Verslag plenaire vergadering 26 februari 2026 (14h19)

Mondelinge vragen

De vragen die gesteld werden tijdens deze vergadering.

• Vraag: Het CRB-rapport over de loonmarge in ons land (Q56001424P)

  Vraag: De loonnorm (Q56001430P)

  Vraag: De loonnorm (Q56001439P)

  Vraag: Het tussentijdse verslag van de CRB over de loonmarge (Q56001445P)

  Het CRB-rapport over de loonmarge in ons land
  De loonnorm
  De loonnorm
  Het tussentijdse verslag van de CRB over de loonmarge
  Loonmarge, loonnorm en CRB-rapporten in België summaryExplanation

  Gesteld door

  Vooruit Anja Vanrobaeys
  N-VA Axel Ronse
  cd&v Nathalie Muylle
  PVDA-PTB Robin Tonniau
  

  Beantwoord door

  MR David Clarinval (Minister van Werk, Economie en Landbouw)
  Sarah Schlitz
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Anja Vanrobaeys (Vooruit) stelt op basis van een CRB-rapport dat Belgische werknemers minder loonsopslag kregen dan buurlanden en dat bedrijven historisch hoge winsten maken, terwijl de loonkostenhandicap volgens haar een mythe is; ze eist bruto loonsverhogingen nu. Axel Ronse (N-VA) bekritiseert dit en wijst op hogere Belgische loonkosten (48€/uur vs. 43,5€ in Frankrijk/Nederland), wat bedrijfsvertrek dreigt te veroorzaken, en pleit voor lagere belastingen en een "ontvette overheid". Minister Clarinval (MR) benadrukt dat België zijn loonkostencompetitiviteit herstelt maar nog steeds 10% duurder is dan buurlanden, en dat beslissingen over loonmarges voor 2027-2028 pas in februari 2027 genomen worden op basis van het definitieve CRB-rapport. Nathalie Muylle (CD&V) verdedigt de loonnormwet als succesvol en wil eventuele marge uitsluitend voor structurele loonsverhogingen, terwijl Robin Tonniau (PVDA) de loonblokkering als onrechtvaardig bestempelt en eist dat winsten naar werknemers vloeien in plaats van aandeelhouders. Sarah Schlitz (Ecolo) bekritiseert de regeringspartijen voor tegenstrijdige interpretaties van hetzelfde rapport en het ontbreken van een eenduidig beleid over winstherverdeling.

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de minister, collega’s, bijna wekelijks zeggen verschillende fracties hier dat werken meer moet lonen en we zorgen daar ook voor, maar toch hebben we vandaag de kans om die woorden in daden om te zetten. Er is immers gebleken dat de Belgische loonkosten helemaal niet hoger zijn dan die van de buurlanden. Dat blijkt uit een rapport van de CRB. De situatie is zelfs omgekeerd, want in België kregen werknemers minder opslag dan werknemers in Frankrijk, Duitsland en Nederland. Werkgevers zwaaien met wel een loonkostenhandicap, maar die blijkt vooral in hun voordeel te zijn.

  De raming van de CRB was eigenlijk zelfs voorzichtig, want als de bedrijfssubsidies en lastenverminderingen ook in rekening worden genomen, blijkt de marge nog groter. Tegelijkertijd stelt de Nationale Bank vast dat bepaalde bedrijven het historisch bijzonder goed doen.

  Met andere woorden, terwijl werknemers jarenlang moesten inboeten op hun loon in naam van de concurrentiekracht, houdt die concurrentiekracht stand en zijn de winstmarges groter dan ooit tevoren. Collega’s, als bedrijven het bijzonder goed doen, dan mag die winst niet alleen naar de aandeelhouders gaan, maar moet er ook een eerlijk deel terugvloeien naar hen die daarvoor elke dag keihard hun best doen, namelijk de werknemers.

  Mijnheer de minister, erkent u dat er op basis van die cijfers meer ruimte is voor loonstijgingen? Hoe zult u ervoor zorgen dat de werknemers effectief een eerlijk deel van de koek krijgen?

  Voorzitter:

  Ik geef het woord aan de heer Ronse.

  (Rumoer)

  Collega’s, dat u reageert op de woorden van de heer Ronse begrijp ik, maar dat u al reageert op zijn verschijning is misschien overdreven. Ik stel voor dat we hem minstens iets laten zeggen.

  Axel Ronse:

  Dank u voor al die fijne reacties op mijn verschijning, collega’s van de communistische partij. Ik zie u ook graag.

  Ik houd een quiz. Ik zie dat mevrouw Schlitz haar gsm in de hand heeft. Ik wil haar vragen om iets op te zoeken. Hoeveel kost één uur werk gemiddeld in België?

  Dat is 48 euro. Wat zijn de loonkosten voor een uur werk in Frankrijk? Dat is 43,5 euro en in Nederland is dat ook 43,5 euro.

  Wat zien we vandaag gebeuren? Bedrijven uit de chemische sector met duizenden werknemers in de regio Antwerpen, waarvan we dachten dat ze hier altijd zouden blijven, vertrekken, omdat ze moeten concurreren met bedrijven elders in de wereld, waar de energie veel goedkoper is en waar de loonkosten ook veel goedkoper zijn.

  Als wij, in vergelijking met buurlanden zoals Frankrijk, Nederland en Duitsland die ook hoge loonkosten hebben, nog altijd vier euro per uur duurder zijn, dan moeten we in de spiegel durven te kijken, want dan denk ik dat er vandaag weinig hoeraberichten te brengen zijn.

  Eerlijk gezegd zouden we hier allemaal, van links tot rechts, met een ei in onze broek moeten zitten over onze welvaart. Bedrijven zijn hier werkelijk aan het vertrekken.

  Vindt u het grappig dat bedrijven vertrekken? Mevrouw Eggermont, we wonen allebei in Kortrijk, dat is vlakbij Roubaix. Welnu, in Roubaix verkopen ze op dit moment mooie herenhuizen aan één euro, omdat de bedrijven er allemaal zijn vertrokken.

  Mijnheer de minister, mijn vraag aan u is vrij eenvoudig. Wat gaat u doen aan de loonkosten, zodat we nog competitief (…)

  Nathalie Muylle:

  Mijnheer de minister, in 1996 riep ene Jean-Luc Dehaene de zogenaamde loonnormwet van 1996 in het leven "om de stijging van de loonkosten structureel te beperken en het concurrentievermogen van onze bedrijven te beschermen ten aanzien van onze rechtstreekse buurlanden". In 2017 werd die wet bindend en imperatief gemaakt, omdat toen bleek dat, vooral door vrije loononderhandelingen, de loonhandicap ten opzichte van onze buurlanden intussen opnieuw tot meer dan 5 % was gestegen. Ik breng dat stuk geschiedenis in herinnering omdat iets voor mijn partij heel duidelijk is. Voor ons staat vast dat de Siamese tweeling van automatische loonindexering en loonmatiging werkt. Cd&v houdt daar dan ook aan vast.

  Dat het werkt, blijkt nogmaals uit het tussentijds rapport van de CRB. Dat rapport stelt dat na moeilijke jaren, met covid en de energiecrisis – en we weten allemaal dat we nog niet uit de gevarenzone zijn – de loonhandicap voor een stuk is weggewerkt en dat er misschien voorzichtig marge zou kunnen zijn in 2027. Dat toont aan dat die combinatie werkt.

  Voor ons is het dus heel belangrijk dat de marge – als die er is – naar loonsverhogingen gaat en niet naar koopkrachtpremies of Deborahpremies. Voor ons moet die marge naar extra loonsverhoging gaan, die de koopkracht van de mensen ondersteunt. Het is aan de sociale partners om, als die marge er volgend jaar is, de contouren te bepalen.

  Mijnheer de minister, hoe kijkt u naar het tussentijds rapport van de CRB?

  Robin Tonniau:

  Mijnheer de minister, er klopt iets niet in België. In het laatste verslag van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven lees ik dat de bruto winstmarges van de bedrijven historisch hoog zijn. Tegelijk lees ik dat de lonen van de werknemers in België 1,1 % minder snel stijgen dan in onze buurlanden. Met andere woorden, de zogenaamde loonkostenhandicap bestaat niet. Vandaag hebben we een loonkostenvoordeel.

  Hoe komt dat, mijnheer de minister? Al jarenlang blokkeert u onze lonen via de loonblokkeringswet. Dat betekent dat werknemers in bedrijven en sectoren die het zeer goed doen, zelf geen loononderhandelingen mogen opstarten. Ze hebben geen recht op collectieve loonsverhogingen. Hoe gek is dat? We hebben een regering die via een wet de lonen blokkeert van de mensen die werken. Ondertussen loopt de teller van de loonsubsidies en de kortingen op de sociale zekerheid voor de bedrijven in België wel op tot 16 miljard euro per jaar. Voor de werkende klasse is er een streng dieet, voor de aandeelhouders is er een all-you-can-eatbuffet op kosten van onze sociale zekerheid.

  Het is duidelijk, mijnheer de minister, er is marge genoeg voor bruto loonsverhogingen, niet voor eenmalige premietjes. Wij willen boter bij de vis: bruto loonsverhogingen. Dat is goed voor onze koopkracht, goed voor onze pensioenen, goed voor onze interne economie en goed voor onze sociale zekerheid.

  Mijnheer de minister, wat is uw reactie op het feit dat de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven zegt dat er in België marge is voor bruto loonsverhogingen?

  David Clarinval:

  Mijnheer de voorzitter, collega's, laat mij eerst in herinnering brengen dat het recente verslag van de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven een tussentijds technisch verslag is dat de evolutie van de loonkostenhandicap en de macro-economische situatie analyseert. Het bepaalt de loonnorm absoluut niet. De loonmarge voor 2027-2028 zal worden besproken op basis van het definitief verslag van de CRB dat in februari 2027 wordt verwacht. Het is dan ook essentieel dat het tussentijds document niet op een oneigenlijke manier wordt gebruikt.

  Wat de inhoud betreft, kunnen we echter duidelijk verheugd zijn. België herstelt geleidelijk zijn loonkostencompetitiviteit. Dat is een positieve evolutie voor onze ondernemingen en alle werknemers in ons land. De CRB herinnert er in hetzelfde verslag evenwel aan dat er nog steeds een historische structurele handicap blijft bestaan. Onze uurloonkosten liggen nog steeds ongeveer 10 % hoger dan die van Duitsland, Frankrijk en Nederland. Die realiteit kan niet worden genegeerd als we ons willen vergelijken met onze buurlanden.

  De publicatie van het verslag heeft tal van commentaren en analyses uitgelokt, vaak uiteenlopend en zelfs tegenstrijdig. De loonstijgingen voor 2025-2026 zijn al vastgelegd in het laatste IPA. Het debat over de marge 2027-2028 zal in februari 2027 van start gaan, op basis van het definitief verslag van de CRB, waarin ook andere parameters geanalyseerd zullen worden, in overeenstemming met de wet van 1996.

  Daarnaast heeft de regering de sociale partners een duidelijke opdracht gegeven, namelijk het mechanisme van de automatische indexering en de werking van de wet van 1996 evalueren. De resultaten van die werkzaamheden worden tegen het einde van 2026 verwacht. Het is binnen dat gestructureerd kader en op basis van volledige analyses dat toekomstige beslissingen moeten worden genomen.

  Wat mij betreft, blijf ik als minister van Werk en van Economie zeer aandachtig toezien op de evolutie van de beheersing van onze loonkosten, die de competitiviteit van onze ondernemingen en daarmee het behoud van de werkgelegenheid, waarborgt. Daarom moeten onze hervormingen – inderdaad, mijnheer Ronse – verder versterkt worden: meer activering, verlaging van de sociale bijdragen en meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt.

  Onze lijn blijft duidelijk en consequent, namelijk een evenwicht tussen koopkracht en competitiviteit, met respect voor het wettelijke kader. Zo waarborgen we zowel de welvaart van onze ondernemingen en de stevigheid van de werkgelegenheid als de duurzame bescherming van de werknemers.

  Anja Vanrobaeys:

  Mijnheer de minister, ik vond uw antwoord heel helder. De beschikbare loonmarge ligt vast voor 2027 en 2028.

  De manier waarop de loonnorm wordt berekend, vind ik wel een beetje een rommeltje. U spreekt over de historische loonhandicap. Ik zeg dat de subsidies en de lastenverlagingen ook meegerekend moeten worden. Dan komt men tot andere resultaten.

  U kunt niet ontkennen dat er bedrijven zijn die enorme winsten maken. Wij vinden dus dat die marge gebruikt moet worden voor bruto loonsverhogingen.

  Tegen cd&v wil ik wel zeggen dat die winsten er vandaag al zijn. Vandaar dat wij van Vooruit zeggen dat degenen die elke dag keihard werken, die mee bakken aan de koek, geen kruimels verdienen. Ze verdienen, ook vandaag, een eerlijk deel. Vandaar dat ik een wetsvoorstel zal indienen voor een koopkrachtpremie in 2026, zodat die werknemers – en daarvoor vecht Vooruit elke dag– (…)

  Axel Ronse:

  Collega’s, ik meende dat ik hier al veel onzin had horen vertellen, maar ik heb hier net een communist horen stellen dat onze lonen goedkoper zijn dan in onze buurlanden.

  Mijnheer Tonniau, onze lonen kosten gemiddeld 48 euro per uur na aftrek van subsidies en dies meer. Doe de factcheck. Als wij hier vooral jobs willen vernietigen en niks meer willen overhouden, moeten we aan die loonkosten vooral niks doen.

  Wat juist is, is dat onze overheid veel te gulzig is. We leven in een land met een dikke, vette, vieze overheid die veel te veel geld afroomt van mensen die werken. Wat moet gebeuren, is het tegenovergestelde van wat sinds Verhofstadt is gedaan. We moeten de overheid ontvetten, ervoor zorgen dat mensen netto meer verdienen, de belastingvrije som optrekken en de werkbonus versterken. Dat is wat we zullen doen. Op die manier zullen we onze toekomst creëren.

  Nathalie Muylle:

  Collega’s, we moeten een beetje serieus zijn.

  Mijnheer de minister, u spreekt over respect voor het wettelijke kader. U kunt niet een beetje voor het ene zijn en niet voor het andere. We hebben jarenlang loonmatiging toegepast omdat onze bedrijven dat nodig hadden. We hadden immers een loonhandicap weg te werken en we hebben die ook weggewerkt. Waarmee we bezig zijn, is evenwel nog heel precair.

  Daartegenover vinden wij duidelijk dat, als er marge is, die ook gegeven moet worden. Voor ons moet die marge ook naar naar hogere lonen gaan, die ervoor zorgen dat mensen later ook een hoger pensioen hebben en onze sociale zekerheid wordt beschermd. Het werkt in twee richtingen.

  Collega’s, laten we, niet in 2026, maar voor 2027 en 2028 bekijken welke marge er is. Laten we ook aan de sociale partners vragen dat zij daarin hun verantwoordelijkheid nemen (…)

  Robin Tonniau:

  Mijnheer de minister, de loonkosten worden niet berekend door twee uurlonen met elkaar te vergelijken. Met moet daarbij ook rekening houden met loonsubsidies en bijvoorbeeld productiviteitswinst. Daarover spreekt men nooit. Men heeft het wel telkens over de kosten van arbeiders, terwijl net zij de rijkdom en alles wat we in dit land hebben produceren.

  Hoe kunt u als liberaal voorstander zijn van een loonblokkeringswet, dus tegen vrije loononderhandelingen? Daarmee fnuikt u een verhoging van de koopkracht van de werkende mensen, die u zogezegd wilt belonen. U blijft hun lonen blokkeren. Het is altijd hetzelfde: de werkende klasse doen dokken, via lagere lonen, via hogere btw, door de indexdiefstal en door een lager pensioen. De werkende klasse (…)

  Persoonlijk feit

  Fait personnel

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le président, nous avons constaté, en début de séance, que le premier ministre était trop souvent absent. Maintenant, il n’y a même plus de majorité. En effet, en comparant la manière dont les différentes personnes lisent un même rapport, nous avons l’impression qu’elles ont lu des documents différents, avec des objectifs totalement divergents. Cela rappelle à quel point nous avons besoin de la présence du premier ministre pour parler d’une seule voix, au nom de son gouvernement, de l’usage que nous faisons des bénéfices records engrangés par les entreprises et de la manière dont les promesses de campagne relatives à l’augmentation des salaires sont tenues.

  Aujourd’hui, on prétend nous expliquer dans une novlangue qu'en raison de la compétitivité et d’autres notions complexes, on va continuer à plafonner et à niveler par le bas les salaires, alors même que des bénéfices records sont engrangés.

  Il est indispensable d'avoir la présence du premier ministre dans ces murs.

  Axel Ronse:

  Ik dacht dat mijn kennis van het Frans goed was, maar blijkbaar is het toch niet goed genoeg. Ik had mevrouw Schlitz gevraagd naar het gemiddelde uurloon van iemand die hier werkt, na aftrek van subsidies enzovoort. Ik heb goed naar haar antwoord proberen te luisteren, maar ik denk niet dat ze daarop heeft geantwoord.

  Mevrouw Schlitz, mijn vraag aan u is eenvoudig: hoeveel verdient een gemiddelde Belg meer, na aftrek van subsidies, dan een Fransman of een Nederlander?

