Verslag plenaire vergadering 5 maart 2026 (14h29)

Mondelinge vragen

De vragen die gesteld werden tijdens deze vergadering.

• Vraag: Iran en het inferno in het Midden-Oosten (Q56001449P)

  Vraag: De Nationale Veiligheidsraad (NVR) en het standpunt van België over Iran (Q56001450P)

  Vraag: De Nationale Veiligheidsraad (NVR) en het standpunt van België over de illegale oorlog in Iran (Q56001453P)

  Vraag: De situatie in Iran en de binnenlandse en internationale veiligheid (Q56001458P)

  Vraag: Iran (Q56001463P)

  Vraag: De illegale oorlog tussen de VS en Iran (Q56001466P)

  Vraag: De oorlog in het Midden-Oosten (Q56001468P)

  veiligheid, justitie en defensie

  Iran en het inferno in het Midden-Oosten
  De Nationale Veiligheidsraad (NVR) en het standpunt van België over Iran
  De Nationale Veiligheidsraad (NVR) en het standpunt van België over de illegale oorlog in Iran
  De situatie in Iran en de binnenlandse en internationale veiligheid
  Iran
  De illegale oorlog tussen de VS en Iran
  De oorlog in het Midden-Oosten
  België, Iran en de veiligheidsdynamiek in het Midden-Oosten summaryExplanation

  Gesteld door

  Anders. Sandro Di Nunzio
  PS Paul Magnette
  PVDA-PTB Nabil Boukili
  MR Georges-Louis Bouchez
  cd&v Koen Van den Heuvel
  Ecolo-Groen Meyrem Almaci
  Vooruit Oskar Seuntjens
  

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de Belgische reactie op de escalerende oorlog in het Midden-Oosten na Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iran, waarbij de regering wordt bekritiseerd voor gebrek aan eenheid, traagheid en onduidelijke standpunten. Oppositiepartijen zoals PS (Magnette) en PTB (Boukili) veroordelen de "illegale oorlog" van Trump en Netanyahu als schending van internationaal recht en waarschuwen voor economische gevolgen zoals stijgende energieprijzen, terwijl N-VA (Bouchez) en MR de aanval verdedigen als noodzakelijk tegen het "destabiliserende" Iraanse regime en pleiten voor harde veiligheidsmaatregelen. Premier De Wever benadrukt prioriteiten als repatriëring van Belgen, veiligheid en economische belangen, maar ontwijkt een duidelijke politieke lijn, wat tot felle kritiek leidt over "gebrek aan leiderschap" en tegenstrijdige geluiden binnen de coalitie. Kritiek spitst zich toe op de afwezigheid van een Belgisch de-escalatieplan, de impact op koopkracht en de vraag of België het internationale recht moet verdedigen of de Amerikaanse lijn volgt.

  Sandro Di Nunzio:

  Mijnheer de eerste minister, ik ben blij u na vijf weken afwezigheid tijdens het vragenuurtje opnieuw te mogen verwelkomen om u een aantal vragen te stellen.

  Uw afwezigheid op zich was een nieuwsfeit geworden. Wat gebeurt er immers als u niet aanwezig bent? Uw regeringspartners beginnen te toeteren en elkaar tegen te spreken. Zaterdag viel de eerste bom in Iran en sindsdien zagen we een escalatie van verklaringen. Sommige regeringspartijen juichen bij het feit dat Iran wordt gebombardeerd en roepen: " Go USA! Go Israël! " Andere stellen dan weer dat de Verenigde Staten geen bondgenoot zijn maar een tegenstander. Nog anderen merken terecht op dat het internationaal recht wordt geschonden.

  Mijnheer de premier, van u echter hoorden we dagenlang niets, terwijl het Midden-Oosten in brand staat. Nochtans rekent de bevolking en rekenen wij, de vertegenwoordigers van de bevolking, op u. In crisistijd is er maar één regel: één land, één regering, één lijn. Maar uw regering heeft zes dagen nodig om iets te ondernemen. Uw regering heeft zes dagen nodig om de Nationale Veiligheidsraad samen te roepen.

  Ik heb dan ook een aantal vragen.

  De Belgen zullen het voelen in hun portemonnee, de energieprijzen schieten immers de lucht in, maar toch keurt uw meerderheid afgelopen maandag een accijnsverhoging goed op gas. Ik begrijp dat niet. Waarom wordt dat gestemd? Wat is het plan of idee daarachter?

  Wat is uw plan om onze bedrijven en onze industrie te beschermen nu die oorlog in het Midden-Oosten is uitgebroken? Zult u hen in bescherming nemen en hoe?

  Paul Magnette:

  Monsieur le président, messieurs les ministres, cette guerre n’est pas la nôtre. Trump a décidé seul de bombarder l’Iran prenant le risque de causer des milliers de victimes civiles. Trump n’a pas consulté, il n’a même pas averti les Européens. Trump a choisi pour allié Netanyahou, un criminel de guerre responsable du génocide à Gaza, poursuivi pour crimes de guerre et contre l’humanité par les juridictions internationales. Et Trump a décidé d’utiliser la force brutale en violation de tous les principes du droit international. Le résultat, nous le voyons, c’est l’embrasement sur toute la région. C’est le chaos. C’est l’histoire qui, une fois de plus, se répète. Après l’Irak, après la Syrie, après l’Afghanistan, après le Liban, le chaos cause le chaos.

  C’est facile pour Trump, depuis Washington, de décréter une guerre au Proche et au Moyen-Orient. Mais c’est nous, les Européens, qui allons en subir les conséquences. C’est nous, les Européens, qui voyons déjà flamber les prix du gaz et du pétrole avec des conséquences désastreuses pour nos familles et pour nos entreprises. C’est nous, les Européens, qui sommes les premiers exposés au risque de représailles terroristes. C’est nous, les Européens, qui voyons l’instabilité à nos frontières. Et c’est nous, les Européens, qui devrons accueillir, demain, des centaines de milliers de réfugiés qui fuiront la guerre et le chaos absolu.

  Mes questions, monsieur le premier ministre, sont extrêmement simples.

  Je voudrais obtenir de votre part des garanties sur deux points. Un, notre pays doit tout mettre en œuvre pour faire cesser au plus vite cette folie meurtrière et imposer, dans le respect du droit international, un vrai plan de paix et de transition démocratique. Et, deux, monsieur le premier ministre, nous devons faire comme Pedro Sanchez, le premier ministre socialiste en Espagne, dire non à Trump, pas un de nos soldats, pas une de nos armes pour la guerre de Trump en Iran.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le premier ministre, les États-Unis et Israël ont attaqué de manière illégale et tout à fait contraire au droit international l'Iran.

  Pour être tout à fait clair, le régime iranien est un régime à condamner. Nous l'avons condamné ici, à la Chambre des représentants, dans le Parlement européen, au Parlement flamand avec une résolution. Vous pouvez le lire sur notre site.

  Mais, nous sommes contre cette guerre, car elle ne défend que les intérêts américains et son but est de s'accaparer des richesses iraniennes. L'Iran, c'est la deuxième réserve de gaz au monde. L'Iran, c'est la quatrième réserve de pétrole au monde. Cette guerre sert les intérêts américains et n'est pas là pour défendre les intérêts du peuple iranien. Le peuple iranien, aujourd'hui, est sacrifié pour les intérêts américains.

  Cette guerre amène le chaos dans la région. Rappelez-vous l'Irak. Rappelez-vous la Lybie, la Syrie, l'Afghanistan.

  Aujourd'hui c'est le chaos qui menace la région et vous, monsieur le premier ministre, dans ce cadre, vous déclarez que le droit international n'est plus d'application. Vous rendez-vous compte? Le premier ministre de la Belgique dit que le droit international n'est plus d'application, au lieu de le faire respecter! Heureusement, au sein de votre propre gouvernement, des voix s'élèvent contre cette vision.

  Monsieur le premier ministre, maintenez-vous ici aujourd'hui cette déclaration ou revenez-vous dessus et mettez-vous tout en œuvre pour que le droit international soit respecté et que les droits du peuple soient respectés? Arrêtez de suivre aveuglément les intérêts des États-Unis.

  Georges-Louis Bouchez:

  En fait, au contraire, cette guerre est pleinement la nôtre. Celui qui ne s’en rend pas compte passe à côté de l’histoire. Parce que c’est très facile de dire que l’on condamne avec un texte. Mais le régime des mollahs, c’est 50 000 morts en quelques jours contre sa propre population, pour défendre des valeurs de liberté.

  Au-delà de cela, l’Iran est aujourd’hui l’un des principaux facteurs de déstabilisation au niveau mondial, et en particulier pour les pays européens. Nous le voyons aujourd’hui: leur capacité à résister militairement montre à quel point ce régime n’a fait qu’investir dans des capacités pour détruire l’autre. Au-delà de cela, l’Iran a organisé ou tenté d’organiser, ces dernières années, plusieurs attentats sur notre territoire.

  Donc, oui, l'intervention en Iran vise aussi à protéger nos intérêts. Car certains, aujourd'hui, nous parlent beaucoup du droit international. Mais il faut aussi regarder le monde tel qu'il est. Le monde d'aujourd'hui est en lutte entre, d'un côté, l'Occident et, de l'autre côté, un pôle russo-chinois qui a pour vocation de nous affaiblir. L'enjeu étant que des pays tombent dans un camp ou dans l'autre. Mais, à un moment donné, mesdames et messieurs, il faut faire des choix. On ne peut plus être uniquement dans le discours ou l'invective. On doit assumer ces conséquences et les valeurs qui sont les nôtres.

  Enfin, en ce qui concerne la sécurité intérieure – puisque, manifestement, il y a des condamnations de ce régime, ce qui est toujours intéressant –, on a pu voir deux manifestations organisées aujourd'hui en faveur du régime par Samidoun et par les antifas, lesquels se sont rassemblés devant l'ambassade des États-Unis. On en a vu certains rendre hommage à M. Khamenei.

  Monsieur le premier ministre, pourriez-vous dès lors nous faire part des conclusions du Conseil national de sécurité pour protéger nos intérêts maintenant? (…)

  Koen Van den Heuvel:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, collega's, wat begon als een confrontatie tussen Israël en het verderfelijke mollahregime in Iran, is intussen uitgegroeid tot een regionaal conflict. De escalatie dreigt het Midden-Oosten verder te destabiliseren en in chaos te storten. Europa blijft niet buiten schot, want intussen is ook de Britse militaire basis in Cyprus door een Iraanse drone getroffen.

  Als voorvechter van de Europese samenwerking is het voor cd&v heel duidelijk dat wij een Europese lidstaat bijstaan, dus Cyprus helpen, maar dat betekent niet dat we ons land moeten laten meeslepen in een conflict in het Midden-Oosten. De geopolitieke crisis verergert immers ook de al fragiele economische situatie in Europa. De afgelopen weken zijn de beurzen in het rood gegaan, de olieprijs is enorm gestegen en de aardgasprijs is zelfs verdubbeld.

  Hoe langer het conflict aansleept, hoe groter de negatieve impact is op een broodnodige economische groei. De vorige weken waren lagere energieprijzen net een topprioriteit in Europa en dat mogen we niet uit het oog verliezen. Vanochtend nog trok de Nationale Bank aan de alarmbel en lanceerde een dringende oproep om verder te werken aan broodnodige structurele hervormingen en aan duurzame overheidsfinanciën om een financiële crash in ons land te vermijden. Het is nu niet het moment om mee olie op het vuur te gieten.

  Ook onze binnenlandse veiligheid mogen we niet uit het oog verliezen, want een verdere escalatie zou aanleiding kunnen geven tot een mogelijke activering van terreurcellen en tot grote migratiestromen naar Europa. Collega's, mijnheer de premier, die zaken (...)

  Voorzitter:

  Dank u wel, mijnheer Van den Heuvel. Uw twee vragen kunt u misschien in uw repliek stellen of misschien wil mevrouw Almaci ze voor de micro herhalen, zodat we er kennis van kunnen nemen.

  Meyrem Almaci:

  Twee sprekers van de meerderheid en twee verschillende meningen, hoe zijn we hier in godsnaam beland?

  Ja, het Iraanse regime is beestachtig tegenover zijn eigen bevolking. Daarom moeten wij goed nadenken over hoe we dit moeten aanpakken en op welke manier wij hen het best beschermen. Nu is men echter een roekeloze oorlog gestart, op een ronduit gestoorde manier. Die oorlog is aan het ontsporen op een manier die niemand kan voorspellen. Ik maak me ernstige zorgen over de Iraanse bevolking en over onze mensen daar. Heel de regio staat in vuur en vlam: Turkije, Cyprus, Libanon. Dan is er ook nog de schade hier bij ons, namelijk de economische onzekerheid voor onze scheepvaart, de vrees voor stijgende prijzen, de vrees voor aanslagen.

  Jullie kakelen ondertussen maar in alle richtingen. Dat is ronduit beschamend. Iedereen spreekt elkaar tegen. Men fluit elkaar terug. Er is geen heldere communicatie en geen eenheid van commando.

  Mijnheer de premier, u zegt dat het internationale recht niet meer werkt, dat we in een andere wereld wakker zijn geworden. Als men dat recht echter zelf niet respecteert of het niet meer helder durft te verdedigen, hoe kan het dan nog werken? We hebben dat ook gezien bij jullie standpunt over Palestina. Dit is een patroon in deze regering. U kunt perfect het beestachtige Iraanse regime veroordelen en tegelijkertijd het internationale recht verdedigen, in de plaats van mee de begrafenis ervan te organiseren. Het alternatief is namelijk het recht van de sterkste. Daar pas ik voor.

