual-use goederen) en Taiwan. Minister Prévot bevestigde dat België de EU-sancties tegen Chinese entiteiten steunt en verdere maatregelen overweegt, maar benadrukte ook het belang van economische banden en het vermijden van escalatie in de VS-China-rivaliteit. China’s ambiguë rol—enerzijds "neutraal" in Oekraïne, anderzijds strategisch profiterend van westerse afleiding en militair-economische steun aan Rusland—wordt scherp bekritiseerd, met vragen om hardere EU-reacties, waaronder secundaire sancties. De vergelijking Oekraïne-Taiwan wordt door China ontkend, maar analisten wijzen op parallelle tactieken: grijze-zone-intimidatie en lessen trekken uit Russische oorlogsvoering.

  Katrijn van Riet:

  Chinese media bericht over een nakend staatsbezoek van Chinees minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi aan Europa – zij benadrukken het bezoek aan België met een hoofdrol voor premier De Wever en u.​ De Chinese woordvoerder van Buitenlandse Zaken (Guo Jiakun) verklaarde: “België is een belangrijke partner voor China wat betreft de samenwerking met de E.U. De twee landen hebben veel uitwisselingen gehad op topniveau wat geleid heeft tot resultaat op diverse gebieden. De band is voordelig voor beide landen. China wil België begrijpen, de consensus verbeteren, de samenwerking en groei verdiepen om een duurzame bilaterale relatie te creëren en een grotere bijdrage te leveren aan de band tussen de E.U. en China."

  Tijdens het bezoek van Wang Yi aan EU-buitenlandchef Kaja Kallas klinkt de boodschap kritischer: er wordt gesproken over cyberaanvallen, inmenging in democratische processen en oneerlijke handelspraktijken. China ontkent: “We moeten geen confrontatie gaan zoeken op basis van verschillen", waarmee het land zich als een alternatieve handelspartner voor de U.S.A. opwerpt. Ondertussen is er de economische en geopolitieke situatie van China als grootmacht met problemen als het verbod op Chinese computerchip in Taiwan, militaire dreigingen en de handelsoorlog met de VS.

  Mijn vragen voor de minister:

  1. Welke boodschap heeft u gegeven aan uw Chinese collega Wang Yi en diens ambassadeur hier in Brussel? Op welke manier zal België zich bijgevolg positioneren met betrekking tot de onderhandelingen?

  2. Heeft u concrete doelen voor ons land of voor de E.U. die u zeker wil bereiken tijdens deze onderhandelingen?

  3. Zijn er diplomatieke acties die uw wil ondernemen tijdens deze ontmoeting met het oog op de geopolitieke situatie van China?

  4. 2025 markeert de 50e verjaardag van de diplomatische banden tussen China en de EU. Hoe klinkt het discours vanuit de EU om de strategische communicatie, handelsakkoorden en multilaterale banden met China aan te scherpen? Gelooft u dat de banden behouden blijven?

  5. Hoe zit het met het visum van de Chinese ambassadeur en diens gezanten hier in Brussel?

  Mijn tweede vraag betreft de Chinese standpunten over Rusland. Tijdens de ontmoeting met mevrouw Kallas deed de Chinese minister Wang Yi een boude uitspraak over het conflict in Oekraïne. Het kwam erop neer dat het conflict aan de oostgrens van Europa dient als een rookgordijn dat de aandacht moet afleiden van de ambities van de Volksrepubliek om Taiwan onder haar gezag te krijgen. Daarnaast verklaarde het Chinese regime ook nog dat Rusland deze oorlog niet mag verliezen. Op het terrein wordt meer en meer Russisch wapentuig van Chinese makelij gevonden.

  Hoe interpreteert u de verklaringen van uw Chinese collega? Welke indicaties zijn er dat de samenwerking met de Russische Federatie verhoogt? Hoe verhoudt zich dat tot de dualuseproducten en de petrochemische producten? Zijn er reacties bekend vanuit de EU-delegatie op de verklaringen van de Chinese minister van Buitenlandse Zaken? Wordt de mogelijkheid voorzien om secundaire sancties uit te vaardigen ten aanzien van landen die de Russische oorlogseconomie steunen?

  Werner Somers:

  Mijnheer de minister, China heeft officieel steeds beweerd dat het neutraal is in het conflict met Oekraïne en alle vredesinitiatieven steunt. Het heeft ook altijd ontkend dat het wapens levert aan Rusland. Over dat laatste bestaat echter gerede twijfel. Het staat immers inmiddels vast dat Rusland voor zijn grootschalige productie van drones afhankelijk is van Chinese onderdelen. Eerder waren er ook al aanwijzingen dat China artillerie en buskruit levert.

  In een zeldzaam moment van openheid verklaarde de Chinese minister van Buitenlandse Zaken, Wang Yi, begin juli tegenover Kaja Kallas, hoge vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, dat China niet wil dat Rusland de oorlog in Oekraïne verliest.

  Mijnheer de minister, kunt u bevestigen dat China militaire steun verleent aan Rusland voor de voortzetting van de oorlog in Oekraïne? Waaruit bestaat die steun en wat is uw mening daarover?

  Hoe beoordeelt u de uitspraak van de Chinese minister van Buitenlandse Zaken dat China niet wil dat Rusland de oorlog tegen Oekraïne verliest? Welke stappen zult u ondernemen opdat China wordt veroordeeld voor zijn indirecte betrokkenheid bij het conflict in Oekraïne?

  Bent u het eens met premier De Wever dat China deel uitmaakt van de as van het kwaad omdat het de voortzetting van de oorlog in Oekraïne wil?

  Is er volgens u een verband tussen de houding van China tegenover het conflict in Oekraïne en de Chinese dreiging om Taiwan manu militari in te lijven bij het vasteland? Zo ja, welke lessen kunnen daaruit worden getrokken?

  Maxime Prévot:

  Mevrouw Van Riet, mijnheer Somers, het bezoek van de Chinese minister Wang Yi was louter een werkbezoek en geen staatsbezoek. Ter gelegenheid van zijn passage in Brussel voor de EU-China Strategic Dialogue met hoge vertegenwoordigster Kaja Kallas, vroeg de Chinese delegatie bilaterale onderhouden aan met eerste minister De Wever en met mezelf.