  Voorzitter:

  Ik ga daarop niet meer laten antwoorden. Ik geef wel meteen het woord aan mevrouw Schlitz voor de volgende vraag.

• Vraag: Het standpunt van België over het initiatief My Voice, My Choice (Q56001442P)

  Vraag: Het Belgische standpunt over de brief van met name Spanje inzake het recht op abortus in de EU (Q56001444P)

  Het standpunt van België over het initiatief My Voice, My Choice
  Het Belgische standpunt over de brief van met name Spanje inzake het recht op abortus in de EU
  Het Belgische standpunt over abortusrechten en EU-initiatieven summaryExplanation

  Gesteld door

  Ecolo-Groen Sarah Schlitz
  PS Caroline Désir
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Maxime Prévot (Minister van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken en Ontwikkelingssamenwerking)
  Georges-Louis Bouchez
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Sarah Schlitz en Caroline Désir bekritiseren dat de Belgische regering – ondanks steun van 1,2 miljoen EU-burgers en negen lidstaten – weigert een brief te ondertekenen die de EU-oproep My Voice, My Choice voor veilig abortusrecht steunt, wat ze afschilderen als een gebrek aan inzet voor vrouwenrechten en een blokkade door interne regeringsverschillen. Minister Prévot ontkent oppositie tegen abortusrecht maar stelt dat België het format van de brief afwees, benadrukt wel principiële steun voor de doelstellingen en wijst op Belgische betrokkenheid bij andere internationale initiatieven zoals SheDecides, zonder echter expliciet toe te zeggen dat België de EU-initiatief actief zal steunen. Georges-Louis Bouchez bekritiseert de "hypocrisie" van socialistische parlementariërs wegens vermeende respectloze reacties op commissaris Hadja Lahbib, terwijl Schlitz zijn tussenkomst afwijst als ongepast en de voorzitter oproept tot meer debdiscipline.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur le ministre, cela fait maintenant deux ans que le mouvement My Voice, My Choice parcourt l'Europe et mobilise pour un accès sûr à l'avortement à travers toute l'Europe. Ce sont 1 124 513 citoyens européens et citoyennes européennes qui ont signé cette pétition pour rendre cet accès sûr à toutes les femmes. C'est aussi récemment neuf pays membres qui se sont manifestés publiquement pour soutenir cette initiative. Cinq premiers ministres se sont aussi exprimés. Mais du côté de la Belgique, qu'est-ce qu'on a entendu? Rien! Niets, monsieur le ministre! Où étiez-vous? J'imagine que vous avez pris un peu de congés la semaine dernière. Je pense néanmoins que votre téléphone a dû un peu chauffer sur les réseaux sociaux, mais vous n'avez pas daigné répondre à toutes les militantes qui vous ont interpellé en disant: "Monsieur Prévot, maintenant, c'est à vous de jouer, la balle est dans votre camp".

  Aujourd'hui, c'est Hadja Lahbib qui a le dossier entre ses mains. Notre commissaire européenne porte ce dossier et la Commission attend le soutien des États membres pour faire atterrir ce dossier urgent pour la santé des femmes à travers l'ensemble…

  (…) : (…)

  Sarah Schlitz:

  Monsieur Bouchez, nous sommes en train de parler du droit des femmes à disposer de leur corps! Est-ce que je vous dérange à ce point? Je suis scandalisée!

  Monsieur le ministre, ma question est simple.

  Allez-vous sortir du silence et manifester votre soutien public à cette initiative?

  Caroline Désir:

  Monsieur le ministre, près de 1,2 million de citoyennes et citoyens européens ont signé la pétition européenne My Voice, My Choice pour réclamer un mécanisme de solidarité au sein de l'Union européenne et pour faciliter l'accès à l'IVG aux femmes de l'Union européenne.

  La Commission européenne va décider aujourd'hui si, oui ou non, elle va répondre favorablement à cette initiative. L'Espagne, la France et d'autres États membres lui ont envoyé un courrier pour apporter leur soutien à la démarche. C'est un geste fort; et un geste dont je pensais, sans doute fort naïvement, qu’il serait soutenu par notre pays.

  Je suis donc très étonnée, monsieur le ministre, car il nous revient que votre gouvernement aurait refusé de se rallier à ce courrier et aurait donc refusé ainsi de soutenir l'initiative My Voice, My Choice.

  Je rappelle que ce qui est proposé ici, c'est simplement de garantir à toutes les femmes de l'Union européenne un accès à l'avortement libre et sûr. On ne parle pas ici d'allonger le délai pour avorter, de supprimer le délai de réflexion, de supprimer les sanctions pénales. Non, il s'agit simplement d'assurer l'accès à un soin de santé.

  Vous vous opposez même à cela alors que, vous le savez très bien, monsieur le ministre, les menaces pèsent sur l'avortement partout dans le monde, que les groupes anti-choix infiltrent l'ensemble de la société, que les groupes religieux exercent une pression monstre sur les institutions européennes.

  Votre opposition, monsieur le ministre, aurait donc des conséquences très lourdes sur le droit des femmes à disposer de leur corps.

  Mes questions sont simples.

  Pourquoi la Belgique n'a-t-elle pas signé ce courrier? On sait pourtant que certains ministres du gouvernement sont favorables à cette initiative. Confirmez-vous le blocage au sein de votre gouvernement?

  Si vous refusez de soutenir cette avancée importante pour les femmes au sein de l'Union européenne, que peut-on vraiment attendre de vous en ce qui concerne la réforme de notre propre législation en matière d'IVG? Rien ou pas grand-chose, j'en ai bien peur.

  Je vous remercie.

  Maxime Prévot:

  Madame Schlitz, madame Désir, mesdames les parlementaires, merci pour votre question relative à l'initiative citoyenne My Voice, My Choice, au sujet de laquelle l'Espagne a en effet appelé à la cosignature d'une lettre pour l'élaboration d'un cadre européen.

  Permettez-moi tout d'abord de rappeler que le droit des femmes à accéder à une interruption volontaire de grossesse sûre, légale et de qualité constitue pour nous une priorité absolue. Donc, je récuse l'idée que l'absence d'une signature à un courrier signifierait que nous nous opposions au droit à l'avortement. Il s'agit d'un raccourci totalement excessif. Sur le fond, du reste, je soutiens pleinement les objectifs de l'initiative visant à renforcer l'accès à la santé reproductive partout en Europe.

  S'agissant de la lettre à laquelle vous vous référez, la Belgique, en tant que gouvernement, ne s'y est pas jointe formellement, ne jugeant pas opportun le format du cadre proposé. Comme vous l'avez rappelé, madame Schlitz, c'est dans les mains de la Commission européenne que le dossier repose pour le moment.

  Plutôt que de regretter l'absence de signature à un courrier, réjouissons-nous du fait que, dans notre présente Assemblée, personne ne remettra en question l'existence de ce droit fondamental qu'est le droit à l'avortement. Bien entendu, des divergences existent entre les formations politiques, et même en leur sein, notamment dans le débat qui a animé les dernières années, c'est-à-dire les questions relatives au délai. Toutefois, s'agissant du principe même du droit à l'avortement, je n'ai jamais entendu quiconque le remettre en question. C'est précieux et cela honore notre pays. Je puis vous confirmer, au travers de mes nombreuses missions, que cela reste malheureusement loin d'être le cas partout dans le monde. Cela ne remet en rien en cause ni notre engagement ferme en faveur des droits reproductifs ni mon soutien clair et constant aux objectifs de My Voice, My Choice.

  Dans ce contexte, je tiens au demeurant à souligner qu'à mon initiative, la Belgique a participé, aux côtés de nombreux autres pays, à la déclaration qui sera publiée prochainement par SheDecides, à l'occasion de l'instauration par l'administration américaine de nouvelles règles étendant la portée de la Global Gag Rule. Par cette déclaration, nous dénonçons une politique qui vise à priver de financement des acteurs et des ONG qui œuvrent au soutien de ce droit fondamental partout dans le monde. Nous défendrons toujours, et j'y veillerai aussi quotidiennement, les droits fondamentaux que sont la santé et les droits sexuels et reproductifs.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur Prévot, le gouvernement Arizona soutient-il la Commission européenne dans sa volonté de faire aboutir positivement la demande de plus d'un million de citoyens et citoyennes européens de donner accès à l'avortement à toutes celles qui en sont privées aujourd'hui en raison des législations nationales? C'était ma question, et vous n'y avez pas répondu. Voulez-vous y répondre?

  Maxime Prévot:

  J'ai répondu.

  Sarah Schlitz:

  Vous avez répondu à titre personnel ou au nom du gouvernement?

  Maxime Prévot:

  J'ai répondu au nom du gouvernement.

  Sarah Schlitz:

  Donc je confirme qu'en vue de la décision qui sera prise cet après-midi, à 16 h 00, la Belgique apporte son soutien officiel à l'initiative en question. Vous me le confirmez?

  Maxime Prévot:

  (…)

  Sarah Schlitz:

  Ce n'est pas sérieux! Mais je prends note du message.

  Caroline Désir:

  Monsieur le ministre, je suis déçue de votre réponse, mais je ne suis pas très étonnée car, depuis le début de la législature, on ne cesse de répéter que l'Arizona n'aime pas les femmes et ne fait que prendre des mesures qui les pénalisent. (Brouhaha)

  Vous pouvez souffler, mais les faits nous donnent raison.

  Si votre gouvernement hésite aujourd'hui à signer ce courrier et à soutenir clairement cette initiative My Voice, My Choice, c'est parce qu'il est lui-même paralysé sur le sujet, nous le savons très bien. Malgré le rapport qui a été approuvé à l'unanimité des 35 experts qui recommandent la modernisation de manière très claire de notre loi sur l'avortement, avec la prolongation du délai à 18 semaines, notamment, vous ne parvenez pas à vous mettre d'accord pour faire évoluer le droit des femmes à disposer de leur corps. Pendant que des centaines de milliers de citoyennes et citoyens européens réclament plus de droits, votre majorité reste sourde à leurs attentes légitimes en refusant, là aussi, la moindre avancée en matière d'accès à l'IVG. Soyez assuré, monsieur le ministre, notre mobilisation à ce sujet (…)

  Voorzitter:

  Madame Schlitz, M. Bouchez demande la parole.

  Fait personnel

  Persoonlijk feit

  Georges-Louis Bouchez:

  Madame Schlitz, ne vous énervez pas. Je voudrais vous rassurer. Je vois en tout cas que cela suscite beaucoup d'émotion. (Brouhaha)

  Je voulais vous rassurer, madame Schlitz, en vous disant que ce n'est pas vous que j'ai interrompue – en tout cas, ce n'était pas mon souhait et je vous prie de bien vouloir m'en excuser si c'était le cas. J'ai réagi aux mimiques moqueuses à l'égard d'Hadja Lahbib, quand vous avez cité son nom, dans le chef de plusieurs députés éminents du Parti Socialiste.

  Je suis un peu fatigué d'avoir des gens qui donnent des leçons à tout le monde et qui ne sont pas capables de respecter les principes qu'ils invoquent pour les autres. Madame Schlitz, toutes mes excuses une nouvelle fois pour cela. Par contre, je voulais souligner le comportement totalement indigne de la part des représentants du Parti Socialiste à l'égard de notre commissaire européenne, Hadja Lahbib.

  Je vous remercie.

  Sarah Schlitz:

  Monsieur Bouchez, vous n'êtes pas le président de cette Assemblée. Si quelqu'un a quelque chose à dire sur la manière dont les travaux se déroulent ici, c'est au président de le dire. Pas à vous! Et, si vous voulez réagir, réagissez sur Twitter! C'est plus simple. Au moins, cela ne perturbe pas nos travaux!

  Voorzitter:

  Collega’s, daarnet hoorde mevrouw Schlitz zich vernoemd en nu was dat het geval voor mijnheer Bouchez. In beide gevallen is dat technisch inderdaad een persoonlijk feit, maar we komen daarmee in een grijze zone wat de betekenis van het persoonlijk feit betreft. Ik betreur trouwens dat namen van collega’s die niet bij het debat betrokken zijn, worden vermeld. Indien er enige discipline aan de dag zou worden gelegd, zouden we niet met die buitensporige vragen om persoonlijke feiten worden geconfronteerd. U lokt ze immers zelf uit, collega’s. Ik richt mij in dit geval tot de heer Ronse en tot mevrouw Schlitz, maar ook tot alle collega’s die met de regelmaat van een klok het moment aangrijpen om extra spreektijd te krijgen. Ik betreur dat. Gelieve in uw tussenkomsten op de feiten en het dossier in te gaan en daarbij niet de namen van collega’s te gebruiken. Ik zal geen persoonlijk feit laten inroepen als er zelfs geen personen worden genoemd.

• Vraag: Geestelijke gezondheid en het recht op een loopbaandoorstart (Q56001435P)

  gezondheid en welzijn

  Geestelijke gezondheid en het recht op een loopbaandoorstart
  

  Gesteld door

  Les Engagés Isabelle Hansez
  

  Beantwoord door

  Vooruit Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Isabelle Hansez benadrukt dat niet-lineaire loopbanen (door heropleiding, gedeeltelijke herintreding na langdurige arbeidsongeschiktheid of burn-out) vragen om proactieve transitiebegeleiding via het nieuwe "droit au rebond" (vanaf 1 maart), om chronische invaliditeit te voorkomen en loopbanen te herstructureren in plaats van achteraf te repareren. Ze bekritiseert dat het huidige systeem te laat ingrijpt, vooral bij mentale gezondheidsproblemen, en dringt aan op samenwerking met INAMI en artsen-adviseurs om het recht tijdig en preventief in te zetten. Minister Vandenbroucke onderschrijft de nood aan loopbaanherziening en preventie (o.a. via burn-outplannen en vroege Fedris-interventies), maar wijst erop dat het droit au rebond onder werkloosheidsregels valt (bevoegdheid Clarinval) en geen direct verband houdt met arbeidsongeschiktheid, hoewel hij de ambitie steunt. Hansez repliceert dat arbeidsongeschiktheid als traject (niet als statisch statut) moet worden benaderd en dat het droit au rebond enkel zin heeft als het voorafgaand aan chroniciteit wordt ingezet, waarbij ze op zijn politieke betrokkenheid rekent om de koppeling met gezondheidsbeleid te versterken.

  Isabelle Hansez:

  Monsieur le ministre, quel est le point commun entre un travailleur de 35 ans qui reprend des études et un salarié de 58 ans qui tente un retour à temps partiel après une incapacité? C’est que leurs carrières ne sont plus linéaires. Elles sont devenues fragiles, mouvantes, parfois heurtées et connaissent des phases de doute, de désengagement, d’épuisement et de remise en question.

  Les chiffres sont parlants: les reprises d’études chez les adultes ont doublé depuis la crise sanitaire. Dans le même temps, près de 100 000 personnes en incapacité de longue durée travaillent aujourd’hui à temps partiel. Pourtant, un travailleur sur deux retombe en incapacité complète alors que l’invalidité continue d’augmenter, en particulier après 55 ans.

  Cela signifie que notre modèle social doit cesser de gérer les ruptures a posteriori et doit plutôt organiser les transitions en amont. C’est précisément pour cela que nous avons voulu le droit au rebond. À partir du 1 er mars prochain, ce droit entre en vigueur. Les Engagés se sont battus pour qu’il soit inscrit durablement dans notre arsenal législatif. Personne ne devrait être condamné à sortir du marché du travail simplement parce que son poste n’est plus compatible avec sa santé, ses capacités ou le sens qu’il cherche dans son travail.

  Le droit au rebond n’est pas un slogan, monsieur le ministre, mais bien la possibilité concrète de transformer une fragilité en trajectoire nouvelle, de passer d’une logique de gestion de l’invalidité à une logique de reconstruction professionnelle. Mais pour que cette ambition devienne réalité, encore faut-il qu ’ elle soit op é rationnelle.

  D è s lors, monsieur le ministre, comment garantissez ‑ vous que le droit au rebond soit activ é suffisamment tôt dans les trajectoires d ’ incapacit é , notamment pour les probl é matiques de sant é mentale, en coordination avec l ’ INAMI et les m é decins-conseils, afin qu ’ il devienne é galement un v é ritable outil structurel de pr é vention de l ’ invalidit é de longue durée?

  Frank Vandenbroucke:

  Madame Hansez, je me trouve un peu en difficulté pour répondre car, sur le fond, je suis totalement d'accord sur le fait qu'il faut repenser le travail si nous voulons également repenser en profondeur la problématique de l'incapacité et de l'invalidité. C'est d'ailleurs pour cela – nous en avons longuement discuté lors des débats sur la note de politique générale – qu'il y a un pilier de prévention important dans nos politiques en matière de qualité du travail et de prévention primaire et secondaire du burn-out. Vous savez qu'on a pris des mesures importantes pour aider ceux qui sont victimes d'un burn-out. Par exemple, un projet de Fedris permet une intervention rapide, dans la mesure où le burn-out ne dure pas depuis trop longtemps. En outre, la volonté existe d'élaborer un plan national burn-out.

  Pour ce qui est du droit au rebond, celui-ci s'inscrit dans la réglementation du chômage; cela n'a donc rien à voir avec l'incapacité. Dès lors, vous devez poser cette question à M. Clarinval. Néanmoins, je me réjouis, tout comme vous, que cet aspect de l'accord de gouvernement a été réalisé.