  Sommigen hier praten Trump goed. Goed, laten we dan misschien ook meteen Afghanistan of Noord-Korea binnenvallen. Of neen, wacht, met Afghanistan maken we terugkeerdeals. Collega’s, dit is geen grap. Het gaat over leven en dood van gewone mensen. De vraag is dus of u inderdaad Sánchez durft te volgen. Gaat u pal achter het internationale recht staan? Gaat u oproepen tot een staakt-het-vuren? (…)

  Oskar Seuntjens:

  Onze gedachten zijn vandaag bij alle Iraniërs, bij de honderdduizenden die op straat zijn gekomen voor vrijheid, voor vrede en voor democratie. Onze gedachten zijn bij alle Iraniërs die familie hebben verloren, vermoord door het beestachtige regime. Onze gedachten zijn bij alle Iraniërs die al jaren in onderdrukking leven.

  Wij laten dus geen traan om een dictator minder. Is er tegelijkertijd echter iemand die gelooft dat Trump en Netanyahu, of all people, hun aanvallen doen omdat zij zo begaan zijn met het lot van de Iraniërs?

  Mijnheer de premier, u bent historicus. Historici leren lessen uit het verleden. Amerika heeft dat al eens gedaan. Ze zijn Irak binnengevallen en ze zijn Afghanistan binnengevallen. Hoe gaat het daar vandaag? In Afghanistan heersen de taliban. Er is net een wet goedgekeurd die bepaalt dat vrouwen in elkaar mogen worden geslagen zolang hun botten maar niet worden gebroken.

  Netanyahu is de oorlogsmisdadiger die de dood van tienduizenden Palestijnen op zijn geweten heeft. Die twee mannen zouden het ineens doen in naam van de vrijheid.

  Zij doen het om macht, zij doen het om olie, zij doen het om geld. Iedereen zal dat voelen, ook wij hier in Europa. Waar zullen wij vandaag bijvoorbeeld onze energie nog vandaan halen? Het Midden-Oosten valt weg. Rusland moeten wij niet meer na de vreselijke oorlog. Wie wrijft zich in de handen en blijft over? Dat is Trump. Torenhoge gasprijzen dreigen werkelijkheid te worden.

  Wat moet een overheid in dat geval doen? Voor Vooruit is het essentieel dat een overheid haar zakken niet vult met oorlogsgeld, maar dat alle meerwinsten uit belastingen op gas worden teruggegeven aan gezinnen, aan alleenstaanden en aan de industrie.

  Hoe zult u de veiligheid en de koopkracht van mensen beschermen tegen een oorlog waar wij niet om hebben gevraagd?

  Bart De Wever:

  Chers collègues, merci pour vos questions.

  Je me chargerai de la première partie de la réponse et le ministre des Affaires étrangères répondra ensuite sur la base de ses propres compétences.

  Au cours des cinq derniers jours, les tensions au Moyen-Orient et dans la région se sont intensifiées à une vitesse exceptionnelle. Lors de frappes conjointes américaines et israéliennes menées samedi matin, l'ayatollah Khamenei a été éliminé, ainsi que des figures clés du régime islamique. En représailles, l'Iran a lancé ces derniers jours une série d'attaques massives par missiles et drones, en direction d'Israël, de Bahreïn, du Koweït, du Qatar, des Émirats arabes unis, de l'Arabie saoudite, de la Jordanie et d'Oman dans le but de créer un maximum de chaos dans la région.

  Des installations des pays de l'Union européenne ont également été visées, notamment des installations militaires françaises et italiennes ainsi que des bases britanniques à Chypre. Par ce chaos, l'Iran cherche à fermer le détroit d'Ormuz, ce qui a des conséquences directes sur le commerce maritime et sur notre approvisionnement énergétique.

  Samen met u moet ik vaststellen dat in deze woelige geopolitieke tijden inderdaad nog weinig rekening wordt gehouden met de internationale rechtsregels, die wij als Europeanen terecht zeer hoog in het vaandel blijven dragen. Maar een theocratische dictatuur die zelf al 47 jaar het internationale recht met voeten treedt, hoeft van mij geen enkele sympathie te verwachten. We spreken hier immers over een moorddadig en crimineel regime, dat enkele weken geleden nog duizenden van zijn eigen burgers heeft afgeslacht om zichzelf in stand te houden. Laten we dat niet vergeten. Sommige collega's hebben tijdens hun tussenkomst hard geroepen, dat levert een mooie clip op voor de sociale media, maar dát aspect zijn sommige collega's vergeten te vermelden. Er kwam niet één woord over de Iraanse bevolking vanwege de PS en de PTB.

  Laten we toch ook niet vergeten dat datzelfde regime steun biedt aan tal van antiwesterse terroristische actoren en aan de Russische oorlogsmachine in Oekraïne. Bovendien koestert het de ambitie om nucleaire wapens te bouwen. Wat dat laatste betreft, heeft dat regime de afgelopen maanden verschillende diplomatieke kansen gemist om de internationale gemeenschap gerust te stellen. Over het noodlot van de leiders van dat wrede en vijandige regime moet u van mij dus geen traan verwachten.

  Cela dit, le problème iranien ne se résout pas simplement par une guerre menée de manière irréfléchie. Je ne peux qu'espérer que les É tats-Unis et Israël disposent d'une stratégie de sortie, en vue d'améliorer la situation pour le peuple iranien et la stabilité géopolitique, mais je n'en suis pas sûr.

  Certes, quelques pays européens interviennent de manière défensive mais il n'existe, du côté européen, aucun projet visant à se joindre à l'attaque contre l'Iran.

  Laisser la région dans le chaos pourrait en effet avoir des conséquences néfastes pour notre continent. Je pense en premier lieu à la hausse des coûts de l'énergie et à des flux migratoires incontrôlés en direction de l'Europe.

  Les évolutions dans la région s'enchaînent à un rythme soutenu. Le gouvernement surveille chaque dimension de la situation heure par heure. Une réunion du Conseil national de sécurité vient d'avoir lieu, au cours de laquelle plusieurs éléments ont été analysés et mis en perspective. Nos services sont pleinement mobilisés afin de signaler et de traiter immédiatement toutes les conséquences potentielles du conflit pour notre pays.

  De focus van onze regering zal de komende uren en dagen – en misschien weken en maanden, al hoop ik van niet – op drie domeinen liggen.

  Ten eerste is er de veiligheid van onze eigen burgers in de regio. Collega Prévot zal zo dadelijk meer uitleg geven over de repatriëring van gestrande reizigers in de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar. Ik wil uitdrukkelijk de collega’s van Defensie en Buitenlandse Zaken danken en feliciteren, want zij hebben letterlijk dag en nacht gewerkt en werken nog steeds aan de best mogelijke oplossing, onder logistiek zeer moeilijke en snel wijzigende omstandigheden.

  Ten tweede bekijken we de potentiële impact op de veiligheid, zowel op binnenlands als op buitenlands vlak. Ons land heeft directe belangen bij een terugkeer naar regionale stabiliteit. Dat volgen wij nauwgezet op, met onze Europese partners in eerste instantie en binnen het NAVO-verband.

  Ten derde zijn er onze economische en maritieme belangen in de Straat van Hormuz en de Rode Zee. Zoals u weet, is die zee-engte cruciaal in de wereldwijde energietoevoer. In dat kader volgen we de gevolgen voor onze bevoorradingszekerheid op. Om bij te sturen waar nodig houden we uiteraard ook de evolutie van de energieprijzen goed in de gaten, ook in samenwerking met onze Europese partners. De ministers van Financiën en Energie zullen straks nog op uw vragen daarover antwoorden.

  Dat zijn momenteel de drie topprioriteiten waarmee we ons bezighouden: de veiligheid van onze burgers ter plaatse, de potentiële impact op onze eigen veiligheid, zowel binnenlands als buitenlands, en onze economische en maritieme belangen.

  Alle andere geopolitieke bedenkingen zijn zonder meer zeer interessant en iedere partij hier heeft daarover ongetwijfeld zeer boeiende inzichten, maar de regering heeft als taak om beleid te voeren dat gericht is op concrete bedreigingen en op het vrijwaren van onze belangen. Grote verklaringen zijn daarbij zelden productief en in het slechtste geval zelfs contraproductief.

  Ik ben een historicus – u hebt daarop gewezen –, maar geen hystericus. Een regering moet zich in eerste instantie bezighouden met de problemen waarmee we geconfronteerd worden en met de werkelijkheid waarop we impact hebben. Andere beschouwingen laat ik graag aan de wijsheid van het Parlement. Ik dank u.

  Maxime Prévot:

  Monsieur le président, mesdames et messieurs les parlementaires, l’Union européenne vient d’organiser un Conseil extraordinaire des ministres des Affaires étrangères avec le Conseil de coopération du Golfe, auquel j’ai pris part.

  J’ai exprimé notre soutien total aux pays du Golfe. Nous faisons bloc, ensemble, face aux attaques injustifiées de l’Iran dont ces pays sont les victimes, et dont nous souffrons nous aussi, au vu du danger auquel nos compatriotes sont exposés.

  Zowel de Golfstaten als de EU hebben hun diplomatieke inspanningen opgevoerd om te voorkomen dat we in deze situatie zouden belanden. We zullen samen die verstandige en redelijke aanpak voortzetten, omdat deze in staat is om op lange termijn veiligheidswaarborgen te bieden. Ons doel is de-escalatie, op een moment dat de Golfstaten zouden kunnen beslissen hun recht op zelfverdediging uit te oefenen door te reageren en het conflict zich uitbreidt naar landen zoals Azerbeidzjan.

  Notre sécurité et nos économies sont liées. Nous avons décidé d'unir nos efforts et nos moyens, notamment pour éviter de subir une hausse des prix de l'énergie et une perturbation du commerce mondial.

  Ik heb ook mijn solidariteit betuigd met Spanje, dat het voorwerp geweest is van ongerechtvaardigde vergeldingsdreigingen vanwege de Verenigde Staten. Men kan een land dat – ik herinner eraan – een bondgenoot is, niet bedreigen enkel en alleen omdat het een soevereine positie inneemt die niet bevalt.

  Je remercie une fois de plus les pays du Golfe pour leur précieuse collaboration avec mes services pour veiller sur la sécurité de nos ressortissants sur place. La situation évolue très rapidement et nous nous adaptons au mieux dans l'intérêt de tous les Belges.

  Avec mon collègue, le ministre de la Défense, nous avons pris la décision de rapatrier, aussi vite que possible, autant de voyageurs belges que possible. Nous nous focalisons dans un premier temps sur les pays où il y a le plus de Belges: les Émirats arabes unis et le Qatar.

  We volgen de situatie er uur per uur en naargelang van de feitelijke omstandigheden op het terrein en de mogelijke samenwerking met andere partners, passen we het apparaat in realtime aan. Soms wordt iets wat op een bepaald moment niet mogelijk is, de dag nadien wel mogelijk.

  La Belgique compte parmi les premiers pays européens à organiser ces rapatriements. Nous n'avons pas à rougir de notre réactivité. Pour le moment, l'espace aérien au-dessus des Émirats arabes unis et du Qatar est fermé. Quand elles existent, les ouvertures sont sporadiques et extrêmement limitées, raison pour laquelle nos compatriotes seront d'abord transportés par voie terrestre vers un pays voisin. Ensuite, ceux qui sont à Oman seront pris en charge par avion vers un pays sûr. L'idée est double: mettre au plus vite les vies en sécurité et favoriser les rotations de nos avions militaires. C'est pourquoi la ville égyptienne d'Hurghada a été identifiée comme destination de nos vols militaires. Hier, je précisais toutefois que nous continuions d'analyser nos capacités opérationnelles avec la Défense pour ramener directement nos compatriotes vers Bruxelles. Si, hier, il n'était pas encore certain que nous pussions proposer cette solution, c'est désormais chose faite depuis ce matin, à la faveur d'une concertation étroite entre nos services et de réalités opérationnelles adaptées. Les Belges qui gagneront Oman par bus seront donc transportés par avion militaire jusqu'à Bruxelles, en transitant par Hurghada uniquement pour une escale technique de refueling . Ils pourraient même rester à bord de l'avion.

  Wat de kosten betreft, België zal de uitgaven voor de toeristen voorschieten. Overeenkomstig de Belgische wet, artikel 84 van het Consulair Wetboek, zijn de kosten voor consulaire bijstand terugbetaalbare voorschotten. De burger kan dus steeds worden verzocht om minstens een deel van die kosten te dragen. Datzelfde principe werd onder meer toegepast tijdens de repatriëringen in het kader van de covidpandemie.

  Certains ne comprennent pas qu'ils ne soient pas immédiatement pris en charge là où ils se trouvent jusqu'à leur domicile. Ils se plaignent de coûts à devoir assumer et de trajets à effectuer en bus. Je n'ose imaginer ce que les Ukrainiens doivent en penser… Ne confondons pas, mesdames et messieurs, l'essentiel et l'accessoire. La vocation du gouvernement belge n'est pas de se substituer à une agence de voyages, mais de pouvoir sauver des vies en installant des gens dans un endroit sûr. Il s'agit d'extraire le plus rapidement possible le plus grand nombre de personnes des zones où les espaces aériens sont fermés, empêchant leur retour immédiat, et où des missiles sont encore en train de tomber. Qu'une solution permettant leur acheminement jusqu'à Bruxelles ait finalement pu se dégager est une bonne nouvelle. Le coût demandé de 600 euros pour un voyage des É mirats jusqu'en Belgique répond à notre cadre légal et équivaut à ce que les Pays-Bas, par exemple, demandent à leurs ressortissants. L'Allemagne a fixé ce montant à 500 euros. C'est 50 % du tarif classique.

  Het is ook aanzienlijk goedkoper dan eender welk alternatief per vliegtuig. Wanneer men weet dat sommige staten geen enkele repatriëring van hun landgenoten organiseren en sommige taxi's in Dubai tot duizenden euro's vragen voor een rit naar Muscat, dan zijn de enkele tientallen voorziene euro's voor onze bussen slechts een detail.

  Je comprends l’impatience et la peur, mais gardons la capacité de relativiser les choses. Nous agissons au mieux, en zone de guerre, pour sauver des vies, avec des considérations d’efficacité avant des considérations de confort.

  Je vous remercie.