  Tijdens het onderhoud met minister Wang Yi heb ik benadrukt dat België een constructieve band wil uitbouwen met China, gebaseerd op wederzijds respect en vertrouwen. Het gesprek verliep in een open en constructieve sfeer. Ik heb niet nagelaten op enkele pijnpunten van onze relatie te wijzen, onder meer op het handelsonevenwicht en de Chinese exportrestricties voor kritieke grondstoffen en op het feit dat Belgische en Europese bedrijven veel problemen ondervinden op de Chinese binnenlandse markt. Deze onevenwichtigheden werden ook door de EU bij de heer Wang Yi aangekaart in de aanloop naar de EU-China-Top van 24 juli.

  België steunt de Europese verwachting van concrete, tastbare resultaten voor onze bedrijven tijdens die topbijeenkomst. China heeft een steeds grotere rol op het wereldtoneel. Dat kunnen we niet ontkennen. Daarom is het belangrijk in dialoog te gaan met China over zaken als de Russische agressie tegen Oekraïne en de situatie in het Midden-Oosten.

  We wijzen het land op zijn verantwoordelijkheden, ook als lid van de VN-Veiligheidsraad. De EU en België bekijken China als partner, concurrent en rivaal, in verschillende aspecten. Handel vormt de hoofdmoot van de relatie tussen de EU en China. Wanneer noodzakelijk en zoals reeds gebeurt, steunt België de Europese aanpak, om economische belangen te kunnen verdedigen door middel van handelsbeschermingsinstrumenten en we zullen dit blijven doen.

  Er zijn toenemende aanwijzingen dat China via dualusegoederen, waaronder elektronica, machines en chemische stoffen, indirect bijdraagt aan de Russische oorlogsindustrie. China ontkent formele militaire steun, maar de handel in strategische componenten is zorgwekkend en gaat de voorbije jaren in stijgende lijn.

  De uitspraken van minister Wang Yi over de Russische agressie in Oekraïne bevestigen dan ook de strategische positie van China, die voordien impliciet bleef. Het conflict in Oekraïne komt China onbedoeld ten goede doordat het de westerse focus en vooral die van de VS, van Azië afleidt.

  Zowel de Europese Hoge Vertegenwoordigster Kallas als ik hebben minister Wang Yi aangesproken over de veiligheidsdreiging die voortvloeit uit Chinese steun aan Rusland. Kallas riep op tot het stopzetten van alle materiële steun aan het Russische militaire en industriële complex en tot steun aan een rechtvaardige vrede op basis van VN-principes.

  In reactie op deze Chinese bijdrage aan de oorlog in Oekraïne heeft de EU, met de steun van België, reeds sancties opgelegd aan Chinese entiteiten wegens leveringen van gesanctioneerde technologie aan Rusland. Verdere sancties worden besproken.

  De VS beschouwt China als sinds jaren als hun grootste strategische uitdaging, een visie die breed politiek gedragen wordt. Senator Marco Rubio waarschuwde bij het begin van zijn mandaat voor een mogelijke militaire confrontatie in de Indo-Pacifische regio en pleitte voor een verhoogde afschrikking rond Taiwan.

  Ook minister van Defensie Hegseth benadrukte het belang van paraatheid. De Verenigde Staten vragen bovendien aan hun Indo-Pacifische bondgenoten om hun defensie-inspanningen op te voeren.

  Sinds de tweede ambtstermijn van president Trump ligt de Amerikaanse focus nog sterker op de rivaliteit met China. België en de Europese Unie streven ernaar escalatie te vermijden en willen vermijden het slachtoffer te worden van het Amerikaans-Chinese handelsconflict. De vergelijking tussen het conflict in Oekraïne en de situatie van Taiwan gaat niet volledig op en wordt overigens door China steevast ontkend.

  Het staat vast dat China de militaire acties van Rusland op het Oekraïense front aandachtig volgt, mogelijk met de bedoeling hieruit operationele lessen te trekken. Op dit moment geeft China er echter de voorkeur aan om Taiwan te intimideren via tactieken in de zogenoemde grijze zone, met de bedoeling het uithoudingsvermogen van het eiland te testen.

  Wat betreft de visa van de Chinese ambassadeur en gezanten. Op basis van het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer beschikken geaccrediteerde diplomaten over een diplomatiek visum dat tijdens hun zending wordt afgeleverd door de ontvangende staten.

  Dat zijn mijn antwoorden.

  Katrijn van Riet:

  Ik maak mij toch zorgen over de houding van China. Ik besef ten volle dat we niet moeten meegaan in de Amerikaanse strategie door alles op de spits te drijven. We moeten het met zeer kritische ogen bekijken en af en toe opportunistisch genoeg zijn, vrees ik.

  Werner Somers:

  Mijnheer de minister, uw antwoord stelt mij enerzijds gerust omdat u over reeds genomen sancties tegen China hebt gesproken en omdat u hebt gezegd dat verdere sancties zullen worden besproken. U lijkt zich ervan bewust te zijn dat China indirecte steun verleent aan Rusland in het conflict in Oekraïne. U hebt uiteraard gewezen op het belang van de handel met China en het is duidelijk dat China op economisch vlak te machtig is en dat men niet man en paard durft te noemen.

  U zegt dat de vergelijking tussen Oekraïne en Taiwan niet opgaat. Vanuit het gezichtspunt van China gaat die vergelijking inderdaad niet op, omdat China het conflict over Taiwan beschouwt als een binnenlandse aangelegenheid. Taiwan zou zogezegd een integraal deel zijn van het Chinese grondgebied, wat niet klopt, maar dat zou ons te ver leiden. Rusland ontkent natuurlijk ook de soevereiniteit van Oekraïne.

  We moeten waakzaam zijn en ik zou zeker niet uitsluiten – sterker nog, ik denk dat het vrij zeker is – dat de strategie van China ten aanzien van Oekraïne en de steun aan Rusland, behalve om redenen van profijt – de handel met Rusland is immers enorm toegenomen, meer bepaald de Chinese export naar Rusland – ook te maken heeft met het binden van het Westen in Oekraïne. Daardoor kan de VS inderdaad die pivot to Asia niet voltooien, waar al onder president Obama sprake van was. Dat proces is dus al veel langer aan de gang dan onder de regering-Trump.

  Ik hoop dat het Westen in het algemeen en de EU en ook België een iets hardere houding tegenover China zullen aannemen en duidelijk zeggen waar het op staat. Ik vind dat China momenteel te gemakkelijk wegkomt met een aantal zaken.

  Voorzitter:

  La question n° 56006696C de Mme Maouane est transformée en question écrite. Les questions jointes n° s 56006694C de Mme Maouane, 56006787C de Mme Depoorter et 56006915C de Mme Mutyebele Ngoi sont transformées en questions écrites.