  Isabelle Hansez:

  Monsieur le ministre, je vous remercie pour votre réponse. Je trouve qu'il est parfois intéressant de faire des liens entre nos différentes politiques et je trouve l'articulation intéressante. C'est vrai que pendant des années, nous avons enfermé l'incapacité dans un statut. Aujourd'hui, nous devons plutôt la considérer comme une trajectoire. Et une trajectoire suppose une issue. En matière d'incapacité, je pense vraiment que le droit au rebond n'a de sens que s'il intervient à temps, en amont, avant que la fragilité ne se transforme justement en chronicité et que l'invalidité ne devienne une impasse. C'est là que se joue la différence entre gérer une situation et reconstruire un parcours. Le droit au rebond doit être un levier structurel de prévention et pas un outil périphérique. Nous veillerons à ce qu'il change réellement les trajectoires. Je sais que, même si vous ne faites pas le lien directement, nous pourrons compter sur votre engagement pour lier ces politiques et faire en sorte que le droit au rebond soit une politique d'activation et permette le changement de trajectoire professionnelle.

• Vraag: De ongewenste effecten van de ereloonsupplementen (Q56001441P)

  De ongewenste effecten van de ereloonsupplementen
  

  Gesteld door

  MR Daniel Bacquelaine
  

  Beantwoord door

  Vooruit Frank Vandenbroucke (Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Daniel Bacquelaine bekritiseert dat het verbod op honorariumsupplementen voor CT-scans en MRI’s mislukt is door verschuiving naar andere beeldvormende onderzoeken en wijt dit aan het ontbreken van een globale visie, waarbij hij de focus op radiologen als onterecht bestempelt en de financiële balans van ziekenhuizen en apparatuurkwaliteit als kernprobleem aanwijst. Minister Frank Vandenbroucke verdedigt de maatregel als afspraak uit het accord médicomut en pleit voor algemene plafonnering van supplementen in alle disciplines, terwijl hij Bacquelaines link met ziekenhuisfinanciën afwijst als onbewijsbaar, wijzend op ziekenhuizen zonder supplementen die wel draaien. Bacquelaine bestempelt Vandenbrouckes voorstel om alle supplementen af te schaffen als contraproductief en dringt aan op eerst noodzakelijke hervormingen (nomenclatuur, ziekenhuislandschap, financiering) zoals afgesproken in het regeerakkoord, dat hij als onvoldoende toegepast bekritiseert. Hij eist "terugkeer naar rede" en snelle structurele aanpak, die volgens hem al te lang uitblijft.

  Daniel Bacquelaine:

  Monsieur le ministre, depuis plus d'un an, l'interdiction des suppléments d'honoraire en matière de CT-scan et d'IRM ne semble pas apporter les résultats escomptés, puisque nous assistons à une compensation de ceux-ci vers les autres examens d'imagerie médicale. On ne peut donc pas parler d'une réussite pour cette mesure, mais plutôt d'un coup dans l'eau. C'est un échec. En effet, sans vision globale, cela ne pouvait qu'en être un.

  Vous accusez les radiologues. Pourtant, les suppléments d'honoraire ne concernent pas, au premier chef, les médecins, mais principalement l'équilibre financier des hôpitaux, la qualité des équipements et, donc, l'accès à des soins de qualité.

  Dès lors, confirmez-vous cette compensation entre, d'une part, les suppléments relatifs aux CT-scan et aux IRM et, d'autre part, les autres examens d'imagerie médicale tels que les échographies et les radiographies? Cette mesure a-t-elle permis de raccourcir les délais de rendez-vous pour un CT-scan ou pour une IRM? Quand comptez-vous enfin intégrer la question des suppléments d'honoraire dans des réformes indispensables, qui sont attendues et qui sont pourtant bien décrites dans l'accord de gouvernement en ce qui concerne le paysage hospitalier, le financement hospitalier et la réforme de la nomenclature?

  Frank Vandenbroucke:

  Monsieur Bacquelaine, vous savez sans doute que nous nous sommes intéressés aux suppléments d'honoraires spécialement dans le secteur de la radiologie parce que c'était un point d'accord entre les médecins et les mutualités dans l'accord médicomut de 2022-2023. Voilà l'origine: un accord entre les organisations professionnelles des médecins et les mutualités selon lequel il fallait s'intéresser à la problématique des suppléments dans ce secteur. C'est ce que nous avons fait.

  La mesure a eu certaines conséquences dans ce secteur, mais comme vous le dites, nous avons vu un glissement vers des suppléments sur d'autres prestations par les mêmes médecins spécialistes.

  Ma conclusion est qu'il faut, comme convenu au sein du gouvernement, généraliser une limitation partout. Pour toutes les disciplines dans les soins, pour toutes les prestations, il faut généraliser un plafonnement sur les suppléments d'honoraires. C'est la seule conclusion que l'on peut en tirer.

  Deuxièmement, vous dites que ceci est lié à un problème de financement des hôpitaux. Je m'excuse, mais jamais on ne sait apporter des données probantes en la matière. Jamais. Il y a énormément d'hôpitaux où tous les médecins radiologues sont conventionnés, où il n'y a aucun supplément. Sont-ils en faillite? Mais non. La moitié de ces suppléments sont demandés dans 10 % des hôpitaux, et jamais on ne sait m'expliquer cela. Jamais. Cela n'a rien à voir avec des problèmes de financement.

  Daniel Bacquelaine:

  Je ne suis pas du tout d'accord avec ce que vous venez de dire. Je pense au contraire que répondre à l'inefficacité des suppléments en matière de CT-scan et d'IRM par une décision de supprimer l'entièreté des suppléments, c'est aller de Charybde en Scylla. C'est aggraver la situation. L'accord de gouvernement est très clair. Il faut réformer la nomenclature, il faut réformer le paysage hospitalier et il faut réformer le mécanisme de financement des hôpitaux. Seulement après cela, nous pourrons discuter des suppléments d'honoraires. Mettre la charrue avant les bœufs n'a aucun sens. Ce que je vous demande, c'est de revenir à la raison. Appliquez l'accord de gouvernement et ayez le courage d'entreprendre les réformes hospitalières absolument nécessaires! Nous avons perdu trop de temps.

• Vraag: De btw-Kafka van de regering-De Wever (Q56001425P)

  Vraag: De btw-verhoging (Q56001436P)

  Vraag: De onenigheid in de regering betreffende de btw-hervorming (Q56001438P)

  Vraag: De btw-hervorming in de muziek- en theatersector (Q56001446P)

  gezondheid en welzijn

  De btw-Kafka van de regering-De Wever
  De btw-verhoging
  De onenigheid in de regering betreffende de btw-hervorming
  De btw-hervorming in de muziek- en theatersector
  De btw-discussies en hervormingen binnen de regering summaryExplanation

  Gesteld door

  Anders. Steven Coenegrachts
  PVDA-PTB Sofie Merckx
  ONAFH Jean-Marie Dedecker
  VB Lode Vereeck
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Steven Coenegrachts en Sofie Merckx bekritiseren het N-VA-voorstel om de btw te verhogen naar 22% op zogenaamde "luxeproducten" zoals tandpasta, wat gezinnen volgens hen 300 tot 700 euro extra per jaar kost, terwijl ze de regering beschuldigen belastingen te verzwaren in plaats van superrijken aan te pakken of te besparen op gezondheidszorg en sociale zekerheid. Minister Jan Jambon verdedigt de verschuiving van belastingen op arbeid naar consumptie en bevestigt dat de mislukte btw-hervorming—afgeschoten door de Raad van State—een begrotingsgat slaat, maar ontkent concrete plannen voor algemene btw-verhogingen, terwijl hij wel vasthoudt aan vereenvoudiging en een verlaging voor nieuwbouw. Lode Vereeck (Vlaams Belang) en Jean-Marie Dedecker hekelen de chaos, met name de onzekerheid voor burgers en bouwsector door tegenstrijdige partijvoorstellen en uitgestelde beslissingen, en eisen dat premier De Wever verantwoordelijkheid neemt voor het "kameel-akkoord". Dedecker wijst op structurele onderhandelingschantage door ideologisch verdeelde partijen, terwijl kritiek luidt dat de regering fiscale rechtszekerheid ontbeert en de lasten onevenredig bij gewone burgers legt.

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de voorzitter, mijn vraag was gericht aan de eerste minister. Ik weet niet waar hij zich momenteel verstopt, maar ik hoop dat hij meekijkt.

  Mijnheer de vice-eersteminister, het was al eerder BDW-btw, maar sinds deze week is het ook N-VA-tva. Het is immers voorzitster Van Peel, die heeft voorgesteld de btw te verhogen van 21 % naar 22 %. Om de pil wat te verzachten, argumenteert zij dat het louter om luxeproducten gaat. Tandpasta, shampoo en wc-papier zijn luxeproducten volgens mevrouw Van Peel. Gemiddeld kost de luxe om de tanden te poetsen, de haren te wassen en naar het toilet te gaan volgens berekeningen van anderen aan een gezin 700 euro per jaar!

  Collega’s, gelukkig was daar – zoals wel vaker – die andere voorzitter, de heer Georges-Louis Bouchez. De heer Bouchez zegt neen tegen belastingverhogingen om putten te vullen. Hij heeft gelijk. De putten moeten kleiner worden gemaakt met besparingen en hervormingen, vooraleer kan worden begonnen met ze te vullen met belastingen.

  De twee voorzitters zijn het wel eens over een btw-verlaging op nieuwbouw. Dat is een heel verstandig voorstel en een terechte vraag. Wij hebben dat voorstel van 6 % voor nieuwbouw ook al gedaan. Die maatregel, die er een is voor betaalbaar wonen, maakt namelijk de droom van jonge mensen mogelijk.

  Mijnheer de minister, de Raad van State heeft voor de krokusvakantie uw btw-kafka naar de tekentafel teruggestuurd. Ik sta hier vandaag om het met u te hebben over datgene waarover de mensen aan de keukentafel zich zorgen maken, namelijk de vraag of hun verbouwing duurder zal worden door de verhoging van de btw van 6 naar 9 %, zijnde een verdubbeling van de belasting, dan wel of ze niet beter een nieuwbouw kunnen zetten, aangezien die misschien goedkoper wordt, en of ze in de supermarkt moeten hamsteren, omdat de btw stijgt.

  Mijnheer de minister, wanneer geeft u duidelijkheid aan de mensen?

  Sofie Merckx:

  We droomden over een raspaard, maar uiteindelijk werd het een lelijke kameel. Dat is wat de heer De Wever zei over de btw-hervorming. Het was echt een misbaksel. Daarmee werd enorm gespot. Het leek hier elke donderdag wel Comedy Cup. Er was ook veel onvrede over bij onze burgers, inclusief de zelfstandigen. Uiteindelijk heeft de regering de hervorming in de vuilnisbak moeten gooien. Dat was een goede zaak.

  De discussie is natuurlijk niet gedaan. Gisteren kwam mevrouw Van Peel het nieuwe raspaard voorstellen, een heel duur raspaard. Het btw-tarief van 21 % stijgt naar 22 %, de btw op de producten in de winkelkar gaat van 6 % naar 9 % en er zijn een paar btw-dalingen.

  Mijnheer de vice-eersteminister, u wilt 3 tot 4 miljard uit de zakken van de mensen halen. Uw partij had nochtans beloofd geen nieuwe belastingen voor de gewone mensen in te voeren. Het Laatste Nieuws heeft de regeling even berekend: ze betekent ruim 300 euro extra voor een gemiddeld gezin.

  De btw is een heel oneerlijke belasting. Voor wie een klein loon heeft, wegen de kosten van de winkelkar veel zwaarder dan voor wie een hoog loon heeft, en dat allemaal omdat u allen het eens bent over één ding, namelijk dat u het geld wilt halen uit de zakken van de mensen, in plaats van de superrijken.

  Mijnheer Jambon, u hebt nu – net als de heer De Wever, die niet durfde te komen – een fameus probleem: u wou de rekeningen op orde zetten en had daarvoor een begroting ingediend met twee maatregelen ten belope van 475 miljoen euro, terwijl daar geen akkoord tegenover staat.

  Mijn vragen zijn dus heel duidelijk.

  Ligt er nu een voorstel over de btw-hervorming op de regeringstafel? Wat zult u doen? Zult u het geld uit de zakken van de mensen halen, of zult u het geld eindelijk zoeken waar het zit?

  Jean-Marie Dedecker:

  Mijnheer de minister, ik hoorde de eerste minister zeggen dat het paard een kameel is geworden en dat die kameel niet kan lopen. Ik heb plaatsvervangende schaamte, net zoals uw eerste minister. Het Parlement wordt ondertussen belachelijk gemaakt als een kamelenmarkt. Mijnheer Van Quickenborne, u bent er mee de oorzaak van, maar daarover heb ik het straks nog. De politieke partijen ruziën ondertussen over welke soort kamelenboter nog mag worden belast aan 6 % en welke aan 12 %. Daardoor heb ik plaatsvervangende schaamte.

  De premier zei ook dat sommige partijvoorzitters geen enkele belasting meer willen aanvaarden en dat andere altijd belastingen voorstellen die hun kiezers niet moeten betalen.

  In welke zielige situatie zijn we hier beland? Nu kijk ik opnieuw naar u, mijnheer Van Quickenborne. U zou het anders doen. 25 jaar bent u aan de macht geweest en hebt u ministers geleverd (…)

  Voorzitter:

  Mijnheer Dedecker, ik heb u het woord ontnomen, omdat u zich richt tot iemand die niet kan antwoorden. U moet uw vraag stellen aan de minister. Mijnheer Van Quickenborne, ik besef dat u erop zat te wachten dat uw naam werd genoemd. Mijnheer Dedecker, gelieve uw vraag aan de regering en de minister te stellen.

  Jean-Marie Dedecker:

  Ik vraag me af in welk kippenhok we hier zijn beland. Iedereen wiens naam wordt genoemd, beroept zich op een persoonlijk feit. Dat is hier al een hele namiddag een pingpongspel. De heer Van Quickenborne daagt mij uit, ik noem zijn naam en u ontneemt mij het woord, mijnheer de voorzitter. Ik begrijp het niet meer. Na 25 jaar in dit kot ken ik blijkbaar het Reglement nog altijd niet.

  Inderdaad, mijnheer Van Quickenborne, ik ben een van die oudgedienden die gezien heeft dat hier een belastingdruk en een overheidsbeslag is ontstaan van 56 %! Wij zijn nu al anderhalf jaar aan het ruziën om een put te dichten van bijna 39 miljard euro, goed voor 5,97 % van het bbp.

  Rechtvaardige belastingen bestaan evenwel niet. Daarvoor ben ik liberaal genoeg. Een belasting is altijd een onteigening van iemands bezit. Tegelijk profiteert men van iemands zweet. Als er echter één rechtvaardige belasting is, is het wel de btw, een belasting op verbruik. Wanneer zult u dat eens inzien dat (…)

  Lode Vereeck:

  Mijnheer de minister, uw btw-knoeiboel is door de oppositie en de Raad van State aan flarden geschoten. Uw btw-expert heeft ontslag genomen. Dat is jammer, want hij had wel wat humor. Sommige organisatoren van popfestivals bieden zelfs tickets met twee btw-tarieven aan. Dat is opnieuw een voorbeeld van de btw-chaos die u hebt gecreëerd.

  U moet dus snel terug naar de tekentafel, want de voorzitter van uw partij lanceerde het voorstel om de btw te verhogen tot 9 % en 22 % en de btw op nieuwbouw te verlagen tot 6 %. Dat zou potentiële bouwers van een huis een gemiddelde besparing van 52.500 euro opleveren. Dat is een chique auto.

  Mijnheer de minister, u kunt op ons rekenen als er belastingen moeten worden verlaagd of vereenvoudigd, weliswaar met de kanttekening dat zo’n verlaging niet noodzakelijk tot goedkopere huizen leidt. De forse verlaging van de registratierechten in Wallonië van 12,5 % naar 3 % deed de huizenprijzen gemiddeld met 13,4 % stijgen. Een groot deel van het fiscale voordeel komt dus niet bij de huizenkopers terecht, maar bij de huizenverkopers en de bouwpromotoren.

  U zult wellicht antwoorden dat een voorstel van een partijvoorzitter de regering niet bindt, ook al is het de partij van de premier. Die uitspraken zijn echter niet onschuldig. Potentiële bouwers horen dat ook en stellen logischerwijze hun beslissing uit. Dat is nefast voor de bouwsector en voor de economische groei. U moet dus snel klare wijn schenken. Burgers en bedrijven hebben nood aan fiscale rechtszekerheid.

  Mijnheer de minister, komt er een algemene btw-verhoging van 21 % tot 22 %? Komt er een btw-verlaging voor nieuwbouw tot 6 %? Is er daarover overeenstemming binnen de regering? Waar is Georges-Louis Bouchez? Als die voorstellen niet aan de orde zijn, welke tarieven zullen dan van toepassing zijn in de voedingssector en de cultuursector? Wanneer zal de premier zijn verantwoordelijkheid nemen, vragen beantwoorden in het Parlement en een nieuw akkoord sluiten?

  Voorzitter:

  Mijnheer de minister, u hebt vijf minuten om te reageren.

  Jan Jambon:

  Ik noteer eerst en vooral dat het Vlaams Belang geen voorstander is van een btw-verlaging voor nieuwbouw, want dat zou de prijzen doen stijgen. Dat is een interessante vaststelling.