  Sandro Di Nunzio:

  Mijnheer de premier, mijnheer de minister, ik heb daarnet gezegd dat we u dagenlang niet gehoord hebben. Ik begrijp dat voor een stuk. Uw coalitiepartners en u raken het immers over niets eens. Dat is ook de reden waarom u er niet in slaagt om akkoorden te sluiten, waarom u er niet in slaagt om hervormingen door te voeren. Als u al akkoorden vindt, moet u telkens opnieuw naar de tekentafel. We horen het hier opnieuw. Cd&v neemt een andere positie in en Vooruit spreekt over de portemonnee van de mensen, maar het is wel Vooruit dat mee de accijnsverhoging op gas goedkeurt. Vooruit heeft gewoon meegestemd. Dat zal een rechtstreekse impact hebben op de portemonnee van de mensen.

  De vage plannen die u hier brengt, geven weinig voluntarisme weer. Het is op zich goed dat u Belgen terugbrengt naar ons land. Het werd ook tijd. Andere landen zijn daar al actief mee bezig. Ik verwacht dus meer voluntarisme van u. U moet daar werk van maken.

  U zegt dat u ermee aan de slag gaat, als leider van deze regering, maar toen de crisis uitbrak, moest u vanaf dag één de Nationale Veiligheidsraad samengeroepen hebben. Vanaf dag één. Daaropvolgend moest u het kernkabinet daarover doen doorvergaderen, zodat iedere minister binnen zijn eigen competenties maatregelen kon nemen. Dat is wat u moest doen om het land te besturen. Dat hebben we echter niet gezien.

  Ik vraag u dus maar één ding. Neem maatregelen om onze bedrijven, onze industrie en onze mensen te beschermen. U moet de richting bepalen, mijnheer de premier. Ik hoop dat u dat kunt. Ik hoop dat u zult slagen.

  Paul Magnette:

  Monsieur le premier ministre, monsieur le ministre des Affaires étrangères, bien sûr, nous sommes toutes et tous aux côtés des Iraniennes et des Iraniens et de leur aspiration à la paix et à la stabilité; mais croire que c'est le cas de Trump et de ses alliés israéliens est d'une naïveté incroyable. Jamais, quand les États-Unis ont recouru à la force sans mandat international, cela n'a produit la paix et la stabilité. Jamais! Et ce ne sera pas le cas cette fois-ci non plus.

  Quand on vous interroge, monsieur le premier ministre, vous nous lisez un texte qui ressemble plus à un éditorial qu'à une position de gouvernement. Ce n'est pas tellement étonnant parce qu'en réalité, votre gouvernement n’a pas de position. On entend les va-t-en-guerre du MR et de la N-VA qui sont prêts à suivre aveuglément Trump et Netanyahu; Vooruit qui essaie désespérément d'un peu défendre le droit international; et les chrétiens-démocrates, fidèles à leur ligne, qui ne sont ni pour ni contre, bien au contraire. Voilà où en est votre gouvernement, monsieur le premier ministre.

  Pendant ce temps, la Belgique n'existe pas. Elle n'est même pas capable de rapatrier dignement ses propres ressortissants. Monsieur le premier ministre, ceci n'est pas un gouvernement.

  Nabil Boukili:

  Monsieur le premier ministre, c'est quand même incroyable. Il y a deux semaines, vous disiez: "Il faut être autonome. Il faut de l'autonomie stratégique au niveau européen. Il faut être indépendant." Maintenant, vous vous couchez devant la violation du droit international par les Américains, comme vous vous êtes couché devant le génocide contre le peuple palestinien. Vous êtes toujours du même côté: toujours du côté des Américains, toujours du côté du criminel de guerre Netanyahu.

  Cette guerre, je le rappelle, défend les intérêts américains, pas les intérêts du peuple iranien. Elle défend les intérêts américains dans leur affrontement contre la Chine.

  Aujourd'hui, en Europe et au niveau de la Belgique, nous devons nous mettre du côté de l'intérêt de notre population, qui va payer cher le prix de cette guerre. Ce sont toujours les peuples qui paient le prix de la guerre. Ils le payent soit par leur vie, soit par leur pouvoir d'achat. Ce sont les travailleurs qui vont sentir le prix du gaz dans leur pouvoir d'achat.

  Notre pays doit tout faire pour arrêter cette agression, apaiser la situation, aller vers la désescalade et ne pas se mettre du côté des intérêts des États-Unis et de l'impérialisme américain.

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le président, je suis assez stupéfait par ceux qui invoquent les mandats internationaux. Parler de mandat international revient à dire qu'on doit aller au Conseil de sécurité des Nations Unies et accepter le veto de la Russie et de la Chine. Tel est le projet de la gauche: laisser la Chine et la Russie nous bloquer dans la protection des intérêts occidentaux! Cela fait effectivement une différence. Mais, je l'avoue, l'intérêt de sécurité, l'intérêt de souveraineté occidentale est supérieur selon moi à votre approche qui consiste systématiquement à soutenir les ennemis de l'Occident. Parce que votre appel à la désescalade veut dire une chose très claire, une chose que les gens doivent entendre: cela veut dire que le régime des mollahs doit se maintenir. Voilà la conséquence de la désescalade! Voilà le choix que vous faites!

  En ce qui concerne la sécurité intérieure, monsieur le premier ministre, je dois avouer que j'attends quand même des positions plus fermes en la matière. Je pense qu'il est grand temps de prendre attitude à l'égard de la représentation diplomatique iranienne, qui rend en ce moment hommage à Khamenei. Je crois qu'il est temps aussi de faire appel aux militaires dans les rues face aux risques accrus qui arrivent. Il est temps aussi de s'attaquer aux organisations comme Samidoun et les antifas, les amis de la gauche qui aujourd'hui soutiennent les mollahs.

  Koen Van den Heuvel:

  Dank u wel, heren ministers, voor uw antwoord.

  Wij van cd&v hebben drie grote prioriteiten. Mijnheer Magnette, ik herhaal ze met veel plezier. Ten eerste, voor ons is het heel duidelijk dat ons land samen met de Europese partners werk moet maken van de de-escalatie van het conflict. We mogen dat conflict niet importeren in ons land. Ten tweede, onze binnenlandse veiligheid moet gegarandeerd blijven door waakzaam te zijn en absoluut te vermijden dat het conflict wordt geïmporteerd. Ten derde, we moeten, premier, onze energieprijzen onder controle houden. Dat is noodzakelijk voor voldoende koopkracht van onze gezinnen en voor de concurrentiekracht van onze bedrijven. Dat zijn drie duidelijke prioriteiten. We stellen voor dat de regering die overneemt en daar krachtdadig werk van maakt.

  Meyrem Almaci:

  De kakofonie gaat verder. Er is helemaal niets veranderd in de meerderheid tussen het begin van mijn vraag en na het antwoord van de eerste minister en de minister van Buitenlandse Zaken: iedereen zegt maar wat. Het is wel opmerkelijk, mijnheer de premier, dat u het was die, terwijl u verwijst naar geopolitieke overwegingen, het blijkbaar nodig vond om voor de camera’s het internationaal recht af te zwakken en in de vuilnisbak te gooien. Niet goed overdacht, noemt u het. Dat is uw bocht. Het mag altijd duidelijker. Het kan duidelijker door bijvoorbeeld te zeggen: ja, het is een illegale actie en ja, die brengt mensen in gevaar, zowel de Iraanse burgers aldaar als de mensen hier bij ons.

  Pyromanen à la Trump en Netanyahu zetten de eigen belangen voorop, op de kap van zoveel gewone mensen. Het is nochtans niet zo moeilijk. Burgers en politici in de VS kijken niet weg, noemen een kat een kat, zeggen vandaag haarfijn dat de aanval illegaal is en weigeren de actie te normaliseren. U doet dat wel. Zij staan vandaag voor de fundamentele rechten. Het internationaal recht is geen grabbelton. Afdingen daarop maakt het alleen maar moeilijker om dat soort conflicten te voorkomen.

  Het is heel duidelijk dat ons land daarover geen enkele onduidelijkheid meer mag laten bestaan. U moet zeggen wat veel mensen weten, met name dat die oorlog moet stoppen, in plaats van hem goed te praten. Mijnheer de premier, slaap zacht. Ik hoop dat er een dag komt dat u dat helder zegt.

  Oskar Seuntjens:

  Mijnheer de eerste minister, mijnheer de minister, bedankt voor uw antwoord. Ik ben blij te horen dat onze landgenoten worden gerepatrieerd. Ik hoop dat ze zo snel mogelijk in veiligheid worden gebracht. Het toont echter nogmaals aan dat elke oorlog er een te veel is en dat elke oorlog een prijs heeft. Mensen zijn vandaag ongerust over de impact van die oorlog op hun veiligheid en op hun koopkracht. Ze hebben allemaal nog de energiecrisis in hun achterhoofd, toen Rusland Oekraïne binnenviel. Ze hadden toen schrik voor de postbode die langskwam met de hoge energiefactuur. Ze zetten hun verwarming lager of zelfs af. Gelukkig hebben we toen de btw verlaagd naar 6 %. Het zal ook de uitdaging zijn van deze regering om de koopkracht en de veiligheid van de mensen te beschermen tegen een oorlog waar we niet om hebben gevraagd.

• Vraag: Het uitstelgedrag van deze regering (Q56001455P)

  Vraag: De hervormingsagenda van de arizonaregering (Q56001461P)

  Vraag: De uitspraken van de gouverneur van de NBB over de bestaansreden van de regering-De Wever (Q56001467P)

  economie en werk

  Het uitstelgedrag van deze regering
  De hervormingsagenda van de arizonaregering
  De uitspraken van de gouverneur van de NBB over de bestaansreden van de regering-De Wever
  Vertragingen en hervormingsdiscussies binnen overheden en centrale banken summaryExplanation

  Gesteld door

  Anders. Kjell Vander Elst
  N-VA Axel Ronse
  VB Wouter Vermeersch
  

  Beantwoord door

  N-VA Bart De Wever (Eerste minister)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kjell Vander Elst bekritiseert premier De Wever voor chronisch uitstel van hervormingen (btw-chaos, centenindex, meerwaardetaks) en gebrek aan begrotingsdiscipline, terwijl Axel Ronse (N-VA) looft dat De Wever met saneringen (1,6 miljard) en RSZ-verlaging de juiste koers vaart maar vakbonden en loonkosten als rem zien. Wouter Vermeersch (Vlaams Belang) hamert op de alarmerende tekorten (Nationale Bank eist 3x meer sanering) en regeringsverdeeldheid, terwijl De Wever benadrukt dat ongekende hervormingen (werkloosheid, pensioenen) onvoldoende blijven door structurele crises en toekomstige inspanningen noodzakelijk zijn. Critici (Vander Elst, Vermeersch) werpen hem voor de schuld bij burgers te leggen en geen duidelijke doelstellingen (3%-tekort losgelaten) te hanteren, terwijl Ronse de competitieve hervormingsagenda verdedigt als enige redding.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, deze regering is 14 maanden geleden gestart met goede intenties. Dat durf ik eerlijk toe te geven. Alleen komt er na 14 maanden van die intenties weinig in huis. Elke hervorming die uw regering wil doorvoeren, wordt uitgesteld, op de lange baan geschoven en met de dag complexer.

  Het heeft maanden geduurd voor u hier een begroting bent komen afleveren. Vandaag zitten we nog altijd in een situatie van voorlopige twaalfden. We moeten bovendien vaststellen dat er in maart geen begrotingscontrole zal worden doorgevoerd, helemaal in tegenspraak met wat uw vicepremiers Jan Jambon en Van Peteghem twee dagen geleden in de commissie in dit Huis zijn komen vertellen. Dat is schrijnend.

  Mijnheer de premier, wat blijft er in tussentijd over? Een stinkende kameel. Dat zijn niet mijn woorden, maar de uwe. Het ergste is dat het niet bij één stinkende kameel blijft. Het wordt ondertussen een kudde kamelen. Uw btw-hervorming is immers een btw-chaos en btw-brol geworden. Die centenindex wordt met de dag complexer. Er moet nog snel een advies komen van de NAR. Ondertussen weet niemand nog wat daarmee zal gebeuren. De meerwaardetaks is ondertussen een meerwaardemonster geworden.

  Mijnheer de premier, ik was nog niet zo lang geleden student. Tijdens mijn studententijd had ik ook last van uitstelgedrag. Als ik mijn studies begon uit te stellen, waren er uiteindelijk twee opties: erdoor raken met de hakken over de sloot of een buis krijgen. Uw regering komt stilaan op dat punt. U gaat richting een examen en u blijft uw binnenlandse hervormingsagenda uitstellen. Dat gebeurt omdat uw regering er niet uit raakt, maar ook omdat u, mijnheer de premier, er niet in slaagt sluitende akkoorden te maken.

  U sleept zich van seizoen naar seizoen, van lenteakkoord naar zomerakkoord. In december was er dan een herfstakkoord, dat nog steeds niet is goedgekeurd. Ondertussen staat u stil. Mijnheer de premier, wanneer zult u stoppen met dat eindeloze uitstelgedrag?

  Axel Ronse:

  Vandaag bracht de Nationale Bank van België vreselijk nieuws. We exporteren minder dan we importeren. Onze handelsbalans is voor het vierde jaar op rij negatief. De sterke schouders van onze handelsbalans, de chemische sector en de farmasector, kreunen. We verliezen jobs, want investeringen gebeuren in het buitenland in plaats van hier. Volgens de Nationale Bank is dat het gevolg van de veel te snel stijgende lonen in sectoren waar het slecht gaat. In sectoren waar het goed gaat, hebben ondernemingen minder mogelijkheden om de lonen sneller te laten stijgen. Europa en de Europese Commissie wurgen onze sectoren en onze bedrijven op administratief en bureaucratisch vlak.

  Men zou dan kunnen denken, gelukkig hebben we een goede begroting geërfd waarmee we zuurstof kunnen geven aan die bedrijven. We betalen ons echter blauw aan interesten op schulden die in het verleden zijn gemaakt. De Nationale Bank heeft ook een evaluatie van het afgelopen jaar gemaakt en stelt dat eerste minister De Wever met zijn arizonaploeg de juiste richting heeft gekozen. Hij heeft de begroting voor dit jaar al met 1,6 miljard euro gesaneerd. In het beleidsakkoord heeft hij een serieuze RSZ-verlaging van de loonkosten opgenomen. Op het vlak van energie realiseert hij een energienorm. Hij stelt de juiste prioriteiten.