• Vraag: De banden tussen België, de EU en Zuid-Korea onder president Lee Jae-myung (Q56006671C)

  De banden tussen België, de EU en Zuid-Korea onder president Lee Jae-myung
  

  Gesteld door

  N-VA Katrijn van Riet
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De nieuwe Zuid-Koreaanse president Lee Jae-myung kiest voor een pragmatische, minder Westers georiënteerde koers, met hernieuwde dialoog met Noord-Korea en nauwere banden met China/Rusland, maar behoudt veiligheidssamenwerking met de VS, ondanks zijn weigering wapens aan Oekraïne te leveren. België/EU benadrukken de gedeelde waarden (internationaal recht, grenzen) en willen de economische en veiligheidsbanden versterken via een geplande missie in september, maar vrezen de militaire samenwerking Noord-Korea-Rusland (wapenhandel, troepentransfers) als directe bedreiging voor globale stabiliteit. China’s druk en de VS-China rivaliteit dwingen Zuid-Korea tot een moeilijk evenwicht, zonder radicale beleidswijzigingen. De Rusland-Noord-Korea-alliantie (18/06/2024) schendt VN-sancties en verergert de Oekraïne-oorlog, wat gecoördineerde internationale tegenactie vereist.

  Katrijn van Riet:

  Mijnheer de voorzitter, ik verwijs naar de schriftelijke voorbereiding van mijn vraag.

  In april werd de Zuid-Koreaanse conservatieve president Yoon Suk Yeo afgezet na zijn afkondiging van de krijgswet. Op 3 juni werden verkiezingen georganiseerd en won de oppositiekandidaat Lee Jae-myung, van een centrumlinkse partij.

  Ik onderstreep graag de goede jarenlange diplomatieke en handelgedreven banden tussen Zuid-Korea, België en de EU. De nieuwe president krijgt te maken met een land in politieke onrust met vele economische, democratische en demografische uitdagingen. Hij breekt met de 'value-based' politieke visie van zijn voorganger door een zachte dialoog met Noord-Korea te hervatten. De kersverse president zet in op zijn banden met buurlanden als China en Rusland en is dus minder Westers georiënteerd. Dit merken we in zijn mening omtrent de oorlog in Oekraïne: Lee weigert het idee van een wapenlevering aan Oekraïne en ging in tegen het sturen van experten om Noord-Koreaanse troepen in Rusland te onderzoeken. Datzelfde Rusland stuurt immers 30.000 Noord-Koreaanse soldaten naar de Oekraïense grens.

  Lee verkiest een pragmatische aanpak boven een band gebaseerd op gelijke waarden. Om een sterke band met Seoul te behouden, moeten we bijsturen, bv. Door te focussen op economische en militaire voordelen van een partnerschap.

  Mijn vragen voor de minister:

  1. Wat is uw visie op het nieuwe presidentschap in Zuid-Korea?

  2. Gaat u de nieuwe politieke gezanten uitnodigen om de banden opnieuw aan te halen voor zowel België als Europa en welke focuspunten zal u hier benaderen?

  3. Verwacht u dat we nog steun zullen krijgen uit Zuid-Koreaanse hoek betreffende topics als het in toom houden van de Chinese assertiviteit?

  4. Wat zou deze dialoog met Noord-Korea volgens u betekenen voor de militaire samenwerking tussen Noord-Korea en Rusland? Welk effect heeft dit op de oorlog tussen Rusland en Oekraïne?

  Maxime Prévot:

  België verwelkomt het einde van de staat van beleg onder het vorige presidentschap van de heer Yoon. In zijn inaugurele rede heeft president Lee zich pragmatisch en realistisch getoond. Hij pleitte voor openheid, alsook voor paraatheid tegenover mogelijke agressie tegen zijn land.

  Seoel blijft een essentiële partner voor zowel de Europese Unie als de NAVO. Onze beide landen delen fundamentele waarden, zoals het respect voor het internationaal recht, de onschendbaarheid van grenzen en de vreedzame beslechting van geschillen. Leden van de Zuid-Koreaanse regering worden regelmatig ontvangen in Brussel. In april heeft de voorzitter van het directiecomité van mijn FOD een bilateraal overleg gehad met viceminister Kim. Die consultaties zullen uiteraard worden voortgezet.

  Samen met minister Clarinval bereid ik een missie voor naar de republiek Korea in de tweede helft van september. Tijdens dat bezoek zullen wij onze ambtsgenoten ontmoeten. Wij zullen de gelegenheid aangrijpen om Belgische belangen onder de aandacht te brengen, met bijzondere aandacht voor veiligheid, economie en handel.

  Wat China betreft, president Xi heeft recent zijn wens uitgesproken om de betrekkingen met Zuid-Korea te versterken. De nauwe samenwerking van Zuid-Korea met de Verenigde Staten op het gebied van veiligheid lijkt een constante te blijven, ondanks de politieke omwentelingen in Washington. Door de groeiende rivaliteit tussen Beijing en Washington wordt het echter steeds moeilijker om de traditionele Zuid-Koreaanse balans tussen economische banden met China en veiligheidsbanden met de Verenigde Staten te behouden.

  Daarnaast zorgt de nauwere samenwerking tussen Noord-Korea en Rusland voor extra druk op Zuid-Korea.

  In tegenstelling tot wat sommige campagneaankondigingen hadden kunnen doen vermoeden, lijken er vanuit Seoel geen radicale maatregelen ten opzichte van China of Rusland op de agenda te staan. Veeleer lijkt een beleid van continuïteit te worden gevolgd. President Lee lijkt te streven naar een hernieuwde dialoog met Noord-Korea, die gezien de gespannen situatie in de gemilitariseerde zone noodzakelijk is om misverstanden te voorkomen of te ontmijnen.

  Daartegenover staat het globale strategisch partnerschap, dat Rusland en Noord-Korea op 18 juni 2024 hebben ondertekend en dat een duidelijke schending van het internationaal recht vormt. Het gaat in tegen de sancties van de VN-Veiligheidsraad tegen het Noord-Koreaanse regime, met name op het vlak van wapenhandel, militaire samenwerking en de overdracht van gevoelige technologieën.

  België en de Europese Unie zijn uitermate bezorgd over de concrete uitwerking van dat partnerschap, waaronder de inzet van grondtroepen en de vermoedelijke overdracht van technologie van Moskou naar Pyongyang. De recente verklaringen van de Noord-Koreaanse leider dragen niet bij tot de-escalatie. Door de ernstige gevolgen voor de Europese en mondiale vrede en veiligheid worden onder andere mogelijke reacties op niveau van internationale partners gecoördineerd.