  Binnen de zware en moeilijke begrotingscontext hebben we ervoor gekozen om werken lonender te maken en dus de lasten op arbeid te verlagen en te verschuiven naar lasten op consumptie. In dat kader was er inderdaad een btw-hervorming. Ik ben voor een btw-hervorming, maar die moet naar mijn mening leiden tot vereenvoudiging, met minder uitzonderingen en minder complexiteit.

  Tijdens de begrotingsopmaak heeft de regering beslist een aantal btw-maatregelen te nemen. De uitwerking van die maatregelen zoals initieel bedoeld bleek echter niet zo eenvoudig. De Raad van State had daar bemerkingen bij en ook hier in het Parlement waren er heel wat opmerkingen daarover, c'est peu dire . De Raad van State stelde dat de regeling die we gedefinieerd hadden niet mogelijk was.

  De twee tarieven, zijnde de aanpassing voor de horeca en voor de evenementensector, zijn daarom van de tafel. Dat slaat inderdaad een gat in de begroting. We zijn aan het werk om dat op te lossen. Dat zal redelijk snel moeten gebeuren. Ik zal hier natuurlijk geen onderhandelingen voeren. Voorstellen komen binnen, dat is duidelijk. Het is aan de regering om te beslissen wat er zal gebeuren.

  De twee btw-aanpassingen die wel behouden blijven, zijn die voor de verblijven en voor de pesticiden. Die gaan in op 1 maart. Ik heb mijn administratie gevraagd om enige administratieve tolerantie aan de dag te leggen, omdat de periode tussen de beslissing en de inwerkingtreding van de maatregel redelijk kort is. Ook hier is er dus werk aan de winkel voor de regering.

  Steven Coenegrachts:

  Mijnheer de minister, u zegt persoonlijk voorstander te zijn van minder complexiteit en meer vereenvoudiging, maar als minister van Financiën zorgt u voor complexiteit op complexiteit en uitstelgedrag op uitstelgedrag. De premier zei ooit dat u dikke planken zaagt, maar dat de fijne afwerking niet uw ding is.

  Mijnheer Jambon, als ik kijk naar de methode-De Wever, vind ik dat u zeer fijne plankjes zaagt. Het zomerakkoord werd uitgeklaard in het herfstakkoord. Daarna kwam er een kerstakkoord dat uitgeklaard zal worden in een paasakkoord. Als ik bekijk hoe u planken zaagt, denk ik dat u de premier nog lessen te geven hebt.

  De waarheid is dat u niet durft te kijken naar besparingen in de gezondheidszorg en in de sociale zekerheid, omdat u dat niet mag van de vrienden van Vooruit, omdat u dat niet mag van Frank Vandenbroucke. Dat is de waarheid. Daarom zit u in de zakken van de mensen.

  Sofie Merckx:

  Vous avez été assez clair. Vous dites vouloir diminuer les impôts sur le travail et taxer la consommation. Que ce soit une taxe qu'on paye sur le revenu ou sur son caddie ou à l'achat d'une voiture, cela ne change rien, c'est de l'argent qui va du contribuable à l'État. Vous avez vraiment été clair, merci.

  Sur la manière de le faire, il est vrai qu'on entend pas mal de discussions. Vous êtes plus direct, straight to the point , et voulez augmenter les taxes. M. Bouchez essaye, lui, de revenir avec de nouvelles idées. Il paraît même qu'il propose maintenant de faire comme en France, où, pour les plats à emporter, si, dans les fruits de mer que vous achetez, les coquillages sont ouverts ou fermés, le taux de taxation est différent. Je vous souhaite bonne chance pour vos négociations!

  Jean-Marie Dedecker:

  Collega's, we zijn nu al anderhalf jaar bezig met het dichten van het gat in de begroting. Eerst waren er regeringsonderhandelingen en daarna kwamen er akkoorden, die werden teruggefloten door de Raad van State. Ons systeem is er tegenwoordig op gericht om een regering te vormen met verschillende partijen van ideologische tegenstellingen, maar wat gebeurt er dan telkens opnieuw? Een van de partijen die men nodig heeft, pleegt dan altijd chantage. Dat gaat meestal om de partijen die de problemen jarenlang zelf hebben veroorzaakt. Het is hoog tijd dat we hier volwassen worden, een lijn trekken en zeggen wat we willen. Het lijkt hier elke week een kamelenmarkt waar vooral wordt gezegd wat we niet zullen doen.

  Lode Vereeck:

  Mijnheer de minister, de burgers en bedrijven hebben recht op en nood aan fiscale rechtszekerheid, maar de premier is gaan lopen, als een bange wezel. Dan druk ik het nog heel proper uit. Hij durft niet naar het Parlement te komen.

  Wij willen dat De Wever zijn verantwoordelijkheid neemt, want de mislukte btw-hervorming werd niet beslist door het kabinet-Jambon in de Wetstraat 12, maar wel in de Wetstraat 16. Premier De Wever is de eindverantwoordelijke. Hij heeft dat mislukte btw-akkoord afgeklopt. Om dan te gaan janken dat hij een raspaard wou, maar een kameel kreeg of om dan weer naar de Koning te lopen en te zeggen dat Georges-Louis hem pest, is al te gemakkelijk. Ik wil baron De Wever voorstellen om zijn verantwoordelijkheid te nemen en om voor de verandering eens te zorgen voor cijfermatig onderbouwde voorstellen. Ook het voorstel over de lagere lasten op arbeid, de beruchte 1.000 euro, wordt immers door de Raad van State aan flarden geschoten, omdat de impact op de sociaal kwetsbare groepen niet berekend werd. Dat is een zoveelste (…)

  (De heer Van Quickenborne roept een persoonlijk feit in.)

  Voorzitter:

  Ik heb de heer Dedecker het woord ontnomen precies om die reden. Ik zal dat in de toekomst steeds proberen te doen, want het ontaardt hier in een flauw spelletje waarbij men elkaar telkens 5 minuten gunt. Daar zullen we paal en perk aan stellen. Ik geef het woord aan mevrouw Dedonder. (Protest van de heer Van Quickenborne) Mijnheer Van Quickenborne, ik pas het Reglement toe. Daarin staat dat de Kamervoorzitter beslist of een persoonlijk feit wordt toegepast. Welnu, ik beslis dat het niet wordt toegepast! Mevrouw Dedonder heeft het woord.

• Vraag: Het advies van de Raad van State dat bevestigt dat de pensioenhervorming erg nadelig is voor vrouwen (Q56001426P)

  Vraag: Het advies van de Raad van State met betrekking tot de pensioenhervorming (Q56001429P)

  Vraag: De pensioenhervorming (Q56001437P)

  economie en werk

  Het advies van de Raad van State dat bevestigt dat de pensioenhervorming erg nadelig is voor vrouwen
  Het advies van de Raad van State met betrekking tot de pensioenhervorming
  De pensioenhervorming
  Advies Raad van State over nadelige gevolgen pensioenhervorming voor vrouwen summaryExplanation

  Gesteld door

  PS Ludivine Dedonder
  VB Ellen Samyn
  PVDA-PTB Raoul Hedebouw
  

  Beantwoord door

  N-VA Jan Jambon (Minister van Financiën en Pensioenen)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Ludivine Dedonder, Ellen Samyn en Raoul Hedebouw bekritiseren scherp de pensioenhervorming van minister Jambon, die volgens hen door de Raad van State wordt afgeschoten wegens ongelijkheid, discriminatie van vrouwen, gebrek aan vertrouwensbescherming en een daling van de sociale bescherming voor werknemers, vooral in zware beroepen en deeltijdse loopbanen. Jambon verdedigt de hervorming als fundamenteel solide en belooft technische aanpassingen na het advies van de Raad van State, maar ontkent dat de kritiek zo vergaand is, terwijl oppositie en vakbonden hem beschuldigen van ondoorzichtige improvisatie en minachting voor arbeiders. De oproep om landingsbanen en overgangsmaatregelen te herzien, de malus op vrouwenloopbanen te schrappen en transparante simulaties te bieden, blijft onbeantwoord, met Dedonder die Jambon beschuldigt van "amateurisme" en weigering om expertaudities te organiseren. Hedebouw valt ook de steunpartijen Vooruit en cd&v aan omdat ze de "asociale" maatregelen tegen zware beroepen en deeltijdwerkers mededragen.

  Ludivine Dedonder:

  Monsieur le président, franchement, ce n’est pas possible. Je vais attendre que ça (…)

  Voorzitter:

  U hebt gelijk, mevrouw Dedonder., maar ik denk dat de heer Van Quickenborne ondertussen tot rust is gekomen, dus we gaan een nieuwe poging ondernemen.

  Madame Dedonder, je vous en prie.

  (Rumoer in de zaal)

  Collega’s, u kunt nog lang blijven murmelen – zoals in het verslag zal staan –, maar het is mevrouw Dedonder die het woord heeft. Ik heb de indruk dat u allemaal een heel opgewonden week hebt en dat u blij bent om terug in het halfrond te zitten.

  Madame Dedonder, je vous en prie. Ce ne sont que vos propos qui seront repris dans le compte rendu.

  Ludivine Dedonder:

  C'est un énième revers pour ce gouvernement. Dites donc, c'est que vous êtes à la fête en ce moment! En une semaine: votre réforme de la TVA, recalée par le Conseil d'État; votre budget, démonté par la Cour des comptes; et maintenant, c'est le Conseil d'État qui tire à boulets rouges sur votre réforme des pensions – parce qu'elle diminue la protection sociale des travailleurs, parce qu'en changeant les règles en cours de route, elle brise la confiance des citoyens, qui ne peuvent plus s'adapter, parce qu'elle crée des discriminations et parce qu'elle renforce l'inégalité entre les hommes et les femmes.

  À force de recevoir des claques, cela doit piquer un peu, non? Visiblement, pas au point de vous faire reculer. Vous vous entêtez, alors que je vous l'avais dit, comme beaucoup de monde. Aujourd'hui c'est le retour du bâton: à force de taper sur la classe moyenne, il vous revient en pleine figure. Or, c'est tout sauf drôle évidemment, car votre réforme fait mal aux travailleurs et aux travailleuses, qui vont devoir travailler plus longtemps pour gagner moins. Votre réforme, c'est une punition pour celles et ceux qui ont travaillé toute leur vie dans des conditions pénibles.

  En durcissant les conditions de carrière, votre réforme s'attaque de plein fouet aux femmes. Ce n'est plus seulement moi qui le dis, mais c'est bien le Conseil d'État. Elles devront travailler plus souvent plus longtemps que les hommes pour remplir vos nouvelles conditions.

  Alors il est temps, non pas d'ajuster votre réforme, mais bien de revoir votre copie en profondeur. Retirez le malus, revenez sur le durcissement des conditions de carrière et reconnaissez la pénibilité des métiers. Je l'ai dit, je le redis et je le dirai encore: allez-vous enfin comprendre que vous faites fausse route?

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, daags nadat ik u in de commissie heb gewezen op de onduidelijkheid, de versnippering in verschillende wetsontwerpen en het gebrek aan transparantie over de netto-impact van uw plannen, lezen we dat de Raad van State – het zit u precies niet helemaal mee met die adviezen – nu ook uw pensioenhervorming stevig onderuithaalt.

  Het gaat daarbij niet over futiliteiten, maar precies over de kern, namelijk de ongelijke behandeling, het vertrouwensbeginsel, de daling van de beschermingsgraad en de motivering die volgens de Raad van State onvoldoende is. Bovendien wijst hij op een mogelijk onevenredige impact op vrouwen door strengere loopbaanvoorwaarden en door de malus voor deeltijdse loopbanen.

  Daarom, mijnheer de minister, heb ik drie zeer concrete vragen.

  Welke onderdelen van uw hervorming zult u aanpassen, aangezien de Raad van State aangeeft dat de motivering en proportionaliteit tekortschieten? Welke maatregelen worden herwerkt of geschrapt, en waarom?

  De Raad van State waarschuwt voor het risico op ongelijkheid, onder meer door het ontbreken van een overgangsrecht. Welke billijke overgangsmaatregelen zult u voorzien, zodat mensen niet opnieuw midden in het spel nieuwe regels opgelegd krijgen?

  Ten slotte, los van de juridische bijsturing blijft het fundamentele probleem dat werkelijk niemand nog kan inschatten wat uw hervorming netto betekent. Wanneer krijgt de burger, zwart op wit, een duidelijke simulatie per profiel? Wanneer zullen mensen die effectief kunnen raadplegen op MyPension?

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister van Pensioenen, de Raad van State zegt wat de vakbonden en de PVDA eigenlijk al maanden zeggen. U zegt dat pensioenen geherwaardeerd zullen worden, maar de Raad van State is snoeihard en stelt: "De beoogde maatregelen zullen een achteruitgang meebrengen voor alle werknemers." Dat citaat staat op pagina 10. Even verder staat: "Het valt te betwijfelen of de verschillende voorgenomen maatregelen in hun geheel genomen geen aanzienlijke achteruitgang zouden meebrengen voor alle werknemers binnen de verschillende pensioenregelingen." Aanzienlijk, beste collega’s, is een hard woord. Dat betekent dat er helemaal geen vooruitgang is voor de gepensioneerden. De Raad van State zegt dat mensen langer zullen moeten werken voor minder pensioen.

  De Raad van State zegt ook dat vrouwen de eerste slachtoffers zullen zijn. Dat is discriminatie! Vrouwen zijn wederom het slachtoffer, omdat hun carrière niet compleet is. Er komen weer eens maatregelen tegen vrouwen. Hoe durft u, mijnheer de minister? De malus op de pensioenen zal voornamelijk vrouwen treffen.

  Dan kom ik tot de landingsbanen. Het gaat om mensen die hard werken, in ploegen, van 6.00 uur tot 14.00 uur, van 14.00 uur tot 22.00 uur, ’s nachts, in bedrijven, in de zorg, in de industrie, en die het op het einde van hun loopbaan niet meer aankunnen. Er werd hun gezegd dat ze tot 67 jaar moesten werken, maar dat er landingsbanen zullen zijn. Nu beslist u dat die minder zullen meetellen. Dat betekent 600 tot 700 euro minder per maand voor mensen met een landingsbaan. Hoe durft u?

  Mijnheer de minister, ga eens één week werken in de industrie. Ga eens één week werken in de zorg. U zult smeken om een landingsbaan. Maar neen, de minister met zijn 13.500 euro per maand beslist dat landingsbanen niet meer meetellen. Daarom zijn mensen kwaad.

  Mijn vraag is duidelijk: zult u rekening houden met de Raad van State?

  Jan Jambon:

  Mijnheer de voorzitter, geachte Kamerleden, mijnheer Hedebouw, ik stel voor dat u, wanneer u volgende keer hier komt staan, ook uw eigen wedde vermeldt. Maak die wedde ook maar eens bekend, evenals alle voordelen die ook u iedere maand opnieuw opstrijkt. Doe dat, in plaats van hier elke keer de witte ridder te komen uithangen, hoewel u zelf de voordelen mee opstrijkt. Ik ben dat beu.

  Ik ben niet beschaamd om te stellen dat wij en alle parlementsleden die hun job doen, hard werken voor het loon dat wij verdienen. Ik ben niet beschaamd om dat te uiten.

  Nu kom ik ter zake. We hebben inderdaad het advies van de Raad van State over ons ontwerp van pensioenwet ontvangen. Het betreft een omstandig en interessant advies van 80 pagina’s. We nemen natuurlijk de nodige tijd om dat grondig te bestuderen. De bemerkingen worden momenteel besproken in technische vergaderingen.

  Dès que les adaptations nécessaires seront finalisées, nous pourrons soumettre le projet de loi dans les plus brefs délais pour une troisième et dernière lecture au Conseil des ministres. Il sera ensuite déposé au Parlement. Vous recevrez à cette occasion, comme il est d'usage, l'avis même ainsi qu'une version de notre projet de loi avant et après les adaptations apportées sur la base de cet avis. Ainsi, tout pourra être examiné en profondeur sur la base d'informations complètes et transparentes.

  Wat ik ten stelligste tegen wil spreken, is dat de Raad van State zo verschrikkelijk kritisch over onze pensioenwet zou zijn. Dat klopt niet. Wat de pers ook schrijft, dat is niet het geval. Uiteraard stelt hij kritische vragen, dat is zijn rol, en daarmee zullen we uiteraard rekening houden. We zullen de gevraagde motivering aan de memorie van toelichting toevoegen. De nodige aanpassingen zullen aan het ontwerp worden aangebracht, op basis van het advies van de Raad van State en de uitkomst van de bespreking in onze technische werkgroepen en in de regering.

  De fundamenten van onze pensioenhervorming zijn goed. We zijn zeer tevreden dat het advies van de Raad van State dat ook bevestigt.

  Ludivine Dedonder:

  Vous dites que le Conseil d'État pose des questions critiques, comme nous, d'ailleurs, qui vous disons depuis le mois d'août que cette réforme ne tient pas la route. Vous ne voulez pas nous entendre, vous n'avez pas non plus voulu entendre le Comité d'Étude sur le Vieillissement, vous ne voulez pas entendre le Conseil d'État. Nous avions obtenu des auditions d'experts en ce qui concerne l'impact de cette réforme sur les femmes et on n'organise pas ces auditions. Vous préférez avancer seul, vous nous dites que vous allez nous faire une proposition, des ajustements, vous allez comme d'habitude bidouiller quelque chose dans votre coin. Emballez, c'est pesé, vite fait, et ce sera encore recalé.