  Mijnheer de eerste minister, mijn boodschap is eenvoudig. Blijf alstublieft doorgaan met de hervormingsagenda, die ons hier als Arizona verenigt. Blijf uitstijgen boven de waan van de dag. Blijf gaan voor onze competitiviteit, want dat is het enige wat nu mag tellen.

  Wouter Vermeersch:

  Mijnheer de premier, de Nationale Bank heeft vandaag haar economisch jaarverslag voorgesteld. De boodschap van gouverneur Pierre Wunsch is bijzonder duidelijk en ook hard voor uw beleid. De begrotingsplannen van uw regering volstaan niet. Enkele weken geleden kondigde u nog een bijkomende sanering van 3 à 4 miljard euro aan. Volgens de Nationale Bank is dat echter helemaal niet voldoende. Er is een inspanning nodig die bijna drie keer zo groot is. Deze ochtend zei de gouverneur nog op Radio 1 dat de maatregelen van u en uw regering alleen maar het tekort op een veel te hoog niveau hebben gestabiliseerd en dat is niet houdbaar. Collega’s, de toestand is ronduit alarmerend.

  Mijnheer de premier, zelfs de Nationale Bank, toch geen revolutionaire instelling, zegt nu ook dat uw beleid onvoldoende is en dat er jaar na jaar bijkomende inspanningen nodig zijn.

  Tegelijkertijd zien we in uw regering de verdeeldheid groter worden en aangroeien. Sommige partijen zetten de hakken in het zand tegen de btw-maatregelen. Andere partijen willen nieuwe belastingen. De begrotingscontrole wordt opnieuw uitgesteld.

  Mijnheer de premier, mijn vragen aan u zijn zeer eenvoudig. Hoe verklaart u dat nu ook de Nationale Bank stelt dat uw begrotingsinspanningen volstrekt onvoldoende zijn? Bent u bereid om eindelijk klaarheid te scheppen over waar de bijkomende miljarden zullen worden gevonden, zonder opnieuw de rekening door te schuiven naar de hardwerkende Vlamingen?

  Deze week bleek uit de begrotingsbesprekingen in onze commissie voor Financiën bovendien dat uw regering de belofte om te landen op een tekort van 3 % ondertussen heeft losgelaten, zonder enig alternatief. Een duidelijke nieuwe doelstelling ontbreekt volledig.

  Mijnheer de premier, waar wilt u landen in 2029?

  Bart De Wever:

  Collega’s, ik dank u voor de vragen. Ik schets eerst kort wat de regering de voorbije tijd al heeft verwezenlijkt.

  Zo goed als alle sociaal-economische hervormingen van het paas- en zomerakkoord van vorig jaar zijn intussen door het Parlement goedgekeurd en sommige zijn al in uitrol. Ik denk daarbij in het bijzonder aan de beperking van de werkloosheid in de tijd, waarvan ik durf te stellen dat de eerste impactcijfers bemoedigend zijn. De pensioenhervorming komt heel binnenkort in derde lezing naar het Parlement en zal dus op bijzonder korte termijn hier ter stemming aan u worden voorgelegd, ruim op tijd voor het geplande ingangsjaar van de meeste maatregelen inzake pensioenen, namelijk 2027. De programmawet die de maatregelen omvat van het akkoord rond de meerjarenbegroting van eind 2025, is goedgekeurd in de commissie en wordt over twee weken hier in de plenaire vergadering onderwerp van debat en ook ter stemming voorgelegd.

  U kunt veel kritiek hebben op de reeks van omvangrijke sociaal-economische hervormingspakketten, die op een dergelijk korte tijd door verschillende instellingen passeren. Feitelijk zult u echter moeten toegeven dat ze deze eeuw ongezien zijn. Dat is nog niet gebeurd deze eeuw. Als onze voorgangers dat hadden gedaan, hadden wij er veel beter voor gestaan.

  Wij moeten die inspanningen leveren. Alle prognoses tonen immers aan dat onze begrotingstoestand dankzij die inspanningen weliswaar de juiste kant op gaat ten opzichte van het scenario waarbij wij dat hadden laten betijen zoals wij het van u gekregen hebben, maar ik heb daarover altijd gesteld – en ik stel opnieuw – dat de begrotingssituatie en ook de geopolitieke macro-economische context dermate penibel zijn dat zelfs het grootste sociaal-economische hervormingspakket van deze eeuw tot nu toe onvoldoende is en blijft om de begroting structureel gezond te krijgen. Daarover heb ik nooit iets anders verklaard.

  De Europese uitgavennorm die wij minimaal moeten halen, is in zicht. Er zal echter nog een inspanning nodig zijn om de huidige legislatuur met een geruststellende begrotingskoers te kunnen afsluiten. Het precieze bedrag van de inspanning zal de komende tijd duidelijk worden uit de voortdurend wijzigende prognoses van de instellingen die een en ander voor ons bewaken. Ik denk in de eerste plaats aan het Monitoringcomité, waarvan wij binnenkort een nieuw rapport verwachten. Dat rapport zal het vertrekpunt worden van wat ongetwijfeld opnieuw een zeer uitdagend en buitengewoon moeizaam traject zal zijn om in de regering tot een akkoord te komen. Daaraan twijfel ik niet.

  Behalve die oefening zal ook een reparatie moeten gebeuren van een deel van de hervorming rond de inkomsten uit consumptie, die wij na het negatieve advies van de Raad van State opnieuw moeten bekijken.

  Ik sluit mij honderd procent aan bij de bedenking van de gouverneur van de Nationale Bank van België dat dit land ook na het halen van de Europese uitgavennorm nog niet uit de gevarenzone zal zijn. Ik heb derhalve altijd gezegd dat het twee legislaturen van hard labeur en veel politieke moed zal vergen alvorens die begroting structureel volledig terug op orde zal zijn. Deze regering heeft een flink deel van de klim afgelegd, maar de komende jaren zullen we moeten blijven doorwerken om de volgende tussenetappes te bereiken.

  Ik besef maar al te goed dat die opdracht helemaal niet evident is en dat de tijden heel moeilijk zijn. Ik blijf echter rekenen op de verantwoordelijkheidszin van elke coalitiepartner om de klim tot een goed einde te brengen. Er is geen enkele andere keuze.

  Kjell Vander Elst:

  Mijnheer de premier, met de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd zijn wij het eens. Dat hebben wij ook gesteund. Voor de rest is het echter mager. De energienorm werd uitgesteld. Het budget op orde brengen werd uitgesteld. De begrotingscontrole werd uitgesteld. Heel wat hervormingen werden uitgesteld.

  U blijft die klaagzang brengen over het verleden, over de voorbije 25 jaar. Mijnheer de premier, 25 jaar geleden was ik misschien net in staat om te fietsen. De realiteit is dat u al 14 maanden bezig bent, dat u al 14 maanden ruziemaakt en stilstaat en dat er van een begroting in evenwicht of van de hervormingsdrang die u in het binnenland wilt realiseren nog niets in huis is gekomen.

  Mijnheer de premier, doe wat u beloofd hebt. Stel orde op zaken. Zorg ervoor dat u het geld haalt waar het zit, bij de uitgaven van de overheid, niet in de zakken van de mensen met extra taksen. Doe iets, zodat u eindelijk eens de boodschap kunt brengen van een taksverlaging in de plaats van (…)

  Axel Ronse:

  Het is bijzonder cynisch dat iemand van een partij die 25 jaar lang de tijd heeft gehad om de werkloosheidsuitkeringen in de tijd te beperken, een partij die dat in één jaar doet uitstelgedrag verwijt. Dat is bijzonder cynisch.

  Voor de rest heb ik een oproep aan de vakbond en die is vrij simpel. Beste vakbond, kom op voor de werkmens. Stop met die stakingsgolf. Begin te beseffen dat bedrijven wegtrekken en dat er daardoor jobs verloren gaan. Begin te beseffen dat we iets moeten doen aan de loonkosten en aan de energiekosten. Als u het echt goed voorhebt met de werknemers, steun dan verdorie de regering en al onze maatregelen, want ze dienen maar één doel, namelijk onze sociale welvaartsstaat versterken. Beste vakbond, hervind uw verstand en steun de werkmens!

  Wouter Vermeersch:

  Mijnheer de premier, we zitten niet in een klim, maar steeds dieper in het dal. Wat we vandaag zien, is zeer pijnlijk voor u. Toenmalig partijvoorzitter De Wever zou vóór de verkiezingen brandhout hebben gemaakt van een regering die de tekorten en schulden zo laat ontsporen. Vandaag is het echter premier De Wever die zo’n begroting verdedigt. De Nationale Bank van België zegt nochtans zwart op wit dat uw plannen niet volstaan. De cijfers zijn dramatisch. Ondertussen kibbelt uw regering over extra btw, nieuwe belastingen en begrotingscontroles die telkens weer worden uitgesteld. Wat dit land nodig heeft, zijn echte hervormingen en echte besparingen op de profiteurs die naar dit land komen en onze sociale zekerheid uitbuiten, op de geldverspilling door de politiek aan de klimaatwaanzin en aan de geld verspillende Europese Unie. We kunnen de dramatische begrotingsproblemen alleen afwenden met politieke moed, met radicaal-rechtse maatregelen en met een beleid dat onze mensen op de eerste plaats zet in plaats van het buitenland.

• Vraag: De pensioenhervorming (Q56001454P)

  economie en werk

  De pensioenhervorming
  

  Gesteld door

  PVDA-PTB Kim De Witte
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Kim De Witte bekritiseert de nieuwe pensioenwet als discriminerend voor vrouwen, wijzend op de malus voor wie voor 67 jaar stopt (zoals Patricia, die 48 werkjaren moet presteren) en cijfers dat 40% vrouwen vs. 10% mannen geraakt worden, terwijl ze altijd bijdroegen. Ze noemt het een afbraak van verworven rechten door terugwerkende kracht op eerdere loopbaankeuzes. Minister Jan Jambon ontkent discriminatie en benadrukt compenserende maatregelen (gelijkstelling zorgtaken, halftijdse werk = vol loopbaanjaar), maar erkent technische knelpunten bij flexibele deeltijdse roosters. Hij verdedigt de hervorming als logisch en noodzakelijk voor betaalbaarheid, gekoppeld aan effectief werken. De Witte bestrijdt zijn cijfers als "waanzin" en houdt vol dat de wet vrouwen onevenredig benadeelt, met name door strengere loopbaanvoorwaarden die hun historische keuzes (deeltijds, zorg) nu afstraffen.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, vandaag staat in Het Belang van Limburg een uitgebreid artikel over de discriminatie van vrouwen in uw nieuwe pensioenwet.

  Gisteren stond in Het Laatste Nieuws ook een pakkende getuigenis van een zekere Patricia. Patricia heeft heel haar leven gewerkt, eerst voltijds, daarna halftijds, toen de kinderen kwamen. Ze zegt dat ze het niet ziet zitten om te werken tot haar 67 jaar, omdat haar mama op 66 jaar is gestorven aan borstkanker. Als ze echter stopt met werken voordat ze 67 jaar is, krijgt ze van uw regering, door de nieuwe pensioenwet die u wilt invoeren, een dikke malus. Patricia is nooit werkloos geweest. Ze is nooit langdurig ziek geweest. Ze heeft altijd haar sociale bijdragen correct betaald. Ze zegt dat ze begrijpt dat haar pensioen lager zal zijn omdat ze deeltijds heeft gewerkt. Deeltijds werk is gelijk aan deeltijds loon, is gelijk aan lager pensioen. Alle begrip daarvoor, zegt ze, maar ze begrijpt niet dat daar nog een stuk van af moet door de malus.

  Welnu, ik begrijp dat ook niet. Patricia is beginnen te werken op haar negentiende. Om geen malus te krijgen, moet ze 48 jaar werken, mijnheer de minister. 48 jaar! Wat is daar logisch aan? Wat is daar eerlijk aan?

  De malus komt er niet om werk en pensioen meer in overeenstemming te brengen. Er bestaat immers al een relatie tussen werken en pensioen. Men krijgt al minder pensioen als men deeltijds werkt. De malus komt er om mensen te verplichten om te werken tot 67 jaar.

  Patricia is niet alleen. Vier op de tien vrouwen riskeren een malus te krijgen. Mijnheer de minister, mijn vraag is dus wat u zult doen in uw pensioenwet om de discriminatie tegen vrouwen (…)

  Jan Jambon:

  Mijnheer De Witte, we hebben het al een paar keer – gisteren, eergisteren, de dag, de week en de maand daarvoor – over dit thema gehad, maar goed, ik zal voor de zoveelste keer een antwoord geven op uw vragen.

  Mijnheer De Witte, met deze pensioenhervorming hebben we net expliciet rekening gehouden met de specifieke situatie waarin vrouwen zich vaak bevinden, onder meer omdat vrouwen vaak zorgtaken op zich nemen. Daarom worden verschillende periodes die typisch samenhangen met zorg en gezondheid gelijkgesteld voor de pensioenopbouw. Zo worden onder meer moederschapsrust, zorgverloven, periodes van tijdelijke werkverwijdering en ziektedagen gelijkgesteld. Op die manier willen we ook het vele werk, de zorgtaken die vaak door vrouwen worden opgenomen, erkennen.

  Wat de loopbaanvoorwaarden betreft, wordt bovendien vertrokken van een halftijdse tewerkstelling. Concreet betekent dit dat een loopbaanjaar wordt meegeteld vanaf 156 dagen voltijdse tewerkstelling, wat overeenkomt met een halftijdse loopbaan. Met andere woorden, wie halftijds of meer werkt, bouwt een volledig loopbaanjaar op voor die voorwaarden.