  Katrijn van Riet:

  Dank u wel voor uw antwoord, mijnheer de minister. Ik ben het met u eens dat we de situatie en de politieke ontwikkelingen in de gaten moeten houden. Die Rusland-Noord-Koreatandem is immers zeer zorgwekkend.

• Vraag: Multinationals die grof geld verdienen aan de genocide in Gaza (Q56006698C)

  Vraag: De bezettings- en genocide-economie in de bezette Palestijnse gebieden (Q56006764C)

  Vraag: De sancties tegen Francesca Albanese (Q56007072C)

  economie en werk

  Multinationals die grof geld verdienen aan de genocide in Gaza
  De bezettings- en genocide-economie in de bezette Palestijnse gebieden
  De sancties tegen Francesca Albanese
  De economische belangen bij en sancties rond de Israëlisch-Palestijnse bezetting en genocide summaryExplanation

  Gesteld door

  Ecolo-Groen Rajae Maouane
  PS Christophe Lacroix
  PVDA-PTB Nabil Boukili
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België erkent het VN-rapport van Francesca Albanese over Israëls *"economie van genocide"* in bezette Palestijnse gebieden en steunt haar oproep aan bedrijven om activiteiten die internationaal recht schenden te stoppen. Het land hanteert strikt resolutie 2334 (1967-grenzen), waarschuwt Belgische bedrijven voor risico’s in illegale nederzettingen, en handhaaft sinds 2009 een wapenembargo op Israël, met recente aanscherping op transit en dubbelgebruik-goederen. België pleit in de EU voor sancties tegen gewelddadige kolonisten en extremistische ministers (o.a. Ben-Gvir), maar ziet geen directe opschorting van handelsbetrekkingen met Israël; wel dringt het aan op EU-conformiteit met het ICJ-advies (2024) via een brief aan de Commissie, mede-ondertekend door 10 lidstaten. De onafhankelijkheid van VN-rapporteurs zoals Albanese wordt nadrukkelijk verdedigd tegen intimidatie.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, le 3 juillet 2025, la Rapporteuse spéciale des Nations Unies sur la situation des droits humains dans le Territoire palestinien occupé, Francesca Albanese, a présenté devant le Conseil des droits de l'homme un rapport accablant intitulé "De l'économie d'occupation à l'économie de génocide". Ce rapport documente de manière rigoureuse la manière dont l'occupation israélienne des territoires palestiniens s'est transformée en une économie du génocide, soutenue par un vaste réseau d'acteurs économiques, financiers, technologiques et politiques.

  La Rapporteuse y identifie trois formes d'implication des entreprises dans cette dynamique: le déplacement, le remplacement et l'habilitation des Palestinien·ne·s, en lien avec des sociétés multinationales, y compris européennes, actives dans les domaines de l'armement, de la surveillance, de la construction, de l'énergie, de la finance et du tourisme. Elle appelle les États à imposer des sanctions, suspendre les accords commerciaux et les investissements, et à se conformer à l'avis consultatif de 2024 de la Cour internationale de Justice.

  Dans ce contexte, je souhaite vous poser les questions suivantes:

  Quelle est la position officielle de la Belgique à l'égard des conclusions du rapport de la Rapporteuse spéciale Francesca Albanese, notamment sur la qualification de l'économie israélienne comme moteur d'un génocide en cours?

  La Belgique envisage-t-elle de suspendre ses relations commerciales, militaires ou financières avec des entités israéliennes ou internationales identifiées comme complices de violations graves du droit international humanitaire?

  Le gouvernement belge soutiendra-t-il, au sein de l'Union européenne, l'imposition de sanctions ciblées et d'un embargo sur les armes à destination d'Israël, conformément aux recommandations du rapport?

  Enfin, quelles mesures concrètes la Belgique compte-t-elle prendre pour protéger le mandat de la Rapporteuse spéciale, régulièrement attaquée pour son travail, et pour soutenir les mécanismes internationaux de justice et de responsabilité dans le cadre du conflit israélo-palestinien?

  Maxime Prévot:

  Monsieur le président, des questions de Mme Maouane et M. Boukili étaient jointes. Ils trouveront également réponse dans le texte.

  J'ai pris connaissance du récent rapport de la rapporteuse spéciale des Nations Unies sur la situation des droits humains dans le territoire palestinien occupé, Mme Francesca Albanese. La Belgique est intervenue le 3 juillet, lors de la 59 e session du Conseil des droits de l'homme, pour remercier la rapporteuse spéciale Albanese pour son rapport et pour son travail important.

  La Belgique soutient l'appel lancé par la rapporteuse spéciale aux entreprises pour qu'elles s'acquittent de leurs responsabilités en vertu des principes directeurs relatifs aux entreprises et aux droits de l'homme, qu'elles cessent toutes leurs activités commerciales et mettent fin aux relations directement liées au droit international humanitaire et aux droits de l'homme, qui y contribuent et qui les provoquent.

  La Belgique respecte et plaide pour le droit international. Nous sommes un des pays qui met en œuvre avec le plus de zèle la résolution 2334 du Conseil de sécurité des Nations Unies et la politique de différenciation entre, d'une part, le territoire d'Israël dans ses frontières reconnues de 1967 et, d'autre part, le territoire palestinien occupé illégalement par Israël. À ce titre, nous veillons notamment à ce que nos entreprises soient informées de l'illégalité de la situation dans le territoire occupé et des risques que cela engendre.

  La Cour internationale de Justice a rappelé dans son avis rendu en juillet 2024 l'illégalité de l'occupation israélienne et l'obligation pour les États tiers, dont la Belgique, de faire tout ce qui est en leur pouvoir pour éviter d'y contribuer.

  En plus de ce que j'ai déjà évoqué, la Belgique appuie le travail du bureau du Haut-Commissaire aux droits de l'homme des Nations Unies. Dans la dernière mise à jour de la base de données qu'il produit sur les entreprises actives dans les colonies, je me réjouis qu'aucune entreprise belge ne figure.

  J'ai néanmoins pris l'initiative d'écrire une lettre à la HR/VP Mme Kallas, qu'une dizaine d'États membres de l'Union européenne environ ont cosignée, afin de demander que la Commission européenne s'assure de la conformité du droit européen avec le droit international, suite à l'avis consultatif rendu par la Cour internationale de Justice en juillet 2014.

  J'ai encore insisté mardi sur ce point lors du Conseil des ministres de l'Union européenne.

  Vous savez que nous plaidons pour des sanctions au niveau européen contre des colons violents. Je souhaite aller plus loin, y compris en visant les leaders politiques, comme le ministre Ben-Gvir ou le ministre Smotrich, mais nous avons déjà eu l'occasion de faire le débat tout à l'heure.