  Au-delà de cet amateurisme, c'est de l'inconscience mais aussi un manque de considération pour celles et ceux qui ont travaillé toute leur vie. Celles et ceux qui aujourd'hui se demandent ce qu'elles vont avoir comme pension. Pour ces femmes, mais aussi pour ces travailleurs et ces travailleuses aux conditions pénibles, revoyez cette copie et venez avec les auditions d'experts au Parlement avant de décider quoi que ce soit.

  Ellen Samyn:

  Mijnheer de minister, u zegt dat u aanpassingen zult doen, maar als het opnieuw alleen over wat technische bijschavingen gaat, mist u de boodschap van de Raad van State volledig. Het advies gaat niet over juridische futiliteiten. Het gaat over de kern van uw beleid: uw hervorming is onvoldoende onderbouwd, riskeert een ongelijke behandeling en ondermijnt het vertrouwen van de mensen.

  Zelf als u enkele juridische pleistertjes kleeft, blijft één probleem overeind: de onduidelijkheid. U verdeelt de hervormingen over verschillende teksten, waardoor het voor de burgers gewoon onmogelijk wordt te weten wat hun pensioen straks nog waard is.

  Wie jarenlang heeft bijgedragen, verdient respect, mijnheer de minister. Die verdient geen improvisatie. Zolang u geen eerlijke overgangsmaatregelen en een transparante netto-impact op tafel legt, blijft uw hervorming voor ons wat ze altijd al was: zand in de ogen.

  Raoul Hedebouw:

  Mijnheer de minister, ik heb blijkbaar een gevoelige snaar geraakt. U zegt dat u samen met de andere ministers hard werkt. De arbeiders in de industrie, werken die niet hard? De buschauffeurs of het personeel in de zorgsector, werken die niet hard? Werken de poetshulpen niet hard? Werken alle bedienden in dit land niet hard? Ik heb u gevraagd waarom u sancties wilt opleggen aan de werknemers die na 55 jaar in een landingsbaan één vijfde of halftijds gaan werken, maar u geeft geen antwoord. Hoe durft u de mensen langer doen werken en de enkele poortjes die nog open waren, gewoon dichtslaan? Dat de N-VA dat doet, is logisch. Dat is een asociale rechtse partij. Waarom scharen Vooruit en cd&v zich evenwel achter de maatregel waarbij landingsbanen minder meetellen voor de berekening van de pensioenen? Waarom gaan zij mee met dat verhaal? Komaan, leden van Vooruit en cd&v, laat uw stem horen. Zeg toch duidelijk dat dat niet kan. De Raad van State is kritisch, maar de raad van de staat is nog kritischer. Wij gaan (…)

• Vraag: De weigering van de premier om extra budget toe te kennen voor Justitie (Q56001427P)

  veiligheid, justitie en defensie

  De weigering van de premier om extra budget toe te kennen voor Justitie
  

  Gesteld door

  Anders. Katja Gabriëls
  

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Katja Gabriëls beschuldigt minister Verlinden van leeg beloftengoed over 1 miljard extra voor Justitie, wijzend op een jaarlijks tekort van 101 miljoen door verhoogde werkgeversbijdragen dat 1.800 banen kost, terwijl de regering haar volgens Gabriëls "wandelen stuurde" en Justitie zelf moet "absorberen". Verlinden erkent de budgettaire druk maar benadrukt dat de regering wel extra middelen vrijmaakte voor gevangenisoverbevolking, digitalisering en criminaliteitsbestrijding, en dat ze compensatie vraagt in de begrotingscontrole, omdat statutaire aanwervingen door de bijdragenstijging duurder worden. Gabriëls noemt dit "amateurisme" en "broddelwerk", bewerend dat Verlinden haar taak niet vervult doordat de 50 miljoen compensatie al op is en ze opnieuw geld vraagt zonder structurele oplossingen. Verlinden houdt vol dat Justitie blijvend moet investeren in personeel, maar Gabriëls eist concrete actie in plaats van herhaalde budgettaire vragen.

  Katja Gabriëls:

  Mevrouw de minister, laten we meteen met de deur in huis vallen. In november vorig jaar bracht u een soort goednieuwsshow met zogezegd 1 miljard euro extra voor Justitie, een bedrag dat de meesten onder ons niet volledig hebben teruggevonden in de begroting van deze regering.

  We hebben wel gezien dat de arizonaregering de werkgeversbijdragen voor alle nieuwe statutairen verhoogt, met als gevolg zware financiële tekorten bij Justitie. Het Rekenhof is daar heel duidelijk over, die maatregel kost elk jaar 101 miljoen euro. Dat is 101 miljoen euro minder voor Justitie om personeel aan te werven. Concreet betekent dat 1.800 mensen minder voor Justitie, zowel magistraten als cipiers.

  U zegt altijd dat u meer geld voor Justitie hebt, dat er mensen bijkomen en dat de kerntaken moeten worden uitgevoerd. Dat zijn echter loze woorden, mevrouw de minister. Tegelijk beslist de arizonaregering immers dat 1.800 mensen moeten afvloeien om de begroting te laten kloppen. Uw antwoord daarop is dat u bezorgd bent, dat u het hebt aangekaart binnen de regering, maar geen gehoor hebt gekregen en dat u het geld bij de begrotingscontrole in april zult vragen. In april komt dat dus allemaal in orde.

  Gelooft u dat zelf nog, mevrouw de minister? Uw partijgenoot, de minister van Begroting, zegt dat u dat maar moet compenseren. De reactie van de premier was ook duidelijk: Justitie zal dat intern absorberen. Met andere woorden, Verlinden heeft geld genoeg gekregen, ze mag haar plan trekken. Uw eigen premier heeft u dus wandelen gestuurd.

  Hoe ziet u dat, mevrouw de minister? De mensen op het terrein hebben geen enkele boodschap meer aan dit soort begrotingsgeknoei van deze regering.

  Annelies Verlinden:

  Collega Gabriëls, ik vertel niets nieuws als ik zeg dat Justitie voor zeer grote uitdagingen staat. Ingrijpende hervormingen zijn noodzakelijk. We bereiden die voor en we zullen die ook realiseren.

  Ondanks de moeilijke budgettaire situatie heeft de arizonaregering beslist om enkele dringende knelpunten binnen Justitie beter aan te pakken dan voorheen. Daartoe zijn op mijn vraag bijkomende middelen vrijgemaakt. We hebben die begroot op 1 miljard euro. We hebben deze week nog toegelicht waaraan die middelen besteed zullen worden: de strijd tegen de overbevolking in de gevangenissen, digitalisering en meer personeel voor Justitie. We versterken Justitie met een doortastende strijd tegen de georganiseerde criminaliteit. Met een nieuw financieel parket verhogen we nog de strijd tegen economische en sociale fraude. We ontmantelen criminele verdienmodellen en we blijven investeren in duurzame oplossingen tegen de overbevolking in onze gevangenissen.

  Tegelijkertijd moet ik inderdaad vaststellen dat de beslissingen om de werkgeversbijdrage te doen stijgen, vooral voor statutaire ambtenaren, onze werking en plannen dreigt te ontwrichten. Justitie is net zoals Defensie en Binnenlandse Zaken een departement met voornamelijk gezaghoudende functies. Dat houdt in dat er daarvoor statutaire aanwervingen moeten gebeuren, zowel voor de gevangenissen als voor de rechterlijke orde. Daardoor zal de kostprijs van het personeel voor Justitie toenemen. We kunnen minder mensen met gezagsfuncties aanwerven, wat een fundamentele rem kan zetten op ons personeels- en vervangingsbeleid. De administratie heeft die bijkomende kost al berekend. Daarom heb ik in het kader van de lopende begrotingscontrole bijkomende middelen ter compensatie gevraagd. Dat zal verder moeten worden besproken in de regering. Dat verrast u niet. Veiligheid is mensenwerk. Wie veiligheid wil, zal dus blijvend moeten investeren in de mensen binnen Justitie.

  Katja Gabriëls:

  Mevrouw de minister, dit is eigenlijk niet meer ernstig. Dit is amateurisme, het is opnieuw broddelwerk. Uw regering zou het rotten stoppen en u doet het omgekeerde. De 50 miljoen euro die u bij de begrotingsopmaak hebt gekregen, is volledig opgesoupeerd, want u moet compenseren en absorberen. U hebt uw job dus niet gedaan of u hebt de tekentafel misschien te vroeg verlaten. Ik weet het niet. Nu vraagt u in een volgende ronde opnieuw geld. Dat is toch niet ernstig. U bent één jaar minister van Justitie. Los de problemen op in de plaats van er nog meer te creëren. Doe gewoon uw job, mevrouw.

• Vraag: De niet-samendrukbare straffen en de echte levenslange gevangenisstraf (Q56001440P)

  veiligheid, justitie en defensie

  De niet-samendrukbare straffen en de echte levenslange gevangenisstraf
  

  Gesteld door

  MR Georges-Louis Bouchez
  

  Beantwoord door

  cd&v Annelies Verlinden (Minister van Justitie)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Georges-Louis Bouchez pleit voor een echte levenslange gevangenisstraf zonder enige kans op vrijlating, ook na 15 of 25 jaar, voor zware misdrijven zoals terrorisme, kindermoord en pedofilie, en bekritiseert dat de huidige regeling te veel ruimte laat voor subjectieve beoordelingen door strafrechters, wat volgens hem leidt tot ongelijke behandeling en onvoldoende bescherming van burgers. Minister Verlinden benadrukt dat het huidige Belgische systeem al voorziet in levenslange detentie voor gevaarlijke daders via strenge voorwaarden (zoals 25 jaar minimale straf en risico-evaluaties) en wijst erop dat herhaalde wetshervormingen de drempels al verhoogd hebben, zonder dat een absolute "perpetuïteit" juridisch noodzakelijk is. Bouchez houdt vol dat een politiek signaal essentieel is om elk perspectief op vrijlating uit te sluiten, ongeacht mediadruk of gedrag in detentie, en stelt dat de huidige praktijk onvoldoende consistent is om daders als Dutroux gegarandeerd achter slot te houden. Beide partijen erkennen het belang van veiligheid, maar verschillen fundamenteel over de noodzaak van een onvoorwaardelijke, wettelijk vastgelegde levenslange straf.

  Georges-Louis Bouchez:

  Monsieur le président, il se peut effectivement que les peines soient incompréhensibles pour certains puisque, dans notre pays contrairement à d'autres, la perpétuité ne vaut en fait que pour 15 ans. À partir de 15 ans, vous pouvez déjà envisager une libération. C'est 19 à 23 ans en cas de récidive.

  Madame la ministre, je voulais voir avec vous où nous en étions dans la possibilité d'avoir une vraie perpétuité. Pourquoi? Parce qu'il y a des gens, malheureusement, qui ne sont pas réinsérables dans la société. C'est le cas, par exemple, en France, de Mme Benkired, qui s'est rendue coupable du viol, de la torture et du meurtre d'une petite fille qui s'appelait Lola. Cela peut être le cas de quelqu'un comme M. Abdeslam qui s'est rendu coupable d'actes de terrorisme. C'est le cas, bien évidemment, de Marc Dutroux.

  J'entends parfois certains collègues dire qu'il ne faut pas une perpétuité réelle, que cela ne va pas. Mais, d'un autre côté, quand on leur pose la question de savoir si Marc Dutroux doit sortir de prison, ils n'osent pas dire oui. Alors, il faut être conséquent. Si on considère que certains doivent rester en prison à vie, et c'est ce que je pense, il faut alors l'inscrire dans le Code. Il faut l'assumer et envoyer un signal de la société vers certaines personnes disant que des actes de meurtre d'enfant, de pédophilie, de viol mais également de terrorisme sont des actes qui ne peuvent donner lieu à un pardon et à une réinsertion dans la société.

  Dans le même temps, madame la ministre, il est essentiel d'avancer sur des peines incompressibles pour faire en sorte que des personnes qui ont aujourd'hui des sanctions pénales sachent qu'elles devront aller au bout de ces sanctions et qu'elles ne pourront pas s'en sortir au bout du tiers de la peine, ce qui rend finalement la justice moins crédible.

  Madame la ministre, à quand une vraie perpétuité et des peines incompressibles?

  Annelies Verlinden:

  Monsieur Bouchez, notre droit pénal prévoit déjà des peines sévères et des mécanismes permettant d'incarcérer des personnes pour une très longue durée, y compris à vie. Tel est précisément le sens de l'emprisonnement à perpétuité: priver de liberté ceux qui sont et restent une menace pour la société. Certains condamnés se trouvent, du reste, derrière les barreaux depuis plus de 50 ans.

  Lorsqu'un condamné peut prétendre à une libération conditionnelle, celle-ci n'est en aucun cas automatique. Et c'est encore plus vrai pour certaines catégories d'infractions. Le condamné est évalué par le tribunal d'application des peines, qui analyse les risques et examine les chances de réinsertion. Cet exercice est mené avec beaucoup de rigueur et de diligence. Tous les mécanismes nécessaires pour maintenir en détention les personnes qui doivent y finir leurs jours sont donc bel et bien en place.

  De plus, le moment à partir duquel un condamné à perpétuité peut demander à bénéficier de modalités a déjà été durci dans la loi en 2013, avec un délai minimum de 15 ans et des règles supplémentaires strictes en cas de récidive. Celles-ci ont encore été renforcées en 2017. Depuis cette date, une période de sûreté a également été instaurée, garantissant que les personnes condamnées à la réclusion à perpétuité ne puissent prétendre à une libération conditionnelle qu'après 25 ans. Même dans ce cas-là, les tribunaux d'application des peines doivent se prononcer.

  Le droit pénal belge prévoit donc tous les moyens nécessaires pour condamner les criminels les plus dangereux à une peine d'emprisonnement à perpétuité et les maintenir effectivement à vie derrière les barreaux. De telles mesures sont pleinement légitimes car la sécurité, monsieur Bouchez, sera toujours notre priorité.

  Je vous remercie de votre attention.

  Georges-Louis Bouchez:

  Madame la ministre, je vous remercie de votre réponse. Cependant, il me semble que nous n'avons pas parlé de la même chose. Pour ma part, j'évoquais la nécessité d'envoyer un signal très clair qui ne laisse pas d'appréciation sur le sujet. Il y a des actes. Et c'est un choix politique, non celui d'un tribunal d'application des peines, de dire à la société que, lorsque vous commettez un acte terroriste, il n'y a pas de possibilité, même si votre comportement a été exemplaire en prison, de sortir après 15 ans de détention. C'est un choix de société que de dire que, quand vous vous rendez coupable d'actes de pédophilie, vous n'avez pas l'occasion de sortir, même si votre affaire n'a pas été aussi médiatisée que d'autres. Chers collègues, la vérité est que Marc Dutroux restera vraisemblablement en prison jusqu'à la fin de sa vie – et c'est tout ce qu'il mérite. Toutefois, si l'affaire n'avait pas été autant médiatisée, croyez-vous sincèrement qu'il n'aurait pas eu, à de multiples reprises, l'occasion de sortir? C'est cela que je demande de corriger: ne pas avoir deux poids deux mesures, mais dessiner une ligne ferme et, surtout, protectrice des citoyens.

• Vraag: Het project i-Police en de top van de federale politie (Q56001423P)

  Vraag: Het project i-Police (Q56001434P)

  Vraag: Het project i-Police (Q56001448P)

  Vraag: De transparantie in het i-Police-dossier (Q56001447P)

  veiligheid, justitie en defensie

  Het project i-Police en de top van de federale politie
  Het project i-Police
  Het project i-Police
  De transparantie in het i-Police-dossier
  Het i-Police-project en transparantie binnen de federale politie summaryExplanation

  Gesteld door

  Ecolo-Groen Matti Vandemaele
  VB Ortwin Depoortere
  Anders. Paul Van Tigchelt
  N-VA Maaike De Vreese
  

  Beantwoord door

  MR Bernard Quintin (Minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Parlementsleden bekritiseren unaniem het i-Police-debacle, waarbij 75,8 miljoen euro belastinggeld verloren ging zonder resultaat, en beschuldigen de top van de federale politie van actieve sabotage tegen parlementsonderzoek, waaronder geheime afstemming met aannemer Sopra Steria en weigering om mee te werken aan hoorzittingen. Minister Quintin bevestigt de stopzetting van het contract, belooft maximale transparantie en juridische stappen om geld te recupereren, maar ontwijkt een direct antwoord over vertrouwen in commissaris-generaal Snoeck, wat Matti Vandemaele (oppositie) interpreteert als een impliciet wantrouwen, vooral na leugens in officiële communicatie over afstemming met Sopra Steria. Ortwin Depoortere (oppositie) eist een parlementaire onderzoekscommissie in plaats van louter hoorzittingen om verantwoordelijken aan te wijzen, terwijl meerderheidspartijen zoals Van Tigchelt en De Vreese transparantie en lessen voor toekomstige politie-IT projecten benadrukken, met steun voor een nieuw plan om digitale tools alsnog te leveren.