  Het is dan ook niet correct om te stellen dat de pensioenhervorming vrouwen viseert. De kern van de hervorming is net het versterken van de band tussen effectief werken en pensioenopbouw. Wie meer of langer werkt en bijdraagt, bouwt ook meer pensioenrechten op. Dat lijkt mij logisch en het is ook noodzakelijk om ons pensioenstelsel betaalbaar te houden.

  Tot slot, wat betreft de specifieke casussen van vrouwen waarnaar u verwijst, het is mogelijk dat zich bij bepaalde deeltijdse werknemers met een halftijds arbeidscontract dat flexibel wordt ingevoerd, bijvoorbeeld ploegen- of nachtarbeid, een meer structureel probleem voordoet. Door schommelingen in hun uurroosters kan het immers gebeuren dat zij in sommige jaren net onder die grens van 156 dagen VT uitkomen en in andere jaren dan weer net daarboven. Er wordt verder onderzocht wat de (…)

  Voorzitter:

  Mijnheer de minister, uw spreektijd is opgebruikt.

  Kim De Witte:

  Mijnheer de minister, u zult de feiten toch niet ontkennen, hoop ik? Het is evident dat vrouwen een groter slachtoffer zijn van die pensioenhervorming dan mannen. Dat is evident, dat is heel duidelijk. Daarvoor zijn tal van bewijzen. Vier op de tien vrouwen worden geraakt door de malus, tegenover een op de tien mannen. Vier op de tien vrouwen zullen langer moeten werken door die voorwaarde van 156 dagen, tegenover een op de vijf mannen. Wat u zegt, is gewoon waanzin. Vrouwen worden veel harder geraakt. U weet dat veel vrouwen en in het algemeen mensen die deeltijds werken in het verleden keuzes hebben gemaakt. Zij maakten die keuzes op basis van duidelijke wetgeving die stelde dat men met bijvoorbeeld een tijdelijke loopbaanonderbreking of onbetaald verlof niets zou verliezen qua pensioen. Met terugwerkende kracht zegt u nu dat men toch pensioen zal verliezen. Dat is heel duidelijk een afbraak van pensioenrechten, mijnheer de minister. Op 12 maart, volgende week donderdag, (…)

• Vraag: Het meetellen van de militaire dienstplicht voor toegang tot het vervroegd pensioen (Q56001470P)

  economie en werk

  Het meetellen van de militaire dienstplicht voor toegang tot het vervroegd pensioen
  

  Gesteld door

  Vooruit Axel Weydts
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Axel Weydts (Vooruit) bekritiseert dat militaire dienstplichtjaren wel meetellen voor pensioenrechten maar niet als loopbaanjaar voor vervroegd pensioen na 42 werkjaren, wat hij onrechtvaardig noemt tegenover ex-dienstplichtigen die hun leven voor het land opofferden. Minister Jan Jambon bevestigt dat hij een voorstel zal indienen om die dienstplichtperiodes wel te laten meetellen in de 42-jaarregeling, na overleg met regeringspartijen waarvoor volgens hem breed draagvlak bestaat, mede naar aanleiding van een arrest van het Grondwettelijk Hof. Weydts prijst Jambons toezegging als een "rechtzetting" en een belangrijk signaal in tijden van groeiende aandacht voor defensie, benadrukkend dat overheidsvragen om offers verplichtingen met zich meebrengen. Jambon vermeldt persoonlijk dat hij zelf vrijgesteld was maar twee broers wel dienden.

  Axel Weydts:

  Van de vrouwen gaan we naar de mannen. Dat zal u van mijn kant niet verbazen. Wie 42 jaar lang gewerkt heeft, verdient het om op zijn zestigste met pensioen te kunnen gaan. Dat is de logica zelf. Met Vooruit hebben we er in deze regering ook voor gezorgd dat dat mogelijk wordt.

  We kennen allemaal familie of vrienden die legerdienst hebben moeten doen. Misschien hebt u zelf ook ooit uw dienstplicht vervuld. (De minister schudt van nee.) Dat is een gemiste kans, mijnheer de minister. Tot 1993 heeft de Staat duizenden jonge mensen gevraagd om hun leven on hold te zetten om hun land te dienen en zich in te zetten voor de veiligheid van ons allemaal tijdens de periode van de Koude Oorlog. Vandaag blijkt echter dat die periode van militaire dienstplicht wel meetelt voor de berekening van hun pensioenrechten, maar niet als loopbaanjaar wanneer men gebruik wil maken van de regeling om na 42 jaar hard werken op zestig jaar met pensioen te gaan. Met andere woorden, de Staat verwacht van jonge mannen dat zij hun land dienen, maar wanneer zij vandaag hun pensioen willen opnemen, telt dat jaar plots niet meer mee. Dat is onrechtvaardig. Dat is niet correct en niet eerlijk.

  We horen intussen, mijnheer de minister, dat de regering aan een oplossing werkt. Daarom heb ik maar één vraag voor u. Zal het jaar van militaire dienstplicht wel meetellen om vervroegd met pensioen te kunnen gaan? Ik dank u.

  Jan Jambon:

  Mijnheer Weydts, de dienstplicht bestond nog toen ik jong was, maar ik was de oudste van zes kinderen en dus vrijgesteld. Twee broers van mij hebben gediend.

  Er is ondertussen een arrest van het Grondwettelijk Hof naar aanleiding van een pensioenhervorming van de vivaldiregering. Ik zal aan de regering voorstellen om in het kader van de pensioenregeling waarbij men vanaf de leeftijd van 60 jaar met pensioen mag op voorwaarde dat men 42 jaar heeft gewerkt – in het bonus-malussysteem en in andere gevallen stelden er zich geen problemen –, ook de maanden waarin men de dienstplicht vervulde te laten meetellen. Formeel moet de regering daar nog over beslissen, maar ik heb de regeringspartijen al geconsulteerd en ik meen dat daar een breed draagvlak voor bestaat.

  Voorzitter:

  Als de minister duidelijk antwoordt, mag er geen repliek meer volgen. Zou dat geen goede regel zijn? (Gelach op de banken)

  Axel Weydts:

  Mijnheer de minister, mijn dank voor uw zeer duidelijke en korte antwoord. Een dergelijk antwoord verdient een korte repliek. Ik dank u voor de geleverde inspanningen. Dat stelt mij gerust, maar vooral ook de vele mensen die mij daarover hebben gecontacteerd en blijven contacteren. Als de overheid offers vraagt, moet daar iets tegenover staan. Het is goed dat dit wordt rechtgezet, zoals wij al langer vragen. Collega's, dat is bovendien een belangrijk signaal. In tijden waarin onze weerbaarheid en investeringen in defensie opnieuw centraal staan, is het goed dat we dit signaal geven aan de mensen die in hun jonge jaren hun dienstplicht hebben vervuld in het belang van de veiligheid van hun land. Ik dank u daarvoor uit de grond van mijn hart.

• Vraag: De explosieve stijging van de energieprijzen (Q56001451P)

  Vraag: De crisis in het Midden-Oosten, de energieprijzen en mechanismen om de tarieven te plafonneren (Q56001456P)

  Vraag: De energieprijzen en de accijnzen (Q56001457P)

  Vraag: De energieprijzen en het omgekeerde cliquetsysteem (Q56001459P)

  Vraag: De impact van de gebeurtenissen in Iran op de energieprijzen (Q56001469P)

  klimaat, energie en landbouw

  De explosieve stijging van de energieprijzen
  De crisis in het Midden-Oosten, de energieprijzen en mechanismen om de tarieven te plafonneren
  De energieprijzen en de accijnzen
  De energieprijzen en het omgekeerde cliquetsysteem
  De impact van de gebeurtenissen in Iran op de energieprijzen
  Geopolitieke invloeden en beleidsmaatregelen rond energieprijzen summaryExplanation

  Gesteld door

  PS Éric Thiébaut
  Les Engagés Xavier Dubois
  VB Kurt Ravyts
  MR Christophe Bombled
  cd&v Steven Matheï
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  MR Mathieu Bihet (Minister van Energie)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  De discussie draait om de urgente energiecrisis door de stijgende brandstof- en energieprijzen als gevolg van het conflict in Iran, met kritiek op de trage en onvoldoende beschermende overheidsmaatregelen. Thiébaut en Dubois bekritiseren het gebrek aan directe actie zoals TVA-verlaging, energicheques of een prijsplafond, terwijl Ravyts (N-VA) en Matheï (CD&V) de geplande accijnsverhogingen op fossiele brandstoffen aan de kaak stellen als contraproductief tijdens een crisis. Minister Jambon benadrukt dat het bestaande automatische accijnsverlagingsmechanisme (bij prijsstijgingen) al werkt, maar belooft verdere evaluatie, terwijl Bombled (MR) pleit voor een snellere en krachtigere inzet van het "cliquet inversé" om koopkracht te beschermen. Critici zoals Ravyts wijzen erop dat de regering met belastingverhogingen de koopkracht verder uitholt, terwijl anderen zoals Dubois concrete voorstellen doen om het prijsbeschermingsmechanisme te versnellen en uit te breiden naar kwetsbare groepen.

  Éric Thiébaut:

  Messieurs les ministres, la guerre en Iran a fait exploser les coûts de l’énergie.

  Hier soir, j'ai vu des files de voitures devant les stations-services dans ma région. Les gens sont inquiets et ont peur de ne plus pouvoir payer leurs factures énergétiques. Et nous pouvons les comprendre! Ce matin, le litre de diesel a pratiquement atteint deux euros.

  En Belgique, le coût de l’électricité a doublé en cinq jours. Remplir votre cuve à mazout aujourd’hui coûtera 500 euros de plus qu’il y a deux semaines. Les prix n’arrêtent pas d’augmenter. Il y a une véritable explosion des factures énergétiques.

  Des solutions existent pour faire face à cette crise. Durant la dernière crise énergétique, avec les socialistes, des mesures avaient été prises, notamment la diminution de la TVA, les chèques énergie et l’élargissement du tarif social. De plus, les surprofits avaient été taxés, car il n’est pas normal de pouvoir faire des bénéfices sur le dos d’une crise.

  Alors, messieurs les ministres, quand allez-vous prendre des mesures pour diminuer la facture énergétique des citoyens? Et quand allez-vous plafonner le coût de l’énergie?

  Xavier Dubois:

  Messieurs les ministres, le conflit en Iran suscite de vives inquiétudes en termes de sécurité, mais aussi, bien évidemment, en ce qui concerne le prix de l'énergie. Nous ne sommes pas encore dans la flambée tarifaire que nous avons connue en 2022 et 2023, à l'occasion de laquelle le prix du gaz était monté jusqu'à 250 euros du MW/h. Cela dit, en quelques jours, nous l'avons vu augmenter, passant d'une trentaine d'euros à plus de 55 euros du MW/h. C'est donc une réalité à laquelle nous assistons jour après jour et qui va peser sur notre société, nos concitoyens et nos entreprises. À ce titre, nous nous devons de proposer une solution efficace et des réponses intelligentes qui visent à protéger immédiatement et de manière pérenne nos concitoyens et nos entreprises.

  Auparavant, la Vivaldi avait pris des mesures dans tous les sens, qui se sont parfois révélées inefficaces et qui ont coûté très cher. Nous devons donc proposer un système efficient. Celui que nous proposons consiste à revoir le mécanisme de protection des prix, qui n'est pas efficace. Il ne protège en effet pas assez et ne sécurise que 6 % au-delà d'un certain plafond. De plus, il ne protège pas tout le monde, notamment les bénéficiaires du tarif social. Or ce sont eux qui seront le plus rapidement touchés. Il ne protège pas non plus nos entreprises. Et puis, son application est beaucoup trop lente. Il faut en effet attendre deux trimestres après le dépassement du plafond pour qu'il commence à produire ses effets. Nous souhaitons donc que ce mécanisme soit réformé pour qu'il puisse protéger véritablement nos concitoyens et nos entreprises.

  Monsieur le ministre, ma question est simple: allez-vous modifier ce mécanisme de protection des prix pour qu'il devienne un authentique bouclier énergétique pour notre société?

  Kurt Ravyts:

  Mijnheer de minister, particulieren die met gas of mazout verwarmen en de energie-intensieve industrie in dit land houden momenteel hun adem in. Mocht het conflict in het Midden-Oosten aanhouden, dan dreigt immers een nieuwe energiecrisis. Net nu zal de meerderheid een programmawet goedkeuren waarin men mordicus een federale taks toevoegt aan een al aangekondigde lasagne van Vlaamse en Europese taksen op het gebruik van gas, stookolie en diesel, fossiele brandstoffen dus. Uw federale taxshift, het duurder maken van gas en het goedkoper maken van elektriciteit, betekent netto wel degelijk een belastingverhoging voor de Vlamingen die nog met gas verwarmen, en dat zijn er maar liefst twee op de drie.

  Afgelopen week regende het plots verklaringen van kopstukken van nagenoeg alle meerderheidspartijen, met uitzondering van de N-VA, over een mogelijk uitstel van de accijnsverhogingen op gas en zelfs over een accijnsverlaging.

  Mijnheer de minister, u verwijst in de toelichting bij de programmawet als motief voor uw accijnsverhoging onder meer naar de klimaatdoelstellingen en dus niet alleen naar het stutten van uw begroting. Weet u wat de N-VA in het Europees Parlement deed met betrekking tot de Europese koolstoftaks en de nieuwe Europese klimaatdoelstelling? Zij stemde tegen respectievelijk onthield zich. Ze verstuurde tevens een persbericht dat die zowel de concurrentiepositie van de Vlaamse bedrijven als de koopkracht van de Vlaamse gezinnen dreigt aan te tasten. Hier leidt de partij de federale regering en volgt ze slaafs het Europees uitgestippelde pad van koolstoftaksen. Tegelijk argumenteert de N-VA-premier doodleuk dat de mensen in 2030 door het Europese kader toch 21 % btw op gas zullen moeten betalen en dat men hen een beetje wil prepareren op flink duurdere energie. Mevrouw Valerie Van Peel zou vergoelijken dat men de mensen een beetje pijn doet. Ik zou plaatsvervangende schaamte hebben.