  En matière d'exportation d'armes, la Belgique peut servir d'exemple aux autres États membres de l'Union, puisque nous pratiquons un embargo sur les licences d'exportation depuis l'accord interfédéral de 2009. Et, comme j'ai pu l'indiquer préalablement, j'ai moi-même initié une nouvelle concertation interfédérale sur le sujet le 23 juin dernier, afin de m'assurer que la Belgique respectait bien le droit international et notamment le Traité sur le commerce des armes. J'ai aussi tenu à aborder la question du transit et des biens à double usage.

  Quant aux sanctions contre Mme Albanese, je me suis exprimé publiquement le 11 juillet en disant que, peu importe si on est d'accord ou non avec les vues d'une rapporteuse spéciale des Nations Unies, la Belgique défendra toujours l'indépendance des procédures spéciales des Nations Unies et s'opposera à toute tentative d'intimider le détenteur d'un mandat des Nations Unies.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse qui n'appelle de ma part aucune réplique.

  Voorzitter:

  Les questions n os °56006701C, 56006703C et 56006704C de Mme Maouane sont transformées en questions écrites à sa demande. Il en va de même des questions n° 56006781C de M. De Maegd, n° 56006845C de Mme Mutyebele Ngoi et n° 56006899C de Mme Van Hoof.

• Vraag: De besparingen op ontwikkelingssamenwerking (Q56006912C)

  economie en werk

  De besparingen op ontwikkelingssamenwerking
  

  Gesteld door

  PS Lydia Mutyebele Ngoi
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Minister Prévot bevestigt dat 25% bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking (vanaf 2027) onvermijdelijk zijn door budgettaire discipline, maar spaart lopende NGO-projecten tot 2026 en benadrukt hun cruciale rol in voedselzekerheid (14% van het budget), agro-ecologie en klimaatdoelen. Hij distanceert zich van MR-voorzitter Bouchez’ visie dat samenwerking enkel Belgisch bedrijfsbelang moet dienen, en pleit voor een geïntegreerde "3D-benadering" (defensie, diplomatie, ontwikkeling), zonder deze tegen elkaar uit te spelen. Mutyebele Ngoi (PS) kritiseert de gebrekkige communicatie naar NGO’s (bv. WAPA) en de ondermijnende retoriek van coalitiepartner MR, maar erkent dat Prévot binnen de regering een van de laatste verdedigers is van solidariteit en duurzame ontwikkelingsdoelen, ondanks de bezuinigingen.

  Lydia Mutyebele Ngoi:

  Monsieur le ministre, dans un contexte de restrictions budgétaires, je souhaite attirer votre attention sur les conséquences de ces coupes sur la coopération au développement, en particulier sur les acteurs de la coopération non gouvernementale, ces acteurs qui jouent un rôle essentiel sur le terrain avec une efficacité démontrée, une proximité avec les populations locales et une capacité à générer des impacts rapides, durables et multidimensionnels. Ces coupes interrogent notre vision de société et la cohérence de nos engagements internationaux, notamment en matière d'objectifs de développement durable. Elles soulèvent également des questions sur la manière dont les arbitrages vont être opérés, les critères qualitatifs utilisés et les stratégies globales poursuivies.

  De plus, je souhaite vous rappeler l'importance stratégique du secteur alimentaire parce que l'ODD2 nous encourage à consacrer 15 % du budget de la coopération à ce secteur. Un investissement bien ciblé dans l'alimentation durable permet de renforcer la santé, la résilience climatique, la sécurité, la condition des femmes et de limiter les migrations forcées. Les ONG y jouent un rôle central.

  Enfin, je voudrais revenir sur les propos inacceptables, en tout cas pour le PS, qui ont été tenus par le président du MR, qui est votre partenaire de majorité, à savoir que si la coopération ne servait pas à renforcer les industries belges, il fallait arrêter tout simplement de la financer. Est-ce que, monsieur le ministre, vous cautionnez les propos du MR? Je vous ai vu réagir par Twitter interposé, c'était un peu comme Secret Story , mais je voudrais vous écouter ici en commission.

  Je sais que certaines organisations de la société civile vous ont contacté par courrier. Est-ce qu'elles ont été consultées dans le cadre de cette décision? Quels sont les critères qualitatifs et la stratégie globale qui ont guidé vos arbitrages? Comment justifiez-vous ces coupes au regard de l'efficacité démontrée par les ONG sur le terrain? Est-ce que vous envisagez une articulation entre l'augmentation du budget de la Défense et une approche globale de la sécurité incluant le développement?

  Quel est votre programme budgétaire pour le secteur alimentaire? Quelle part du budget de la Coopération y est-elle consacrée? Quelle est votre orientation en matière de financement des ONG actives dans le domaine? Une attention particulière est-elle portée à l'agroécologie au vu de son impact positif et de sa rentabilité?

  Maxime Prévot:

  Madame Mutyebele Ngoi, les propos tenus ce weekend par M. Bouchez sont ses libres prises de position en tant que président de parti.

  J'ai toutefois fait savoir – davantage dans une démarche de public story que de Secret Story – que ces propos ne reflétaient ni la ligne de l'accord de gouvernement, ni mes intentions. La Coopération internationale est et restera un pilier fondamental de notre politique étrangère. Elle incarne notre solidarité, contribue à la stabilité mondiale, prévient les conflits et répond à des défis globaux comme la santé ou le climat.

  Elle représente un investissement dans un avenir plus juste et plus sûr, qui renforce aussi nos intérêts économiques et partenariats stratégiques, essentiels dans un monde interdépendant, où le repli affaiblit et où la coopération protège.

  Des économies importantes, à hauteur de 25 %, sont déjà engagées dans ce secteur. Je les mets en œuvre par loyauté gouvernementale, bien entendu. Je les ai moi-même négociées, même si je peux aussi les regretter. Il n'en demeure pas moins qu'il s'agit de la contribution à l'effort d'assainissement de notre budget.

  Aller au-delà était hors de question lors des négociations gouvernementales, et ne l'est toujours pas aujourd'hui car cela porterait atteinte à nos intérêts, affaiblirait notre crédibilité et réduirait notre capacité d'influence sur la scène internationale.

  Ces économies s’imposeront en effet également aux acteurs de la coopération non gouvernementale, mais seulement à partir de 2027. J’ai en effet précisé lors de l’exposé que j’ai déjà pu faire en commission que les projets et programmes en cours des organisations non gouvernementales et des acteurs de la société civile, dont la programmation actuelle s’achève fin 2026, bénéficieraient de budgets préservés. Cette décision reflète ma reconnaissance du rôle stratégique que jouent les acteurs de la coopération non gouvernementale dans la coopération au développement.