  Matti Vandemaele:

  Mijnheer de minister, het is de hoogste tijd om te kiezen en kleur te bekennen. Staat u aan de kant van de foefelaars en van de federale politie, die er alles aan doet om de i-Police-doofpot gesloten te houden? Staat u aan de kant van de leidinggevenden die hun personeel afdreigen met tuchtmaatregelen en met het missen van promotiekansen als zij hier in het Parlement verkeerde zaken zouden verklaren? Of staat u aan de kant van de deontologie, de transparantie, de belastingbetaler en de duizenden mensen bij de federale politie die elke dag opnieuw het beste van zichzelf geven?

  Dit grapje heeft ons 80 miljoen euro gekost. Iedereen hier wil weten hoe dat is kunnen gebeuren, wie daarvoor verantwoordelijk is en hoe we ervoor kunnen zorgen dat het niet meer gebeurt. Net dat probeert de top van de federale politie elke dag opnieuw te verhinderen. Ze beletten dat wij ons werk kunnen doen. We krijgen nauwelijks informatie. Sommigen opperen zelfs dat we maar halve informatie krijgen, net om ons te misleiden. De top van de federale politie doet er alles aan om de hoorzittingen te torpederen door ondertussen samen met Sopra Steria te gaan eten om hun verhalen op elkaar af te stemmen, wat dat verhaal ook moge zijn. Ze doen er alles aan om hun schuld af te schuiven en geen verantwoordelijkheid te nemen.

  Ik heb drie vragen voor u.

  Ten eerste, klopt het dat u de toestemming hebt gegeven aan de federale politie om geheime gesprekken te voeren met Sopra Steria na het stopzetten van het contract? Klopt dat of niet?

  Ten tweede, bent u het ermee eens dat de federale politie het Parlement voortdurend saboteert? Is dat volgens u een verdedigbare werkwijze?

  Ten derde, steunt u commissaris-generaal Snoeck nog? Is het voor u nog aanvaardbaar dat de top van de federale politie vandaag is zoals hij is? Aan welke kant staat u?

  Ortwin Depoortere:

  Mijnheer de minister, 80 miljoen euro belastinggeld is in rook opgegaan. Dat is het gevolg van de totale mislukking van i-Police, waarvoor de Belgische overheid een contract heeft aangegaan met de Franse firma Sopra Steria en na vier jaar geen enkel resultaat kan worden voorgelegd.

  Het is daarom terecht, mijnheer de minister, dat u er de stekker hebt uitgetrokken. Dat dossier moet echter tot op het bot worden onderzocht. Het is niet voor niets dat zelfs het gerecht een onderzoek is gestart naar belangenvermenging en financiële verduistering. Het is niet voor niets dat de overheid een burgerlijke procedure heeft aangespannen tegen Sopra Steria om te redden wat er nog te redden valt. Het is ook niet voor niets dat het Parlement dat tot op het bot wil onderzoeken.

  Meerderheid en oppositie hebben unaniem besloten om daartoe hoorzittingen te organiseren in de commissie voor Binnenlandse Zaken, maar sommigen binnen de top van de federale politie houden liever de potjes gedekt. Eerst wilden ze zelfs niet naar de hoorzittingen komen. Daarnaast hebben ze Sopra Steria een officiële brief gestuurd waarin het bedrijf wordt aangemaand om evenmin naar de hoorzittingen te komen.

  Mijnheer de minister, dat is ontoelaatbaar. De federale politie is een federale overheidsdienst, net zoals de andere. U bent daarvoor politiek verantwoordelijk. Ik verwacht van u, mijnheer de minister, dat u de top van de federale politie terugfluit en dat u ons kunt verzekeren dat alle medewerking wordt verleend om het dossier transparant en tot op het bot te onderzoeken.

  Paul Van Tigchelt:

  Mijnheer de minister, we hebben in de commissie ook al aangegeven dat u uw verantwoordelijkheid hebt genomen toen u eind vorig jaar de stekker uit het contract met i-Police hebt getrokken. Ik weet niet meer welke bewoordingen u precies hanteerde in de commissie voor Binnenlandse Zaken, maar het was iets in de trant van een lijk dat niet meer te reanimeren viel.

  Het contract met i-Police heeft geen enkel resultaat opgeleverd. U hebt de eerste stap gezet en nu is het aan het Parlement. We hebben in de commissie voor Binnenlandse Zaken afspraken gemaakt over het organiseren van hoorzittingen. Er zijn heel veel vragen en het is aan het Parlement om de onderste steen boven te halen. Het gaat over transparantie en verantwoording voor de besteding van dat belastinggeld. Het gaat over uw en mijn belastinggeld.

  Collega Depoortere heeft het over 75,8 miljoen euro aan facturen die al werden betaald. Ik weet dat er nog een veelheid aan facturen openstaat. De rekening kan dus nog oplopen. Ik wil ook graag weten hoeveel de adviezen van de advocaten de voorbije maanden al hebben gekost. Ik wil transparantie omtrent de besteding van het belastinggeld.

  Dit gaat ook over veiligheid. Sinds 2016 hebben we tien jaar verloren op het vlak van digitalisering van de politie. Er zijn veel vragen en het is aan ons om de onderste steen boven te halen en het is aan u om mee te waken over de maximale medewerking van elke betrokken partij. Ik heb in de commissie al een vraag gesteld over Niche, het casemanagementsysteem waarvoor gekozen werd. Men heeft die keuze mordicus volgehouden ondanks de interne analyse van de federale politie dat dat een slecht project was. Kunt u daarover vandaag al iets zeggen?

  Ik dank u alleszins omdat u uw verantwoordelijkheid hebt genomen.

  Maaike De Vreese:

  Mijnheer de minister, i-Police, het ICT-project van de politie, is volledig uit de hand gelopen. Een inschatting van 90 miljoen werd plots 299 miljoen, dat is meer dan het dubbele. Qua resultaten heeft het niets opgeleverd. De evaluaties waren dan ook desastreus en voor ons was meteen duidelijk dat het project moest worden stopgezet. Dat hebt u dan ook gedaan, mijnheer de minister.

  Het idee achter dat project, de tool erachter, was natuurlijk zeer goed. Na de aanslagen wilde men de politie een platform geven waardoor men onmiddellijk over alle informatie kan beschikken. De uitvoering is echter volledig verkeerd gelopen. We moeten dus ramen en deuren opensmijten en transparantie krijgen over wat daar precies is gebeurd en wie daarvoor verantwoordelijk is.

  De sleutelfiguren kunnen zich niet wegsteken achter een juridisch advies. Wat openbaar besproken kan worden in de commissie, moet openbaar gebeuren. Wat achter gesloten deuren moet blijven om bepaalde juridische procedures niet te doorkruisen, moet achter gesloten deuren worden behandeld.

  Het project werd gefinancierd met belastinggeld. De burger heeft recht op transparantie. De politiemensen op het terrein, die dagelijks hun werk doen, moeten in de toekomst over die tools kunnen beschikken om hun werk op een goede manier te kunnen doen.

  Mijnheer de minister, we willen absoluut weten wat daar is gebeurd. Zult u ons toegang geven tot alle documenten die we daarvoor nodig hebben? Tot nu toe hebben we ze nog niet allemaal ontvangen. Zult u ook uw volle gewicht in de schaal leggen om de sleutelfiguren tot bij ons in de hoorzittingen te krijgen?

  Bernard Quintin:

  Dank u voor uw vragen, beste volksvertegenwoordigers.

  Ik heb op 24 december beslist om het contract tussen de firma Sopra Steria en de federale politie eenzijdig te beëindigen. De beslissing werd genomen na een grondige evaluatie van het project, zoals bepaald in het regeerakkoord. Uit die evaluatie bleek dat de uitvoering van de overheidsopdracht moeizaam verliep en dat de verwachte resultaten na vijf jaar uitbleven, ondanks dat al aanzienlijke middelen waren ingezet. Van het totale budget van 299 miljoen euro werd tot op heden 75,8 miljoen euro aan de firma uitbetaald. We spreken hier over 75,8 miljoen euro belastinggeld. Dat is veel geld en dat moet altijd verantwoord worden besteed. Ik heb dus mijn verantwoordelijkheid genomen en beslist om het contract te beëindigen om die financiële ontsporing stop te zetten. Mijnheer Vandemaele, ik sta aan de kant van goed bestuur.

  De contractbreuk blijft uiteraard niet zonder gevolgen. We zullen de vermelde bedragen volledig proberen te recupereren, met de steun van ons advocatenkantoor. Dat kost inderdaad ook geld, maar het is een investering om meer geld terug te krijgen.

  Er werd ook beslist om hoorzittingen in het Parlement te organiseren om volledige duidelijkheid te krijgen over de manier waarop het project in een fiasco kon eindigen. Ik gebruik dat woord bewust. Ik deel en respecteer uw wens om dat nader te onderzoeken. We zijn de bevolking volledige transparantie verschuldigd. Daarom heb ik beslist om aan het Parlement alle documenten te bezorgen die mij werden gevraagd, onder controle van de voorzitter.

  Transparantie is voor mij geen slogan. Het vormt de leidraad van mijn handelen als minister. Iedereen die vanaf morgen voor de commissie voor Binnenlandse Zaken verschijnt, zal dat in dezelfde geest moeten doen.

  Dames en heren, de voorbije dagen hebben verschillende krantenartikelen reacties uitgelokt. Er was ook mijn reactie. Ik wil hier heel duidelijk zijn. Als minister bepaal ik niet met wie iemand gaat eten of naar wie brieven worden gestuurd. Ik ben minister. Het is niet omdat iets juridisch conform is, dat het noodzakelijkerwijs moet worden uitgevoerd. Dat is voor mij eveneens zeer duidelijk. Het gezond boerenverstand, het GBV, moet altijd voorrang krijgen. Als voormalig ambtenaar en vandaag als minister kan ik u zeggen dat het belang van de Staat altijd, maar dan ook altijd, voorop moet staan. Elke vertegenwoordiger van de Staat, ongeacht zijn of haar functie of positie, heeft verantwoordelijkheden op te nemen, maar vooral ook te dragen, op elk moment en op elke plaats, en steeds met onberispelijk voorbeeldgedrag. Dat geldt voor alle actoren, zowel politici als ambtenaren en anderen die bij het betreffende dossier betrokken waren.

  Vertrouwen, mijnheer Vandemaele, moet men verdienen en daar moet men dagelijks aan bouwen. Het gaat minder om de vraag of ik al dan niet vertrouwen heb, dan om het feit dat ieder op zijn of haar niveau zijn of haar verantwoordelijkheid opneemt. Nogmaals, ik heb mijn verantwoordelijkheid genomen door i-Police stop te zetten, omdat het niet meer recht te trekken was. Ik hoop dat de hoorzittingen die u de komende dagen en weken zult organiseren, zullen toelaten om de vele onopgehelderde zaken in het dossier te verduidelijken, zodat iedereen daaruit de nodige conclusies kan trekken.

  Matti Vandemaele:

  Mijnheer de minister, dank u voor uw duidelijke antwoord.

  Het klopt, de stopzetting was een goede zaak. U hebt daar goed gehandeld. Ik heb u echter gevraagd naar de sabotage die actief gepleegd wordt door de politietop, waarmee het Parlement nu geconfronteerd wordt. Wat zult u daaraan doen? Zult u de top van de federale politie aanspreken en zeggen dat het genoeg geweest is, dat men moet meewerken met het Parlement?

  Het volgende element is voor mij ook superbelangrijk. Ik heb u opnieuw gevraagd of u vertrouwen hebt in de commissaris-generaal. Het is de derde keer dat ik u dat gevraagd heb. Het is de derde keer dat u geen ja over uw lippen krijgt. Dat lijkt me duidelijk en ik begrijp dat ook, want in de communicatie van de federale politie heeft men gewoon gelogen. Toen een journalist vroeg of het etentje en het onlinecontact met Sopra Steria gedekt waren, antwoordde de federale politie dat dit goedgekeurd was door de hiërarchische lijn en door de minister. Dat werd letterlijk zo gecommuniceerd. Grijp in, mijnheer de minister.

  Ortwin Depoortere:

  Mijnheer de minister, ik ben verkozen als vertegenwoordiger van het volk. Als ik dan geconfronteerd wordt met het feit dat honderden miljoenen aan belastinggeld in rook zijn opgegaan, wens ik daarover transparantie en duidelijkheid. Dan wens ik een onderzoek dat alles tot op het bot onderzoekt, dat alles steen per steen omdraait. Dan wil ik dat de overheid dat geld tegenover de belastingbetaler kan verantwoorden.

  Dan moet men ook verantwoordelijken aanduiden. Wie is er verantwoordelijk voor dit debacle? Wie is er verantwoordelijk bij de federale politie? Wie is er verantwoordelijk bij de politici, bij het beleid? Dergelijke stenen moeten worden omgedraaid. In mijn ogen – de heer Vandemaele zal me geen ongelijk geven – kan dat niet met hoorzittingen. Het spijt me zeer, maar dat kan alleen met een parlementaire onderzoekscommissie. Het voorstel ligt ter stemming. Ik hoop dat de geesten stilaan rijp genoeg zijn om (…)

  Paul Van Tigchelt:

  Mijnheer de minister, u sprak over gezond verstand en dan voel ik mij als Kempenaar uiteraard aangesproken, want in de Kempen heeft men een overschot aan gezond verstand. Dat zal ook nodig zijn voor ons als parlementsleden, dames en heren. Als controleur van de uitvoerende macht is het immers onze taak om de onderste steen naar boven te halen in dit dossier. Er zijn vele vragen over de politieke en operationele verantwoordelijkheid die beantwoord moeten worden. We laten dit niet los. We moeten hieruit lessen trekken voor de toekomst en we zullen dat doen. U kunt daarvoor op mij rekenen, mijnheer de minister.

  Maaike De Vreese:

  Mijnheer de minister, dit dossier is één groot fiasco. Er is zoveel geld van de belastingbetaler verbrast. Ondertussen staan de mensen op het terrein geen stap verder. We moeten tot op het bot uitzoeken wat hier verkeerd is gelopen. Daarbij moeten alle ramen en deuren open. Er moet volledige transparantie worden geleverd. We moeten als parlementsleden onze verantwoordelijkheid opnemen en de nodige hoorzittingen houden. Mijnheer de minister, we moeten ook lessen trekken voor de toekomst. Dat is vanaf nu ook uw verantwoordelijkheid. U moet een plan maken om onze politiemensen de nodige tools te geven op het terrein om informatie met elkaar uit te wisselen. De uitdagingen zijn immers nog even groot als na die aanslagen. Daarvoor hebt u onze volledige steun.

• Vraag: De installatie van luchtafweersystemen om strategische plaatsen in ons land te beschermen (Q56001431P)

  De installatie van luchtafweersystemen om strategische plaatsen in ons land te beschermen
  

  Gesteld door

  Les Engagés Stéphane Lasseaux
  

  Beantwoord door

  N-VA Theo Francken (Minister van Defensie)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  België plant de eerste NASAMS-luchtafweerbatterij in 2027 bij de haven van Antwerpen om kritieke infrastructuur en NAVO-transportroutes te beschermen, volgens minister Francken, die benadrukt dat 10 systemen (plus 20 Skyrangers via Nederlandse samenwerking) tegen 2026 worden besteld. Francken stelt dat drie mobiele NASAMS-batterijen (met een bereik van 50 km) al een groot deel van België kunnen dekken, met prioriteit voor militaire bases, OTAN/UE-locaties en strategische sites zoals kerncentrales, maar zonder vaste opstelling om de vijand te misleiden. Lasseaux noemt de Nederlandse samenwerking "exemplarisch" en prijst de flexibiliteit van verplaatsbare systemen, terwijl Francken bevestigt dat de eerste batterij logistieke NAVO-missies in Zeebrugge en Antwerpen moet ondersteunen. De voorzitter onderbreekt het debat met een ironische opmerking over "mondsnoeren".

  Stéphane Lasseaux:

  Monsieur le ministre, hier, lors de la réunion annuelle de la communauté du port d’Anvers-Bruges, le premier ministre a annoncé que la première batterie du Norwegian Advanced Surface-to-Air Missile System (NASAMS) que la Belgique compte acquérir serait déployée en 2027 afin de protéger le port d’Anvers. Des systèmes anti-drones viendront la compléter. Ce sera un premier pas important dans la réalisation de l’objectif d’établir une défense antiaérienne multicouche couvrant le territoire belge.

  Il est logique que le port d’Anvers figure parmi les premiers lieux couverts par une infrastructure essentielle, voire vitale, pour l’économie de l’ensemble du pays. De même, c’est par le port d'Anvers que transiterait une grande partie des renforts britanniques, canadiens et américains en cas de conflit en Europe. Ce système est donc également indispensable pour la défense de notre continent.

  D’autres batteries du NASAMS seront aussi acquises sur la base d’un contrat néerlandais. J’en profite d’ailleurs pour saluer cette coopération exemplaire avec nos amis et voisins du Nord. Vous avez indiqué, hier, en commission, que vous espériez que les négociations seraient achevées pour la visite royale en Norvège.

  Vu la portée des NASAMS, la première batterie ne protégera pas uniquement le port d’Anvers. Il existe en Belgique d’autres sites stratégiques militaires – d’abord nos bases aériennes ou les implantations de l’OTAN – mais aussi des installations civiles comme l’aéroport national, les institutions de l’Union européenne, les centrales nucléaires ou encore des barrages, comme celui de la Plate Taille aux lacs de l’Eau d’Heure. D’autres batteries seront donc nécessaires pour assurer la protection de ces sites.