  Is de regering-De Wever bereid om in te grijpen, als de negatieve ontwikkelingen op de gasmarkt aanhouden?

  Christophe Bombled:

  Messieurs les ministres, les tensions géopolitiques récentes au Moyen-Orient, notamment le conflit impliquant l'Iran, provoquent une forte volatilité sur les marchés de l'énergie. Ces derniers jours, les prix du gaz sur le marché de gros ont fortement augmenté et les prix à la pompe repartent également à la hausse.

  Nous observons déjà des effets concrets: le prix du diesel a atteint 1,92 euro le litre, soit son niveau le plus élevé depuis 2023, tandis que le prix du mazout de chauffage et celui de l'essence vont augmenter dès demain. Dans ce contexte, de nombreux ménages et entreprises s'inquiètent d'une nouvelle pression sur leurs factures énergétiques.

  Notre pays dispose déjà d'outils pour amortir ces chocs, notamment le mécanisme du cliquet inversé, qui permet de diminuer les accises lorsque les prix de l'énergie augmentent fortement. Au sein du Mouvement Réformateur, nous avons toujours été attentifs à la préservation du pouvoir d'achat des ménages et à la capacité de nos entreprises à faire face à des hausses brutales des prix de l'énergie.

  Monsieur le ministre des Finances, envisagez-vous d'évaluer et, le cas échéant, de recalibrer le mécanisme du cliquet inversé afin qu'il puisse jouer pleinement son rôle en cas de nouvelle flambée des prix de l'énergie, notamment pour les carburants? Ou estimez-vous qu'il soit encore trop tôt à ce stade pour intervenir et qu'il convient d'observer l'évolution des marchés avant d'envisager d'éventuelles adaptations?

  Steven Matheï:

  Heren ministers, de vorige grote energiecrisis ligt ondertussen vier jaar achter ons. Afgelopen week zagen we dat de gasprijzen plots spectaculair stegen. Dat heeft uiteraard alles te maken met de ontwikkelingen in het Midden-Oosten. In de kranten noemde men het een nieuwe energieschok.

  Dat zorgt uiteraard voor onrust bij de mensen. Gezinnen hebben schrik voor een stijging van de energiefactuur. Zij vrezen een aanslag op hun portemonnee. Als de prijzen de komende weken verder blijven stijgen, zullen wij iets moeten ondernemen. We kunnen niet stil blijven zitten. We zijn het aan de mensen verschuldigd om hun opnieuw een stukje gemoedsrust en ademruimte te geven.

  Voor cd&v moeten er twee zaken gebeuren.

  Ten eerste, als de prijzen blijven stijgen, vragen wij om de geplande accijnsverhoging in de programmawet, die we afgelopen week hebben besproken, uit te stellen. Een verhoging zou niet logisch zijn, als de prijzen blijven stijgen.

  Ten tweede, als de prijzen verder blijven stijgen, vragen wij om de accijnzen versneld te laten dalen. Het gaat om een aanpassing van de bescherming van de koopkracht binnen de energienorm.

  Wat wij absoluut niet willen en waar wij geen voorstander van zijn, zoals sommigen hier suggereren, is het à volonté uitdelen van allerlei energiechecks. Wij pleiten daarentegen voor twee weldoordachte maatregelen.

  Onze vraag aan de regering is dan ook heel duidelijk. Zult u beiden maatregelen nemen die ervoor zorgen dat, als de prijzen blijven stijgen, de accijnzen versneld dalen?

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, beste leden, de regering heeft in december inderdaad een reeks maatregelen genomen om onze begroting opnieuw op een gezond spoor te krijgen met een duidelijk tot 2030 uitgestippeld pad. Dat is natuurlijk een werk van lange adem. Toen de programmawet werd opgemaakt, was er bovendien nog geen sprake van een oorlog in Iran, wat vandaag jammer genoeg bijkomende onzekerheden met zich brengt.

  Nous devons, tout d’abord, examiner le mécanisme déjà en place. Le gouvernement précédent a instauré un mécanisme de protection des prix, prévoyant une diminution automatique des accises sur le gaz naturel dès qu’un certain plafond de prix est atteint. L’objectif est précisément de protéger les ménages contre les fluctuations de prix qui se produisent sur une longue période. Ce système existe depuis trois ans. Si le prix du gaz continue d’augmenter, les accises commenceront donc à diminuer automatiquement. Nous devons, néanmoins, continuer à examiner et à suivre ce système de manière critique. J’ai donc également chargé mon administration d’étudier comment nous pourrions éventuellement encore améliorer ce mécanisme.

  Als de energieprijzen pieken en als de prijsstijging structureel zo blijft, kan de regering dat uiteraard niet zomaar naast zich neerleggen. Tegelijkertijd leert het verleden ons dat paniekvoetbal op dat vlak geen goed beleid oplevert.

  Bovendien zitten we vandaag nog lang niet op het prijsniveau van na de Russische inval in Oekraïne. Iedereen hoopt uiteraard dat de oorlog snel zal eindigen en dat de energieprijzen opnieuw zullen dalen. Daarom blijven we de situatie nauwgezet opvolgen en monitoren.

  Mathieu Bihet:

  Monsieur le président, chers collègues, le ministre Jambon vient de répondre sur le volet fiscal. Je vais, quant à moi, répondre sur le mécanisme existant dans notre pays.

  Les tensions actuelles au Moyen-Orient provoquent naturellement une forte nervosité sur les marchés énergétiques mondiaux. Nous constatons une hausse des prix du gaz et du pétrole sur les différents marchés et aux différents indices. Concrètement, nous assurons depuis ce week-end un monitoring constant de la situation par vecteur afin de connaître les impacts sur les consommateurs, qu'ils soient entreprises ou ménages.

  We hebben geen controle over de duur van de crisis, maar we bekijken wel de verschillende mogelijke scenario’s. Op dit moment moeten we het hoofd koel houden en een grote waakzaamheid aan de dag leggen.

  J’ai cependant veillé à ce que le contrat-programme sur les prix du carburant joue pleinement son rôle d'amortisseur pour les prix à la pompe. Cela nous a conduits à maintenir le facteur k, un mécanisme permettant de modérer l'augmentation des prix à la pompe pour les consommateurs et de limiter la volatilité des prix.

  En ce qui concerne les mesures pour limiter les hausses de prix, nous n'excluons rien pour l'instant. Le plus important, à ce stade, est d'objectiver l'impact pour le consommateur. Pour cela, je prends des initiatives pour mettre les parties autour de la table afin de mesurer la portée réelle de la hausse des prix sur le consommateur.

  Nous sommes particulièrement attentifs notamment à la hausse dans les contrats variables d'énergie et à la disponibilité de contrats fixes pour les consommateurs. En outre, nous sommes évidemment très attentifs, monsieur Thiébaut, au fonctionnement du tarif social pour le gaz et pour l'électricité pour protéger de la précarité énergétique.

  Je vous remercie.

  Éric Thiébaut:

  Messieurs les ministres, je pense que votre gouvernement travaille à l'envers. Il y a quelques jours, vous avez décidé d'aggraver encore la crise en augmentant les taxes sur l'essence, le gaz et le mazout.

  Aujourd'hui, beaucoup de gens se demandent comment ils vont pouvoir faire le plein pour se déplacer, comment ils vont pouvoir remplir leur cuve à mazout pour se chauffer.

  Il faut absolument de nouvelles mesures pour faire face à cette nouvelle crise énergétique. C'est une urgence absolue pour des milliers de ménages dans notre pays.

  Xavier Dubois:

  Messieurs les ministres, je vous remercie pour vos réponses.

  Monsieur le vice-premier ministre, je vous remercie particulièrement pour la réponse concernant le mécanisme de protection des prix. Nous faisons finalement le même constat: un mécanisme existe, mais il doit être amélioré. J'entends que vous avez demandé à vos services de l'analyser, de voir comment l'améliorer.

  Nous avons bien entendu des solutions pour le rendre plus efficace, et rapidement. Tout d'abord, il faut qu'il soit davantage protecteur en termes de montant. Aujourd'hui, il se limite à 6 % de l'augmentation des prix; il faut qu'il monte à minimum 50 %. Ensuite, il faut qu'il touche davantage de personnes, et en particulier les bénéficiaires du tarif social; il est impossible de passer à côté de cette modification. Enfin, il faut surtout qu'il fonctionne plus vite. Comme je l'ai dit, aujourd'hui, il faut attendre deux trimestres pour que le mécanisme s'enclenche. Ce délai doit être ramené à un mois, pour une protection immédiate. C'est la seule manière d’avoir une protection pérenne et de ne pas avoir à se poser la question, à chaque nouvelle crise, de la protection de nos citoyens et de nos entreprises.

  Kurt Ravyts:

  Heren ministers, ik dank u voor uw antwoord.

  Het moet mij toch van het hart dat onze bevolking tot 2030 moet wachten op de beloofde koopkrachtversterking van 1.000 euro netto per jaar (83 euro per maand), terwijl de verhoging van de accijnzen op gas nog dit jaar, samen met de Europese koolstoftaks en de Vlaamse maatregelen, ertoe zal leiden dat de energiefactuur voor gezinnen tegen 2030 met 40 euro per maand stijgt.

  Nochtans is energie een basisrecht en moet dat te allen tijde betaalbaar blijven. De energiefactuur kan en mag geen belastingbrief zijn. De energiefactuur van de burgers en de bedrijven, zeker in tijden van stijgende energieprijzen, mag geen instrument zijn om het begrotingstekort terug te dringen.

  Christophe Bombled:

  Il est effectivement essentiel de garder la tête froide dans un contexte international incertain, notamment avec les tensions actuelles impliquant l’Iran. Nous savons aussi que les ménages et les entreprises sont extrêmement sensibles à l’évolution des prix de l’énergie. Chaque hausse à la pompe ou sur la facture de gaz a un impact direct sur le pouvoir d’achat et sur la compétitivité de notre économie. C’est pourquoi nous ne pouvons pas rester immobiles. Il faut agir avec méthode et responsabilité, sans céder à la précipitation, mais sans tarder non plus, car il est de notre devoir d’anticiper et de prendre les mesures nécessaires au bon moment.

  Monsieur le ministre des Finances, dans un marché structurellement instable, il est de la responsabilité des pouvoirs publics d’offrir un élément de stabilité. Le cliquet inversé, mécanisme de référence, doit jouer pleinement son rôle de protection automatique du pouvoir d’achat.

  Steven Matheï:

  Heren ministers, ik dank u voor het antwoord. Als de energieprijzen blijven stijgen, mogen wij de mensen niet in de kou laten staan. Wij moeten in dat geval maatregelen nemen, niet via energiecheques maar via structurele maatregelen. Dan komen we uit bij het prijsbeschermingsmechanisme dat is ingevoerd door de vorige minister van Financiën, Vincent Van Peteghem. Dat mechanisme heeft een solide basis om aan de prijs te sleutelen door er namelijk voor te zorgen dat bij een verdere stijging van de prijzen, de accijnzen sneller dalen. Dat zal de burgers echt vooruithelpen.

• Vraag: Het naast zich neerleggen van de door het Grondwettelijk Hof uitgesproken schorsing van de opvangwet (Q56001452P)

  Vraag: De eerbiediging van de rechtsstaat (Q56001462P)

  Vraag: De eerbiediging van de rechtsstaat (Q56001465P)

  Vraag: De arresten van het Grondwettelijk Hof over de strengere maatregelen rond asiel en gezinshereniging (Q56001471P)

  gezondheid en welzijn

  Het naast zich neerleggen van de door het Grondwettelijk Hof uitgesproken schorsing van de opvangwet
  De eerbiediging van de rechtsstaat
  De eerbiediging van de rechtsstaat
  De arresten van het Grondwettelijk Hof over de strengere maatregelen rond asiel en gezinshereniging
  Naleving van grondwettelijke uitspraken en rechtsstatelijke principes in asielbeleid summaryExplanation

  Gesteld door

  DéFI François De Smet
  Les Engagés Aurore Tourneur
  Ecolo-Groen Claire Hugon Lecharlier
  N-VA Maaike De Vreese
  

  Beantwoord door

  N-VA Anneleen Van Bossuyt (Minister van Asiel en Migratie, en Maatschappelijke Integratie)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  François De Smet en Aurore Tourneur (oppositie) beschuldigen minister Van Bossuyt van een bewuste omzeiling van de grondwettelijke suspendering van haar asielhervorming, die de opvang weigert aan personen met bescherming elders in de EU, en waarschuwen voor een afglijden naar een illiberale staat door het negeren van de rechtsstaat. Claire Hugon Lecharlier (oppositie) benadrukt de menselijke gevolgen (families op straat) en noemt de juridische omzeiling een ongegronde aanval op de scheiding der machten, terwijl Van Bossuyt (N-VA) volhoudt dat ze alternatieve, legale grondslagen gebruikt en wijst op dalende asielcijfers en EU-steun voor haar strenge aanpak. Maaike De Vreese (meerderheid) steunt de minister en relativeert de kritiek als politiek activisme, terwijl De Smet de huichelarij van regeringspartner Les Engagés aanvalt, die volgens hem medeplichtig zijn aan de ondermijning van de rechtsstaat door hun stilzwijgende instemming met de N-VA-maatregelen.

  François De Smet:

  Madame la ministre, où s'arrêtera l'irrespect de l'Arizona envers l' É tat de droit? Voici quelques jours, nous apprenions que la Cour constitutionnelle suspendait une partie de votre réforme de l'été relative à l'accueil des demandeurs d'asile, et ce dans l'attente d'un avis de la Cour de justice de l'Union européenne. Hier, malgré cette décision, vous avez annoncé votre intention de contourner cette suspension. C'est tout bonnement ahurissant, madame la ministre! Il est en effet ahurissant de voir un gouvernement expliquer tranquillement qu'il ignore délibérément une décision de la Cour constitutionnelle. Pensez-vous sincèrement que celle-ci prenne des décisions de suspension à la légère et que, lorsqu'elle parle d'un préjudice grave et difficilement réparable, elle use d'une simple formule rhétorique?