  Je comprends l'incertitude que cette situation a pu susciter dans le secteur, comme en témoignent les courriers que j'ai en effet reçus. J'y ai répondu, comme je le fais aujourd'hui, en réaffirmant mon attachement à un dialogue constructif. Mon administration reste pleinement disponible pour poursuivre ce dialogue dans le cadre du processus de consultation déjà engagé, et qui s'intensifiera à l'approche de la définition des priorités, des priorités thématiques et des projets que nous souhaiterions privilégier dans le cadre de la prochaine programmation dès 2027.

  Cet exercice inclura notamment le secteur alimentaire et l'attention portée à l'agroécologie, dans la mesure où celui-ci s'inscrit pleinement dans ma volonté de recentrer les objectifs et priorités de la coopération internationale belge autour des trois biens publics mondiaux que sont le climat, la santé et la stabilité. La sécurité alimentaire et la transition vers des systèmes durables resteront une priorité transversale de notre coopération, tout canaux confondus. Ces dernières années, près de 14 % de l'aide publique au développement (APD) belge y ont été consacrés.

  Les deux autres grands principes directeurs, au-delà de la préservation des programmes en cours des acteurs non gouvernementaux et du recentrage de la coopération autour des biens publics mondiaux, qui ont pu aussi diriger mes arbitrages en matière d'économie, ont déjà été exposés à maintes reprises.

  Pour faire bref, il s'agit, d'une part, de préserver la coopération multilatérale en limitant les coupes aux seules contributions volontaires, et d'autre part, de garantir l'intégrité des crédits alloués à l'aide humanitaire, plus essentiels que jamais dans un contexte mondial marqué par de fortes réductions budgétaires.

  Vous avez évoqué la comparaison entre les budgets alloués à la défense et à la coopération au développement. Je comprends que cela puisse interpeller. Mais opposer ces deux domaines serait, à mes yeux, contre-productif. Investir dans notre défense, c'est aussi protéger la prospérité qui rend notre solidarité possible. J'ai pleinement conscience que la sécurité ne peut reposer uniquement sur des moyens militaires. C'est pourquoi je tiens à promouvoir une meilleure articulation et complémentarité entre les différents instruments de notre action extérieure, dans une mise en œuvre pragmatique de notre approche dite "3D": défense, diplomatie et développement.

  Lydia Mutyebele Ngoi:

  Merci, monsieur le ministre, pour votre réponse. Vous savez, en tant que députée, je ne suis parfois qu'un relais de la société civile. Samedi, par exemple, j'ai rencontré l'ONG WAPA, qui travaille avec d'anciens enfants soldats. Ils m'ont dit avoir contacté votre équipe pour obtenir certaines précisions, mais n'ont pas eu de réponse. Je comprends que ce ne soit pas toujours évident, au vu du nombre de sollicitations, mais dans ce cas précis, l'organisation est déjà subventionnée par votre département. Elle œuvre en République démocratique du Congo et s'apprête à lancer un nouveau programme en Colombie. Ses membres s'interrogent sur les critères qui présideront aux arbitrages futurs, et je leur ai promis que je ferais le relais ici en commission. J'espère qu'ils pourront bientôt avoir un retour de vos services. Malgré mon désaccord total avec l'instrumentalisation de la coopération telle que présentée dans votre note de politique générale, je reconnais que, dans votre coalition, vous êtes l'un des derniers à défendre véritablement la coopération au développement et les progrès énormes qu'elle permet. Vous avez publiquement refusé de la vider davantage de son sens, et vous avez su défendre ses principes, ses valeurs, ainsi que ses résultats face aux attaques et aux caricatures, parfois infondées, de vos partenaires. Je vous en remercie sincèrement. Je vous souhaite bonne chance, et j'espère que, malgré la complexité de cette coalition, vous continuerez à croire à ces valeurs de solidarité.

• Vraag: De dreiging van een gedwongen volksverhuizing van Palestijnen naar een kamp in Gaza (Q56006916C)

  internationale politiek en migratie

  De dreiging van een gedwongen volksverhuizing van Palestijnen naar een kamp in Gaza
  

  Gesteld door

  PS Christophe Lacroix
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Christophe Lacroix beschuldigt Israël van een genocidaal plan om Gazanen gedwongen te verplaatsen naar een kamp in Rafah, in strijd met internationaal recht, en bekritiseert België voor passiviteit, eisend sancties, een boycot van nederzettingsproducten en erkenning van Palestina. Minister Prévot verwerpt de Israëlische plannen als "onaanvaardbaar", bevestigt diplomatieke stappen (o.a. EU-brief voor koloniale producten) en wijst op Belgische deelname aan een tweestatenconferentie (juli 2024), maar ontwijkt concrete actie bij VN-Veiligheidsraad of ICC. Lacroix waarschuwt voor een systeem van onvrijwillige detentie voor 2 miljoen Palestijnen—vergeleken met "concentratiekampen" door Israëlische media en ex-premier Olmert—en betwijfelt of België de kwestie daadwerkelijk zal aankaarten in internationale instanties.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur la Ministre,

  Selon une enquête publiée par The Guardian, un ministre israélien a récemment confirmé l'existence d'un plan visant à forcer la population de Gaza à se regrouper dans un camp situé sur les ruines de Rafah. Ce projet, s'il était mis en œuvre, constituerait une violation manifeste du droit international humanitaire, notamment en ce qui concerne l'interdiction des transferts forcés de population et le traitement des civils en temps de conflit.

  Cette déclaration officielle soulève de graves inquiétudes quant à l'intentionnalité de certaines opérations militaires et à la volonté de rendre Gaza inhabitable. Et renforce notre position sur le génocide en cours à Gaza sous le silence de la communauté internationale. Elle s'inscrit dans un contexte où les infrastructures civiles sont systématiquement détruites, où l'accès humanitaire est militarisé, et où les agences onusiennes, comme l'UNRWA, sont ciblées politiquement et financièrement.

  Dans ce cadre, je souhaite vous poser les questions suivantes :

  - Quelle est la position officielle de la Belgique face à cette déclaration d'un membre du gouvernement israélien ?

  - Quelles démarches diplomatiques la Belgique a-t-elle entreprises ou envisage-t-elle d'entreprendre pour condamner ce projet et prévenir toute tentative de transfert forcé de population ?