  Monsieur le ministre, au-delà du port d’Anvers, existe-t-il déjà une cartographie déterminant les sites essentiels à protéger par les NASAMS? Cette cartographie fixera-t ‑ elle des priorit é s pour la protection de ces sites? Les syst è mes Skyranger, qui doivent accompagner les NASAMS, seront ‑ ils disponibles simultan é ment?

  Theo Francken:

  Monsieur Lasseaux, je vous remercie pour votre question.

  Comme je l'ai déjà indiqué hier dans le débat que nous avons eu en commission, la loi de programmation militaire prévoit l'acquisition de 10 systèmes NASAMS. Nous allons par ailleurs déjà louer un premier système NASAMS dès 2027, afin de disposer plus rapidement d'une capacité initiale.

  Cet achat se fera via le contrat existant aux Pays-Bas, comme vous l'avez dit. Un memorandum of understanding sera conclu à cet effet au cours du premier trimestre 2026. J'espère pouvoir le faire en Norvège. Cela dépend aussi du gouvernement néerlandais, qui vient d'être renouvelé. Je vais dès lors prendre contact avec le nouveau ministre. Cet accord couvrira également l'achat de 20 systèmes very short range, de type Skyranger.

  Premièrement, les NASAMS ont une portée d'environ 50 km et disposent de trois batteries missile launchers . Dans une hypothèse avec des batteries qui se trouveraient par exemple à Malines, Beauvechain et Tournai, avec un système on couvrirait déjà une grande partie du pays. La Belgique n'est pas si grande.

  Deuxièmement, pour tromper le plus possible l'ennemi, les batteries NASAMS ne seront pas stationnées de manière permanente à un seul endroit, mais elles changeront de lieu tout en assurant une couverture maximale du territoire.

  Troisièmement, en ce qui concerne le positionnement de la première batterie en 2027, l'OTAN demande à la Belgique d'assurer la mission d' enablement logistique dans le cadre de la défense collective, notamment pour protéger les troupes et matériels alliés transitant via les ports de Zeebrugge et d'Anvers. Il est donc logique que le premier système soit déployé en priorité sur les infrastructures les plus critiques dans ce cadre, ainsi que sur nos bases aériennes, à Florennes, par exemple, Kleine-Brogel, et dans nos implantations de l'OTAN et de l'Union européenne.

  Pour être clair (…)

  Voorzitter:

  Ik beschik op mijn plaats ook over een soort luchtafweersysteem, waarmee ik u de mond kan snoeren.

  Stéphane Lasseaux:

  Monsieur le ministre, merci pour ces informations et ces précisions rassurantes. Comme vous le disiez à l'instant, la Belgique n'est pas si grande; elle peut être couverte par quelques appareillages importants pour notre défense antiaérienne multicouche. Cette procédure avec les Pays-Bas permettra, en effet, d'avancer plus rapidement. Par ailleurs, ce processus de location nous permettra d'agir dès 2027. En outre, pouvoir déplacer le matériel permettra également une réactivité.

• Vraag: De nieuwe spoorstaking (Q56001428P)

  Vraag: De andermaal aangekondigde spoorstaking (Q56001443P)

  mobiliteit en transport

  De nieuwe spoorstaking
  De andermaal aangekondigde spoorstaking
  Opnieuw aangekondigde spoorstakingen summaryExplanation

  Gesteld door

  N-VA Dorien Cuylaerts
  cd&v Tine Gielis
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Dorien Cuylaerts en Tine Gielis bekritiseren de herhaalde stakingen van socialistische vakbonden bij de NMBS, die volgens hen het vertrouwen in het spoor ondermijnen en hardwerkend personeel onterecht treffen, terwijl minister Crucke bevestigt dat de geplande stakingen van 9-11 maart ideologisch gemotiveerd zijn en de impact beperkt blijft doordat niet alle bonden meedoen. Crucke kondigt een wetsontwerp midden maart 2026 aan om hervormingen door te voeren, roept op tot constructief overleg over nieuwe arbeidsvoorwaarden en wijst verzoening af als dat de regeringsbeslissing ondermijnt. Cuylaerts steunt de minister en noemt de vakbondseisen egoïstisch, terwijl Gielis hoopt op een doorbraak via gesloten deuren, benadrukkend dat ideologie niet boven dienstverlening aan reizigers mag staan. De focus ligt op het doorbreken van het vakbondsvetorecht en het herstellen van betrouwbaarheid voor treingebruikers.

  Dorien Cuylaerts:

  Mijnheer de minister, als het aan de socialistische vakbond ligt, ligt het spoor opnieuw plat op 9, 10 en 11 maart, alweer. Dat is intussen geen uitzondering meer, het wordt een gegarandeerd onderdeel van de dienstregeling. De afkorting NMBS staat tegenwoordig voor Nationale Maatschappij van Belgische Stakers.

  Dat is bijzonder jammer, niet alleen voor de reizigers, maar ook voor het personeel. Het overgrote deel van het personeel werkt immers wel zoals het hoort, wil werken en wil hard werken. Heel vaak hoor ik van treinbegeleiders, loketmedewerkers en techniekers dat ze hun job met veel overtuiging willen doen, maar dat ze zich schamen om te zeggen dat ze bij de NMBS werken. Is dat niet jammer? Hardwerkende medewerkers worden in conflicten meegezogen en dat creëert natuurlijk spanningen op de werkvloer.

  Mijnheer de minister, daar wringt het schoentje. Het gaat niet langer over die ene staking of dat ene conflict. Het spoor is vandaag het laatste grote overheidsbedrijf waar de vakbonden een vetorecht hebben op hervormingen. Dat is het afgelopen jaar erg pijnlijk duidelijk geworden. Tot tweemaal toe had u immers een voorakkoord met de vakbonden, maar helaas werd dat tot tweemaal toe afgewezen door de achterban.

  U hebt het overleg opgeschort en dat vind ik terecht. U zet door en dat is zeker ook terecht, want de reizigers en bij uitbreiding een groot deel van de bevolking staan achter u. Ik heb hier al vaak gestaan om te zeggen dat het genoeg is geweest. Daarover zijn we het eens.

  Mijnheer de minister, u hebt een oplossing via een wetsontwerp. De reizigers, het personeel en ikzelf roepen u op om dat zo snel mogelijk ter stemming voor te leggen in het Parlement. Wanneer zal dat gebeuren, zodat de vakbonden misschien beslissen om hun stakingen te staken?

  Tine Gielis:

  Mijnheer de minister, u herinnert zich misschien nog wel dat ik hier exact een jaar geleden stond met een grote kalender waarop ik alle stakingsdagen had aangeduid. Geloof mij, het waren er toen heel veel. Vandaag sta ik hier opnieuw, dag op dag een jaar later, eigenlijk met hetzelfde verhaal. Ik geef toe dat dat mij ontmoedigt. We zijn het echt beu.

  Zoals u ongetwijfeld weet, ben ik niet de enige die het beu is. Dee stakingen treffen immers bijna 1 miljoen reizigers die dagelijks met de trein naar het werk, naar school, naar familie of naar het ziekenhuis moeten. Zeker vanuit de Kempen ondervinden mensen daar grote hinder van. In hun naam wil ik vandaag spreken, want zij zijn alweer de dupe, voor de zoveelste keer. Hoe kunnen we verwachten dat reizigers het vertrouwen behouden in het spoor wanneer ze om de haverklap worden geconfronteerd met stakingen?

  Het is duidelijk dat het draagvlak voor die stakingen er niet meer is. Zelfs tussen de spoorbonden is er verdeeldheid, want de ene staakt wel, de andere niet, en de ene is al wat redelijker dan de andere. Dat moet dringend worden aangepakt, bij voorkeur via sociaal overleg. Ik hoor u graag zeggen dat het sociaal overleg voor u hier stopt, maar voor bijna een miljoen reizigers stopt het hier niet. Zij moeten wel op hun werk, op school of bij hun gezin geraken.

  Cd&v roept de sociale partners op om terug aan de onderhandelingstafel te gaan zitten, in plaats van zichzelf buitenspel te zetten door te staken. We vragen hun gewoon om hun job te doen.

  Mijnheer de minister, ik vraag u uitdrukkelijk om mee aan tafel te gaan zitten. Wat zult u concreet ondernemen om de geplande stakingen in maart alsnog proberen te vermijden?

  Jean-Luc Crucke:

  Mevrouw Cuylaerts, mevrouw Gielis, een maand februari zonder staking was te mooi of te verstandig voor enkelen. Zoals u heb ik kennisgenomen van de zoveelste stakingsaanzegging van de socialistische vakbonden voor 9, 10 en 11 maart. Het betreft ook ditmaal een politiek-ideologisch gekleurde staking, gericht tegen de regeringsbeslissing van 23 december 2025.

  Het verheugt mij dat ACV Transcom en de liberale vakbond ditmaal niet meedoen. Het betreft dus niet langer een actie van het gemeenschappelijk vakbondsfront. In tegenstelling tot de socialistische vakbond, die een stakingsaanzegging heeft ingediend voor het gehele net en voor alle werkzetels van de NMBS, Infrabel en HR Rail, heeft de christelijke vakbond weliswaar opgeroepen tot deelname aan de nationale actie van 12 maart, maar alleen voor de niet-essentiële functies. Ik vertrouw er dus op dat de impact op de reizigers ditmaal beperkt zal blijven en dat de NMBS geen alternatieve dienstregeling zal moeten uitwerken.

  Conform de procedure is naar aanleiding van de stakingsaanzegging morgennamiddag een verzoeningsvergadering samengeroepen. De bedoeling van die vergadering kan uiteraard niet zijn om terug te komen op de regeringsbeslissing, die wij sowieso niet zullen herroepen.

  Ik roep alle sociale partners binnen de spoorwegen op om de ontkenningsfase achter zich te laten. De ene zit in dat proces duidelijk al verder dan de andere. In het kader van de sociale overlegstructuur roep ik hen op constructief mee te denken over de maatregelen die nodig zijn om de genomen beslissing uit te voeren. Als alleen nog contractuelen mogen worden aangeworven, welke loon- en arbeidsvoorwaarden zullen dan aan die medewerkers worden aangeboden? Als de mensen langer moeten werken, hoe zorgen we er dan voor dat zij op een zinvolle manier langer kunnen werken? Over zulke vragen gaat het. Dat lijkt mij een veel positievere aanpak dan de steriele staking, waarvan het enige effect is dat de reiziger de dupe is.

  Het wetsontwerp waarnaar werd gevraagd, zal ik midden maart 2026 in tweede lezing indienen bij de regering.

  Dorien Cuylaerts:

  Mijnheer de minister, ik dank u voor dat heuglijke antwoord.

  Aanstaande zondag is het complimentendag en vanop deze plek wil ik het spoorpersoneel dat niet deelneemt aan de stakingen nu al een bloemetje sturen. Het verzet van de vakbonden tegen rechtvaardige en noodzakelijke hervormingen druist in tegen alle redelijkheid. De acties steunen niet op solidariteit, maar eerder op egoïsme. Zoals u zelf ook zei, zijn de reizigers en de overgrote meerderheid van het personeel daarvan het slachtoffer. We kunnen het niet maken dat bepaalde privileges in een bepaalde sector in stand worden gehouden als we van alle burgers solidariteit vragen. De onredelijke houding van de vakbonden maakt ons net standvastiger. De beslissing wordt niet herroepen. Mijnheer de minister, zet snel door. Onze steun hebt u alvast.

  Tine Gielis:

  Mijnheer de minister, een wijs iemand heeft mij ooit gezegd dat, als mensen het ergens oneens over zijn, men hen dan in een kamer moet zetten, de deur op slot moet doen en hen enkel mag buitenlaten als er een consensus is. Dat advies wil ik u meegeven. Ik hoop dat u slaagt in uw verzoeningspoging. Het is belangrijk om de eigen ideologie trouw te blijven, maar ook om vanuit respect voor elkaar een gemeenschappelijke basis te blijven verdedigen. Ik hoop dat uw verzoeningspoging binnenkort een positief resultaat oplevert en dat we met uw wetsontwerp aan de slag kunnen gaan, zodat de basis sterker is en zodat iedereen zijn rol daarin kent, maar ook verantwoordelijkheid neemt, zodat de een miljoen reizigers elke dag op hun werk of bij hun familie geraken.

• Vraag: Het verslag van de Federale Ombudsdienst voor de luchthaven Brussel-Nationaal en de 6.000 vastgestelde inbreuken op Brussels Airport (Q56001433P)

  mobiliteit en transport

  Het verslag van de Federale Ombudsdienst voor de luchthaven Brussel-Nationaal en de 6.000 vastgestelde inbreuken op Brussels Airport
  

  Gesteld door

  DéFI François De Smet
  

  Beantwoord door

  Les Engagés Jean-Luc Crucke (Minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  François De Smet bekritiseert het jaarrapport 2025 van de Luchthavenmediator, dat volgens hem aantoont dat de route RNP 07L (of "route Crucke") voor 96% van de ruim 6.000 geluidsinbreuken in Brussel verantwoordelijk is, met name door illegale nachtvluchten en systematische minachting voor rechtbankbeslissingen, wat hij als opzettelijke fout van minister Crucke bestempelt. Crucke nuanceert deze cijfers door te benadrukken dat het om "vermoedens" gaat (0,5% van het totale luchtverkeer) en wijst op een daling van 14% in klachten, maar erkent wel de overlast zonder concrete oplossingen te bieden. De Smet werpt Cruckes partij, Les Engagés, voor de voeten dat ze al jaren de slaap van Bruxellozen onvoldoende beschermen en eist strenge sancties, waaronder een nachtvluchtverbod. Crucke verdedigt zich door te verwijzen naar regionale bevoegdheden en een afname van inbreuken, maar De Smet noemt zijn antwoorden onvoldoende en eist daadkracht.

  François De Smet:

  Monsieur le ministre, le rapport annuel du Médiateur fédéral de l’aéroport pour 2025 est sorti. Il est accablant pour la gestion du survol de notre capitale puisqu’en 2025, plus de 6 000 infractions y sont recensées, dont plus de 4 700 concernent le non ‑ respect des normes de bruit bruxelloises.

  Cela confirme l ’ urgence sociale v é cue par les 450 000 Bruxellois du Nord et de l ’O uest de la ville, d é sormais survol é s par la nouvelle proc é dure RNP 07L – qui serait aussi appelée la route Crucke . Cette procédure a été prolongée jusqu’en octobre 2025 et a généré 96 % des infractions constatées.

  Trois problèmes majeurs ressortent de ce rapport.

  D’abord, nous avons l’illégalité manifeste d’un grand nombre de vols de nuit. On parle de plus de 1 000 vols effectués sans créneau horaire ainsi que de l’exploitation totalement illégale d’un très connu Boeing 777 cargo.

  Ensuite, il y a le mépris constant des décisions de justice. Rappelons qu’il y a un an, le 26 février 2025, une ordonnance interdisait à l’État d’augmenter les infractions nocturnes. Malgré cela, l’utilisation de la route 07 pour des raisons de "commodité technique" se poursuit. En prolongeant une route qui génère 96 % d’infractions, monsieur le ministre, vous placez délibérément l’État belge dans une situation de faute juridique, comme lors de la condamnation de 2023 pour la route 01.

  Enfin, le rapport rappelle ce que nous savons tous, à savoir la nécessité d'une véritable nuit biologique entre 23 h et 7 h. Les infractions fédérales concernent essentiellement les procédures de nuit. Des habitants nous rapportent ne dormir parfois que deux à trois heures.

  Monsieur le ministre, vous êtes en fonction depuis un an. Non seulement rien ne semble avoir été fait pour soulager les nuits des Bruxellois, mais la situation paraît empirer. Quelles sanctions administratives comptez ‑ vous prendre? Allez ‑ vous exiger de l ’ exploitant qu ’ il se conforme enfin à sa licence? Allez ‑ vous enfin travailler à la seule v é ritable solution, à savoir l ’ interdiction des vols de nuit ?

  Jean-Luc Crucke:

  Cher collègue, dans son rapport annuel 2025, le Médiateur pour l'aéroport de Bruxelles-National évoque un nombre important d'infractions commises à l'aéroport. Le chiffre de 6 000 que vous avez évoqué a été rapporté par la presse mais nécessite cependant, quand on lit le rapport, un certain nombre de nuances.

  D'abord, il ne s'agit pas d'infractions au sens juridique du terme, puisque cela ne relève pas des compétences attribuées au Médiateur et puisqu'il ne dispose pas toujours, d'ailleurs, des données brutes. Aussi, il parle lui-même de suspicions d'infractions. Je sais que vous êtes attaché à l'importance des mots.

  Par ailleurs, il faut mettre en rapport ce chiffre avec le nombre total des mouvements à Bruxelles, qui atteint 205 000 par an. Seules 1 317 infractions fédérales ont été constatées, ce qui est 0,5 % en dessous des moyennes européennes par rapport aux aéroports internationaux.

  Soyons clairs, ce pourcentage ne minimise en rien les nuisances subies par les riverains. Il permet toutefois de replacer les chiffres dans leur juste proportion au regard du trafic global.

  Par ailleurs, il convient de souligner que le nombre de plaintes d'infractions est en diminution par rapport aux années précédentes. Le Médiateur a traité 32 000 plaintes en 2025, 38 000 en 2024 (j'ai arrondi), soit une diminution de plus de 14 %.