  Soyons clairs, je ne parle pas du fond, au sujet duquel le débat démocratique a eu lieu ici. On peut avoir un avis sur le besoin ou non d'offrir un hébergement à des personnes ayant déjà reçu une reconnaissance. Ce n'est pas la question; je parle du principe, car je sais que vous allez développer des arguments de fond. La question du principe est qu'un tel mépris envers des décisions de cours de justice est profondément inquiétant. C'est un précédent grave, qui témoigne d'un projet politique en soi. Cela suscite, à juste titre, l'indignation des barreaux et des constitutionnalistes.

  Madame la ministre, j'ai trois questions à vous poser.

  Comment justifiez-vous ce manquement majeur à l' É tat de droit? Sur quelle base juridique vous fondez-vous lorsque vous dites que vous pouvez contourner juridiquement cette suspension pour continuer à appliquer vos décisions sans commettre de véritable infraction à l'endroit de la Cour constitutionnelle? Enfin, quelles instructions exactes allez-vous donner à Fedasil en vue de contourner cette suspension?

  Le mépris affiché des décisions de justice porte un nom, madame la ministre: l' É tat illibéral. C'est là, tout droit, que l'Arizona est en train de nous conduire.

  Aurore Tourneur:

  Madame la ministre, ces derniers jours, vous avez déclaré ne rien vouloir changer à votre politique, alors que notre Cour constitutionnelle a pris une décision qui interroge sa compatibilité avec le droit européen.

  Nous aurions dès lors pu parler de fond, mais la question qui se pose aujourd’hui dépasse de loin le seul champ migratoire. Entendons-nous bien, nous soutenons une politique migratoire plus ferme, d’ailleurs inscrite – et nous l’assumons pleinement – au sein de l’accord de gouvernement. Mais ce qui ne figure pas dans cet accord, c’est que nous ne respections pas l'État de droit. La séparation des pouvoirs impose au pouvoir exécutif de respecter les décisions de justice. C’est, d’ailleurs, une question majeure relevée au sein des rapports successifs de l’Institut Fédéral des Droits Humains (IFDH).

  Ici, vous acceptez que nous dépassions l’institution garante de nos principes les plus fondamentaux, qui ne doivent souffrir d’aucune exception, tant ils fondent nos valeurs communes. Nous ne pouvons critiquer les perpétuels dépassements des limites démocratiques de Trump, d’Orban, pour n’en citer que deux, et plaider pour la séparation des pouvoirs, si nous ne pouvons pas, toute proportion gardée, nous regarder dans le miroir.

  Quand notre Cour constitutionnelle suspend un dispositif, on ne cherche pas un autre chemin pour parvenir au résultat identique. On respecte purement et simplement son autorité.

  Madame la ministre, pouvez-vous donc m’assurer que vous ne placerez pas votre administration dans une situation impossible et qu’aucune mesure administrative ne sera donnée pour contourner cette décision de justice de notre haute cour?

  Claire Hugon Lecharlier:

  Madame la ministre, imaginez que vous fuyez l'Afghanistan avec vos enfants mineurs. Vous arrivez en Grèce et, là, vous êtes reconnue comme réfugiée. Mais la Grèce ne vous fournit aucune aide, aucun accueil, aucune perspective. Rien! Pour mettre votre famille à l'abri, vous quittez la Grèce et vous arrivez en Belgique où vous introduisez une demande d'asile. Et là, comme l'a décidé l'Arizona, Fedasil refuse de vous héberger. Vous vous retrouvez donc à dormir dans la rue avec vos enfants.

  Cette situation, je ne l'invente pas. C'est celle d'une des familles qui a introduit le recours devant la Cour constitutionnelle. Et, la semaine passée, la Cour constitutionnelle a rendu un arrêt qui vous empêche de continuer à refuser l'hébergement aux personnes qui ont déjà une protection internationale ailleurs dans l'Union européenne. La Cour vous dit qu'elle n'est pas convaincue par votre interprétation du droit européen, qu'elle va vérifier auprès de la Cour de justice et qu'en attendant – on appuie sur pause –, vous ne pouvez plus appliquer cette réforme.

  Et que fait la Belgique? Il ne faut pas une semaine pour que vous annonciez que vous allez quand même continuer à refuser l'aide qui est due. Vous essayez de vous justifier par un raisonnement juridique qui ne tient pas la route. La réalité, c'est que vous avez décidé de porter une nouvelle attaque sans précédent contre l'État de droit, parce que vous trouvez plus important de renvoyer des familles dormir dans la rue. Mais quel naufrage! C'est extrêmement inquiétant. Et vous entraînez tout votre gouvernement avec vous dans cette dérive.

  On voit bien que Les Engagés sont particulièrement ennuyés. Et, franchement, je comprends. Vous aviez sans doute espéré que la Cour constitutionnelle allait faire le travail à votre place. Mais vous avez sous-estimé la détermination de vos partenaires de gouvernement à appliquer sans aucune limite la politique migratoire qu'ils sont fiers d'appeler "la plus stricte qu'on ait jamais connue".

  Madame la ministre, le gouvernement va-t-il revenir dans les clous de l'État de droit et respecter pleinement l'autorité de l'arrêt de suspension de la Cour constitutionnelle? Le gouvernement va-t-il retirer immédiatement ou s'abstenir de donner toute instruction qui viserait à refuser l'accueil aux personnes concernées dans l'attente de la décision de la Cour constitutionnelle en annulation?

  Maaike De Vreese:

  Voor Ecolo-Groen is het duidelijk, draai die kraan maar open!

  Mevrouw de minister, deze regering is gestart met één zeer duidelijke ambitie, namelijk de instroom drastisch doen dalen. De situatie is compleet onhoudbaar. U bent als minister dan ook onmiddellijk aan de slag gegaan. U hebt een zeer duidelijk pakket aan crisismaatregelen voorgesteld. U zou veel strenger zijn op de gezinshereniging. Als iemand al in een andere lidstaat van de Europese Unie de asielstatus heeft gekregen, zouden we hem hier geen opvang meer geven. Mevrouw de minister, dat zijn maatregelen waar het overgrote deel van de bevolking pal achter staat: de disproportionele instroom waarmee dit land al zo lang te maken heeft, beteugelen door ontradende maatregelen.

  Collega’s, die maatregelen hebben ook een zeer duidelijk effect. Het aantal asielaanvragen is eindelijk gedaald, in januari met 36 %, veel meer dan het gemiddelde van de Europese Unie.

  Het Grondwettelijk Hof heeft nu inderdaad twee van die maatregelen geschorst. Het gaat om crisismaatregelen met impact. Men richt nu prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie.

  Mevrouw Tourneur, bij de regeringsonderhandelingen – waar alle regeringspartijen aanwezig waren – hebben we dat natuurlijk niet zomaar gedaan. We hebben zeer grondig juridisch advies van het hoogste niveau ingewonnen. Deze maatregelen zijn dus conform de Europese wetgeving, de Europese rechtspraak en het Europees migratiepact. Mevrouw de minister, kunt u dat voor ons nog eens duidelijk beklemtonen? Ga vooral ook verder met het beleid waarmee u bezig bent.

  Anneleen Van Bossuyt:

  Dank u wel, mijnheer de voorzitter.

  Beste leden, laat mij beginnen met de situatie correct te schetsen.

  Quelle a été la décision de la Cour constitutionnelle? La Cour constitutionnelle n'a pas annulé notre législation mais l'a temporairement suspendue. Elle a décidé de poser des questions préjudicielles à la Cour de justice de l'Union européenne afin de vérifier si certaines mesures de crise sont entièrement conformes au droit européen. Je suis convaincue que la Cour européenne confirmera ce qu'elle a déjà clairement établi dans sa jurisprudence antérieure, à savoir que notre approche s'inscrit dans le cadre européen.

  Il est donc remarquable de constater que la Cour constitutionnelle ne suit pas la jurisprudence européenne existante et demande aux juges européens de confirmer à nouveau leur position. Une autre décision aurait évidemment été préférable, je ne vous le cache pas. Néanmoins, il ne m'appartient pas de me prononcer sur la décision des juges.

  Contrairement à ce que certains prétendent, je n'entends pas passer outre l'arrêt de la Cour constitutionnelle. Bien au contraire, je le respecte et pour l'instant, je n'appliquerai plus le fondement juridique suspendu de la mesure d'accueil tant qu'aucun jugement définitif n'aura été rendu. C'est très clair.

  Quelle décision ai-je prise? J'ai ordonné une analyse juridique à la suite de l'arrêt rendu par la Cour constitutionnelle. Il en ressort que la législation belge contient encore suffisamment d'autres fondements juridiques pour refuser l'accueil de personnes bénéficiant déjà d'une protection ailleurs, et ces autres fondements n'ont pas été suspendus par la Cour constitutionnelle.

  En combinaison avec la jurisprudence européenne existante, nous pouvons encore atteindre le même objectif par une autre voie. Je reste parfaitement dans le cadre légal prévu. Quand on veut, on peut. S'il existe d'autres moyens légaux d'atteindre le même objectif, il est de mon devoir en tant que ministre de les utiliser également.

  Waarom heb ik dit beslist? Er is naar verwezen, vanaf de start van deze regering heb ik gezegd dat ik de instroom van asielzoekers drastisch wil verlagen. In de eerste plaats moeten we duidelijk het signaal geven aan wie geen recht heeft of wie al bescherming verkregen heeft in een andere lidstaat, om niet naar België te reizen. Zo verlagen we de druk op onze opvang en op de samenleving in het geheel. De maatregelen van ons crisispakket hebben ook effect. We blijven het maand na maand beter doen dan de Europese instroom. Het is dus belangrijk koers te houden.

  Bovendien treedt op 12 juni het Europees migratiepact in werking. Daarmee komt het Europese migratiebeleid in een nieuwe realiteit terecht en wordt nog explicieter bevestigd dat lidstaten maatregelen kunnen nemen om asielshoppen en opvangshoppen aan te pakken. De oorspronkelijke maatregel zal dan ook opnieuw duidelijk verankerd zijn in het Europese kader.

  Ik zie u ‘neen’ knikken, mevrouw, maar ik weet niet of u het gezien hebt. Gisteren verscheen in het publicatieblad van de Europese Unie een rectificatie op het pact die onze toepassing van de wetgeving nog meer onderbouwt. Ik nodig u uit dat te lezen.

  Eén ding is voor mij in elk geval duidelijk. De druk op onze samenleving en op het terrein is immens. Ik zal dus niet toekijken hoe mensen die geen recht hebben op bescherming of opvang ons systeem overbelasten. Ik kan het me niet veroorloven tijd te verliezen.

  François De Smet:

  Madame la ministre, en agissant de manière détournée pour accomplir vos objectifs, vous ne respectez pas la suspension de la Cour constitutionnelle, et je crois que preuve vous en sera donnée.

  Ensuite, comme un malheur n'arrive jamais seul, à chaque fois que la N-VA ou le MR attaquent l'État de droit, on doit en plus subir les larmes de crocodile des Engagés. Que ce soit sur les CPAS, sur la justice ou sur les dossiers de migration, votre faculté, chers collègues, d'intervenir comme si tout ceci n'était pas aussi de votre faute est assez incroyable.

  Et vraiment, cela m'énerve, parce que si, à l'époque, j'avais refusé de fusionner DéFI avec Les Engagés, c'était parce que Les Engagés voulaient négocier et travailler avec la N-VA. Je leur avais dit que cela allait les amener à malheureusement perdre leur âme sur certains dossiers. C'est exactement ce qui est en train d'arriver sur la migration. Chers Engagés, ceci est aussi votre œuvre. Vous pouvez enguirlander la ministre au Parlement, mais vous acceptez tout ce qui se passe au gouvernement.

  Aurore Tourneur:

  Merci, madame la ministre, pour votre réponse.

  J'insiste, personne au sein de la majorité ne conteste la nécessité de lutter contre la pression qui existe sur notre système d'accueil. Mais, dans un État de droit, on peut débattre des lois, on peut les modifier. C'est ce que fait ce Parlement au quotidien, mais on ne choisit pas à la carte les décisions de justice que l'on respecte et celles que l'on ne respecte pas.

  À la page 152 de notre accord de gouvernement, on peut lire: "Rétablir la confiance envers le système judiciaire implique que les autorités publiques respectent l'État de droit".

  Claire Hugon Lecharlier:

  Madame la ministre, la semaine dernière, mon collègue Van Hecke a dénoncé la dérive trumpiste de la N-VA dans sa relation avec la Cour constitutionnelle. Honnêtement, on dirait que vous essayez de nous donner des arguments supplémentaires.

  Il faut arrêter l'enfumage! Vous prétendez que vous avez tout d'un coup trouvé une autre base légale pour quand même refuser l'aide matérielle aux personnes concernées. Si c'était vrai, on se demande pourquoi vous avez pris la peine alors de voter une nouvelle loi l'été dernier.

  Mais évidemment que ce n'est pas vrai. Votre raisonnement n'a rien de nouveau: vous essayez de recycler une pratique qui a déjà été condamnée par la cour du travail de Bruxelles. C'est ce même raisonnement, précisément, qui n'a pas convaincu la Cour constitutionnelle et que celle-ci est actuellement en train de vérifier auprès de l'Union européenne. Le respect des décisions de justice, ce n'est pas une option, vous ne pouvez pas y faire votre shopping. C'est non négociable.

  En vérité, je n'attends plus grand-chose de vous quand j'entends que quand on veut, on peut. C'est devenu votre hobby, comme tout le monde l'a remarqué. Mais j'appelle vos partenaires de la majorité qui tiennent à l'État de droit à se ressaisir, non seulement dans les mots mais aussi dans les actes, et à mettre fin à cette grave dérive.