  - La Belgique est-elle prête à porter cette question devant les instances internationales compétentes, notamment le Conseil de sécurité des Nations unies ou la Cour pénale internationale ?

  - Quand allez-vous enfin envisager de briser le blocus humanitaire, appliquer des sanctions sérieuses vers Israël, quand allez-vous enfin interdire les produits des colonies et quand allez-vous enfin reconnaître la Palestine ?

  Maxime Prévot:

  Monsieur Lacroix, vous savez que je condamne les intentions et les propos qui appellent à des violations graves du droit international comme, bien entendu, le déplacement forcé de populations. Les déclarations récentes des ministres israéliens de la Défense, M. Katz, et de la Sécurité intérieure, M. Ben-Gvir, sont totalement regrettables et même inacceptables. Ils noircissent encore le tableau d'Israël et envoient un signal négatif depuis Israël, qui est accusé par la Cour internationale de justice de violer la Convention sur le génocide et dont un rapport récent de l'Union européenne montre qu'il viole les droits humains de façon grave et répétée.

  La situation à Gaza – nous en avons largement parlé tout à l'heure – est insupportable. Je dénonce les camps et refuse de cautionner le système opéré par la Gaza Humanitarian Foundation, auquel la Belgique ne participe pas.

  J'ai eu l'occasion de répondre, par ailleurs, au sujet du dialogue engagé entre l'Union européenne et Israël dans le cadre de l'accord d'association et sur quelques annonces encourageantes qu'Israël aurait faites, bien que très timides et largement insuffisantes, concernant l'accès humanitaire à Gaza.

  En ce qui concerne l'interdiction d'importer des produits des colonies, j'ai pris l'initiative d'une lettre cosignée par environ 10 autres É tats membres, par laquelle je demande à la Commission européenne de vérifier la conformité du droit européen au droit international, à la suite de l'avis consultatif rendu par la Cour internationale de Justice en juillet 2024. J'ai encore insisté sur cette demande mardi lors du Conseil des ministres des Affaires étrangères de l'Union européenne.

  En ce qui concerne la reconnaissance de l' É tat de Palestine, la Belgique se montre très attentive à l'initiative franco-saoudienne d'une Conférence sur la solution à deux É tats. Après avoir été postposée en raison du conflit opposant Israël et les É tats-Unis à l'Iran, elle est maintenant prévue à New York du 28 au 30 juillet. La Belgique y participera activement.

  Christophe Lacroix:

  Merci monsieur le ministre pour votre réponse. J'espère en tout cas que le gouvernement ne fera pas comme sur Gaza de manière générale, en ne vous donnant pas le mandat pour porter ce dossier devant toutes les instances internationales auxquelles vous avez fait allusion. Il en manque sans doute encore une, qui pourrait être le Conseil de sécurité des Nations Unies et/ou la Cour pénale internationale. Pourquoi vous demande-je cela? C'est parce que selon des renseignements qui m'ont été fournis – et pas qu'à moi – par les ONG belges actives dans le secteur, il est question de 600 000 déplacés. À terme, ce serait l'ensemble de la population civile de Gaza, soit plus de 2 millions de personnes – ou du moins les survivants – qui seraient relocalisées dans cette zone par l'armée israélienne. Une fois screenés et entrés, les Palestiniens ne pourraient plus en sortir. Israël profiterait donc d'une trêve en cours de négociation, avec des avancées que vous avez qualifiées d'intéressantes mais pas suffisantes, pour construire cette ville. C'est là l'un des pièges de ces négociations, dans un cessez-le-feu, et d'un accès à une aide humanitaire. L'annonce d'Israël Katz a suscité un tollé dans les médias israéliens, où la future ville humanitaire est comparée, et les mots sont forts, à un camp de concentration. Je m'en réfère aux journalistes Zvi Bar’el, Gideon Levy et – je l'ai cité tout à l'heure – à l'ancien premier ministre israélien Ehud Olmert. Révélé par Reuters le même jour, un plan de zone de transit humanitaire, gérée par la Gaza Humanitarian Foundation, dans laquelle les Palestiniens pourraient résider temporairement, se déradicaliser, se réintégrer et se préparer à se réinstaller s'ils le souhaitent, vient compléter le tableau bien inacceptable et bien systémique des violences que commet Israël à l'égard du droit international et du droit international humanitaire. Voorzitster: Els Van Hoof. Présidente: Els Van Hoof. De voorzitster : De vraag nr. 56006921C van de heer Michel De Maegd is omgezet in een schriftelijke vraag.

• Vraag: De situatie in Argentinië (Q56006941C)

  Vraag: Het Mercosur-akkoord en Argentinië (Q56007090C)

  internationale politiek en migratie

  De situatie in Argentinië
  Het Mercosur-akkoord en Argentinië
  Argentijnse economie en handelsbetrekkingen binnen Mercosur summaryExplanation

  Gesteld door

  PVDA-PTB Nabil Boukili
  PS Christophe Lacroix
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 16 juli 2025

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België twijfelt aan de coherentie tussen EU-handelsakkoorden met Mercosur (met name Argentinië) en EU-waarden zoals democratie, mensenrechten en sociale normen, gegeven de controversiële hervormingen onder Milei (afbraak instituten, onderdrukking tegenstand, twijfels over rechtspraakonafhankelijkheid). Minister Prévot benadrukt dat economische stabilisatie in Argentinië niet ten koste mag gaan van rechtstaat en internationale verdragen, maar ziet het land nog steeds als een actieve democratie met tegengewicht via parlement en provincies, met kritische dialoog als middel. Lacroix eist harde EU-voorwaarden: sociale en milieuclausules moeten bindend zijn, niet optioneel, en waarschuwt voor Trump-achtige ontsporingen (desinformatie, polarisatie) die de Argentijnse democratie kunnen uithollen. België wacht nog op concrete EU-teksten voor een standpunt, maar belooft waarden centraal te stellen in de onderhandelingen.

  Christophe Lacroix:

  Ce ne sera ni Secret Story , ni public story , ni une pièce de Courteline où les gens rentrent, sortent et claquent des portes, comme cela arrive parfois dans cette commission. Je vais me référer à la version écrite de ma question.

  Monsieur le ministre, alors que l'Union européenne poursuit les discussions autour de l'accord commercial avec les pays du Mercosur, et vu les vives réactions de nos agriculteurs, de nos PME et de la société civile, il est essentiel de s'interroger sur la cohérence entre nos engagements internationaux et la réalité politique de certains de nos partenaires.