  Enfin, par rapport aux règles en matière de créneaux, nous sommes passés de 1 458 en 2022 à 1 317 en 2023 et 1 055 en 2024. Nous sommes donc bien sur une diminution constante malgré l'augmentation du trafic depuis le covid.

  Tout cela pour vous dire que je ne néglige évidemment pas la question des nuisances sonores. Par rapport à la nuit dont vous parlez, vous savez que cela dépend des conditions du permis et que c'est une compétence fédérale. De temps en temps, allez peut-être voir un peu ce que les régions font aussi. Moi, je prends mes responsabilités pour le fédéral.

  François De Smet:

  Merci pour votre réponse, monsieur le ministre. Vous ne pouvez pas relativiser le nombre de plaintes en tentant de les noyer dans le nombre de mouvements d'un aéroport duquel, en outre, l'exploitant va encore pouvoir augmenter le nombre de mouvements, ce qui est un problème en soi. Je crois que c'est vraiment inaudible pour les riverains, je n'entends aucune vraie réponse. Je suis désolé de la métaphore mais, du plan Wathelet jusqu'à la route Crucke, vous appartenez à un parti, Les Engagés, qui porte une très lourde responsabilité dans le manque de sommeil des Bruxellois. S'il y a bien un sujet sur lequel vous n'avez pas eu le courage de changer, c'est celui-là. Je crois que, plutôt que de laisser le sens du vent décider, il est temps que vous agissiez.

• Vraag: Femicide (Q56001432P)

  Femicide
  

  Gesteld door

  Vooruit Funda Oru
  

  Beantwoord door

  Vooruit Rob Beenders (Minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen)
  

  op 26 februari 2026

  Bekijk antwoord

  Samenvatting summaryExplanation

  Funda Oru benadrukt de schokkende cijfers van femicide in België (één vrouw om de twee weken vermoord door haar (ex-)partner) en wijst op structurele tekortkomingen zoals onvoldoende hulp voor slachtoffers, ondanks bestaande maatregelen zoals stalkingsalarmen en de strafbaarstelling van femicide in 2023. Minister Rob Beenders bevestigt dat België met strengere wetgeving en een geïntegreerd preventiebeleid een internationale voorlopersrol wil behouden, en aankondigt tijdens de VN-top in maart een Belgisch evenement over femicidebestrijding, waarbij hij waarschuwt voor terugvallende vrouwenrechten in landen zoals de VS. Oru prijst het overpartijdijke engagement, waaronder een recente resolutie in het Adviescomité voor Maatschappelijke Emancipatie, terwijl Beenders benadrukt dat registratie, opleidingen voor politie en justitie, en snellere detectie cruciaal zijn om geweld zichtbaar en bestrijdbaar te maken. Beide spreken de gezamenlijke verantwoordelijkheid uit om vrouwen overal veiligheid te garanderen, met nadruk op slachtoffers die nu nog in angst leven.

  Funda Oru:

  Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, Diana, Naska, Natasja, Naomi. Ik kan zo nog even doorgaan, want elke twee weken wordt in ons land een vrouw vermoord door haar partner of ex-partner. Dat zijn gruwelijke cijfers. Achter die cijfers schuilen gruwelijke verhalen, zoals we ook kunnen zien in de VRT-reeks En nu is ze dood . Het zijn verhalen van verscheurde gezinnen, van voortdurend partnergeweld, fysiek en mentaal, van partners die al jaren gekend zijn bij het gerecht.

  En toch kennen we niet alle verhalen. Slachtoffers van partnergeweld zitten immers vast en leven in een vicieuze cirkel van schaamte en excuses. De stap naar hulp is enorm zwaar, maar ook moedig. We kunnen en mogen ons niet neerleggen bij partnergeweld. Alle vrouwen in dit land moeten zich veilig voelen, overal en altijd, op straat, maar zeker ook thuis.

  Er zijn al belangrijke stappen gezet. Er zijn de mobiele stalkingsalarmen, die steeds meer vrouwen beschermen. Er is de uitrol van de zorgcentra na seksueel geweld, ondertussen zijn er 13 in ons land. Er is een nationaal actieplan tegen gendergerelateerd geweld. Bovendien werd feminicide in 2023 strafbaar gesteld in België. België was een van de eerste landen om dat te doen.

  Mijnheer de minister, we weten dat u enorm begaan bent met de veiligheid van vrouwen. We weten ook dat u binnenkort zal deelnemen aan de Commission on the Status of Women van de VN. Welke prioriteiten wilt u daar naar voren schuiven, zodat elke vrouw in ons land zich echt veilig voelt?

  Rob Beenders:

  Dank u wel, collega Oru, om dit heel belangrijke thema in het Parlement op de agenda te zetten. Samen met een aantal andere collega’s is dat absoluut wat we moeten doen.

  U hebt gelijk. Elke twee weken wordt in ons land een vrouw vermoord in de privésfeer. Achter elk cijfer schuilen een afgenomen leven en een familie in rouw, maar ook een samenleving die tekortschiet. Dat blijft onaanvaardbaar.

  We zijn vastberaden met deze regering femicide maximaal terug te dringen. Dat vraagt politieke moed. Dat vraagt ook een sterke wetgeving. Die hebben we. België behoort tot de koplopers in specifieke femicidewetgeving. Die voortrekkersrol moeten we behouden, maar we moeten die ook versterken.

  Daarom ga ik in de week van 9 maart naar New York, om daar deel te nemen aan de VN-top over de status van vrouwen. België moet daar absoluut aanwezig zijn, want de internationale context baart me echt zorgen. In verschillende landen, waaronder de Verenigde Staten, staan verworven rechten onder druk en verzwakt de positie van vrouwen. Daarom moeten landen als België, die vooruitgang boeken, hun stem ook internationaal laten horen.

  België zal tijdens deze VN-top een event over femicide organiseren met experten, om internationaal te tonen op welke manier een overheid initiatieven kan nemen om femicide terug te dringen. Mijn belangrijkste boodschap daar zal zijn dat wetgeving uiteraard belangrijk is, maar dat vooral een breed, geïntegreerd beleid ter preventie en ter bestrijding van femicide essentieel is.

  We investeren vandaag in opleidingen voor politie en Justitie en in een betere bescherming van slachtoffers, in een snellere detectie van geweld, maar ook in grondig onderzoek. Want wat we zichtbaar maken, kunnen we aanpakken en wat we registreren, kunnen we bestrijden. Vrouwenrechten zijn mensenrechten. België zal (…)

  Funda Oru:

  Femicide is onaanvaardbaar. Mijnheer de minister, bedankt voor uw duidelijk antwoord en vooral voor uw duidelijk engagement. We voeren de strijd tegen partnergeweld samen. Gisteren in het Adviescomité voor de Maatschappelijke Emancipatie hebben we over de partijgrenzen heen een resolutie goedgekeurd om opnieuw belangrijke stappen in de strijd tegen partnergeweld te zetten. Ook u neemt uw verantwoordelijkheid. Ook met Vooruit laten we dit niet los, want we weten voor wie we het doen, namelijk voor alle vrouwen die in angst moesten leven, voor alle vrouwen die vandaag in angst leven en voor alle meisjes en vrouwen in dit land die zich overal en altijd veilig moeten voelen.

Voorstellen

De voorstellen en wetsontwerpen die besproken werden tijdens deze vergadering en de bijbehorende stemmingen.

• Voorstel: Ontwerp van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof

  }

  Ontwerp van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof

  Ingediend door

  overheid
  

  Bekijk dossier 1093

• Voorstel: Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, teneinde deze instelling te depolitiseren en de gendergelijke samenstelling ervan te waarborgen

  Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof, teneinde deze instelling te depolitiseren en de gendergelijke samenstelling ervan te waarborgen

  Ingediend door

  DéFI François De Smet
  

  Bekijk dossier 85

• Voorstel: Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof voor wat de samenstelling van het Hof en de voorwaarden om benoemd te kunnen worden tot rechter betreft

  Voorstel van bijzondere wet tot wijziging van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Grondwettelijk Hof voor wat de samenstelling van het Hof en de voorwaarden om benoemd te kunnen worden tot rechter betreft

  Ingediend door

  cd&v Franky Demon
  cd&v Steven Matheï
  cd&v Nathalie Muylle
  

  Bekijk dossier 200

• Voorstel: Wetsontwerp houdende harmonisatie van de geldende wetsbepalingen van Justitie met het Strafwetboek van 29 februari 2024 (I)

  Wetsontwerp houdende harmonisatie van de geldende wetsbepalingen van Justitie met het Strafwetboek van 29 februari 2024 (I)

  Ingediend door

  overheid
  

  1 stemming

  Wetsontwerp houdende harmonisatie van de geldende wetsbepalingen van Justitie met het Strafwetboek van 29 februari 2024 (I) (1182/5)

  82.1%

  9.7%

  8.2%

  yes (110) no (13) abstain (11)

  totalVotes: 134/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Bekijk dossier 1182

• Voorstel: Wetsontwerp houdende harmonisatie van de wet houdende de voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafvordering en de wet van 20 juli 1990 betreffende de voorlopige hechtenis met het Strafwetboek van 29 februari 2024

  Wetsontwerp houdende harmonisatie van de wet houdende de voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafvordering en de wet van 20 juli 1990 betreffende de voorlopige hechtenis met het Strafwetboek van 29 februari 2024

  Ingediend door

  overheid
  

  2 stemmingen

  Stemming over amendement nr. 15 van Steven Matheï cs op artikel 245. (1256/8)

  83.6%

  16.4%

  yes (112) no (0) abstain (22)

  totalVotes: 134/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Geheel van het wetsontwerp houdende harmonisatie van de wet houdende de voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van strafvordering en de wet van 20 juli 1990 betreffende de voorlopige hechtenis met het Strafwetboek van 29 februari 2024, zoals geamendeerd tijdens de plenaire vergadering van 26 februari 2026 (nieuw opschrift) (1256/9)

  71.9%

  28.1%

  yes (100) no (0) abstain (39)

  totalVotes: 139/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Bekijk dossier 1256

• Voorstel: Wetsvoorstel betreffende de objectieve neutraliteit van de personeelsleden van het federaal openbaar ambt, waarbij het hun verboden is bij de uitoefening van hun ambt zichtbare tekens van een geloofs- of levensovertuiging te dragen

  }

  Wetsvoorstel betreffende de objectieve neutraliteit van de personeelsleden van het federaal openbaar ambt, waarbij het hun verboden is bij de uitoefening van hun ambt zichtbare tekens van een geloofs- of levensovertuiging te dragen

  Ingediend door

  DéFI François De Smet
  

  1 stemming

  Voorstel tot verwerping door de commissie voor Binnenlandse Zaken, Veiligheid, Migratie en Bestuurszaken van het wetsvoorstel betreffende de objectieve neutraliteit van de personeelsleden van het federaal openbaar ambt, waarbij het hun verboden is bij de uitoefening van hun ambt zichtbare tekens van een geloofs- of levensovertuiging te dragen (149/1-5)

  69.7%

  28.0%

  2.3%

  yes (92) no (37) abstain (3)

  totalVotes: 132/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Bekijk dossier 149

• Voorstel: Voorstel van resolutie betreffende het verplichten van een alarmsysteem voor kinderzitjes in voertuigen, teneinde het achterlaten van kinderen te verhinderen

  }

  Voorstel van resolutie betreffende het verplichten van een alarmsysteem voor kinderzitjes in voertuigen, teneinde het achterlaten van kinderen te verhinderen

  Ingediend door

  VB Frank Troosters
  VB Ellen Samyn
  VB Britt Huybrechts
  VB Kristien Verbelen
  VB Alexander Van Hoecke
  VB Kurt Ravyts
  

  1 stemming

  Voorstel tot verwerping door de commissie voor Mobiliteit, Overheidsbedrijven en Federale Instellingen van het voorstel van resolutie betreffende het verplichten van een alarmsysteem voor kinderzitjes in voertuigen, teneinde het achterlaten van kinderen te verhinderen (334/1-2)

  84.7%

  15.3%

  yes (105) no (19) abstain (0)

  totalVotes: 124/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Bekijk dossier 334

• Voorstel: Wetsvoorstel betreffende de aanpassing van het statuut van mantelzorger en de flexibele opname van het mantelzorgverlof

  Wetsvoorstel betreffende de aanpassing van het statuut van mantelzorger en de flexibele opname van het mantelzorgverlof

  Ingediend door

  cd&v Nahima Lanjri
  cd&v Nathalie Muylle
  cd&v Nawal Farih
  cd&v Franky Demon
  Les Engagés Isabelle Hansez
  Les Engagés Anne Pirson
  MR Florence Reuter
  Vooruit Anja Vanrobaeys
  

  19 stemmingen

  Stemming over amendement nr. 49 van Nadia Moscufo tot invoeging van een artikel 6/1(n). (300/11)

  25.6%

  60.9%

  13.5%

  yes (34) no (81) abstain (18)

  totalVotes: 133/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 44 van Sophie Thémont op de artikelen 8 tot 12. (300/11)

  25.4%

  61.2%

  13.4%

  yes (34) no (82) abstain (18)

  totalVotes: 134/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 50 van Sarah Schlitz cs op artikel 8. (300/11)

  25.4%

  61.2%

  13.4%

  yes (34) no (82) abstain (18)

  totalVotes: 134/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 51 van Sarah Schlitz cs tot invoeging van een artikel 8/1(n). (300/11)

  25.4%

  61.2%

  13.4%

  yes (34) no (82) abstain (18)

  totalVotes: 134/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 45 van Sophie Thémont op artikel 9. (300/11)

  25.4%

  61.2%

  13.4%

  yes (34) no (82) abstain (18)

  totalVotes: 134/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 52 van Sarah Schlitz cs op artikel 9. (300/11)

  25.6%

  60.9%

  13.5%

  yes (34) no (81) abstain (18)

  totalVotes: 133/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 41 van Kurt Moons cs op artikel 9. (300/11)

  13.5%

  86.5%

  yes (18) no (115) abstain (0)

  totalVotes: 133/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 46 van Sophie Thémont op artikel 10. (300/11)

  26.3%

  60.2%

  13.5%

  yes (35) no (80) abstain (18)

  totalVotes: 133/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 53 van Sarah Schlitz cs op artikel 10. (300/11)

  24.8%

  61.7%

  13.5%

  yes (33) no (82) abstain (18)

  totalVotes: 133/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 42 van Kurt Moons cs op artikel 10. (300/11)

  13.4%

  86.6%

  yes (18) no (116) abstain (0)

  totalVotes: 134/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 54 van Sarah Schlitz cs op artikel 11. (300/11)

  38.9%

  61.1%

  yes (51) no (80) abstain (0)

  totalVotes: 131/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 55 van Sarah Schlitz cs tot invoeging van een artikel 11/1(n). (300/11)

  26.0%

  60.3%

  13.7%

  yes (34) no (79) abstain (18)

  totalVotes: 131/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 56 van Sarah Schlitz cs tot invoeging van een artikel 11/2(n). (300/11)

  26.0%

  60.3%

  13.7%

  yes (34) no (79) abstain (18)

  totalVotes: 131/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 57 van Sarah Schlitz cs tot invoeging van een artikel 11/3(n). (300/11)

  26.0%

  60.3%

  13.7%

  yes (34) no (79) abstain (18)

  totalVotes: 131/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 58 van Sarah Schlitz cs tot invoeging van een artikel 11/4(n). (300/11)

  26.0%

  60.3%

  13.7%

  yes (34) no (79) abstain (18)

  totalVotes: 131/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 43 van Kurt Moons cs op artikel 12. (300/11)

  13.4%

  86.6%

  yes (18) no (116) abstain (0)

  totalVotes: 134/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 47 van Sophie Thémont tot invoeging van een artikel 13(n). (300/11)

  25.6%

  60.9%

  13.5%

  yes (34) no (81) abstain (18)

  totalVotes: 133/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Stemming over amendement nr. 48 van Sophie Thémont tot invoeging van een artikel 14(n). (300/11)

  25.6%

  60.9%

  13.5%

  yes (34) no (81) abstain (18)

  totalVotes: 133/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Geheel van het wetsvoorstel houdende diverse maatregelen ten gunste van de mantelzorgers (nieuw opschrift) (300/10)

  94.0%

  6.0%

  yes (126) no (0) abstain (8)

  totalVotes: 134/150

  Bekijk stemmingsdetails

  Bekijk dossier 300

Mededelingen

• Informatie- en Adviescentrum inzake schadelijke sektarische organisaties – Aanwijzing van de leden – Oproep tot kandidaten

• Raad van State – Voordracht van een Nederlandstalige staatsraad

• Federale Controle- en Evaluatiecommissie Euthanasie – Oproep tot kandidaten

• Benelux Interparlementaire Assemblee – Aanstelling van een vast en een plaatsvervangend lid

• Benoeming van de griffier, secretaris-generaal, van de Kamer van volksvertegenwoordigers

• Verzoek om advies aan de Federale Deontologische Commissie

• Urgentieverzoeken van de regering

• Inoverwegingnemingen

Stemmingen

De voorstellen en wetsontwerpen die besproken werden tijdens deze vergadering en de bijbehorende stemmingen.

Moties ingediend tot besluit van de interpellaties van: - mevrouw Marijke Dillen over 'de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek'

67.9%

32.1%

yes (91) no (43) abstain (0)

totalVotes: 134/150

Bekijk stemmingsdetails

Vorige vergaderingen