  Maaike De Vreese:

  We hebben het de voorbije weken al een paar keer gezien. Als de inhoudelijke argumenten op zijn, dan haalt men de Trumpkaart boven. Dat is gewoonweg triest. Minister, u moet zich geen illusies maken. Telkens als u uw beleid zult verstrengen om grip te krijgen op migratie, zullen linkse, activistische opengrenzenadvocaten migranten en mensen instrumentaliseren om hun opengrenzenbeleid te kunnen doorvoeren. Minister, daaraan mag u niet toegeven. U zit op de juiste weg. Van de 40.000 asielaanvragen zijn er 15.000 ingediend door mensen die hier geen opvang nodig hebben, mensen die al in een ander land bescherming hebben gekregen. Dat is misbruik van procedures dat we hier in dit land niet mogen toestaan. We krijgen eindelijk wat minder druk op ons opvangnetwerk. We zijn er nog niet. Minister, alstublieft, doe voort op die weg. U hebt onze steun.

• Vraag: De aanpak van partnergeweld (Q56001460P)

  veiligheid, justitie en defensie

  De aanpak van partnergeweld
  

  Gesteld door

  N-VA Sophie De Wit
  

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Sophie De Wit wijst op de alarmerende stijging van partnergewelddossiers (67.583 in 2025, +20% sinds 2021), het hoge verdoken cijfer en de seponeringsgraad van 60%, en pleit voor betere bescherming (o.a. via gps-tracking en een slachtofferapp) en strengere handhaving van contactverboden. Minister Verlinden beaamt de urgentie, benadrukt bestaande maatregelen (o.a. verdubbeling huisverboden, femicidewet, stalkingalarmen) en belooft verdere uitrol van technische hulp (gps, mobiel alarm), maar stelt dat seponering niet altijd strafloosheid betekent dankzij hulpverlening. De Wit blijft kritisch en dringt aan op versnelde invoering van haar wetsvoorstel voor realtime monitoring van daders, om verbroken verboden sneller te detecteren. Beide partijen erkennen de noodzaak van gecoördineerde actie, met focus op preventie, technologische oplossingen en slachtofferbescherming.

  Sophie De Wit:

  Collega's, het parket opent dagelijks 185 dossiers wegens partnergeweld, wat neerkomt op 8 dossiers per uur in de veronderstelling dat men de nacht doorwerkt. In 2025 bedroeg het totale aantal dossiers 67.583, wat een stijging van 20 % is ten opzichte van 2021. We weten dat slachtoffers niet meteen aangifte doen, maar pas na meerdere incidenten, gemiddeld zelfs 30, vaak pas wanneer het escaleert. Dat is te veel. Wanneer we weten dat er 185 meldingen per dag zijn, dan moeten we erkennen dat dit slechts het topje van de ijsberg is. In werkelijkheid blijft er een groot verdoken cijfer verborgen binnen de huiskamers. Van de slachtoffers die wel aangifte doen en die stap durven zetten, wordt vandaag 60 % van de dossiers geseponeerd. Dat betekent dat er geen verdere vervolging komt, om uiteenlopende redenen. Dat is te veel. Het gaat om hallucinante cijfers.

  Dat betekent niet dat er niets gebeurt. In het kader van de veilige huizen werken politie, hulpverlening en het openbaar ministerie goed samen om slachtoffers op te vangen. Het aantal opgelegde huisverboden is vorig jaar verdubbeld. Dat is positief. Toch is er meer nodig, mevrouw de minister. We moeten ervoor zorgen dat we slachtoffers van partnergeweld beter kunnen beschermen en opvangen. We moeten beter controleren en handhaven wanneer een contactverbod is opgelegd. Er ligt al een resolutie over de aanpak van daders. We hebben zelf een wetsvoorstel ingediend over een slachtofferapplicatie om contactverboden beter op te volgen. Ook het regeerakkoord bevat verschillende beleidsmaatregelen met betrekking tot slachtoffers.

  Mevrouw de minister, wat kunt u nog doen om partnergeweld terug te dringen, de aangiftebereidheid te verbeteren en de seponeringsgraad te verlagen?

  Annelies Verlinden:

  Mevrouw De Wit, u hebt absoluut gelijk dat dit een ernstige problematiek is en dat de cijfers de omvang van het probleem aantonen. Het is dus noodzakelijk dat we het fenomeen prioritair aanpakken en dat we daarbij ook focussen op de hulpverlening voor de mensen die slachtoffer worden van dergelijke vreselijke feiten.

  U had het ook over de processen-verbaal en de dossiers die geseponeerd zouden worden. Ik wil in dat verband graag verwijzen naar een boodschap van een referentiemagistraat die duidelijk maakt dat zelfs als er in eer en geweten wordt geseponeerd, dit niet betekent dat er geen opvolging is. Ook in die gevallen wordt er actief ingezet op hulpverlening en opvolging. Zo zien we inderdaad een sterke toename van de tijdelijke huisverboden. In 2025 waren dat er 926. Die maatregel staat los van eventuele seponeringen en toont aan dat parketten wel degelijk optreden.

  Ik ben het echter absoluut met u eens dat we alles moeten doen wat binnen onze macht ligt, ook over de bevoegdheidsgrenzen heen. In de vorige legislatuur hebben we bijvoorbeeld bij Binnenlandse Zaken preventieprojecten gestart samen met lokale besturen om te bekijken hoe we dergelijke feiten nog beter kunnen voorkomen.

  We moeten het mobiel stalkingalarm verder verspreiden. Ik ben het met u eens dat we ook de technische applicatie van gps-tracking beter moeten uitrollen en daarvoor het nodige kader moeten voorzien. We hebben de femicidewet ingevoerd en zetten die werkzaamheden ook deze legislatuur verder. We hebben bijkomende middelen vrijgemaakt voor de stalkingalarmen en de gps-applicatie. Daarnaast hebben we ervoor gezorgd dat daders hun straf niet meer kunnen uitzitten op het adres van het slachtoffer. Zoals we vorige week in de commissie bespraken, moeten we ook bekijken hoe dat kan voor de autonome straf, zodat er geen risico meer uitgaat van die daders ten aanzien van hun slachtoffers. Ook in het nieuwe Nationaal Veiligheidsplan, dat we vorige week hebben bekrachtigd, krijgen intrafamiliaal en seksueel geweld absolute prioriteit.

  De neuzen moeten in dezelfde richting staan. We moeten inzetten op samenwerking en op hulpverlening. Ik blijf dat alvast doen, samen met de experts op het terrein. Wij staan aan de kant van de slachtoffers.

  Sophie De Wit:

  Dank u voor uw antwoord, mevrouw de minister. Er is inderdaad nog wel wat werk aan de winkel. Er moet meer mogelijk zijn op het vlak van een omgangsverbod of een contactverbod. Wij hebben een wetsvoorstel klaar inzake gps-tracking en slachtofferapplicatie, al aangepast aan de adviezen, om ervoor te zorgen dat er een alarm afgaat als een dader toch te dichtbij komt – een omgangsverbod wordt immers al te vaak verbroken – en de ordediensten veel sneller ter plaatse zijn. Het is misschien een kleine stap, maar alle beetjes helpen om het partnergeweld verder aan te pakken. Ik reken op u allemaal, collega’s.

• Vraag: Het noodfonds voor slachtoffers van seksueel misbruik in de Kerk (Q56001464P)

  Het noodfonds voor slachtoffers van seksueel misbruik in de Kerk
  

  Gesteld door

  ONAFH Jean-Marie Dedecker
  

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 5 maart 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Jean-Marie Dedecker bekritiseert dat de katholieke kerk dankzij belastingvrijstellingen en staatssteun schatrijk is terwijl slachtoffers van kindermisbruik onvoldoende gecompenseerd worden, en stelt voor om een solidariteitsbijdrage of kerkbelasting (zoals in Duitsland) in te voeren om het Slachtofferfonds te financieren, waarbij hij Justitie beschuldigt van doofpotoperaties zoals Operatie Kelk. Minister Annelies Verlinden bevestigt dat de kerk een financiële bijdrage zal leveren aan het fonds en kondigt een onafhankelijke commissie aan om compensaties objectief toe te kennen, na overleg met slachtoffers en kerkvertegenwoordigers. Dedecker herhaalt zijn kritiek op de vermenging van kerk en staat en dringt aan op een verplichte kerkbelasting om de kosten voor Justitie en gemeenten te dekken. Verlinden benadrukt dat de regering snel concrete stappen zal zetten om slachtoffers te ondersteunen, met medewerking van de kerk.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mevrouw de minister, u bent de meest performante minister die ik ken. Eergisteren kwam de nieuwe VRT-documentaire Brief aan de paus uit en vandaag hebt u al de oplossing, namelijk het Slachtofferfonds.

  Ik ga ermee akkoord dat 5.600 euro per persoon gemiddeld, vrijgesteld, voor de 1.591 slachtoffers van priestergedoe te weinig is.

  Ik stel deze vraag omdat ik een oplossing heb. U weet dat de kerk schathemelrijk is. Ze is de grootste grondbezitter van België, bezit miljarden aan onroerend goed, betaalt voor het overgrote deel geen belastingen en al zeker geen onroerende voorheffing, en bezit een kunstpatrimonium dat zo groot is als de grot van Ali Baba.

  Ik geef u een voorbeeld. In mijn eigen gemeente hebben we twaalf kerken, waarvan er negen leegstaan omdat er geen gelovigen meer zijn, en het onderhoud ervan is voor rekening van onze gemeente. De kerkfabriek is zo rijk dat ze net twee appartementsgebouwen heeft laten bouwen met dertien appartementen. Het geld dat ze overhoudt mag ze investeren en de belastingbetaler moet bijleggen. Een eerste oplossing is een meerwaardebelasting van 1 %, en u bent uit de problemen.

  Ten tweede, uw eigen dienst, de FOD Justitie, betaalt de priesters. Er staan 1.678 diocesane priesters op de loonlijst van uw FOD en dat kost ongeveer 90 miljoen euro aan lonen, waarvan 80 % bestemd is voor de katholieke kerk. Ik heb een voorstel voor u. Laat hen een solidariteitsbijdrage betalen. Ze zijn allemaal voorstander van de zwijgcultuur. Er is nog helemaal niets gebeurd. Er zijn doofpotoperaties, zoals Operatie Kelk, en iedereen is solidair met de paus. U hebt de macht om hen een solidariteitsbijdrage te doen betalen ten gunste van de slachtoffers van kindermisbruik, en dan is de zaak opgelost en uw noodfonds gespekt.

  Annelies Verlinden:

  Mijnheer Dedecker, u hebt gelijk. Elk slachtoffer verdient een stem en elk slachtoffer moet kunnen rekenen op een beleid dat voorkomt dat er nieuwe slachtoffers komen. Het beleid moet ook voldoende ondersteuning bieden. Dat geldt zeker voor slachtoffers van seksueel misbruik, want dat treft niet alleen hen, maar ook hun families.

  Hoewel er in het verleden al stappen zijn gezet, blijven het leed en de noden van die slachtoffers hoog. Gisteren heb ik opnieuw gesproken met een vijftiental slachtoffers van seksueel geweld in de kerk, samen met monseigneur Terlinden en de vertegenwoordigers van de stichting Dignity. Dat gesprek is sereen en met respect verlopen. Ik heb onze plannen toegelicht voor het Slachtofferfonds voor de slachtoffers, zowel voor slachtoffers binnen de kerk als daarbuiten.

  We kiezen er inderdaad voor om de kerk een financiële compensatie te laten bijdragen. Dat overleg hebben wij met de kerk gevoerd, dat een engagement en haar verantwoordelijkheid heeft genomen om daaraan bij te dragen.

  Concreet willen wij, in de reeds bestaande commissie voor financiële hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden, specifieke kamers oprichten die zullen oordelen over de financiële tegemoetkoming voor slachtoffers van seksueel misbruik. In die commissie zetelen experten die kunnen uitmaken welke hulp nodig is en wat de financiële tegemoetkoming moet zijn. Zij doen dat met expertise en objectiviteit, want een van de elementen tijdens de parlementaire onderzoekscommissie was dat het moeilijk is voor de kerk om tegelijk dader en rechter te zijn.

  We zullen de middelen voor het Slachtofferfonds spijzen met bijdragen van de kerk. De kerk heeft dat engagement genomen. De plannen die we hebben gemaakt, zullen we zo snel mogelijk binnen de regering bespreken, zodat we de slachtoffers van dat geweld eindelijk een antwoord kunnen geven.

  Jean-Marie Dedecker:

  Mevrouw de minister, ik hoor graag wat u meegeeft, want door de verwevenheid en de belangenvermenging tussen kerk en Justitie zijn pedofiele kinderlokkers decennialang kunnen doorgaan. Operatie Kelk was een doofpotoperatie waarbij Justitie zelfs de eigen Hoge Raad voor de Justitie tegenwerkte toen die Raad er onderzoek naar voerde. Ik keer nogmaals terug naar de centen. Er is een oplossing. Laat elk betalen voor zijn eigen god, zoals Duitsland doet met de Kirchensteuer. Dat zal in dit land alleen al 143 miljoen euro per jaar opbrengen. Dat betekent niet alleen 143 miljoen euro voor uw ministerie van Justitie, maar ook tientallen miljoenen euro extra voor de steden en gemeenten. Laat de kerk betalen voor de fouten die zij heeft gemaakt en de zaak is opgelost.

Voorstellen

noPropositions

Mededelingen

• Grondwettelijk Hof – Voordracht van een Nederlandstalige rechter – Ingediende kandidaturen

• Benoeming van de griffier, secretaris-generaal, van de Kamer van volksvertegenwoordigers

• Verzoek om advies van de Hoge Raad voor de Justitie

• Inoverwegingnemingen

Stemmingen

De voorstellen en wetsontwerpen die besproken werden tijdens deze vergadering en de bijbehorende stemmingen.

Wetsontwerp tot wijziging van de bepalingen van de wet van 15 mei 2007 betreffende de civiele veiligheid in verband met de federale dotaties en subsidies en de bijbehorende koninklijke besluiten (1382/4)

100.0%

yes (139) no (0) abstain (0)

totalVotes: 139/150

Bekijk stemmingsdetails

Vorige vergaderingen