  L'Argentine, en particulier, connaît une évolution préoccupante depuis l'arrivée au pouvoir du président Javier Milei il y a un an et demi. Les réformes engagées vont bien au-delà de l'austérité économique : elles s'accompagnent d'un affaiblissement des institutions publiques, d'une remise en cause des droits sociaux fondamentaux et d'un climat de répression envers les contre-pouvoirs démocratiques, les syndicats et les défenseurs des droits humains.

  À cela s'ajoute la récente décision de la Cour suprême argentine d'interdire à l'ancienne présidente Cristina Fernández de Kirchner d'exercer toute fonction publique, confirmant une peine de prison pour corruption. Cette décision, qui intervient à quelques mois des élections législatives d'octobre, bouleverse profondément le paysage politique argentin et soulève des interrogations sur l'indépendance de la justice et le respect des principes démocratiques dans le pays.

  Dans ce contexte, il devient difficile d'ignorer les tensions entre les principes que l'Union européenne affirme défendre – droits humains, justice sociale, respect de l'État de droit – et les dynamiques à l'œuvre dans certains pays du Mercosur.

  Un accord de libre-échange ne peut se limiter à des considérations économiques: il engage aussi notre crédibilité politique et nos valeurs. Et pour le PS, vous le savez, les normes sociales et environnementales sont des balises sur lesquelles nous ne pouvons déroger.

  Dès lors, la Belgique entend-elle faire entendre une voix claire au sein de l'Union européenne pour conditionner tout progrès dans les négociations à des garanties concrètes en matière de droits fondamentaux?

  Et comment ces préoccupations sont-elles prises en compte dans nos relations bilatérales avec l'Argentine?

  Maxime Prévot:

  Monsieur Lacroix, il y avait également quelques interrogations de M. Boukili. Les deux pourront, je l'espère, apprécier la réponse que je vais vous partager.

  La situation actuelle en Argentine s'inscrit dans un contexte de réformes profondes visant principalement à répondre à des défis économiques structurels importants. Les autorités ont engagé des mesures de stabilisation macroéconomiques ambitieuses, avec l'objectif affiché de réduire l'inflation, de rétablir la confiance, d'attirer les investissements et d'assurer une meilleure viabilité budgétaire à moyen terme. Cela étant, ces évolutions s'accompagnent de débats intenses au sein de la société argentine, notamment autour de l'impact social de certaines réformes ainsi que du cadre dans lequel s'exercent la liberté d'expression et les droits sociaux.

  Certes, il appartient à chaque État, dans le respect de son ordre constitutionnel, de mener ses propres politiques publiques. Néanmoins, il est essentiel que ces processus s'inscrivent pleinement dans le respect de l'État de droit, du dialogue démocratique et des engagements internationaux en matière de droits humains. Et là où les positions du gouvernement de Javier Milei apparaissent contraires aux conventions et aux autres règles de droit international applicables au pays, vous pouvez être certains que nous faisons part de nos préoccupations dans les cadres bilatéraux et multilatéraux appropriés.

  Vous noterez que l'Argentine, si elle s'est retirée de l'Organisation mondiale de la Santé (OMS), demeure active au sein du Conseil des droits de l'homme de l'ONU et de nombreuses autres enceintes et agences internationales. Elle reste un partenaire engagé et constructif dans plusieurs dossiers d'importance, tels que la lutte contre l'agression russe en Ukraine ou le narcotrafic. Elle recherche aussi des collaborations plus étroites avec l'Union européenne, avec l'Organisation de coopération et de développement économiques (OCDE) et avec l'Organisation du traité de l'Atlantique nord (OTAN).

  Par ailleurs, le pays demeure une démocratie vibrante dans laquelle les propositions du gouvernement peuvent être défaites par le Parlement. Ce dernier, comme d'ailleurs les gouvernements provinciaux, peut adopter des législations importantes, comme l'a fait récemment le Sénat argentin concernant l'augmentation des retraites ou le soutien aux personnes porteuses de handicap. C'est encore davantage le cas depuis la fin toute récente de la période de délégation de pouvoir qui signifie que le président a perdu la capacité de légiférer par décret dans d'importants domaines.

  Les prochaines élections de mi-mandat en octobre seront l'occasion pour le peuple argentin de sanctionner, s'il le souhaite, les politiques de son gouvernement. Je n'en continuerai pas moins ma politique d'engagement constructive et, si nécessaire, critique avec la diplomatie argentine.

  S'agissant du Mercosur, la Belgique n'a pas encore de position définitive concernant l'accord. Conformément à son fonctionnement institutionnel, elle analysera les textes que la Commission présentera au Conseil et mènera une coordination approfondie avec ses entités fédérées afin de se prononcer sur base du consensus. Les enjeux environnementaux, sociaux et démocratiques font pleinement partie de cette analyse.

  Christophe Lacroix:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Effectivement, je crois qu'un accord de libre-échange ne peut pas se limiter à des considérations seulement économiques, puisqu'il engage aussi notre crédibilité politique et nos valeurs. Ce sont des balises, des normes sociales et environnementales, auxquelles nous ne pouvons déroger. Je vous invite à en faire vraiment des conditions essentielles, et pas seulement des conditions qui pourraient être superfétatoires ou additionnelles. L'Argentine est un magnifique pays, et une très belle démocratie qui a montré qu'elle pouvait se sortir de la noirceur de ce qu'elle a connu auparavant. Il reste une chance, comme aux États-Unis, à travers les é tats provinciaux. Aux États-Unis, la Californie et d'autres é tats se rebellent contre le trumpisme. Javier Milei est aussi, à l'instar d'ailleurs de Jair Bolsonaro, un exemple de ce que le trumpisme peut donner en Amérique du Sud. Je compte sur la Belgique et sur l'Union européenne pour faire en sorte que la démocratie et l'État de droit soient encore respectés en Argentine. Je crains néanmoins que la désinformation et l'action sur les réseaux sociaux auxquelles s'adonnent avec complaisance Javier Milei et tous ses thuriféraires, en tout cas tous ceux qui le portent aux nues, n'aient un effet délétère sur les élections qui sont évidemment démocratiques. Mais vous savez comme moi comment parfois l'électeur peut juger de la qualité d'une politique menée dans un État à travers les réseaux sociaux, qui sont devenus des réseaux complètement asociaux aujourd'hui. La présidente : Les questions n° s 56006948C, 56006949C et 56007083C de M. Nabil Boukili ainsi que la question n° 56006973C de Mme Kathleen Depoorter sont transformées en questions écrites. La réunion publique de commission est levée à 20 h 01. De openbare commissievergadering wordt gesloten om 20.01 uur.